Zalecenia dotyczące eutanazji



Pobieranie 1.49 Mb.
Strona6/18
Data27.10.2017
Rozmiar1.49 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Spis treści części 2

3 Metody eutanazji stosowane do

uśmiercenia osobników

poszczególnych grup gatunkowych 32

3.1 Ryby 32

3.2 Płazy 36

3.3 Gady 39

3.4 Ptaki 42

3.5 Gryzonie 46

3.6 Króliki 50

3.7 Mięsożerne: psy, koty, fretki 54

3.8 Duże ssaki: świnie, owce, kozy,

bydło rogate, konie 58

3.9 Naczelne 61

3.10 Inne zwierzęta rzadko

stosowane w doświadczeniach 61


Spis piśmiennictwa 62
Materiały szkoleniowe na temat

metod eutanazji 66



3 Metody eutanazji stosowane do uśmiercenia osobników poszczególnych grup gatunkowych
Przed przeczytaniem tego rozdziału należy zapoznać się z treścią rozdziału 1 (część 1).
3.1 Ryby
Istnieje ponad 20 000 gatunków ryb o niezwykle zróżnicowanym stylu życia. Z tego powodu bardzo trudnym jest uogólnienie metod eutanazji. Wymienione poniżej metody powinny służyć tylko jako przewodnik, a osoba wykonująca zabieg musi upewnić się, która metoda jest najlepsza dla danego gatunku lub uzyskać opinię eksperta. Podsumowanie metod przedstawiono w Tabeli 2. Chociaż ryby nie posiadają takiego samego szlaku rdzeniowo-wzgórzo­wego przewodzenia sygnału bólu jak ssaki, istnieją wyraźne dowody na to, że odczuwają ból i dlatego powinny być uśmiercane z taką samą jak inne zwierzęta ostrożnością i rozwagą.

Wszystkie ryby są wrażliwe na zmiany fizycznych i chemicznych parametrów wody, w której żyją (szczególnie temperatury, stężenia rozpuszczonych gazów, stopnia zasolenia, pH, itd.), ale stopień tej wrażliwości zależy od gatunku. Niektóre gatunki wykazują większą niż inne tolerancję na zmiany któregoś z wymienionych parametrów. Jeżeli stopień takiej tolerancji nie został dokładnie określony dla danego gatunku, nie zaleca się dokonywania zabiegu eutanazji poprzez zmiany parametrów wody stanowiącej środowisko życia tych osobników. W przypadku stosowania środków chemicznych zaleca się obniżenie poziomu wody w celu uzyskania szybszego uśpienia, jednak nie w zbyt dużym stopniu, bo powodować to może stres zwierzęcia jeszcze przed dodaniem preparatu. Dodawanie preparatu do wody jest korzystniejsze niż stosowanie go w iniekcji, ponieważ ta ostatnia wymaga postępowań powodujących nieunikniony stres. Niezbędnym może okazać się wygłodzenie ryb przez 24-48 godzin przed przeprowadzeniem chemicznej eutanazji, ponieważ pozwala to na szybszą absorpcję preparatu w jelicie, zmniejsza ryzyko zwracania pokarmu i ułatwia wchłanianie się preparatu przez blaszki skrzelowe (Brown 1988). Stosowane zbiorniki wodne powinny pozwalać osobie wykonującej zabieg na swobodną obserwację ryb, tak by mogła szybko reagować na ewentualne objawy cierpienia. Przyjmuje się ogólnie, że schładzanie wody obniża poziom metabolizmu i aktywność ruchową ryb, co ułatwia niezbędne mani­pulacje; należy jednak brać pod uwagę zachowanie normalnej temperatury ciała zwierzęcia i jego stopień wrażliwości na jej zmiany. Należy również pamiętać, że u ryb morskich, przed zamarznięciem słonej wody, wytwarzają się w komórkach kryształy lodu, co może powodować odczucie silnego bólu. W przypadku ryb słodkowodnych woda zamarznie przed wytworzeniem się takich kryształów. Należy jednak pamiętać, że obniżanie temperatury nie powoduje utraty zdolności odczuwania bólu.

Skutki działania wysokich dawek dodanych środków manifestują się zatrzymaniem ruchów oddechowych, po czym następuje spazmatyczne wyprostowanie ciała lub trzepotanie pokrywami skrzelowymi. Na początku występują one co 15-30 sekund, a następnie w dłuższych odstępach. Jeśli przerwa pomiędzy spazmami wynosi ok. 1 minuty, należy spodziewać się zatrzymania akcji serca i zgonu w ciągu kolejnych kilku minut.

  1. Rozpoznanie i potwierdzenie śmierci

Śmierć może być rozpoznana przez zatrzymanie funkcji oddechowych (ruchy pokryw skrzelowych) i zatrzymanie bicia serca (palpacja). Jeśli to możliwe, śmierć powinna być potwierdzona poprzez zniszczenie mózgu.


  1. Larwy



Ryby mogą być klasyfikowane jako jajorodne, jajożyworodne lub żyworodne w zależności od tego, czy składają jaja, z których młode wylęgają się na zewnątrz ciała matki, czy też składają jaja, które przechowywane są wewnątrz organizmu lub też rodzą żywe młode (larwy). Dla uproszczenia przyjmuje się, że wszystkie ryby powinny być chronione natychmiast po wylęgu, a metody eutanazji zalecane dla dorosłych osobników uważane są za dopuszczalne również w przypadku larw. Formy larwalne ryb żyworodnych powinny być uśmiercane w organizmie rodzica (przez dodanie środka chemicznego do wody lub w iniekcji).

Tabela 1 Etapy utraty przytomności, prowadzące do śmierci ryb (wg McFarland i Klontz 1969)


Poziom

Określenie

Parametry

0

Stan normalny

Odpowiada na bodźce zewnętrzne; normalna równowaga i napięcie mięśni

1

Lekkie uśpienie

Śladowa utrata odpowiedzi na zewnętrzne bodźce wzrokowe i dotykowe; normalna równowaga

2

Głębokie uśpienie

Całkowita utrata odpowiedzi na bodźce zewnętrzne za wyjątkiem silnego ucisku; śladowy spadek tempa ruchów pokryw skrzelowych; normalna równowaga

3

Częściowa utrata równowagi

Częściowa utrata napięcia mięśniowego; zaburzenia pływania; zwiększenie tempa ruchów pokryw skrzelowych; odpowiedź tylko na silne bodźce dotykowe i wibracyjne

4

Całkowita utrata

równowagi

Całkowita utrata napięcia mięśniowego i równowagi; szybkie tempo ruchów pokryw skrzelowych; odpowiedź tylko na silne bodźce naciskowe

5

Utrata odruchów

Całkowita utrata reaktywności; ruchy pokryw skrzelowych bardzo płytkie; bardzo wolna akcja serca

6

Zapaść rdzeniowa

Ruchy pokryw skrzelowych zatrzymują się natychmiast po utracie oddechu, po czym następuje zatrzymanie akcji serca



















Osobniki dorosłe
Szczegóły dotyczące metod można znaleźć w rozdziale 2.
Metody fizyczne
Ogłuszenie Metoda ta polega na uderzeniu w tył głowy i jeśli jest przeprowadzona przez doświadczony personel, to uważa się ją za humanitarną metodę eutanazji. Śmierć powinno się potwierdzić przez zniszczenie mózgu.
Dyslokacja kręgów szyjnych Metoda ta polega na przerwaniu rdzenia kręgowego. Małe i średnie ryby uśmiercane są przez włożenie do jamy ustnej pręta lub kciuka i odwrócenie ciała ryby (drugą ręką) na grzbiet (Clifford 1984). Metoda ta jest łatwa i skuteczna w przypadku małych ryb, ale śmierć powinna być potwierdzona przez skrwawienie lub zniszczenie mózgu. Stres wywołany przez niezbędne manipulacje obniża dopuszczalność tej metody. Nie dopuszcza się jej i nie uważa za humanitarną w przypadku większych ryb.
Maceracja Ryby mniejsze niż 2 cm długości mogą być humanitarnie uśmiercone przez umieszczenie na dnie pojemnika na odpadki.

Metody chemiczne
Środki chemiczne mogą być podawane przez rozpuszczenie w zbiorniku wody. Skuteczność danego preparatu często zależy od temperatury wody, a osiągnięcie uśmiercenia jest zwykle szybsze w wyższych temperaturach. Jednakże nie należy podnosić temperatury wody powyżej poziomu, który mógłby wywoływać stres. Preparaty mogą być także wstrzykiwane drogą domięśniową lub dootrzewnową. W celach eutanazji środki usypiające podaje się zwykle w podwojonych lub potrojonych dawkach stosowanych w celach znieczulenia. W każdym przypadku śmierć powinna być potwierdzona uszkodzeniem mózgu.
Metanosulfonian trikainy (zbuforowany MS-222) Działa przez zablokowanie funkcji ośrodkowego układu nerwowego. Jest on lekiem typu benzokainy i jego stosowanie wydaje się być najbardziej skuteczną metodą uśmiercania większości ryb. Jest rozpuszczalny zarówno w słonej, jak i słodkiej wodzie. Jednakże jest drogi, co może odstraszać wielu użytkowników szczególnie, gdy wymagane jest uśmiercenie większej liczby ryb. Aby zmniejszyć możliwość podrażnienia i usz­kodzenia tkanek zaleca się zobojętnienie wody (do pH 7,5) przy pomocy dwuwęglanu, imidazolu, kwaśnego fosforanu sodowego lub wodorotlenku sodowego. Można go stosować w połączeniu z chinaldyną lub siarczanem chinaldyny, co zwiększa ich skuteczność.
Benzokaina (aminobenzoesan etylu) Działa ona podobnie jak MS-222, ale jej skuteczność nie zależy od pH. Ponieważ benzokaina obniża pH wody w zbiorniku, dlatego wodę należy zobojętnić do pH 7,5. Czas rozkładu tego preparatu w wodzie wynosi 4 godziny, co czyni go bezpiecznym z punktu widzenia za­nieczyszczenia środowiska. Benzokaina jest nierozpuszczalna w wodzie, dlatego należy najpierw rozpuścić ją w acetonie.
Etomidat Jest to silny, zawierający imidazol środek, nie posiadający właściwości prze­ciwbólowych. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. Pomiary hormonów stresu wykazały, że etomidat powoduje mniejszą reakcję stresową niż MS-222 (Zwart i wsp. 1989) i dlatego jest uważany za dopuszczalny do eutanazji ryb.
Metomidat Jest to oparty na imidazolu nie-barbituranowy środek usypiający, nie po­siadający właściwości przeciwbólowych. Uważa się jego stosowanie za dopuszczalne do uśmiercania większości gatunków ryb, jeśli stosowany jest w odpowiednio wysokiej dawce.
Chinaldyna (2-metylochinolina) Preparat ten jest trudny do uzyskania w Europie, ale powszechnie stosuje się go do humanitarnej eutanazji ryb w USA. Zalecane do eutanazji dawki zależą od gatunku ryb, temperatury i twardości wody. Chinaldyna gromadzi się w tkankach bogatych w lipidy, takich jak mózg, blokuje ośrodki czuciowe ośrodkowego układu nerwowego. Do eutanazji ryb można również używać siarczanu chinaldyny.
Halotan Uśpienie może być uzyskane przez wprowadzenie go do zbiornika z wodą. Śmierć powinno potwierdzić się zniszczeniem mózgu.
Środki do iniekcji Dopuszcza się stosowanie barbituranów drogą dootrzewnową, ale ponie­waż wymaga to usunięcia ryb z wody oraz specyficznych zabiegów, powodujących nie­unikniony stres, zaleca się, jeśli to możliwe, stosowanie innych metod.


  1. Pobieranie 1.49 Mb.

    Share with your friends:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna