Spis treści wstęP 2


Polska w NATO – podstawowe akty prawne



Pobieranie 444.99 Kb.
Strona3/7
Data28.10.2017
Rozmiar444.99 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

1.3. Polska w NATO – podstawowe akty prawne

Członkostwo w NATO nie zakończy procesu integrowania się systemu obronnego RP z systemem sojuszniczym. Do dnia akcesji nasz kraj wypełnił wymagania jedynie w podstawowym zakresie, natomiast wiele spośród zadań uzgodnionych w ramach planowania obronnego będzie realizowanych w następnych latach. Ta sytuacja nie jest niczym szczególnym. Żadna armia nie jest w stanie natychmiast stać się nowoczesną. Niemcom zajęło 15 lat wprowadzanie w życie standardów natowskich, Hiszpania potrzebowała 17 lat, by w pełni zintegrować z NATO swoje struktury militarne.

Ponadto Sojusz przechodzi proces wewnętrznej transformacji, która przyniesie nowe wyzwania także dla polskiej obronności i kierunków dalszego rozwoju Sił Zbrojnych. Decydującym momentem było zakończenie zimnej wojny i opracowanie w 1991 r. koncepcji strategicznej na lata 90. Koncepcja ta zakończyła erę koncentrowania się na obronie przed pojedynczym głównym zagrożeniem, otworzyła natomiast etap szerokiego podejścia do kwestii bezpieczeństwa na podstawie dialogu i współpracy z podmiotami zewnętrznymi i zachowania zdolności do wspólnej obrony.

W sferze wojskowej najważniejsze zmiany to ograniczenie do niezbędnego minimum potencjału sił nuklearnych oraz znaczne redukcje sił zbrojnych poszczególnych państw członkowskich. NATO podjęło pierwsze w swojej historii operacje bojowe, i to poza terytorium Sojuszu (naloty na tereny byłej Jugosławii), co także było przełomem w funkcjonowaniu Paktu, ponieważ wymagało wyjścia poza art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, mówiący o wspólnej obronie w razie napaści na któregokolwiek z członków. W późniejszej fazie konfliktu w b. Jugosławii Sojusz podjął trwającą do dziś operację wymuszania pokoju w Bośni-Hercegowinie (IFOR, następnie SFOR) z udziałem Polski. Obecnie trwają prace, z polskim głosem doradczym, nad projektem nowej koncepcji strategicznej, której przyjęcie i zatwierdzenie jest planowane podczas szczytu NATO w Waszyngtonie.

Wypracowane już oraz powstające obecnie koncepcje i kierunki rozwoju NATO wskazują na potrzebę sprostania wielu nowym, bardziej zróżnicowanym wyzwaniom. Dlatego powstała tzw. wspólna wizja operacyjna, której zdolności operacyjne sił zbrojnych Sojuszu zostały zdefiniowane jako mobilność, zdolność przerzutu i rozwinięcia na dalekie odległości, zdolność przetrwania oraz zdolność do ciągłego zaopatrywania i obsługi wojsk w warunkach ograniczonego wsparcia ze strony państwa-gospodarza. Czynnikami wzmacniającymi te zdolności mają być: przewaga informacyjna, interoperacyjność oraz przewaga technologiczna.
Nowe koncepcje i nowe wyzwania będą wymagały ponownego przeglądu planów rozwojowych naszego wojska. Jakkolwiek odpowiedź na nowe sytuacje będzie prawdopodobnie zróżnicowana (wśród członków NATO), dotycząc inaczej państw leżących wewnątrz jego terytorium, w stabilnym otoczeniu, a inaczej krajów leżących na krańcach Sojuszu, trzeba wyraźnie powiedzieć, iż zdolności obronne nie są najsilniejszą stroną polskiego wojska. Również dotychczasowy potencjał zmian wynikający ze środków przeznaczonych na restrukturyzację Sił Zbrojnych nie jest wystarczający. Chociaż wskaźnik wydatków na obronność w Polsce, wynoszący ok. 2,1 proc. PKB, jest bliski przeciętnej w NATO, budżet MON jest w dużo większym stopniu (w porównaniu z innymi sojusznikami) obciążony wydatkami osobowymi (pensje i emerytury stanowią łącznie 30 proc. budżetu MON na 1999 r.). Natomiast wydatki na zakup nowych systemów uzbrojenia stanowią zaledwie 30 proc. budżetu MON w 1999 r. i w kolejnych latach wzrosną niewiele, chociaż ich poziom powoduje ograniczenia w finansowaniu szkolenia, remontów i odtwarzaniu zapasów. 

W procesie wchodzenia Polski do NATO wyodrębniały się trzy ścieżki: stosunkowo najłatwiej poradziliśmy sobie ze ścieżką polityczną i legislacyjną, natomiast trzecia ścieżka – pogłębiania interoperacyjności i kompatybilności polskich sił zbrojnych ze standardami i procedurami Sojuszu – będzie procesem długotrwałym. 

Jak stwierdził jeden z podsekretarzy stanu w MON, aby integracja z NATO mogła postępować, możliwości znalezienia dodatkowych funduszy w obecnej sytuacji ekonomicznej kraju należy poszukiwać w samym resorcie – w lepszym zarządzaniu, oszczędnościach w dziedzinach pochłaniających środki niewspółmierne do osiąganych korzyści, a gdy okaże się to konieczne – w dalszym ograniczaniu stanu pokojowego sił zbrojnych.

Decyzje, które w nadchodzących latach władze podejmą w tej kwestii, będą wypadkową oszczędności w resorcie, stanu koniunktury ekonomicznej kraju i wynikających z tego możliwości finansowych państwa. Sprawność systemu obronnego nie może być, ze swojej istoty, przedmiotem zainteresowania jedynie resortu obrony. Polska wchodzi bowiem do Sojuszu jako cały organizm, w wielu sferach jego działalności następują zmiany ułatwiające integrację i współdziałanie z NATO. Dlatego wysiłek finansowy, organizacyjny i ludzki związany z realizacją tej polityki ma i będzie miał charakter ogólnokrajowy. 


Działania resortu obrony - Restrukturyzacja sił zbrojnych.
Zapoczątkowana na początku lat 90., od roku 1994 jest realizowana z uwzględnieniem priorytetu dostosowania do standardów NATO. Głównym zadaniem jest uzyskanie pełnej zdolności do współdziałania – interoperacyjności – z wojskami państw członkowskich Sojuszu. Najskuteczniejszą formą poszerzania zakresu interoperacyjności stał się udział w programie Partnerstwo dla Pokoju. W ramach PdP strona polska uczestniczy w tzw. cyklach planowania współpracy państw NATO z państwami aspirującymi. W cyklu pierwszym, obejmującym lata 1995-1996, uzgodniliśmy z Sojuszem 17 celów interoperacyjności, a w cyklu drugim, dla lat 1997-1999, uzgodniono już 41 celów, wdrażanych w pierwszej kolejności w jednostkach wydzielonych do współpracy w ramach PdP. Cele interoperacyjności obejmują przede wszystkim takie dziedziny, jak: planowanie obronne, dowodzenie i łączność, w tym kierowanie ruchem lotniczym, regulaminy i taktyka działania jednostek wojskowych, w tym w ramach prowadzenia operacji pokojowych i humanitarno-ratowniczych, standaryzacja, logistyka i infrastruktura.
W rezultacie udziału w programie PdP oraz stale poszerzających się roboczych kontaktów z NATO wprowadzono wiele zmian w dostosowaniu się do standardów NATO:
1. W strukturze sił zbrojnych oraz w systemach kierowania, dowodzenia i łączności:

- opracowano nowe struktury dowództw i sztabów na wzór obowiązujących w państwach NATO, a następnie rozpoczęto ich wdrażanie w Sztabie Generalnym, w różnych rodzajach wojsk, zwłaszcza związków taktycznych i oddziałów przewidzianych w pierwszej kolejności do włączenia w struktury NATO;

- wyodrębniono wojska lądowe jako trzeci rodzaj sił zbrojnych (obok lotnictwa i marynarki wojennej); będą się one składać z dwóch zasadniczych części: sił operacyjnych oraz obrony terytorialnej, powiązanych ze strukturami administracyjnymi państwa; w składzie wojsk lądowych znajdą się dwa korpusy zmechanizowane oraz korpus powietrzno-zmechanizowany; te pierwsze będą miały strukturę dywizyjną, a strukturę dywizji zmieniono z pułkowej na brygadową;

- trwają prace nad organizacją dwóch korpusów obrony powietrznej kraju, które mają dysponować zarówno środkami obrony powietrznej, jak i lotnictwem uderzeniowym; działania korpusów pokrywać się będą z dwoma obszarami obrony powietrznej – północnym i południowym; ponadto znajdują się na ukończeniu (wrzesień 1998) prace nad organizacją 3 brygad lotnictwa taktycznego,


zakończono pierwszy etap prac nad stworzeniem zintegrowanego cywilno-wojskowego systemu zarządzania przestrzenią powietrzną; w lutym 1999 r. nastąpiło uruchomienie systemu ASOC – zarządzania przestrzenią powietrzną zintegrowanego z systemem natowskim (wyprzedzamy w tym zakresie Czechy);
w Marynarce Wojennej przystosowuje się procedury dowodzenia i łączności, np. planowania operacji morskich, manewrowania okrętowych grup taktycznych i użycia uzbrojenia;

- grupy specjalistów łączności zapoznały się z procesem szczegółowego planowania stosowanym w NATO; został też określony niezbędny poziom interoperacyjności w poszczególnych elementach systemu dowodzenia i łączności; uzyskano dostęp do wybranych procedur łączności radiowej i telefonicznej NATO.

2. W zakresie ćwiczeń i operacji – oficerowie uczestniczący w ćwiczeniach zapoznali się z natowskim podejściem do problemu współdziałania czynników politycznych i wojskowych w procesie rozwiązywania hipotetycznych sytuacji kryzysowych, a także z powoływaniem, funkcjonowaniem i procedurami operacyjnymi międzynarodowych dowództw i sztabów; udoskonalono działanie dowództw i sztabów jednostek wydzielonych do współdziałania z NATO; na podstawie dotychczasowych doświadczeń strona NATO rozszerzyła ofertę ćwiczeń w ramach PdP od szczebla pluton-kompania do szczebla batalion-brygada i dywizja-korpus oraz zwiększyła liczbę stanowisk dla naszych przedstawicieli w ćwiczących sztabach.

Najbardziej spektakularnym przykładem postępu WP w dostosowywaniu się do wymagań i standardów NATO jest udział polskich batalionów w siłach międzynarodowych IFOR/SFOR stabilizujących sytuację w Bośni-Hercegowinie: od 21 grudnia 1996 r. służbę pełnił 16 Batalion Powietrzno-Desantowy, a od 1 stycznia 1998 r. – 18 Batalion Powietrzno-Desantowy. Oba bataliony osiągnęły wysoki stopień interoperacyjności z siłami zbrojnymi NATO. W uznaniu polskiego wkładu i umiejętności wojskowych wykazanych podczas operacji pokojowych w Bośni polski generał Mieczysław Bieniek objął dowództwo Polsko-Nordyckiej Brygady operującej w ramach amerykańskiej dywizji w siłach SFOR w Bośni.

Standardy natowskie są już także stosowane w pododdziałach wojskowych działających w kraju. Zgodnie z wszelkimi natowskimi procedurami odbyło się najważniejsze przedsięwzięcie szkoleniowe w WP w 1998 r., a mianowicie Kurs Szkoleniowo-Metodyczny Kierowniczej Kadry Wojsk Lądowych, połączony z ćwiczeniami dowódczo-sztabowymi “OPAL’98”. Sztaby pracowały w natowskich strukturach, oddziały działały zgodnie z doktrynami taktycznymi NATO.

3. Prowadzone są prace związane z modernizacją logistyki (zaopatrzenia wojsk) i infrastruktury. Pod koniec lipca 1998 r. zakończyła prace komisja przygotowująca nową strukturę. Ponadto wdrażany jest natowski “Model zarządzania zasobami obronnymi”. Polska dysponuje najbardziej rozwiniętą infrastrukturą wojskową wśród państw Europy Środkowej. Znaczna jej część może być oddana do dyspozycji Sojuszu. Już obecnie jest wykorzystywana przez jednostki wojskowe armii państw NATO i podczas ćwiczeń w ramach PdP.

4. Przy instytucjach i dowództwach NATO powstały polskie placówki:
a) Przedstawicielstwo przy NATO i Unii Zachodnioeuropejskiej;
b) Polskie Przedstawicielstwo Wojskowe przy Komitecie Wojskowym NATO w Brukseli, liczące 9 oficerów i 3 podoficerów;
c) Polska Misja Łącznikowa przy Kwaterze Głównej Połączonych Sił Zbrojnych NATO w Europie – SHAPE w Mons k. Brukseli, składająca się z 5 oficerów i jednego chorążego, która po wejściu do NATO została przekształcona w urząd Narodowego Przedstawiciela Wojskowego (NMR) przy SHAPE w składzie 15 oficerów i 2 chorążych;
d) przy komórkach organizacyjnych zajmujących się programem PdP w poszczególnych dowództwach terytorialnych NATO zatrudnionych jest 4 polskich oficerów;
e) przy poszczególnych dowództwach sił zbrojnych NATO w Europie [(np. Europa Środkowa (AFCENT), Europa Południowa (AFSOUTH)] zostały utworzone pod koniec 1998 r. Polskie Misje Łącznikowe liczące 2-3 oficerów.

Polska jest postrzegana w gremiach kierowniczych NATO jako kraj, który powinien w miarę prędko i w daleko idącym zakresie wejść w struktury militarne Sojuszu. Uczestniczyliśmy – w charakterze obserwatora, bez możliwości udziału w podejmowaniu decyzji – w prawie wszystkich gremiach natowskich. W związku z tym moment naszego formalnego wejścia do Paktu nie ma wpływu na proces integracji Wojska Polskiego. Integrację potraktowaliśmy jako proces ciągłej, żmudnej aktywności, w wyniku którego osiągamy postęp w kolejnych dziedzinach.




Szkolnictwo wojskowe w procesie przekształceń
Konieczność dostosowania szkolnictwa do nowych potrzeb przesądziła o zapoczątkowaniu w pierwszej połowie lat 90. kompleksowego programu przekształceń. Jego ideą jest udoskonalenie struktur i zasad działania oraz wykształcenie dowódców o cechach przywódców, organizatorów, menedżerów i specjalistów wojskowych, z wyraźnie uformowanymi cechami osobowymi, dysponujących niezbędną wiedzą o systemach i procesach dowodzenia zgodnych z procedurami NATO, znających bojowe i moralno-psychologiczne aspekty dowodzenia, przy tym sprawnych fizycznie, znających języki obce. Przewiduje się, że te zasady i cele zaczną być w pełni realizowane począwszy od roku akademickiego 1999/2000.
Zmieniono strukturę szkolnictwa wojskowego. W jej ramach istnieją obecnie 4 akademie wojskowe (trwają prace nad organizacją Akademii Wojsk Lądowych), zmniejszono z 11 do 4 liczbę wyższych szkół oficerskich oraz ośrodków szkolenia, a z 15 do 7 liczbę samodzielnych centrów szkolenia; zmniejszono również liczbę kandydatów przyjmowanych do uczelni i szkół wojskowych.

Zreformowano programy kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych na wszystkich poziomach edukacyjnych oraz programy kształcenia i doskonalenia żołnierzy zawodowych. W tym celu dokonano m.in. wyboru standardowych i uzupełniających publikacji, podręczników i dokumentów NATO, zawierających doktrynę wojskową NATO oraz obejmujących całość i poszczególne rodzaje sił zbrojnych, a także rodzaje wojsk i służb. Materiały te, po przetłumaczeniu i przekazaniu wszystkim placówkom szkolnictwa wojskowego, będą stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w procesie nauczania poszczególnych przedmiotów.

Przygotowano także kadrę dydaktyczną szkół wojskowych do realizacji zadań edukacyjnych wynikających ze zreformowanych programów kształcenia. Poszczególne akademie i szkoły przygotowują materiały dydaktyczne potrzebne do realizacji np. takiego zagadnienia jak interoperacyjność (zwłaszcza w zakresie problematyki taktycznej).

Do programów kształcenia wprowadzono m.in. następujące przedmioty: współczesne bezpieczeństwo międzynarodowe, międzynarodowe prawo konfliktów zbrojnych, filozofia bezpieczeństwa, ekologia, standaryzacja i normalizacja w wojsku, medycyna lotnicza, interoperacyjność obejmująca, np. topografię według NATO-wskich map i systemów komputerowego zobrazowania terenu, procedury dowodzenia i zabezpieczenia działań oraz przedstawianie sytuacji taktycznych znakami oraz skrótami wojskowymi NATO. Jednocześnie poszerzono zakres przedmiotów działów taktycznego i operacyjnego o zagadnienia dotyczące: doktryn wojennych wielonarodowych organizacji wojskowych i państw, w tym sąsiadujących z Polską, struktur organizacyjnych ich sił zbrojnych, a także posiadanego uzbrojenia i wyposażenia, ogólnych zasad prowadzenia działań taktycznych i operacyjnych, stosowanych w tych armiach procedur dowodzenia i zabezpieczenia logistycznego.

Oprócz przedsięwzięć ukierunkowanych na doskonalenie programów kształcenia zostały podjęte działania zmierzające do bezpośredniego przygotowania żołnierzy zawodowych do funkcjonowania w strukturach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Wyrazem tego jest wprowadzenie od maja ubiegłego roku w AON jako stałego przedsięwzięcia “kursu taktyczno-operacyjnego integracji z NATO”, którego głównym celem jest zapoznanie uczestników z procedurami NATO, odpowiednio do obowiązujących tam stanowisk służbowych. Dużą część zajęć prowadzą oficerowie z Narodowego Uniwersytetu Obrony USA i Akademii Dowodzenia Bundeswehry.
Należy podkreślić, iż każda ze szkół podejmuje wiele własnych inicjatyw w zakresie unowocześniania programów kształcenia i przygotowania kadry (zarówno dydaktycznej, jak i dowódczej) do funkcjonowania w nowych warunkach. Służą temu coraz szersze kontakty ze szkołami i jednostkami wojskowymi państw-członków NATO oraz państw naszego regionu. Współpraca ta owocuje, między innymi, wspólnymi ćwiczeniami prowadzonymi według natowskich procedur, jak również organizowaniem i udziałem w międzynarodowych sympozjach i konferencjach z udziałem oficerów państw NATO, poświęconych problematyce integracyjnej. Akademia Obrony Narodowej wprowadziła do swojego programu kształcenia natowskie procedury dowodzenia i prowadzenia ćwiczeń. Nic dziwnego więc, że na przykład w minionym roku akademickim co trzeci oficer obecny podczas ćwiczeń przeprowadzanych w Akademii Obrony Narodowej był przedstawicielem armii NATO. W ramach roboczych kontaktów z przedstawicielami uczelni państw NATO dokonuje się również szerokiej wymiany doświadczeń w zakresie metodologii tworzenia i konstrukcji programów kształcenia oraz form i metod prowadzenia zajęć, w tym z wykorzystaniem techniki komputerowej. Wojskowa Akademia Techniczna opracowała i wdrożyła nowy model studiów, w pełni uwzględniający programowe wymogi Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz wymogi Unii Europejskiej w zakresie studiów inżynierskich (FEANI). Dzięki temu WAT będzie mogła w coraz szerszym zakresie kształcić także osoby cywilne.

Należy podkreślić, iż wiele szkół wprowadziło do treści egzaminów dyplomowych problematykę taktyczną według standardów NATO. Problematyka ta, w wersji zgodnej ze standardami NATO, została włączona do egzaminów dyplomowych.

Zasadniczych przeobrażeń dokonano w systemie nauczania i doskonalenia znajomości języków obcych słuchaczy szkół wojskowych i żołnierzy zawodowych. Już od 1992 r. ponad dwukrotnie zwiększono wymiar programowej nauki języków obcych w akademiach wojskowych i wyższych szkołach oficerskich (do 480 godz.), wprowadzając także obowiązkową naukę języka w szkołach chorążych (180 godz.), a zasadniczy wysiłek skoncentrowano na nauczaniu języków zachodnich, głównie angielskiego. Wdrożono nowe, otwarte programy kształcenia, pozwalające na ich dostosowywanie do poziomu zaawansowania językowego słuchaczy oraz bieżących potrzeb sił zbrojnych, z uwzględnieniem specjalistycznej terminologii rodzajów wojsk i służb. Zintensyfikowane zostało kursowe kształcenie i doskonalenie językowe żołnierzy zawodowych, w szczególności kadry kierowniczej sił zbrojnych oraz kluczowego personelu uczestniczącego w przedsięwzięciach PdP.

Dzięki współpracy z ekspertami brytyjskimi wdrożono zunifikowany system egzaminowania z języków obcych według obowiązujących w NATO kryteriów określonych w normie STANAG 6001. Sprawia to, iż kwalifikacje językowe kadry Wojska Polskiego oceniane są według jednolitych, uznawanych również w państwach NATO, standardów przez powołaną do tego Centralną Komisję Egzaminacyjną Języków Obcych.

W ostatnich latach odnotowuje się zauważalny wzrost kompetencji językowych absolwentów uczelni wojskowych. Znajomość języka obcego jest rygorem dydaktycznym kończącym się egzaminem, a co najmniej podstawowa jego znajomość, potwierdzona egzaminem według kryteriów przyjętych w NATO, stanie się w 2000 r. niezbędnym warunkiem promocji na pierwszy stopień oficerski.

Doprowadzono do zintensyfikowania kształcenia i doskonalenia językowego kadry, głównie w zakresie znajomości języka angielskiego, koncentrując się na personelu zajmującym kluczowe stanowiska w jednostkach współpracujących z NATO, a także na kadrze dydaktycznej szkół wojskowych przewidywanej do prowadzenia zajęć z wykorzystaniem dokumentów NATO-wskich. 


Dotychczasowe zmiany zaowocowały tym, że ubiegłoroczni absolwenci uczelni wojskowych zostali wyposażeni w niezbędną wiedzę i umiejętności, umożliwiające nawiązanie i utrzymanie współdziałania z siłami sojuszniczymi na szczeblu pododdziału oraz ich funkcjonowanie w wojskowych strukturach międzynarodowych, w tym NATO.

Obecny system dydaktyczny w szkołach wojskowych nie uwzględnia jeszcze wielu przyszłych uwarunkowań i wymogów służby żołnierzy zawodowych. W tym kontekście wyraźnie rysuje się konieczność zmiany tego systemu poprzez jego dostosowanie do nowego modelu służby żołnierzy zawodowych, zakładającego na przykład kadencyjność stanowisk, dużą mobilność zawodową wynikającą z potrzeby pełnienia służby w różnych pionach organizacyjnych sił zbrojnych, a także możliwość zakończenia służby wojskowej przed osiągnięciem ustawowego wieku. System kształcenia oficerów powinien być spójny z systemem pozyskiwania i przygotowania kandydatów na chorążych i podoficerów zawodowych.

Wśród trudności pojawiających się w procesie przekształceń najistotniejsze to:
a) nadal niedostateczne przygotowanie językowe żołnierzy zawodowych, zwłaszcza kadry dydaktycznej szkół wojskowych oraz personelu zajmującego i przewidzianego do zajmowania kluczowych stanowisk w jednostkach współpracujących z NATO, co jest, między innymi, rezultatem znacznej fluktuacji kadr,
b) skromność środków finansowych przeznaczanych na potrzeby szkół wojskowych, co w znacznym stopniu ogranicza bądź uniemożliwia modernizację infrastruktury dydaktycznej, w której brak jest nowoczesnych środków wspomagających kształcenie i szkolenie, na przykład poligonów elektronicznych czy nowoczesnych symulatorów i trenażerów. Wymusza to praktykowanie dotychczasowych form i metod kształcenia.


Wojsko Polskie w procesie planowania obronnego NATO.

Jakkolwiek państwa członkowskie NATO zachowują suwerenność, to jednak są zobligowane do realizacji obrony zbiorowej wynikającej z Traktatu Północnoatlantyckiego z 1949 r., będącego “konstytucją” NATO. W tym celu w ramach NATO powołano system integrowania planów narodowej obrony poszczególnych państw w ramach tzw. planowania kolektywnej obrony Sojuszu w celu realizacji uzgodnionych celów wojskowych. System ten składa się z następujących członów:


a) wytycznych ministerialnych (Ministerial Guidance) Komitetu Oceny Obronności NATO, stanowiących podstawę tworzenia celów sił zbrojnych,
b) określaniu celów sił zbrojnych (Force Goals),
c) ocenach obronności (Defence Reviews),
d) konsultacjach poza cyklem planowania (out-of-cycle consultations).

Jak dotychczas Polski dotyczyły trzy człony: ocena obronności, określenie celów sił zbrojnych oraz wytyczne ministerialne.

Proces zintegrowanego planowania obronnego w NATO dotyczy następujących podstawowych dyscyplin funkcjonowania sfery militarnej: najważniejszej – sił zbrojnych oraz: uzbrojenia, logistyki, infrastruktury, systemów dowodzenia, kierowania i łączności, obrony cywilnej. Polska, podobnie jak inne kraje uczestniczące (państwa partnerskie) w programie PdP, zetknęła się z systemem planowania obronnego NATO w trakcie uczestniczenia w PdP. Zasadnicze elementy planowania w ramach PPiO odpowiadają z grubsza elementom istniejącym w systemie planowania obronnego NATO, a w szczególności:podstawowy dokument PPiO odpowiada Kwestionariuszowi Planowania Obronnego NATO, cele interoperacyjności sformułowane w ramach PPiO odpowiadają Celom Sił Zbrojnych NATO.

Pierwszy dwuletni cykl PPiO rozpoczął się w grudniu 1994 r. Polska włączyła się aktywnie w ten proces, składając w styczniu 1995 r. dokument, który zawierał: ogólny zapis na temat polskiej polityki obronnej oraz planów obronnych i finansowych na lata 1995-1996 oraz listę pierwszych polskich jednostek do bezpośredniej współpracy z siłami NATO.

Strona NATO zaleciła realizację 17 celów interoperacyjności, na podstawie których wydzielone polskie jednostki powinny dążyć do osiągnięcia zdolności współdziałania z Sojuszem.

Drugi cykl PPiO rozpoczął się w październiku 1996 r. Państwa partnerskie otrzymały dokument zawierający szczegółowe instrukcje wykonania “Przeglądu ogólnej interoperacyjności na 1997 r.” Dokument ten pod wieloma względami podobny był do stosowanego w NATO Kwestionariusza Planowania Obronnego (DPQ). W szczególności poproszono państwa partnerskie o przedstawienie informacji o postępach dokonanych w zakresie osiągnięcia celów interoperacyjności, proponowanych partnerom w poprzednim cyklu, przez jednostki zadeklarowane do współpracy z NATO. Ponadto kraje partnerskie, w tym Polska, zadeklarowały kolejne formacje i jednostki wojskowe do współpracy z siłami Sojuszu.

Ocenę przebiegu drugiego cyklu PPiO w Polsce uzgodniono w maju 1997 r. Dołączony do dokumentu zawierającego tę ocenę zestaw 41 celów interoperacyjności, przyjęty przez Polskę do realizacji, został skonstruowany i przedstawiony w formie podobnej do natowskich celów sił zbrojnych. W efekcie drugi cykl PPiO znacznie bardziej zbliżał się do planowania obronnego NATO. Dla polskich planistów był niejako “przedszkolem” poprzedzającym przyszłe członkostwo w NATO, dał im podstawową wiedzę i umiejętności w zakresie procedur planowania obronnego Sojuszu. 

Na podstawie uzgodnień z NATO z lipca 1998 r. Polska, podobnie jak inne kraje (Czechy, Węgry) zaproszone do członkostwa w Pakcie, została formalnie włączona do cyklu planowania obronnego Sojuszu, obejmującego lata 1997-2002. Pierwszym etapem tego procesu było dostarczenie NATO informacji o systemie obronnym Polski i jej sił zbrojnych w formie odpowiedzi polskiego MON na Kwestionariusz Planowania Obronnego, złożonej w Kwaterze Głównej NATO 29 września 1998 r. Dokument ten jest wszechstronnym opisem obecnego stanu WP oraz planów rozwoju w ciągu następnych pięciu lat. Odpowiada on także na pytania, w jakim tempie będzie postępował proces osiągania przez polskie siły zbrojne zdolności współdziałania (interoperacyjności) z siłami zbrojnymi państw-członków NATO. Przewiduje się, że ok. 1/3 stanu WP osiągnie w pełni taką zdolność do roku 2002.

Następnie Sojusznicze Dowództwo NATO na Europę (Allied Command Europe) sformułowało propozycje przyszłych celów polskich sił zbrojnych i systemu obronnego w ramach Sojuszu. Podstawę ich sformułowania stanowiły: 
- “Ocena potencjału i planów rozwojowych polskich sił zbrojnych”, opracowana przez Kwaterę Główną NATO na podstawie polskiej odpowiedzi na DPQ i uzgodniona z Polską oraz ze wszystkimi członkami Sojuszu;
- analizy potencjału obronnego Polski dokonane przez ekspertów ds. wymagań wojskowych Dowództwa Sojuszniczego w Europie (Allied Command Europe, ACE);
- porównanie strategicznych planów Sojuszu z polskimi planami rozwoju sił zbrojnych.
Powstałe na podstawie dokumentów “Propozycje celów Sił Zbrojnych RP” (Draft Allied Command Europe Target Force Proposals – Poland) stanowią natowską propozycję wkładu i miejsca WP w planowaniu obronnym NATO oraz wymagania, jakie muszą spełniać poszczególne formacje i jednostki WP, aby mogły skutecznie współdziałać z siłami NATO w ramach kolektywnej obrony i innych misji Sojuszu. Dokument proponował 65 celów dla WP w takich dziedzinach, jak: doktryny (jest to natowskie określenie dla regulaminów i innych dokumentów określających taktykę i zasady użycia wojsk na polu walki), szkolenie, planowanie obronne, dowodzenie i łączność, obrona powietrzna i zarządzanie przestrzenią powietrzną, modernizacja sprzętu i plany restrukturyzacyjne, infrastruktura i logistyka.

Po przeprowadzeniu przez stronę polską kalkulacji kosztów osiągnięcia każdego z proponowanych celów jej wyniki były przedyskutowane z odpowiednimi organami NATO, w wyniku czego Polska ostatecznie zaakceptowała: 50 celów do realizacji w uzgodnionym terminie, 14 – w przedłużonym terminie, a 1 cel będzie poddany analizom ze względu na ogromne koszty wiążące się z jego realizacją (zakup myśliwca wielozadaniowego). Pod koniec maja 1998 r. Komitet Planowania Obronnego NATO zatwierdził polskie stanowisko i od tego momentu “Cele Sił Zbrojnych” stały się obowiązującym dokumentem. Spośród 65 celów 26 obowiązuje wszystkie rodzaje wojsk, a pozostałe, to: 16 – dla wojsk lądowych, 11 – dla marynarki wojennej, 12 – dla lotnictwa. Spośród trzech państw wchodzących do NATO Polska zaakceptowała do realizacji najwięcej celów.

Z chwilą uzgodnienia “Celów Sił Zbrojnych” Polska przyjęła na siebie zobowiązanie udziału w sojuszniczej obronie i innych operacjach NATO oraz Unii Zachodnioeuropejskiej, co oznacza konieczność przystosowania sił zbrojnych i innych elementów systemu obronnego do współdziałania z tymi organizacjami. Działania z tym związane zostały podzielone na:
“Pierwszy dzień członkostwa” – dotyczą kilku priorytetowych dziedzin, w których konieczny jest najszybszy postęp, aby Polska i jej siły zbrojne mogły zacząć w miarę sprawnie funkcjonować jako pełnoprawny członek NATO. Są to:
a) osiągnięcie przez Siły Reagowania wstępnej zdolności do współdziałania z siłami sojuszniczymi;
b) zrealizowanie podstawowego etapu włączania polskiej obrony powietrznej do zintegrowanego obszaru obrony powietrznej NATO;
c) zbudowanie bezpiecznego systemu technicznej łączności i informatyki między Polską a NATO oraz zapewnienie koniecznej liczby bezpiecznych łączy wewnątrz kraju;
d) spełnienie przez kluczowy personel MON i sił zbrojnych wymogu biegłej znajomości języka angielskiego;
e) przygotowanie odpowiedniej liczby zespołów łącznikowych w celu zapewnienia szybkiej skutecznej wymiany informacji między dowództwami, sztabami NATO i Sił Zbrojnych RP na różnym szczeblu dowodzenia i kierowania;
f) przygotowanie podstawowych informacji na potrzeby dowódców Sojuszu dotyczących możliwości zapewnienia przez Polskę wsparcia państwa-gospodarza na rzecz sił wzmocnienia Sojuszu.

Ponieważ uzgodniono wcześniejsze uzyskanie przez Polskę członkostwa, dowództwo NATO w Europie określiło, które z nich muszą być bezwzględnie wypełnione. Tak powstała kategoria tzw. minimalnych wymagań wojskowych. Wchodzą do niej kwestie należące pierwotnie do kategorii “na pierwszy dzień członkostwa” oraz niektóre szersze zadania wykraczające poza kompetencje MON. Najważniejsze z nich to: zapewnienie bezpiecznego obiegu dokumentów i innych materiałów Sojuszu w całym państwie, wkład naszych sił zbrojnych do Sojuszu w uzgodnionym zakresie, zdolność prowadzenia nadzoru powietrznego przez polskie lotnictwo (na początku marca br. weszło do służby 8 myśliwców MiG-29 dostosowanych do współpracy z lotnictwem NATO), uruchomienie bezpiecznej łączności między określonymi abonentami oraz osiągnięcie zdolności do przyjęcia na polskim terytorium sił wzmocnienia Sojuszu w wypadku kryzysu.

Realizacja tych zadań jest poddana ścisłemu monitoringowi w MON, na szczeblu rządu oraz w Dowództwie Sojuszniczym w Europie, które uważnie śledzi sytuację w tej dziedzinie we wszystkich trzech państwach zaproszonych do NATO.
Krótkoterminowe, o terminie realizacji do kwietnia 1999 r. (17 celów, w tym oddanie do dyspozycji NATO eskadry myśliwskiej), do końca 1999 r., dotyczące podstawowych elementów systemu obronnego państwa, jak i części sił zbrojnych (w tym m.in. oddanie do dyspozycji NATO eskadry myśliwców bombardujących, przygotowanie językowe oficerów polskich jednostek typowanych do natowskich Sił Natychmiastowego Reagowania i Sił Szybkiego Reagowania);
Średnioterminowe – do końca 2001 r. i długoterminowe – do końca 2003 r., dotyczące całego systemu obronnego państwa, w tym trzonu sił zbrojnych.
Priorytetowe zadania w dwóch ostatnich grupach zostały podzielone na sześć podstawowych obszarów:
- regulaminy dotyczące szkolenia oraz zasad użycia wojsk na polu walki, w tym nauka jęz. angielskiego (NATO common doctrine);
- dowodzenie, kierowanie i łączność (C3);
- integracja obrony powietrznej RP z systemem obrony powietrznej NATO;
- modernizacja polskiej infrastruktury militarnej i cywilnej do stanu umożliwiającego przyjęcie w razie potrzeby jednostek sojuszniczych;
- modernizacja logistyki od strony organizacyjnej, procedur i technicznej zgodnie ze standardami NATO;
- modernizacja uzbrojenia i sprzętu.

Zasady oraz środki przeznaczone na realizację powyższych zadań zostały określone w “Programie integracji z Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego i modernizacji Sił Zbrojnych RP na lata 1998-2012”. Jest on gruntownie przebudowaną, dostosowaną do możliwości finansowych oraz potrzeb integracji z NATO wersją 15-letniego programu restrukturyzacji polskich sił zbrojnych, opracowanym w 1997 r. jeszcze przez rząd W. Cimoszewicza. Komitet planowania Obronnego NATO stwierdził w raporcie z 9 grudnia 1998 r., że “plany Polski stanowią dobrą podstawę rozwoju zdolności obronnych wymaganych przez NATO”.

Efektem współpracy z Sojuszem, zwłaszcza w dziedzinie planowania obronnego, było uzgodnienie wielkości naszego wkładu do NATO w postaci konkretnych formacji i jednostek wojskowych, ustalenie poziomu ich gotowości bojowej oraz określenie wymagań wobec dowództw, sztabów i wojsk, które Polska wnosi do Sojuszu. Zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami rządu RP przeznaczyliśmy do wspólnej obrony całość naszych sił operacyjnych wraz z siłami wsparcia bojowego i logistyczno-administracyjnego. W związku z tym dokonaliśmy podziału naszych sił zbrojnych, zgodnie z Koncepcją Strategiczną NATO, na Siły Reagowania, Główne Siły Obronne, czemu towarzyszy odpowiedni poziom ich gotowości bojowej – wyższy dla Sił Reagowania, nieco niższy dla Głównych Sił Obronnych. Gotowość w rozumieniu NATO obejmuje trzy główne elementy: zapewnienie pełnej obsady, szkolenie oraz uzbrojenie i wyposażenie wojsk.

Działania wykraczające poza obowiązki resortu obrony – dostosowywanie systemu prawnego. Obejmuje ono dwie zasadnicze grupy zagadnień:


Przystosowanie zasad prawno-ustrojowych i zakresu działania naczelnych władz kraju do wymogów demokratycznego państwa prawnego, zapewniających cywilną demokratyczną kontrolę nad obronnością i siłami zbrojnymi, zgodnie z wzorcami obowiązującymi w państwach członkowskich NATO.
Podstawowymi dokumentami są: Konstytucja RP z czerwca 1997 r., Ustawa o urzędzie ministra obrony narodowej z grudnia 1995 r. wraz z aktami wykonawczymi, a głównie z Regulaminem MON z grudnia 1996 r. i Statutem MON z lipca 1996 r., znowelizowanym pod koniec 1998 r. W MON trwają przygotowania do przedstawienia rządowi projektu ustawy o kompetencjach prezydenta RP związanych ze sprawowaniem zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi, precyzującej zapisy Konstytucji RP. Uchwalenie takiej ustawy oznaczać będzie, że wieloletni proces tworzenia, zgodnie z natowskimi standardami, prawa precyzyjnie określającego kształt demokratycznego zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi, zostanie zakończony.
Regulacje prawne w szczegółowych dziedzinach.

Przed służbami prawnymi MON, podobnie jak innymi organami władzy, stoi bardzo ważne zadanie, realizowane już od kilku lat, to znaczy wraz z przystąpieniem Polski do programu PdP. Najpilniejszą kwestią była konieczność uregulowania problemów pobytu armii państw Sojuszu na naszym terytorium (np. w związku z ćwiczeniami). W 1995 r. Polska przystąpiła do regulującej te sprawy umowy w sprawie stacjonowania sił zbrojnych państw obcych, o nazwie “PdP SOFA”. Umowa ta jest oparta na analogicznym dokumencie NATO dotyczącym kolektywnej obrony. Weszła w życie na początku 1997 r. W grudniu 1998 r. Sejm uchwalił ustawę o zasadach użycia lub pobytu sił zbrojnych RP poza granicami państwa. Na etapie uzgodnień międzyresortowych znajduje się przygotowany w MSZ projekt ustawy o zasadach pobytu obcych wojsk na terytorium RP. Komitet Spraw Obronnych Rady Ministrów przyjął dokument regulujący status i kwestie finansowo-socjalne dotyczące polskich przedstawicieli w NATO.

Szeroki obszar zagadnień obejmuje kwestia ochrony informacji w związku z członkostwem w Sojuszu. Pod koniec sierpnia 1998 r. została uchwalona przez Sejm nowelizacja ustawy z 1982 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej. Nowela miała charakter doraźny, obowiązywała do czasu wejścia w życie nowej ustawy, której projekt został skierowany do Rady Ministrów na początku października 1998 r., a uchwalona została w marcu br. Ponadto Sejm ratyfikował osiem umów międzynarodowych związanych z przestrzeganiem tajemnic NATO. Są to m.in. umowa o przekazywaniu informacji technicznych dla celów obronnych i umowa o ochronie informacji.

Urząd Ochrony Państwa i Wojskowe Służby Informacyjne otrzymały od Biura Bezpieczeństwa NATO uprawnienia tzw. krajowej władzy bezpieczeństwa, odpowiedzialnej za bezpieczeństwo osobowe i bezpieczeństwo przemysłowe.


W MON trwają prace nad ustawą dotyczącą powszechnego obowiązku obrony, która ma zastąpić wielokrotnie nowelizowaną ustawę z 1967 r.


Reagowanie w sytuacjach kryzysowych

Państwa członkowskie NATO mają zintegrowany i wypróbowany system postępowania w takich sytuacjach, co oznacza, że stając się członkiem Paktu, Polska także powinna stać się jego członkiem. Pierwsze kontakty zostały nawiązane w 1994 r. wraz z przystąpieniem do PdP. Ze strony polskiej uczestniczyli w nich przedstawiciele sztabu Obrony Cywilnej Kraju. Od tego momentu corocznie rośnie liczba kursów i ćwiczeń NATO z udziałem strony polskiej. Ostatnim tego typu znaczącym kontaktem było ćwiczenie CMX w lutym 1998 r. z udziałem MON. Centralną instytucją zajmującą się w Polsce reagowaniem w sytuacjach kryzysowych jest Centrum Operacyjne Szefa Obrony Cywilnej Kraju. Reprezentuje ono nasz kraj w natowskim Euroatlantyckim Centrum Reagowania i Koordynacji na wypadek Katastrof (Euro-Atlantic Disaster Response Coordination Centre, EADRCC). 

Centrum Operacyjne Szefa OC współpracuje z komórkami innych resortów powołanymi do spraw tej problematyki. W MON będzie to Centrum Reagowania Kryzysowego.
NATO dzisiaj jest organizacją zdolną podjąć najwyższe wyzwania bez przekreślania tradycyjnych zadań, organizacją budującą swą przyszłą rolę dla udokumentowanej zdolności do adoptowania się do zmieniających się wymagań bezpieczeństwa.

Podstawowe założenia i priorytety polskiej polityki zagranicznej i obronnej w tym zakresie określone są w uchwałach naczelnych władz RP. Na podstawie tych wytycznych zawierane są umowy międzynarodowe i międzyresortowe oraz umowy przedmiotowe o współpracy w sferze obronności, a także realizowane kontakty osób, instytucji z resortu obrony i jednostek wojskowych.

Umowy te realizowane są na podstawie zmian w polskim porządku prawnym w podstawowych aktach prawnych:
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Traktatu Północnoatlantyckiego, sporządzonego w Waszyngtonie dnia 4 kwietnia 1949r. (Dz. U. 1999r., Nr 13, poz. 111);
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Umowy między Państwami-Stronami Traktatu Północnoatlantyckiego dotyczącego statusu ich sił zbrojnych, sporządzonej w Londynie dnia 19 czerwca 1951r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 303);
Ustawa z dnia 18 maca 1999r. o ratyfikacji Umowy dotyczącej Statusu Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, przedstawicieli narodowych i personelu międzynarodowego , sporządzonej w Ottawie dnia 20 września 1951r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 304)
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Protokołu dotyczącego statusu międzynarodowych dowództw wojskowych, ustanowionych na podstawie Traktatu Północnoatlantyckiego, sporządzonego w Paryżu dnia 28 sierpnia 1952r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 305);
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Umowy o wzajemnej ochroni tajemnicy wynalazków dotyczących obronności, w przypadku których złożone zostały wnioski o udzielenie patentów, sporządzonej w Paryżu dnia 21 września 1960r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 306);
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Umowy Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego o przekazywaniu informacji technicznych dla celów obronnych, sporządzonej w Brukseli dnia 19 października 1970r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 307);
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Umowy w sprawie Statusu przedstawicielstw i przedstawicieli państw trzecich przy Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, sporządzonej w Brukseli dnia 14 września 1994r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 308);
Ustawa z dnia 18 marca 1999r. o ratyfikacji Umowy między Stronami Traktatu Północnoatlantyckiego o ochronie informacji, sporządzonej w Brukseli dnia 6 marca 1997r. (Dz. U. 1999r., Nr 32, poz. 309).
Zmiany dokonane w obecnie obowiązującym porządku prawnym:

W ustawie z dnia 21 stycznia 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1992r., Nr 4, poz. 16 z późn. zm.), skrócono czas trwania zasadniczej służby wojskowej do 12 miesięcy;


W ustawie o służbie żołnierzy zawodowych (Dz. U. 1997r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), przebieg zawodowej służby wojskowej rozszerzono o pełnienie służby poza granicami Państwa.
Uchwalono także nowe przepisy, bez których współdziałanie z NATO byłoby niemożliwe:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. 1998r., Nr 162, poz. 1117);


Ustawa z dnia 23 września 1999r. o zasadach pobytu wojsko obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadach ich przemieszczania się przez to terytorium (Dz. U. 1999r., Nr 93, poz. 1063);
Ustawa z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. 1999, Nr 11, poz. 95);
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1999r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu finansowania, przygotowania i działania jednostek wojskowych poza granicami państwa (Dz. U 1999r., Nr 64, poz. 732);
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 września 1998r. w sprawie pełnienia służby poza granicami państwa przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. 1999r. Nr 127, poz. 840);

ROZDZIAŁ 2 GWARANCJE BEZPIECZEŃSTWA
2.1. Powstanie nowych gwarancji bezpieczeństwa
Wydarzenia ostatnich lat symbolizują koniec jednego z dotychczasowych podziałów świata – na Wschód i Zachód. Konfrontacja między nimi przysłaniała realia stosunków międzynarodowych. Bezpieczeństwo utożsamia się głównie ze stopniem zabezpieczenia się przed prawdopodobną agresją drugiej strony. W cieniu pozostawały problemy praw człowieka, zatrucia środowiska, proliferacji broni nuklearnej i konwencjonalnej, spory narodowościowe, etniczne i religijne.

Narody walczą o prawa do samostanowienia, co jest w konflikcie z prawem i porządkiem konstytucyjnym państw przeżywających te dramatyczne wydarzenia. Na tle walk narodowościowych, etnicznych i klasowych dochodzi do wypaczenia praw wojennych, czystek etnicznych, terroru i masowych mordów.

U boku bogatych państw – o ukształtowanej od dawna demokracji – istnieją państwa kształtujące swoje nowe oblicza, nie zawsze zgodnie z podstawowymi prawami człowieka. Kosztem zdecydowanej większości społeczeństwa bogacą się „elity”, co prowadzi do groźnej w skutkach przepaści między grupami społecznymi.

Te i inne zjawiska, ze względu na charakter stosunków międzynarodowych nie pozostają bez wpływu na każdego z ich uczestników, w tym również Polski.

W idei demokracji międzynarodowej jest miejsce dla człowieka, który uczestniczy w życiu społecznym danego środowiska. Jest miejsce dla prawa narodów do własnej tożsamości, dla prawa człowieka do godnego życia, dla równości podmiotów w stosowaniu prawa międzynarodowego.

Bezpieczeństwo w pełnym wymiarze można porównać do obrazu o trójwymiarowej przestrzeni – pokój – rozwój – bezpieczeństwo, który stanowi zasadniczy przedmiot zabiegów społeczności międzynarodowej.

Zgodna wydaje się zatem być opinia, że bezpieczeństwo państwa ma wieloraki wymiar: „ współczesne relacje pomiędzy strategią i polityką znacznie się rozbudowały. Strategia w sensie teorii i praktyki wykroczyła daleko poza sferę myślenia i działań wojskowych.”2

Strategia bezpieczeństwa państwa, jako część strategii narodowej, wyraża sztukę podziału i użycia wszelkich dostępnych środków z myślą o osiągnięciu celów bezpieczeństwa. Jest ona częścią strategii narodowej służącej planowaniu i realizacji polityki danego kraju.

Bezpieczeństwo Rzeczypospolitej po raz pierwszy od kilku stuleci nie jest zagrożone, Polska jest dzisiaj bardziej bezpieczna niż kiedykolwiek w swojej nowożytnej i nowoczesnej historii. Tempo przemian we współczesnym świecie, a szczególnie na naszym kontynencie, nie pozwala na samozadowolenie. Bezpieczeństwo Rzeczypospolitej – nieosiągalne marzenie wielu generacji Polaków i osiągnięcie obecnego pokolenia – wymaga nieustannej troski. Przejawem tej troski ma być wszechstronna aktywność Polski zarówno wewnątrz kraju, jak i na arenie międzynarodowej, bowiem niepodzielność bezpieczeństwa oznacza, iż starania o nie muszą się zaczynać daleko od granic RP.

Zdecydowanie dążymy do tego, aby w nadchodzącym XXI wieku być nie tylko konsumentem, ale i twórcą bezpieczeństwa – twierdzi Minister Spraw Zagranicznych w zgodnym chórze z innymi Ministrami w dokumencie, który zastąpił podpisane w listopadzie 1992 r. przez Prezydenta Wałęsę mocno zdezaktualizowane – „założenia polskiej polityki bezpieczeństwa” oraz „Politykę bezpieczeństwa i strategię obronną Rzeczypospolitej Polskiej”. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przystąpienie do Sojuszu w sposób istotny zmieniło geopolityczną i geostrategiczną pozycję Polski. Stała się Ona częścią skutecznego sojuszniczego systemu obronnego, gwarantującego bezpieczeństwo i stwarzającego warunki stabilnego rozwoju. Następnym krokiem ku owym gwarancjom ma być członkostwo w Unii Europejskiej, które jest środkiem do stworzenia warunków dla wszechstronnego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju, ale też silniej zwiąże Polskę z europejskimi interesami i strukturami bezpieczeństwa.

Nie zmieni to jednak strategicznych celów polskiej polityki bezpieczeństwa.

Fundamentalnymi kwestiami są:



  • zagwarantowanie niepodległości, suwerenności, integralności terytorialnej państwa oraz nienaruszalności jego granic;

  • ochrona demokratycznego porządku konstytucyjnego, w tym w szczególności pełni praw i wolności oraz bezpieczeństwa obywateli RP.

Polska nie dąży do umocnienia własnego bezpieczeństwa kosztem bezpieczeństwa innych. Jednocześnie nasz kraj deklaruje wnoszenie wkładu w budowanie trwałego, sprawiedliwego ładu pokojowego, „realizując wizję wolnej i demokratycznej Europy, gdzie bezpieczeństwo, dobrobyt i sprzyjające warunki rozwoju kulturowego i zachowania tożsamości narodowej stanowią wspólne i niepodzielne dobro jednoczącego się kontynentu”.

Polska uważa, że użycie siły na arenie międzynarodowej może usprawiedliwić wyłącznie prawo do obrony, przewidziane w Karcie Narodów Zjednoczonych, lub udział w operacji realizowanej na podstawie mandatu społeczności międzynarodowej.

Nie ulega wątpliwości, iż wraz z zakończeniem „zimnej wojny” zdecydowanie zmalała groźba wybuchu wojny globalnej czy konfliktu ogólnoeuropejskiego. Członkowie polskiego rządu reprezentujący wszystkie opcje polityczne uważają, że „w dającej się przewidzieć przyszłości niepodległy byt Polski nie jest narażony na bezpośrednią agresję militarną”.

W ostatnich latach wyraźnie zmienia się charakter wyzwań dla bezpieczeństwa europejskiego. Zmniejszeniu zagrożenia wojną globalną towarzyszy wzrost liczby kryzysów lokalnych. Społeczność międzynarodowa musi być zatem zdolna do wczesnego reagowania na nie i przeciwdziałania możliwym konfliktom. Polska deklaruje, „że będzie reagować, w ramach NATO, a także w ramach wysiłków wspólnoty międzynarodowej, a jeśli okaże się to niezbędne – samodzielnie, na wyzwania i ewentualne zagrożenia, które mogłyby przekształcić się w poważne kryzysy”. Zwłaszcza na te, które mogą oddziaływać na bezpieczeństwo Rzeczypospolitej i jej obywateli. Z doświadczeń ostatnich lat wynika, iż utrzymanie tradycyjnego rozumienia suwerenności państwa nie jest już możliwe. „Tolerowanie czystek etnicznych lub ludobójstwa w imię bezwzględnego poszanowania suwerenności stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa regionalnego i międzynarodowego”.

Nie ulega wątpliwości, że zasobne i coraz sprawniej funkcjonujące państwa przyczynia się do wzrostu zarówno obiektywnego stanu, jak i subiektywnego poczucia bezpieczeństwa. Dlatego tak ważne jest po prostu zwiększenie tempa i efektywności rozwoju kraju.

W przekonaniu polskich władz, głównym czynnikiem stabilności polityczno-wojskowej jako gwarantu bezpieczeństwa na kontynencie europejskim jest Sojusz Północnoatlantycki. Dla Polski stanowi on realną podstawę zapewnienia bezpieczeństwa i obrony. Naszym priorytetem jest zachowanie przez NATO zdolności do skutecznej organizacji obrony zbiorowej i zapewnienie niezawodnej solidarności sojuszniczej. Utrzymanie więzi transatlantyckich w ramach NATO oraz wspólna obrona państw członkowskich jest warunkiem spójności Sojuszu oraz gwarantem stabilności i bezpieczeństwa jego członków.

Naród Polski ma świadomość, że wstąpienie do NATO nie zakończyło procesu integracji z jego strukturami polityczno-militarnymi. Proces ten jest długotrwały, wymaga wysiłków wszystkich struktur i instytucji państwa. Z tego też powodu niezbędne przyśpieszenie tego procesu oznacza konieczność podjęcia zwiększonego wysiłku organizacyjnego, finansowego i koncepcyjnego. Jako priorytet rząd uznaje:


  • dostosowanie struktur organizacyjnych Wojska Polskiego umożliwiające osiągnięcie interoperacyjności z Siłami Zbrojnymi innych państw NATO;

  • przygotowanie kadr do pracy w strukturach Sojuszu;

  • kontynuowanie prac analitycznych i badawczych i dotyczących pełnej integracji z NATO.

Wymagać to będzie:

  • dostosowania procesu planowania obronnego do sojuszniczych standardów;

  • zagwarantowanie stabilnych, w wieloletniej perspektywie, nakładów na obronność ale również poszukiwanie nowych źródeł finansowania przedsięwzięć integracyjnych czy umiejętnego wykorzystania Programu Inwestycyjnego NATO w Dziedzinie Bezpieczeństwa (NSIP) do rozbudowy i przygotowania infrastruktury gospodarczo-obronnej w Polsce do wymagań Sojuszu.

Równie ważne dla Polski jak członkostwo w Sojuszu będzie uczestnictwo w kształtującym się systemie w stosunkach UE/UZE – NATO. Zwłaszcza, że priorytet polskiej strategii bezpieczeństwa w najbliższych latach stanowić będzie integracja z Unią Europejską. Powszechnie uważa się, że niezależnie od charakteru możliwych wyzwań, spójność i efektywność systemu bezpieczeństwa europejskiego gwarantować może jedynie ustanowienie przejrzystego i sprawnego mechanizmu konsultacji na drodze NATO a UE, który zapewni osiągnięcie konsensusu w sytuacjach kryzysowych.

Polska jest też żywotnie zainteresowana tworzeniem europejskich zdolności w zakresie reagowania kryzysowego, a jednocześnie w pełni popiera rozwój Europejskiej Tożsamości w Dziedzinie Bezpieczeństwa i Obrony w ramach Sojuszu jako wzmocnienia europejskiego filaru NATO a tym samym stanowienia dla swego terytorium nowych gwarancji bezpieczeństwa.


2.2. Nowy model bezpieczeństwa po rozszerzeniu NATO.
Dziś, podobnie jak po II Wojnie Światowej, początkowa euforia ustąpiła trzeźwiejszej ocenie nowych i starych problemów. Tragedia Bośni nie niweczy konieczności budowy nowej, spójnej struktury stosunków, które dałyby początek nowemu modelowi bezpieczeństwa. Wręcz przeciwnie – to największe od 30 lat naszego stulecia fiasko jakie poniósł Pakt Północnoatlantycki w dziedzinie zbiorowego bezpieczeństwa, ukazuje nam jak pilne jest to zadanie.

Jakikolwiek plan nowej struktury bezpieczeństwa w Europie musi przede wszystkim koncentrować się na Europie Środkowej, groźniejszym ognisku zamętu i tragedii w bieżącym stuleciu niż każda inna część kontynentu.

Wielkim problemom towarzyszą jednak również wielkie możliwości. Po raz pierwszy w historii narody tego regionu mają szansę cieszyć się jednocześnie stabilnością, wolnością i niepodległością w oparciu o inną podstawę, przyjęcie ideałów zachodniej demokracji jako wspólnego fundamentu dla całej Europy.

Zachód zawdzięcza wiele swych sukcesów wielkim instytucjom utworzonym w latach 40 i 50-tych. Spełniają one ważne funkcje wewnętrzne wobec swoich członków, ale również przenoszą poczucie stabilności i bezpieczeństwa na innych. Jak pokazuje historia okresu powojennego gdyby instytucje te miały powstać zamknięte dla nowych członków, w miarę upływu czasu stałyby się coraz bardziej odizolowane od nowych wyzwań i coraz mniej znaczące dla rozwiązywania problemów świata pozimnowojennego. Byłoby tragedią, gdyby z powodu niezdecydowania lub zwlekania Zachód sam przyczynił się do powstania warunków rodzących problemy, jakich obawia się najbardziej. Zachód musi rozszerzyć swoje wpływy nas Europę Środkową tak szybko, jak jest to tylko możliwe – faktycznie i w sferze świadomości. Stany Zjednoczone są gotowe procesowi temu przewodzić. Stabilność w Europie Środkowym jest podstawą ogólnego bezpieczeństwa europejskiego, a o pełnym bezpieczeństwie mówić za wcześnie.

Centralnym filarem nowej struktury bezpieczeństwa jest szacowna instytucja: NATO. Jednym może się wydać, że 50-letni Sojusz Atlantycki nie nadaje się do sprostania wyzwaniom, jakie stawia Sojuszowi Europa. Inni mogą sądzić, iż ze względu na rejestr sukcesów NATO, nie należy niczego zmieniać. Jak sądzę oba poglądy są równie błędne. Rozszerzenie NATO stanowi logiczną i elementarną konsekwencję zniknięcia żelaznej kurtyny i wynika z potrzeby zwiększenia zasięgu jedności europejskiej opartej na wspólnych wartościach demokratycznych. Nawet zanim NATO zostało rozszerzone o państwa, które swój rodowód wywodzą z Europy Środkowej jego siła i dorobek odgrywają już poważną rolę w budowie nowego poczucia bezpieczeństwa w całej Europie. NATO dopiero wchodzi na drogę historycznych przekształceń. Podstawowy sens jego istnienia, idea zbiorowej obrony, pozostaje niewzruszona, lecz uzupełniają ją nowe cele i programy. Sprawdziło się już wspólne rozwiązywanie kryzysów, gotowość do działań poza obrębem Sojuszu oraz tworzenie stabilności na wschodzie. Uproszczono systemy dowodzenia. Statyczne siły zbrojne przedtem skoncentrowane dla odparcia ewentualnego ataku radzieckiego na osi środkowoeuropejskiej, zostały przekształcone w lżej uzbrojone, mobilne i elastyczne wielonarodowe jednostki, zdolne do działań w nowym, mniej stabilnym świecie.

Biorąc pod uwagę znaczenie NATO, trudno się dziwić, że niektórzy obserwatorzy z zewnątrz chcieliby proces rozszerzenia NATO przyśpieszyć, podczas gdy inni nie życzą sobie, aby on w ogóle się rozpoczął. Jednak biegu historii nie da się cofnąć bez ogromnych konsekwencji dla całej Europy a może i współczesnego świata.

Chciałbym w tym miejscu zaprezentować kilka jego podstawowych założeń.

Po pierwsze – celem pozostaje nadal obrona żywotnych interesów Sojuszu i wspierania europejskiej stabilności. Rozszerzenie NATO musiało w konsekwencji wzmocnić poczucie bezpieczeństwa w całym regionie, w tym wśród narodów, które nie są jego członkami.

Po drugie – zarówno racje przemawiające za rozszerzeniem NATO jak i sam proces rozszerzenia są jawne. NATO nie może być postrzegane jako pakt antyrosyjski.

Po trzecie – nie istnieje kalendarz rozszerzenia, ani lista krajów, które zostaną zaproszone do NATO.

Po czwarte – każdy kraj będzie traktowany indywidualnie, a nie jako część jakiegoś ugrupowania.

Po piąte – decyzje co do tego, kto i kiedy przyłączy się do NATO, zostaną podjęte wyłącznie przez pełnoprawnych członków Sojuszu. Żaden kraj z zewnątrz nie będzie miał prawa weta.

Po szóste – chociaż kryteria członkostwa zostały ściśle określone, a fundamentalne zapisy Traktatu Waszyngtońskiego pozostają tak samo ważne, jak były w roku 1949: nowi członkowie muszą być krajami demokratycznymi, mieć gospodarkę wolnorynkową, być przekonani do prowadzenia odpowiedzialnej polityki bezpieczeństwa oraz być w stanie wnieść swój własny wkład do Sojuszu. Jak to określił Prezydent Clinton: „kraje o represyjnych systemach, kraje, które mają wrogie zamiary wobec swoich sąsiadów, kraje o armii niekontrolowanej przez władzę cywilną lub o zamkniętych systemach gospodarczych nie powinny składać wniosku o członkostwo”.

Po siódme – należy pamiętać, że przyjęcie każdego nowego członka NATO powoduje podjęcie przez Stany Zjednoczone najbardziej solennego ze wszystkich zobowiązań: traktatu dwustronnego, który rozszerza parasol bezpieczeństwa na nowy kraj. Traktat ten wymaga ratyfikacji większością dwóch trzecich głosów przez amerykański Senat, a to jest aspekt, którego rzecznicy natychmiastowej ekspansji Sojuszu często nie dostrzegają.

Wzmocnienie bezpieczeństwa w Europie Środkowej leży w obustronnym interesie Wschodu i Zachodu. Podstawowe cele aby tego dokonać to poszerzenie sfery demokracji i dobrobytu, integracja instytucji politycznych i bezpieczeństwa oraz jedność, która zawsze umykała Europie mimo wysiłków na jej rzecz.

Zadanie stojące przed Polską jest równie ogromne jak i oczywista jest konieczność jego wykonania. Niepodjęcie tego wyzwania oznaczałoby dla naszego kraju konieczność zapłacenia wyższej ceny, być może ceny demokracji.


2.3. Bezpieczeństwo narodowe Polski i jego potencjalne zagrożenia.
„Zachowanie bezpieczeństwa narodowego, nazywanego również bezpieczeństwem państwa, jest jedną z podstawowych funkcji każdego kraju obejmującą problematykę przeciwstawiania się wszelkim zewnętrznym oraz wewnętrznym zagrożeniom istnienia i rozwoju państwa”.3 (załącznik 4)

Należy jednak podkreślić, że wejście w struktury wspólnego, euroatlantyckiego bezpieczeństwa nie było celem samym w sobie. Było ono jedynie etapem i jednym z zadań strategicznych na drodze do zapewnienia sobie możliwości pewniejszego i łatwiejszego osiągnięcia celu nadrzędnego, jakim dla każdego państwa jest zagwarantowanie bezpieczeństwa narodu, jego prawa do życia w pokoju, suwerenności i nienaruszalności terytorialnej oraz rozwoju ekonomicznego.

W tym celu Rzeczpospolita Polska utrzymuje i doskonali swój system bezpieczeństwa a w nim system obrony państwa (SOP). Skład, struktura i zasady funkcjonowania SOP w czasie pokoju i wojny uwarunkowane są szeregiem różnorodnych czynników, wśród których najistotniejsza jest ocena ewentualnych zagrożeń i wynikających z nich potrzeb obronnych, a także działania wynikające z realizacji polityki bezpieczeństwa państwa (załącznik 5).

Zagrożenia ze względu na ich treść, dzielimy na: polityczne, ekonomiczne (gospodarcze), cywilizacyjne (w tym ekologiczne), porządku publicznego (w tym militarne).



Zagrożenie militarne to rodzaj zagrożenia bezpieczeństwa państwa, w którym istnieje zwiększone prawdopodobieństwo wykorzystania przemocy zbrojnej przeciwko państwu. Zagrożenie to może być realne i potencjalne.

Zagrożenie militarne realne to bezpośrednie wystąpienie groźby zastosowania przemocy zbrojnej przeciwko państwu.

Zagrożenie militarne potencjalne to sytuacja, w której nie ma bezpośredniej groźby zastosowania przemocy zbrojnej, jednak istnieją przesłanki do jej zastosowania w bliżej nieokreślonej przyszłości.

Zagrożenie wojenne jest szczególnym rodzajem zagrożenia państwa, skierowanym w podstawy istnienia narodu i państwa. Zagrożenie wojenne to zestaw różnych niebezpieczeństw występujących jednocześnie, wśród których główną rolę odgrywa zagrożenie militarne. Zagrożenie wojenne jest pojęciem szerszym niż zagrożenie militarne, ponieważ wojna, zwłaszcza wojna współczesna, obejmuje nie tylko działania zbrojne, ale także różnorodne działania bez użycia siły (społeczne, ekonomiczne, informacyjne). Groźba zbrojnej agresji nie należy wprawdzie do zagrożeń dnia dzisiejszego, ale nie może być wykluczona.

Zagrożenie kryzysowe to następstwo kryzysu polityczno-militarnego w otoczeniu państwa, czyli sytuacji, w której co prawda nie występuje groźba bezpośredniej agresji na dane państwo, ale która stwarza zagrożenie pośrednie.

W otoczeniu Polski kryzys polityczno-militarny pod kątem zagrożenia bezpieczeństwa naszego państwa może rozwijać się na dwóch płaszczyznach tj.:



  • potencjalne niebezpieczeństwo konfliktów narodowościowych i terytorialnych w Europie Środkowo-Wschodniej;

  • spory i roszczenia terytorialne oraz konflikty dotyczące mniejszości narodowych.

Zagrożenia niemilitarne a wśród nich najgroźniejsze dla bezpieczeństwa państwa – zagrożenie ustroju konstytucyjnego, w warunkach polskiej rzeczywistości jest mało prawdopodobne. Nie jesteśmy fanatykami religijnymi, ani też w kraju nie działają liczące się partie lub ugrupowania polityczne wyznające skrajne ideologie.

Zdecydowana większość naszego społeczeństwa aprobuje obecny ustrój państwowy.

Pisząc o bezpieczeństwie nie sposób nie wspomnieć o szczególnej dziedzinie bezpieczeństwa narodowego jaką jest obronność (obrona narodowa). Główną i najważniejszą jej treścią jest przeciwstawienie się zagrożeniom militarnym, ale też i innymi towarzyszącym im zagrożeniom.

Kształtowanie obronności odbywa się w ramach realizacji polityki, strategii i doktryny obronnej. Te trzy kategorie pojęciowe należą do podstawowych z zakresu obronności.

Zarówno bezpieczeństwo państwa jako całość, jak i i wszystkie jego dziedziny mają swoją politykę, strategie i doktrynę, co w konsekwencji oznacza, że polityka i strategia bezpieczeństwa państwa składa się z polityki i strategii obronnej, polityki i strategii bezpieczeństwa:


  • polityczno-społecznego;

  • ekonomicznego;

  • publicznego;

  • ekonomicznego itd.

„Polityka obronna jako część polityki bezpieczeństwa państwa, to zespół działań informacyjno-propagandowych, dyplomatycznych, ekonomicznych, militarnych i innych prowadzonych przez państwo w celu przeciwstawienia się zagrożeniom wojennym i ich skutkom.”4

Strategia obronna jest częścią polityki obronnej i jednocześnie częścią szerszej strategii – bezpieczeństwa narodowego. Zajmuje się ona sposobami realizacji polityki obronnej. Jej istotą jest dążenie do jak najlepszego wykorzystania, użycia sił i środków wydzielonych przez państwo do realizacji celów i zadań określonych przez politykę.

Doktryna obronna stanowi polityczno-strategiczny zestaw obowiązujących w danym czasie celów obronnych i sposobów ich osiągania; jest jednocześnie częścią szerszej doktryny bezpieczeństwa narodowego. Doktryna obronna, zawarta w oficjalnych dokumentach państwowych, zawiera strategiczną decyzje dotyczącą realizację polityki obronnej, czyli odnosi się do sposobów przeciwstawienia się zagrożeniom wojennym, w tym zagrożeniom kryzysowym.

Dalszym skonkretyzowaniem i uszczegółowieniem strategii i doktryny obronnej jest strategia i doktryna militarna. Cechą, które je wyróżnia jest rodzaj środka obronnego, jakim są siły zbrojne. Strategia militarna zajmuje się sposobami przygotowania i użycia sił zbrojnych do realizacji zadań obronnych. Tak więc doktryna militarna stanowi obowiązującą koncepcję strategiczną przygotowania (utrzymywania) i użycia sił zbrojnych.

W odniesieniu do podstawowych pojęć i kategorii bezpieczeństwa państwa można ustalić następujący porządek:


  • bezpieczeństwo narodowe (państwa) – jako przedstawienie się wszelkim zagrożeniom przy użyciu wszystkich (militarnych i niemilitarnych) sił i środków, jakie państwo wydziela do realizacji tych zadań;

  • obronność – jako przeciwstawienie się zagrożeniom wojennym, w tym również kryzysowym, przy użyciu wszystkich (militarnych i niemilitarnych) sił i środków, jakie państwo wydziela do realizacji tych zadań;

  • bezpieczeństwo militarne (sztuka wojenna) – jako przeciwstawienie się zagrożeniom militarnym przy użyciu sił zbrojnych.

Z powyższych zestawień wynika w sposób jednoznaczny, że relacje i zależności między bezpieczeństwem państwa, obronnością i sztuką wojenną są hierarchie zależne, natomiast między polityką i strategią występują bardzo wyraźne wzajemne uwarunkowania.


Rozdział 3. Organizacja i funkcjonowanie systemu obrony państwa.
3.1. System obrony państwa, podstawowe definicje – podsystem militarny i pozamilitarny.
System obrony państwa stanowi skoordynowany wewnętrznie zbiór elementów organizacyjnych, ludzkich i materiałowych wzajemnie powiązanych, działających na rzecz obrony państwa. Jest zestawem różnorodnych zadań i przedsięwzięć obronnych realizowanych przez odpowiednie ogniwa przygotowujące państwo do działania w okresie zagrożenia jego bezpieczeństwa i na okres wojny.

Struktura systemu obronnego RP składa się z trzech podstawowych elementów:



  1. układu militarnego, który stanowią Siły Zbrojne;

  2. układu niemilitarnego w skład którego wchodzą niemilitarne ogniwa tj:

    • ochrony państwa;

    • gospodarczo – obronne;

    • obrony cywilnej (ochrony ludności );

  3. systemu kierowania obronnością, który tworzą wszystkie organy władzy i administracji państwowej oraz samorządowej, stosownie do kompetencji i zadań obronnych przypisanych im w Konstytucji RP i stosownych ustawach.

Stosownie do celów i zadań strategicznych Polska utrzymuje system obronności o potencjale gwarantującym skuteczne sprostanie wyzwaniom i przeciwstawianie się wszystkim potencjalnym zagrożeniom zewnętrznym, bez względu na stopień ich obecnego prawdopodobieństwa. System ten musi także zapewnić możliwość aktywnego uczestnictwa w bieżących międzynarodowych działaniach prewencyjno – stabilizacyjnych. Składają się na niego wszystkie siły i środki przeznaczone do realizacji zadań obronnych, odpowiednio do tych zadań zorganizowane, utrzymywane i przygotowane. Jak już wspomniałem system obronności RP tworzą trzy podstawowe elementy: podsystem kierowania ( załącznik 6) oraz dwa podsystemy wykonawcze – militarny (Siły Zbrojne RP ) i pozamilitarny ( pozamilitarne ogniwa obronne).

I. Podsystem militarny
Siły Zbrojne RP są podstawowym elementem systemu obronności państwa. Służą ochronie niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i niepodzielności jej terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jej granic. W ramach spełniania tej funkcji wykonują zadania wynikające ze strategii obronności Rzeczypospolitej Polskiej, a skonkretyzowane w Polityczno-Strategicznej Dyrektywie Obronnej i w stosownych narodowych i sojuszniczych planach operacyjnych. Działając w narodowym systemie obronności i systemie sojuszniczym Siły Zbrojne RP są przygotowane do wykonywania trzech rodzajów zadań strategicznych: zadań obronnych w razie wojny (odparcie bezpośredniej agresji na terytorium Polski lub udział w odparciu agresji na inne państwo sojusznicze), zadań reagowania kryzysowego (także w ramach misji organizacji międzynarodowych) oraz zadań stabilizacyjnych i prewencyjnych w czasie pokoju. Ponadto są one gotowe do udziału w reagowaniu na zagrożenia pozamilitarne.


Skład i przeznaczenie Sił Zbrojnych RP

Uwzględniając przyszłościowe wymagania operacyjne i strategiczne, w kształtowaniu modelu Sił Zbrojnych RP główny wysiłek skupia się na ich jakości. Oznacza to przede wszystkim konieczność priorytetowego traktowania problemów przyspieszenia tempa modernizacji technicznej, pełnej realizacji procesu szkolenia oraz poprawy warunków życia i służby żołnierzy.
Wielkość Sił Zbrojnych RP w czasie pokoju będzie utrzymywana na poziomie zapewniającym skuteczne śledzenie sytuacji militarnej w strategicznym otoczeniu Polski i elastyczne dostosowywanie się do jej zmian, realizację zadań osłonowych i natychmiastowe podjęcie działań obronnych w razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa, w tym naruszenia terytorium Polski, oraz stały udział w międzynarodowych operacjach pokojowych i reagowania kryzysowego. Jednocześnie powinna ona zapewnić możliwość mobilizacyjnego rozwinięcia Sił Zbrojnych RP na czas wojny do wielkości co najmniej 450 tysięcy żołnierzy.
We wszystkich rodzajach sił zbrojnych występują wojska operacyjne
- wydzielone do dyspozycji NATO i przygotowane do działania w strukturach wielonarodowych oraz wojska obrony terytorialnej – pozostające pod dowództwem narodowym i przygotowane do prowadzenia działań na obszarze kraju. W strefie bezpośrednich działań wojennych poszczególne formacje wojsk obrony terytorialnej mogą czasowo być także operacyjnie podporządkowywane dowództwom sojuszniczym. Zachowując w Siłach Zbrojnych RP służbę wojskową z poboru, zapewnia się w wojskach operacyjnych wskaźnik ich profesjonalizacji na poziomie ponad 50%. Proporcję między wojskami operacyjnymi i wojskami obrony terytorialnej dostosowuje się do charakteru położenia i uwarunkowań strategicznych Polski i określa stosownie do potrzeb operacyjnych.

Wojska Lądowe są rodzajem sił zbrojnych przeznaczonym do zapewnienia obrony przed atakiem lądowo-powietrznym w dowolnym rejonie kraju, na każdym kierunku, w obliczu każdej formy zagrożenia militarnego. Struktura ich wojsk operacyjnych oparta jest na związkach taktycznych, oddziałach i pododdziałach – zorganizowanych w korpusy narodowe i wielonarodowe, z utrzymaniem niezbędnej liczby jednostek centralnej dyspozycji. W systemie terytorialnym występują okręgi wojskowe, mające w swym składzie jednostki obrony terytorialnej, terytorialne organy dowodzenia oraz szkolnictwo wojskowe.

Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej są rodzajem sił zbrojnych, który odpowiada za obronę przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowią one podstawowy fundament systemu obrony powietrznej państwa. System ten jest zintegrowany z systemem obrony powietrznej NATO. Utrzymuje stałą gotowość do przeciwdziałania naruszeniom przestrzeni powietrznej, odparcia agresji przeciwnika powietrznego i osłabienia jego potencjału. W okresie kryzysu i wojny wojska lotnicze i obrony powietrznej, obok zadań osłonowych, zapewniają wsparcie wojsk lądowych i marynarki wojennej. Struktura organizacyjna wojsk lotniczych i obrony powietrznej oparta jest na korpusach obrony powietrznej, w których skład wchodzą formacje lotnictwa taktycznego, rakiet obrony przeciwlotniczej, radiotechniczne oraz jednostki zabezpieczenia. Struktura ta uwzględnia w miarę równomierną dyslokację i skład bojowy jednostek w rejonach obrony powietrznej.

Marynarka Wojenna jest rodzajem sił zbrojnych przeznaczonym
do prowadzenia samodzielnych działań operacyjnych na morzu. Do głównych zadań marynarki wojennej należy obrona granicy morskiej państwa i strefy odpowiedzialności sojuszniczej, ochrona żeglugi i interesów gospodarczych Polski na akwenach morskich oraz obrona wybrzeża przy współdziałaniu z innymi rodzajami sił zbrojnych. Stosownie do zadań operacyjnych w strukturze organizacyjnej marynarki wojennej znajdują się formacje sił morskich - flotylle oraz oddziały odpowiednich rodzajów wojsk i służb. Zgodnie ze zobowiązaniami sojuszniczymi marynarka wojenna wydziela część swoich sił do realizacji zadań sojuszniczych, zarówno
w strefie Morza Bałtyckiego, jak i poza nią.
W strukturach Sił Zbrojnych RP występują również wojska specjalne. Stanowią je samodzielne oddziały i pododdziały złożone z wyselekcjonowanych, specjalnie wyszkolonych i wyposażonych żołnierzy, przygotowanych do działań w niewielkich grupach o różnym składzie, w środowisku podwyższonego ryzyka. Wojska specjalne wykonują zadania o znaczeniu strategicznym lub operacyjnym w okresie pokoju, kryzysu i wojny.
STRUKTURA UKŁADU MILITARNEGO




UKŁAD MILITARNY



WOJSKA

LĄDOWE




MARYNARKA

WOJENNA




SIŁY

POWIETRZNE


II. Podsystem pozamilitarny.

Do podstawowych funkcji pozamilitarnych ogniw obronnych należą:



  • zasilanie zasobami ludzkimi i materiałowymi Sił Zbrojnych RP oraz pozamilitarne wsparcie wojsk własnych i sojuszniczych prowadzących operacje na terytorium Polski;

  • ochrona ludności i struktur państwa w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa (kryzysu) i wojny;

  • zapewnianie materialnych, informacyjnych i duchowych podstaw egzystencji ludności w warunkach zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa (kryzysu) i wojny.

Wśród ogniw pozamilitarnych występują ogniwa informacyjne, ochronne i gospodarcze. W sensie organizacyjnym funkcjonują one w ramach resortowych i terytorialnych systemów obronności.

Ogniwa informacyjne mają na celu ochronę i propagowanie polskich interesów na arenie międzynarodowej, informacyjne osłabianie przeciwnika oraz umacnianie woli, morale, determinacji obronnej i wytrwałości własnego społeczeństwa w warunkach wojennych poprzez informacyjne zabezpieczenie funkcjonowania całego systemu obronności oraz informacyjne oddziaływanie zarówno na przeciwnika, jak i własne społeczeństwo. Zintensyfikowanie wysiłków na rzecz zapewnienia koniecznego potencjału informacyjno-obronnego państwa jest jednym z najbardziej priorytetowych zadań w dziedzinie obronności, w tym w siłach zbrojnych, na progu XXI wieku. Oznacza konieczność szczególnej troski o rozwój infrastruktury informacyjnej, w tym zwłaszcza informatycznej i telekomunikacyjnej. Ważne znaczenie ma właściwe wykorzystanie mediów w realizacji zadań obronnych w czasie pokoju, kryzysu i wojny.

Ogniwa ochronne mają na celu zapewnienie warunków bezpiecznego funkcjonowania struktur państwa oraz ochronę ludności i majątku narodowego przed skutkami zbrojnych i pozazbrojnych oddziaływań kryzysowych i wojennych. Ogniwa ochronne będą przygotowywane do realizowania - w ramach kryzysowego i wojennego funkcjonowania systemu obronności – takich zwłaszcza zadań, jak ochrona granicy, ochrona ważnych osób i obiektów, zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie przestrzegania nadzwyczajnych rygorów prawa w warunkach wojny. Szczególną rolę ochronną spełniają ogniwa obrony cywilnej (w tym ratownictwa, ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej) realizujące przedsięwzięcia mające na celu ochronę ludności, środowiska i mienia przed zagrożeniami, które mogą spowodować masowe straty.

Ogniwa gospodarcze mają na celu zapewnienie materialnych podstaw realizacji zadań obronnych oraz przetrwania ludności w warunkach kryzysu i wojny. Podstawowe zadania ogniw gospodarczych w dziedzinie obronności – to tworzenie i utrzymywanie rezerw państwowych na potrzeby obronne, zapewnianie uwzględniania wymagań obronnych w realizacji polityki przestrzennego zagospodarowania kraju, utrzymywanie infrastruktury obronnej, a także prowadzenie prac badawczo-rozwojowych na rzecz obrony państwa. Jedną ze szczególnie ważnych ich funkcji będzie uczestnictwo w wykonywaniu zadań na rzecz wsparcia sił sojuszniczych rozwijanych i prowadzących operacje na terytorium Polski, a także w realizacji sojuszniczych inwestycji obronnych zarówno w Polsce, jak i w innych państwach członkowskich NATO. Wśród ogniw gospodarczo-obronnych istotne miejsce zajmuje przemysł obronny. Dla utrzymywania jego potencjału na poziomie niezbędnym z punktu widzenia potrzeb obronnych konieczna jest jego stosowna restrukturyzacja i unowocześnianie oraz rozwijanie jego ścisłej współpracy z analogicznymi przemysłami państw NATO i Unii Europejskiej.
STRUKTURA UKŁADU POZAMILITARNEGO


UKŁAD

POZAMILITARNY




OGNIWA OCHRO

NY PAŃSTWA




OGNIWA

GOSPODARCZO-

OBRONNE




OGNIWA

OCHRONY

LUDNOŚCI

3.2 . Kierowanie obronnością państwa w czasie pokoju.
Realizację decyzji państwowych w dziedzinie obronności zapewniają organy kierowania na wszystkich szczeblach struktury państwowej - centralnym (resortowym) i terenowym, w tym organy dowodzenia sił zbrojnych - stosownie do swych kompetencji, stawiając zadania podległym jednostkom organizacyjnym lub zlecając zadania obronne innym jednostkom organizacyjnym państwa. Organy kierowania odpowiadające za realizację zadań obronnych, powiązane informacyjnie i pozostające w ustanowionych prawnie relacjach kompetencyjnych, wraz z ich aparatem wykonawczym (administracyjnym, sztabowym, organizacyjnym) oraz konieczną infrastrukturą, tworzą podsystem kierowania obronnością. Podsystem ten jest przygotowywany w okresie pokoju i zdolny do stosownego rozwinięcia na czas zagrożenia bezpieczeństwa państwa (zewnętrznego kryzysu polityczno-militarnego) i wojny. 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów - jako organy sprawujące władzę wykonawczą - są naczelnymi organami kierowania obronnością i wykonują swoje zadania w zakresie obronności na podstawie Konstytucji i innych ustaw. Zgodnie z Konstytucją, Prezydent stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Prezydent jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jego organem doradczym w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego. Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną Rzeczypospolitej Polskiej, zapewnia jej bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne oraz sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności. Minister Obrony Narodowej - jako naczelny organ administracji państwowej w dziedzinie obronności - kieruje resortem obrony narodowej, w tym w szczególności całokształtem działalności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz przygotowuje projekty stosownych decyzji państwowych w dziedzinie obronności, a także koordynuje i sprawuje - z ramienia Rady Ministrów - ogólny nadzór nad realizację decyzji rządowych przez pozostałe ogniwa struktury państwowej. Kierowanie obronnością w czasie pokoju sprawuje Rada Ministrów, współdziałając z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej w ramach prowadzenia polityki wewnętrznej i zagranicznej. Organem pomocniczym Rady Ministrów w tym zakresie jest Komitet Spraw Obronnych Rady Ministrów. W razie konieczności realizacji zadań szczególnych - wynikających bądź to z potrzeb wyłącznie narodowych, bądź też wykonywanych w ramach NATO lub innych organizacji międzynarodowych - mogą być wprowadzane dodatkowe procedury i tworzone doraźne struktury operacyjne (komitety, zespoły, komisje, pełnomocnicy itp.).W czasie pokoju całością sił zbrojnych, włącznie z żołnierzami i jednostkami organizacyjnymi wydzielonymi już w czasie pokoju do struktur sojuszniczych, kieruje Minister Obrony Narodowej przy pomocy Ministerstwa Obrony Narodowej. Zasadniczym organem planowania strategicznego sił zbrojnych jest Sztab Generalny WP. Pełne dowodzenie wszystkimi podległymi wojskami oraz dowodzenie pozaoperacyjne wojskami wydzielonymi w podporządkowanie innych dowództw, w tym wielonarodowych dowództw sojuszniczych, sprawują dowództwa rodzajów sił zbrojnych. Ponoszą one odpowiedzialność za całokształt pokojowej działalności podległych wojsk oraz za przygotowanie ich do działań w czasie kryzysu i wojny. Współpracują z dowództwami sojuszniczymi, w których podporządkowanie wydzielają swoje wojska, a po ich wydzieleniu kierują procesem ich wszechstronnego zabezpieczenia. W razie zaistnienia polityczno-militarnych sytuacji kryzysowych stwarzających pośrednie zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski, nie wprowadza się nadzwyczajnych zmian w ogólnych zasadach kierowania obronnością, a jedynie uruchamiane zostają dodatkowe środki i procedury kierowania reagowaniem kryzysowym. Kierowanie siłami zbrojnymi w czasie kryzysu odbywa się wedle zasad kierowania pokojowego. Wojskami wydzielonymi do międzynarodowych zgrupowań wykonujących zadania w ramach reagowania kryzysowego dowodzą operacyjnie dowódcy tych zgrupowań. Szczególne rozwiązania wprowadza się na potrzeby kierowania działaniami wojennymi. W warunkach wojennych Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje, jeśli Sejm nie może się zebrać na posiedzenie, funkcję organu ustawodawczego. Na wniosek Rady Ministrów wydaje rozporządzenia z mocą ustawy, w tym dotyczące w szczególności prowadzenia działań wojennych. Prezes Rady Ministrów zapewnia realizację polityki Rady Ministrów w zakresie obrony państwa, określając sposoby jej wykonania. Na czas wojny uruchamia się Centralne Stanowisko Kierowania Obroną Państwa, obejmujące stanowiska kierowania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów i wyznaczonych przez niego członków Rady Ministrów. Dowodzenie siłami zbrojnymi w czasie wojny sprawuje Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych RP, mianowany przez Prezydenta RP na wniosek Prezesa Rady Ministrów. Dla zapewnienia bezkolizyjnego rozwijania Sił Zbrojnych RP oraz kierowania nimi w czasie wojny tworzy się Wojenny System Dowodzenia. Organizowany jest w czasie pokoju i rozwijany w razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa i wojny. Powinien on zapewnić sprawne wdrożenie decyzji władz państwa i dowodzenie Siłami Zbrojnymi RP w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i wojny, umożliwiając współdziałanie z wojskami sojuszniczymi. Proces dowodzenia odbywa się w systemie narodowym i sojuszniczym. Narodowy system dowodzenia zapewnia wsparcie wojsk operacyjnych wydzielonych do zgrupowań sojuszniczych oraz dowodzenie pozostałymi wojskami. Po przekazaniu sił operacyjnych dowództwom sojuszniczym dowództwa narodowe nadal odpowiadają za szkolenie rezerw oraz uzupełnienie i wsparcie logistyczne przekazanych wojsk, a także zapewniają warunki do przyjęcia sił wzmocnienia na terytorium kraju. Pełne dowodzenie siłami zbrojnymi pozostającymi w narodowym podporządkowaniu sprawuje Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych. Całością wojsk wydzielonych do sił zbrojnych NATO dowodzą operacyjnie wielonarodowe dowództwa sojusznicze, na których decyzje władze polskie mają wpływ poprzez polityczno-wojskowe organy kierowania NATO.
3.3. Strategia bezpieczeństwa RP – 04 styczeń 2000.
„Zapoczątkowane przy aktywnym udziale Polski przemiany na kontynencie europejskim doprowadziły do zakończenia globalnej Konferencji Wschód – Zachód. Powstały sprzyjające warunki do realizacji wolnościowych i demokratycznych aspiracji narodów. Tworzy się nowa, bardziej zintegrowana Europa. Gwarantujące jej więzi euroatlantyckie, oparte na Sojuszu Północnoatlantyckim, zostały wzmocnione poprzez rozszerzenie NATO, co zwiększyło jednocześnie obszar demokracji i stabilności na naszym kontynencie”.5

„Członkostwo w Sojuszu Północnoatlantyckim w sposób istotny zmieniło geopolityczną i geostrategiczną pozycję Polski. Stała się ona częścią skutecznego sojuszniczego systemu obronnego, gwarantującego bezpieczeństwo i stwarzającego warunki stabilnego rozwoju. Konkretyzuje się perspektywa przystąpienia do Unii Europejskiej. Członkostwo w Unii Europejskiej, Które jest środkiem do stworzenia warunków dla wszechstronnego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju silniej zwiąże Polskę z europejskimi interesami i strukturami bezpieczeństwa”.6

Nowa pozycja Polski w Europie Środkowej wymagała dostosowania strategii bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, na którą składają się podstawy polskiej polityki bezpieczeństwa i strategii obronności,

Dokument, jakim jest „Strategia Bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej” został przyjęty na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 4 stycznia 2000 roku zastępując „Założenia polskiej polityki bezpieczeństwa oraz Politykę bezpieczeństwa i Strategię obronną Rzeczypospolitej polskiej” przyjęte w listopadzie 1992 roku.



Strategia „nowych celów i zasad” za priorytetowe uznaje:

  • strategiczne cele polskiej polityki bezpieczeństwa;

  • zagwarantowanie niepodległości, suwerenności, integralności terytorialnej państwa oraz nienaruszalności jego granic;

  • zagwarantowanie ochrony demokratycznego porządku konstytucyjnego, w tym w szczególności pełni praw i wolności oraz bezpieczeństwa obywateli RP;

  • stworzenie jak najlepszych warunków dla wszechstronnego i stabilnego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju, dobrobytu jego obywateli, a także dla zachowania dziedzictwa narodowego i rozwoju narodowej tożsamości;

  • wnoszenie wkładu w budowę trwałego, sprawiedliwego ładu pokojowego w Europie i na świecie, opartego na wartościach demokracji, praw człowieka, praworządności oraz solidarności.

Podstawowe zasady polskiej polityki bezpieczeństwa:

  • Polska traktuje bezpieczeństwo w sposób kompleksowy, uwzględniający znaczenie i wpływ różnorodnych czynników politycznych, militarnych, ekonomicznych, społecznych, środowiskowych, energetycznych i innych;

  • Polska realizuje swoją politykę bezpieczeństwa zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, z poszanowaniem prawa międzynarodowego, zgodnie z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych oraz dokumentów Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie ( OBWE), a także duchem i literą traktatów i konwencji międzynarodowych, których jest stroną. Traktując swoje granice jako nienaruszalne, Polska nie ma żadnych żądań terytorialnych i posiada traktatowo uregulowane stosunki ze wszystkimi sąsiadami. Polska nie dąży do umocnienia bezpieczeństwa kosztem bezpieczeństwa innych;

  • w działaniach na arenie międzynarodowej Polska kieruje się wartościami, ideałami i zasadami ujętymi w Traktacie Północnoatlantyckim i Traktatach Europejskich, realizując wizję wolnej i demokratycznej Europy, gdzie bezpieczeństwo, dobrobyt i sprzyjające warunki rozwoju kulturowego i zachowania tożsamości narodowej stanowią wspólne i niepodzielne dobro jednoczącego się kontynentu;

  • Polska ściśle wiąże swoje bezpieczeństwo z bezpieczeństwem państw NATO i członków Unii Europejskiej. Polska realizuje własne narodowe interesy bezpieczeństwa przede wszystkim w ramach północnoatlantyckiego systemu sojuszniczego współdziałania i solidarności, wspierając wysiłki społeczności międzynarodowej zmierzające do umocnienia bezpieczeństwa w Europie i na świecie, ochronę podstawowych zasad i wartości ludzkich oraz do zapewniania warunków dla stabilnego i swobodnego współistnienia i rozwoju wszystkich państw;

  • Polska dąży do tego, aby użycie siły na arenie międzynarodowej było wyłącznie realizacją prawa do obrony, przewidzianego w Karcie Narodów Zjednoczonych, lub też w kontekście operacji realizowanych na podstawie mandatu społeczności międzynarodowej. Wynika to z pragnienia życia w pokoju ze wszystkimi narodami i rozwiązywania wszelkich sporów międzynarodowych środkami pokojowymi. Jednocześnie, Polska jest zdecydowana sprzeciwiać się wszystkim tym, którzy dokonują agresji i łamią prawa człowieka.

W strategii uznano też za znaczącą kwestię restrukturyzacji i modernizacji narodowego przemysłu obronnego, który powinien być utrzymany „na poziomie gwarantującym bezpieczeństwo państwa”.7

„Strategia” przewiduje ponadto wzmożenie prac rozwojowych służących obronności państwa, zwłaszcza realizowanych z udziałem firm i instytucji badawczych z państw NATO i Unii Europejskiej. Bowiem włączenie polskiej „zbrojeniówki” w proces konsolidacji przemysłu obronnego na obszarze euroatlantyckim jest warunkiem jej przetrwania.

Polska popiera działania z dziedziny „miękkiego bezpieczeństwa”, w tym zmierzające do wzmocnienia demokratycznych struktur państwowych i mechanizmów międzynarodowych oraz rozwoju środków budowy zaufania i bezpieczeństwa. W„Strategii” podkreślono , że „Polska będzie dbać o prawidłowe funkcjonowanie reżimów kontroli zbrojeń i budowy zaufania na kontynencie europejskim, w tym zwłaszcza Traktatu o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie ( CFE ), Dokumentu Wiedeńskiego o Środkach Budowy Zaufania i Bezpieczeństwa ( CSBMs ) oraz Traktatu o Otwartych Przestworzach, a także o umacnianiu reżimu o nieproliferacji broni masowego rażenia i kontroli zbrojeń w układzie globalnym”.8

Rząd naszego kraju zapewnia, że będzie rozwijać wszechstronną i praktyczną współpracę ze wszystkimi państwami zainteresowanymi umacnianiem bezpieczeństwa i stabilizacji na kontynencie, a zwłaszcza w basenie Morza Bałtyckiego i w Europie Środkowo – Wschodniej.

Integralną częścią przyjętej przez rząd „Strategii Bezpieczeństwa RP” jest „Strategia Obronności RP” przyjęta na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 23 maja 2000 r. (załącznik 7 ), stanowi ona udokumentowanie założeń zawartych w „podstawach Strategii Obronności RP” a także odzwierciedla politykę naszego państwa, umiejscawia Siły Zbrojne na arenie międzynarodowej określając jednocześnie priorytety ich działania.

Nie wdając się w zbytnie szczegóły postaram się omówić najważniejsze kwestie tam zawarte.

Obronność państwa jest dziedziną bezpieczeństwa obejmującą wykorzystanie całego naszego potencjału państwa ( tak militarnego, jak i niemilitarnego ) do przeciwdziałania szczególnym rodzajom zagrożeń, jakimi są zewnętrzne zagrożenia polityczno – militarne, w tym kryzysowe i wojenne. Stąd też jedną z podstawowych części składowych strategii bezpieczeństwa RP jest strategia obronności. Określa ona źródła i charakter zewnętrznych wyzwań i zagrożeń militarnych dla bezpieczeństwa państwa, formułuje koncepcje przeciwstawienia się tym zagrożeniom w czasie pokoju ( strategia prewencyjno – stabilizacyjna ), kryzysu ( strategia reagowania kryzysowego ) i wojny (strategia wojenna ) oraz ustala siły i środki jakie państwo powinno wydzielić do realizacji owych koncepcji, czyli ustanawia elementy, strukturę i zasady utrzymywania systemu obronnego RP.

Strategia obronności RP określa sposoby strategicznego wykorzystania potencjału państwa do przeciwstawienia się wyzwaniom i zagrożeniom w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Członkostwo w NATO jest podstawowym czynnikiem determinującym zdolność odstraszenia potencjalnego przeciwnika przed agresją .

W celu realizacji strategicznych zadań prewencyjno– stabilizacyjnych, kryzysowych i obronnych Rzeczypospolita Polska utrzymuje i systematycznie modernizuje system obronności. Opiera się on na potencjale narodowym państwa i obejmuje ściśle ze sobą powiązane podsystemy: kierowania obronnością militarny i pozamilitarny. System obronności RP jest sprzężony z sojuszniczym systemem bezpieczeństwa.

Strategia obronności, uznając polskie interesy narodowe za nadrzędne i uwzględniając narodowe uwarunkowania ich realizacji ( w tym potencjał militarny, położenie geograficzne, wielkość terytorium , zasoby ludnościowe, poziom rozwoju gospodarczego ) jest jednocześnie odpowiednio skorelowana ze strategią NATO. Zgodność polskiej strategii obronności ze strategią sojuszniczą jest jednym z podstawowych warunków jej skuteczności i wiarygodności.





Pobieranie 444.99 Kb.

Share with your friends:
1   2   3   4   5   6   7




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna
warunków zamówienia
istotnych warunków
przedmiotu zamówienia
wyboru operacji
Specyfikacja istotnych
produktu leczniczego
oceny operacji
rozwoju lokalnego
strategii rozwoju
kierowanego przez
specyfikacja istotnych
Nazwa przedmiotu
Karta oceny
ramach działania
przez społeczno
obszary wiejskie
dofinansowanie projektu
lokalnego kierowanego
Europa inwestująca
Regulamin organizacyjny
przetargu nieograniczonego
kryteria wyboru
Kryteria wyboru
Lokalne kryteria
Zapytanie ofertowe
Informacja prasowa
nazwa produktu
Program nauczania
Instrukcja obsługi
zamówienia publicznego
Komunikat prasowy
programu operacyjnego
udzielenie zamówienia
realizacji operacji
opieki zdrowotnej
przyznanie pomocy
ramach strategii
Karta kwalifikacyjna
oceny zgodno
Specyfikacja techniczna
Instrukcja wypełniania
Wymagania edukacyjne
Regulamin konkursu
lokalnych kryteriów
strategia rozwoju
sprawozdania finansowego
ramach programu
ramach poddziałania
kryteriów wyboru
operacji przez
trybie przetargu