Ukraińskie podziemie nacjonalistyczne I



Pobieranie 2.74 Mb.
Strona7/16
Data29.10.2017
Rozmiar2.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16

Pewne wyobrażenie o skali państwowotwórczej pracy OUN(B) od 22 czerwca dо 22 lipca 1941 r. daje «Raport o pracy w sprawie organizacji administracji państwowej na terenach zachodnich obwodów Ukrainy». W dokumencie, między innymi, zaznaczono, że banderowcom udało się ogłosić Akt odbudowy państwowości ukraińskiej na całym terytorium obwodów zachodnich, w rejonie żytomierskim i zachodnich rejonach obwodu kijowskiego237. W «Raporcie» odnotowano różny stosunek niemieckich, węgierskich, słowackich i rumuńskich wojsk do kwestii niepodległości ukraińskiej – od lojalnego do absolutnie wrogiego238.

Natychmiast po deklaracji aktu niepodległościowego, członkowie OUN(B), według świadczeń «Raportu», zaczęli formować lokalną administrację państwową (wiejską, miejską, rejonową, okręgową i obwodową)239. Wiejska, miejska i rejonowa administracja państwowa została utworzona na terenach obwodów stanisławowskiego, lwowskiego, drohobyckiego, tarnopolskiego, rówieńskiego, wołyńskiego, żytomierskiego i rejonów zachodnich obwodu kijowskiego. Rady obwodowe zorganizowano w Łucku, Lwowie, Równym, Tarnopolu, Stanisławowie, Żytomierzu. W Drohobyczu, Winnicy i Kamieńcu Podolskim rada obwodowa znajdowała się w fazie organizacji240. Rady obwodowe Tarnopola, Łucka, Żytomierza, Stanisławowa były oficjalnie uznawane przez niemieckie komendatury wojskowe, a rady we Lwowie i Równym osiągnęły faktyczne akceptację ze strony niemieckich urzędników wojskowych241. Również na terenach wszystkich obwodów zachodnioukraińskich nacjonalistom udało się utworzyć okręgowe urzędy państwowe, które obejmowały tereny były powiatów polskich242. Według dokumentu, w stworzonej przez nacjonalistów administracji państwowej występowały częste «tarcia» i konflikty z orts- i stadtkomendanturami, które rozbrajały ukraińskie oddziały policji przy pomocy gospodarczych służb armii, które próbowały według własnego uznania wykorzystać potencjał gospodarczy regionu i polskiej administracji, którą w poszczególnych regionach pozwalali tworzyć Niemcy i Węgrzy, nie licząc się z istnieniem odpowiednich instytucji ukraińskich243.

Pomimo przeszkód ukraińskiemu aparatowi administracyjnemu udało się rozwijać aktywność poszczególnych przedsiębiorstw, handlu, kontrolować redystrybucję przez chłopów ziemi, oddział mienia kołchozowego244. Jego struktura ogólnie mówiąc była podobna i obejmowała: przewodniczącego, zastępcę, sekretarza, oddział administracyjny, gospodarczy, opieki społecznej, kulturalno-edukacyjny, finansowy, pracy, techniczny245.

Nawet pod bezpośrednim naciskiem Niemców ounowcom udało się do początku sierpnia 1941 r. zakończyć organizację administracji państwowej na terenie obwodów kamieniec-podolskiego246, drohobyckiego247 i winnickiego248. Dalsze aresztowania dowódców i działaczy OUN(B) dezorganizowały planowane działania. 29 lipca aresztowania wśród uczestników grup pochodowych odbywają się na na ziemi winnickiej i żytomierskiej249. 9 sierpnia 1941 r. gestapo aresztowało czołowego działacza banderowskiej OUN S. Lenkawskiego. Wtedy też niemieckie służby specjalne stwierdziły poważne niezadowolenie niemieckiej polityki ze strony ludności ukraińskiej Galicji i zwiększoną aktywność banderowców na Wołyniu250.

Hitlerowców martwiła też różnorodna działalność grup pochodowych OUN(B) na Wielkiej Ukrainie, której nie udało im się przerwać. Szczególnie martwił nazistów fakt rozwijania przez ounowców milicji ukraińskiej na Kijowszczyźnie251 i przyjazny stosunek ludności do przybyłych banderowców w centranych regionych Ukrainy252. 5 sierpnia 1941 r. – Główne dowództwo niemieckie wydało rozkaz o całkowitym zatrzymaniu wszystkich «ukraińskich agitatorów politycznych», а zwłaszcza «wędrowych propagandystów» z «grupy Bandery», którzy swoją działalnością mogli, zdaniam Niemców, budzić «emocje wśród ludności» i «stwarzać złe nastroje ludności wobec wojska niemieckiego». Zgodnie z rozkazem, członków grup pochodowych OUN(B) na wschód od Zbrucza, musieli zatrzymywać i przekazywać zwiadowi wojskowemu raporty, wysyłane następnie do Galicji253. Masowe aresztowania rozpoczęły się w obwodzie żytomierskim i stopniowo rozprzestrzeniły się w kierunku Dniepru. Aresztowaniu i deportacji za Zbrucz podlegali wszyscy «Ukraińcy zachodni»254. Głównym celem gestapo w Ukrainie Centralnej w tym czasie była grupa W. Kuka255, która znajdowała się w pobliżu Makarowa – Kijowa256. Po długich poszukiwaniach znaleziono ją, a większość członków aresztowano 31 sierpnia 1941 r.257 Wtedy razem z W. Kukiem do rąk gestapo trafili J. Stefanyk, P. Sak, O. Haj-Hołowko. J. Pyzyczaniuk i inni258.

Pomimo represji i zakazów władz niemieckich, ounowcy kontynuowali ogłaszanie Aktu niepodległościowego w miastach i wsiach Ukrainy Zachodniej i Prawobrzeżniej, organizując nielegalne wiece i zebrania obywateli. 5 września 1941 r. naziści aresztowali 80 procent składu najwyższego kierownictwa OUN(B) w Galicji (do 200 osób, które wywieziono do Krakowa, a potem ponadto 50 z nich wysłano do obozu koncentracyjnego Auschwitz259), jednak nacjonalistyczne grupy pochodowe kontynuowały działalność niezależnie260. Ich praca miała masowy charakter zarówno w rolniczych obszarach centrum, jak i na obszarach przemysłowych południowego-wschodu Ukrainy. Na Chmielniczyźnie, Winniczyźnie, Żytomierszczyźnie i Kijowszczyźnie, ounowcom wraz z rozwojem aparatu administracyjnego, udało się do sierpnia 1941 r. stworzyć masową (po 100-200 osób na rejon) strukturę organizacji młodzieżowej «Sicz», która kopiowała istniejące na początku XX w. w Galicji towarzystwa wojskowo-sportowe261. Głównym ośrodkiem pracy organizacji banderowskiej na terenie południowo-wschodnim stał się Dniepropetrowsk, który był miejscem pracy Dowództwa południowych ziem ukraińskich (PZU) oraz bazą dla dalszego rozwoju aktywistów ounowskich na Krym i Donbas.

W regionie Przydnieprowskim dość szybko zostały stworzone urzędy miejskie i obwodowe (które w pierwszych miesiącach swego istnienia znajdowały się pod wpływem ideowym banderowców)262 i następowało formowanie struktur podziemia263. W ciągu jesieni 1941 r. OUN(B) udało się poważnie umocnić swoje pozycje na Przydnieprowiu, tworząc oprócz poszczególnych dowództw okręgowychKrzyworoskie, Kamienieckie, Nikopolskie, Nowomoskowskie (potemPawłogradzkie), Synielnikowskie. Dowództwom okręgowym tradycyjnie były podporządkowane ekzekutywy rejonowe264. To znaczy, organizacja w obwodzie była rozwinięta w ciągu dwóch-trzech miesięcy do poziomu dolnego.

Wraz z rozwojem struktur podziemia na Przydnieprowiu, lider PwUZ Z. Mytła we wrześniu 1941 r. wysłał jednej z roddziałów grupy pochodowej «Piwdeń» na terytorium Donbasu do ówczesnego obwodu stalinowskiego265. Do końca 1941 r., przybyłym do regionu nacjonalistom, udało się zjednoczyć wokół siebie część lokalnej inteligencji ukraińskiej i stworzyć nielegalną sieć organizacji z dwoma regionalnymi dowództwami w Stlinie i Woroszyłowgradzie, okręgowymi i rejonowymi strukturami w Awdijewce, Wołnowaszu, Horliwce, Woroszyłowsku, Kostiantyniwce, Komsomolsku, Makijiwce, Mariupolu, Jasynuwatej, Andrijiwsku, Artemiwsku, Budionowsku, Olhinksu, Czystiakiwskim266.


Pobieranie 2.74 Mb.

Share with your friends:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna