Szkolenie wdn – Diagnozowanie wad postawy ciała



Pobieranie 110.5 Kb.
Data26.12.2019
Rozmiar110.5 Kb.

Nowak Beata

Tarnowiec
6

Diagnoza wad postawy
Jak zdiagnozować wady postawy ciała u młodzieży?

Aby zdiagnozować postawę ciała musimy wyjść od definicji postawy ciała.

Co to jest postawa ciała?

Postawa ciała to indywidualne ukształtowanie ciała i poszczególnych odcinków tułowia oraz nóg w pozycji stojącej1.

Co to jest postawa prawidłowa?

Postawa prawidłowa to taka, która występuje w dostatecznie dużym odsetku, aby można ja było uznać znamienną dla danego wieku, a jednocześnie jest charakterystyczna dla dzieci zdrowych, o poprawnym rozwoju fizycznym i psychicznym oraz wydolności ruchowej1.


A postawa nawykowa?

Postawa nawykowa jest rzeczywistą postawą człowieka i to ona powinna stanowić przedmiot badania lekarskiego w odróżnieniu od postawy bacznej (wymuszonej)1.


Prawidłowa postawa ciała charakteryzuje się takimi cechami jak:

  • prostym ustawieniem głowy

  • fizjologicznymi wygięciami kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej i prostym w płaszczyźnie czołowej

  • dobrze wysklepioną klatką piersiową, przednia ściana klatki piersiowej jest częścią ciała najdalej wysunięta ku przodowi

  • dobrze podparta miednicą na głowach kości udowych

  • prostymi kończynami dolnymi i prawidłowo wysklepionymi stopami.

Co to jest postawa wadliwa?

Postawa wadliwa jest wtedy, gdy pewne jej elementy odbiegają od wzorca postawy poprawnej, a odchylenia te są odwracalne1.
Jakie mamy metody oceny postawy ciała?

Znalezienie praktycznego sposobu oceny postawy ciała jest niezwykle trudne, przede wszystkim ze względu na to, że jest to cecha niezwykle labilna i indywidualna. Literatura podaje niezliczenie wiele pomysłów na uniwersalną metodę oceny postawy ciała. Niestety, biorą one pod uwagę zupełnie różne kryteria i pozostają w sprzeczności ze sobą nawzajem.


Rodzaje metod:

  • wzrokowa ocena sylwetki – kryterium oceny stanowią tu wzorce – typy postawy, do których przyrównuje się badanego




  • wzrokowa ocena wybranych elementów postawy – mówi o ułożeniu poszczególnych odcinków i punktów ciała; na podstawie opinii o zarysie sylwetki otrzymuje się analityczny opis elementów składowych postawy i wymienia się jego wady




  • metoda sylwetek zarejestrowanych za pomocą fotografii, cieniografii i konturografii – umożliwia porównanie i ocenę postawy przez wielu obserwatorów, pozwala tez na powrót do obrazu sylwetki badanego nawet po dłuższym upływie czasu i korygowanie opinii o niej

  • metody oceny poszczególnych elementów postawy ciała przy użyciu rożnego rodzaju aparatury pomiarowo – rejestrującej: np. tzw. przyrządy kołeczkowe, w których badany wyciska kształt swojego kręgosłupa, opierając się o rząd pionowo ustawionych ruchomych kołeczków




  • metody oparte na kryterium linii pionowych i poziomych, linii symetrycznych katów, na zasadzie równowagi mechanicznej i symetrii ciała – w której podstawowym warunkiem poprawnej postawy ciała jest zrównoważenie poszczególnych elementów ciała. Warunek ten uznano za istotny ze względu na prawo fizyczne, które przeniesiono na grunt biomedycyny, mówiące o tym, że ciało utrzymuje równowagę, jeśli rzut jego środka ciężkości nie wykracza poza granice postawy. Na podstawie tego twierdzenia powstał test Cramptona – badany staje przodem do ściany tak, aby palce jego nóg dotykały ściany. Jeśli badany posiada prawidłową budową ciała to klatka piersiowa i nos powinny być oddalone od ściany o 5 cm. W ustawieniu tyłem kontakt ze ściana powinny mieć: pięty, łydki, pośladki, łopatki i potylica. Lordoza lędźwiowa nie powinna przekraczać grubości dłoni.

Mnogość metod oceny wad postawy ciała sprawia, że wybór jej musi być podyktowany celem i charakterem prowadzonych badań. Dla potrzeb nauczyciela najodpowiedniejsza wydaje się być ocena na podstawie uproszczonych badań ortopedycznych oraz testów funkcjonalnych1.



Uproszczone badanie ortopedyczne:

A. oględziny z przodu – wyznaczamy linie poziome, poprzez połączenie punktów położonych symetrycznie względem siebie, po obu stronach ciała. W warunkach prawidłowych linie te są równoległe względem siebie i do podłoża:

  • linia barkowa łącząca oba wyrostki barkowe

  • linia sutkowa

  • trójkąt: linia sutkowa – pępek

  • trójkąty talii winny być symetryczne

  • trójkąt: pępek – linia międzykolcowa

  • linia międzykrętarzowa

  • linia rzepkowa, umownie górny lub dolny brzeg rzepki

  • ustawienie stóp, odległość między kostkami wewnętrznymi ponad 5 cm świadczy o koślawości kolan

  • ustawienie kolan, odległość między szparami stawów kolanowych ponad 5 cm świadczy o szpotawości kolanowych

Wyznacza się również linie pionową, biegnącą przez środek brody, wcięcie jarzmowe mostka, wyrostek mieczykowaty, pępek, linie białą, spojenie łonowe i środek odległości między kłykciami przyśrodkowymi kości udowych oraz kostkami przyśrodkowymi kości piszczelowych. Linia ta powinna padać na środek płaszczyzny podparcia stóp.
B. oględziny z boku – linie pionowa biegnie przez wyrostek sutkowaty, barkowy łopatki, krętarz większy kości udowej, głowę strzałki i nieco w przód od kostki bocznej;

  • ustawienie głowy i szyi – wysunięta lub cofnięta

  • zarys klatki piersiowej – wysklepiona lub płaska

  • zarys pleców – kifoza powiększona lub pomniejszona

  • kształt lordozy lędźwiowej – powiększony lub pomniejszony

  • zarys powłok brzusznych – płaski lub wypukły

  • ustawienie miednicy – w przodopochyleniu lub w tyłopochyleniu

  • przeprost lub przykurcz w stawach kolanowych, kształt stopy

  • ustawienie barków i łopatek


C. oględziny z tyłu – linia pionowa przebiega przez guzowatość potyliczną zewnętrzną,

wyrostki kolczyste wszystkich kręgów, szparę pośladkową, środek odległości między kłykciami przyśrodkowymi kolan i kostek wewnętrznych stóp i pada na środek płaszczyzny podparcia stóp;



  • linia barków

  • linia dolnych kątów łopatek, a także odległość łopatek od wyrostków kolczystych kręgów i odstawanie dolnych kątów od klatki piersiowej

  • linia łącząca najwyższe punkty talerza biodrowego

  • linia międzykrętarzowa

  • linia fałdów pośladkowych i napięcie mięśni pośladkowych

  • linia łącząca fałdy zgięcia w dołkach podkolanowych

  • ustawienie głowy i szyi

  • ustawienie pięt – odchylenie kości piętowej od osi długiej na zewnątrz świadczy o koślawości stóp, natomiast odchylenie kości piętowej do wewnątrz świadczy o szpotawości stóp1.

Swoje spostrzeżenia, po przeprowadzeniu oględzin, nauczyciel może zanotować w karcie uproszczonych badań ortopedycznych2.



Karta uproszczonych badań ortopedycznych
Nazwisko i imię................................................ Data badania..........................


Oględziny od przodu

+ -

Oględziny od tyłu

+ -

Oględziny z boku

+ -

1. Pion-odchylenia.




1.Pion-odchylenia.




1.Stosunek osi kończyny dolnej do podłoża, podudzia do uda a tego do miednicy,




2.Linia międzykostkowa łącząca kostki wewnętrzne.




2.Linia międzykostkowa łącząca kostki wewnętrzne.




2.Ustawienie głowy i szyi.




3.Linia rzepkowa łącząca górne krawędzie rzepki.




3.Linia podkolanowa łącząca zgięcia podkolanowe.




3. Zarys klatki piersiowej-wysklepiona czy płaska.




4.Linia międzykrętarzowa łącząca krętarze wielkie.




4.Linia pośladkowa pokrywająca się z fałdami pośladkowymi.




4.Zarys pleców-kifoza powiększona czy pomniejszona(cm).




5.Linia międzykolcowa łącząca kolce biodrowe przednie górne.




5. Linia międzykrętarzowa łącząca krętarze wielkie kości udowej.




5.Kształt lordozy lędźwiowej-powiększony lub pomniejszony(cm)




6. Linia szczytu talerzy biodrowych.




6.Linia szczytu talerzy biodrowych.




6.Zarys powłok brzusznych-płaski lub wypukły.




7.Układ obojczyków.




7.Linia dolnych kątów łopatek.




7.Ustawienie miednicy- w przodopochyleniu lub tyłopochyleniu.




8.Linia barkowa łącząca wyrostki barkowe.




-odl. w cm od kręgosłupa,




8.Przeprost lub przykurcz w stawach kolanowych.




9. Linia górnych krawędzi małżowin usznych.




- odl od pionu kąta górnego i dolnego,




9.Kształt stóp.




10.Linia sutkowa.




-stopień odstawania od klatki piersiowej.




10.Ustawienie łopatek.




11.Trójkąt: linia sutkowa-pępek.




8.Linia międzybarkowa łącząca wyrostki barkowe.




11.Ustawienie barków.




12.Trójkąty talii, winny być symetryczne.




9.Linia górnych krawędzi małżowin usznych










13.Trójkąt: pępek-linia międzykolcowa.




10..Trójkąty talii jak w badaniu od przodu.










14. Ustawienie stóp, odl. m. kostkami wewn. ponad 5cm świadczy o koślawości kolan.




11.Obsewacja ciała w skłonie-test Bertranda.










15.Ustawienie kolan; odl. m. szparami st. kol. ponad 5cm świadczy o szpotawości kolan.















Zalecenia:.............................................................................................................................


Testy funkcjonalne w badaniu wad postawy określają stopnie przykurczy w stawach kręgosłupa, biodrowych i ramiennych, niewydolność badanych grup mięśniowych, zakres ruchów w stawach, chwiejność tułowia oraz inne niezbędne informacje, będące wskazówkami postępowania korekcyjnego z danym dzieckiem.

  1. Test Degi – określa deficyt zgięcia i wznosu kończyn górnych

  2. Test Thomasa – stwierdza przykurcz w stawie biodrowym i skrócenie więzadła biodrowo – udowego

  3. Test Apleya – określa deficyt odwodzenia i rotacji kończyny górnej

  4. Test Langego – określa przykurcz zginaczy kończyny dolnej i niewydolność mięśni prostowników w następstwie lordozy lędźwiowej

  5. Test P – P – określa przykurcz mięśni kulszowo – goleniowych

  6. Test Obera – określa przykurcz powięzi szerokiej uda

  7. Test Mattiasa – pozwala stwierdzić chwiejność tułowia, trudność utrzymania w pionie nad miednicą, niewydolność mięśni długich kręgosłupa

  8. Test Bertranda-Adamsa – pozwala ujawnić asymetrie pleców nawet wtedy, gdy nie występuje jeszcze wyraźny garb żebrowy

  9. Test Seyfrieda – pozwala stwierdzić niewydolność mięśniową w stopie płaskiej

  10. Test lateralizacji tułowia – określa skoliozę zrównoważoną lub niezrównoważoną

  11. Test ABD – określa przykurcz abdukcyjny

  12. Test Schobera – określa sztywność kręgosłupa w odcinku lędźwiowym

  13. Test Otta – określa sztywność kręgosłupa w odcinku piersiowym

  14. Test Trandelenburga – wykazuje niedomogę czynnościową mięśnia pośladkowego średniego.

Wyniki przeprowadzonych testów można zapisać w karcie badań dziecka2.



Karta przeprowadzonych testów funkcjonalnych

Nazwisko i imię ........................................... Data badania.........................




Rodzaj testu

Co określa?

Sposób przeprowadzenia

Uwagi

1.Test Degi

Przykurcz barków

Siad skulony z plecami przywartymi do ściany, wznos RR w górę. Jeżeli dziecko nie jest w stanie dotknąć płaszczyzny ściany, kąt zawarty między RR a ścianą określa stopień przykurczu.




2.Test Thomasa

Przykurcz zginaczy stawu biodrowego i skrócenie więzadła biodrowo-udowego.

Badany w leżeniu tyłem, NN proste i przywiedzione, zgina maksymalnie pN w stawie kolanowym i biodrowym. Jeżeli istnieje przykurcz to udo lN unosi się ku górze.




3.Test Langego

Przykurcz zginaczy kończyny dolnej i niewydolność mięśni prostowników w następstwie lordozy lędźwiowej

Badany w pozycji zasadniczej nogę wyprostowaną w kolanie w przód na wys. ok.15cm do kąta 30st. W trakcie zginania mięśnie przykurczone pociągają za sobą guz kulszowy, powodując przemieszczenie się kolca biodrowego przedniego górnego ku górze. Zmniejsza się lordoza lędźwiowa. Jeżeli położenie kolca biodrowego nie zmieni się, albo ma tendencję do dalszego pochylania się, to występuje przykurcz zginaczy stawu biodrowego i niewydolność prostowników spowodowana hiperlordozą lędźwiową.




4.Test P-P

Przykurcz mięśni kulszowo-goleniowych.

Badany wykonuje skłon w przód z postawy zasadniczej zachowując wyprost w stawach kolanowych, palcami próbuje dotknąć podłogi. Przykurcz mięśni kulszowo-goleniowych uniemożliwia wykonanie tego zadania.




5.test Bertranda-Adamsa

Asymetrię pleców.

Badany wykonuje stopniowo skłon w przód dokładnie w płaszczyźnie strzałkowej. Badający stoi ok. 1-2m od badanego i przyjmuje taką pozycję, aby jego wzrok był na wys. pleców badanego. Obserwuje pojawienie się garbu żebrowego lub wału lędźwiowego




6. Test Mattiassa

Pozwala stwierdzić chwiejność tułowia, trudność utrzymania w pionie nad miednicą, niewydolność mięśni długich kręgosłupa

Polega na wyciągnięciu kończyn górnych ku przodowi i utrzymaniu ich nieruchomo w tej pozycji. Obserwuje się , czy początkowo prawidłowo trzymany tułów w płaszczyźnie strzałkowej nie odchyli się ku tyłowi Stopień nasilenia się tej utajnionej chwiejności mierzy się w jednostce czasu. Chwiejność badamy: w postawie zasadniczej, siedzącej, klęczącej, w marszu na równoważni w przód, w tył, bokiem w prawo, bokiem w lewo.




7.Test Schobera

Sztywność kręgosłupa w odcinku lędźwiowym.

Polega na obserwacji oddalania się wyrostków kolczystych w odc. lędźwiowym kręgosłupa. W tym celu oznacza się L1 i L5 w pozycji stojącej i dokonuje pomiaru odległości tych punktów. Badany wykonuje skłon w przód o NN prostych. W skłonie, fizjologicznie odstęp ten zwiększa się u dorosłych o 4-6 cm. W sztywności odc. lędźwiowego odległość ta zmienia się w niewielkim stopniu.




8. Test Otta

Określa sztywność w odcinku piersiowym kręgosłupa.

Polega na obserwacji oddalania się wyrostków kolczystych w odc. piersiowym kręgosłupa. W tym celu oznacza się Th1 i Th12 w pozycji stojącej i dokonuje pomiaru odległości obu punktów. W skłonie, fizjologicznie odstęp zwiększa się (u dzieci o 2-3cm). W sztywności odc. piersiowego odległość ta zmienia się w niewielkim stopniu.




9.Test Derbolowsky’ego

Zablokowanie stawu krzyżowa-biodrowego

Badany leży na plecach. Badający obejmuje dalsze końce obu podudzi wyczuwając kciukami kostki przyśrodkowe oraz ocenia na podstawie pozycji kciuka wzajemną wysokość i rotację kostek przyśrodkowych. Badanego prosi o przyjęcie pozycji siedzącej. Jeżeli występuje zablokowanie stawu krzyżowo-biodrowego oraz zaburzenie ruchu miednicy między kością krzyżową a biodrową, kończyna dolna po tej stronie w czasie podnoszenia staje się pozornie dłuższa, a w pozycji leżącej pozornie krótsza lub długości obu kończyn wyrównują się. Na tej samej wysokości na kostkach. Stwierdzone różnice można zmierzyć.




Zalecenia:.............................................................................................................................


Kolejną wada postawy, którą bardzo łatwo rozpoznać i zdiagnozować jest płaskostopie. Najczęstszą przyczyną stopy płaskiej jest dysproporcja pomiędzy obciążeniem statycznym a wydolnością układu więzadłowo – mięśniowego. Lokalizacja spłaszczenia pozwala wyróżnić:

  • stopę płaską podłużnie z koślawością kości piętowej lub bez koślawości

  • stopę płaską poprzecznie z paluchem koślawym lub bez

  • stopę płasko koślawą ze wzniesieniem obu łuków3.

Jedną z metod diagnozowania stóp jest plantokonturografia.

Plantogram to odbitka podeszwowej części stopy, a plantokonturogram - odbitka podeszwowej części stopy wraz z obrysem – konturem stopy.

Istnieją dwa sposoby oceny odbitek stóp:




  1. porównanie plantogramu badanego z wzorcowymi typami stóp, które opracowali Bochenek i Clarke




  1. wykreślenie odpowiednich kątów i wskaźników charakteryzujących budowę stopy, np. kąt alfa, beta, gamma, kąt Clarke`a, wskaźnik Ky i wskaźnik W.


Kąt alfa (koślawości palucha) to kat zawarty pomiędzy styczna do przyśrodkowego brzegu stopy , a styczną przeprowadzoną z punktu C do zewnętrznego brzegu palucha. Norma kąta alfa wynosi 0-90.

Kąt beta (koślawości palca małego) – wyznaczamy go tak samo, jak kąt alfa ale po stronie zewnętrznej stopy. Norma kąta beta wynosi 0-50.
Kąt gamma (kąt piętowy) jest wyznaczony przez dwie styczne do wewnętrznej i zewnętrznej krawędzi stopy. Styczne te przecinają się poza piętą tworząc kąt gamma. Norma wynosi 15-180.

Wskaźnik kątowy Clarke`a - to kąt zawarty między styczną

przyśrodkową brzegu odbitki a linią łączącą punkt największego

wgłębienia i zetknięcia stycznej przyśrodkowej z brzegiem

przodostopia. Kąt ten określa stan wysklepienia podłużnego łuku



stopy.



Wskaźnik Ky – określa on stosunek długości odcinka przebiegającego w centrum wysklepienia łuku podłużnego przez zacienioną część śladu do długości odcinka wykreślonego przez niezacienioną i zacienioną część plantogramu.
Ky = BC : AC, gdzie:

BC – to część zacieniona



AC – część zacieniona i niezacieniona



Wskaźnik W (Wejsfloga) – służy do oceny wysklepienia

poprzecznego stopy


W = AB : CD, gdzie: AB – długość stopy

CD – szerokość stopy



Stosunek ten powinien wynosić 3:1, tzn. że za idealną pod względem wysklepienia uznajemy stopę, która przy długości 30 cm ma 10 cm szerokości. Najczęściej wskaźnik W zamyka się w przedziale 2-3; wartości bliższe 2 świadczą o płaskostopiu, a wartości bliższe 3 dowodzą prawidłowego wysklepienia stopy2.
Bibliografia:

  1. Kasperczyk Tadeusz – „Wady postawy ciała; diagnostyka i leczenie”, Kraków, FHU Kasper s.c., 1997r.

  2. Romanowska Alicja – „Konspekty zajęć gimnastyki korekcyjno – kompensacyjnej”, Płock, Wydawnictwo KOREPETYTOR, 2000r.

  3. Wilczyński Jacek - „Korekcja wad postawy człowieka”, Starachowice, Wydawnictwo ANTHROPOS, 2001r.






Pobieranie 110.5 Kb.

Share with your friends:




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna