Specyficzne cechy przemysłu w ujęciu opisowym



Pobieranie 283.5 Kb.
Strona1/3
Data18.06.2018
Rozmiar283.5 Kb.
  1   2   3


1. Ogólne i specyficzne cechy przemysłu w ujęciu opisowym

Przemysł = łac. Industria – skrzętność, pracowitość ( znaczenie przymiotnikowe – rzadko już używane ). Obecnie przemysł rozpatruje się w sensie działania. Przemysł – dziedzina produkcji materialnej, zajmująca się wydobywaniem stworzonych przez przyrodę przedmiotów pracy, bezpośrednim wytwarzaniem środków produkcji i środków spożycia oraz świadczeniem usług produkcyjnych, w której rezultaty produkcyjne powstają w jednostkach wytwórczych trwale zlokalizowanych w określonych miejscach, w wyniku stale powtarzających się procesów produkcyjnych, prowadzonych na wielką skalę, w oparciu o daleko posunięty podział pracy, szerokie zastosowanie maszyn i urządzeń technicznych oraz kooperację środków pracy u ludzi. Ogólne cechy przemysłu:



1.Wydobywanie stworzonych przez przyrodę przedmiotów pracy

2.Dostarczanie wszystkim pozostałym dziedzinom gospodarki narodowej narzędzi produkcji i środków wyposażenia technicznego oraz świadczenie usług przemysłowych.

3.Duża powtarzalność produkcji – od strony charakteru wytwarzania i uzyskiwanych produktów

4.Przemysł ma charakter punktowy, kontrolowane wykorzystanie praw przyrody

5.Oparcie działalności wytwórczej na ciągłości procesów produkcyjnych, zorganizowanych w oparciu o ogólny(między jednostkami produkcyjnymi) i szczegółowy(wewnątrz jednostek wytwórczych kooperacji maszyn, urządzeń i wytwórców) podział pracy.

6.Masowość produkcji i szeroki rynek zbytu.

Specyficzne cechy p. mające małe lub żadne znaczenie w innych dziedzinach gosp.:

a) rozwój przemysłu jest bardzo dynamiczny pod względem wielkości produkcji i struktury

b) zachodzą w nim głębokie zmiany w technice, technologii, organizacji wytwarzania, co umożliwia – szybki wzrost wydajności pracy.

c) rozwój przemysłu związany jest z rozwojem nauki i techniki

d) rozwój przemysłu kraju zależy od rozwoju gospodarki i handlu zagranicznego i odwrotnie (rozwój sprzyja współpracy gospodarczej z zagranicą )

e) z rozwojem wiąże się wyczerpywanie zasobów nieodnawialnych – prowadzi to do poszukiwań innych złóż, wykorzystywania nowych surowców i tworzyw, oszczędniejszej gospodarki materiałowej

f) przemysł współczesny to kombinaty i kompleksy przemysłowe a to wywiera wpływ na osadnictwo i gospodarkę przestrzenną

g) nie kontrolowany rozwój stwarza zagrożenie dla środowiska naturalnego, należy wprowadzać różne urządzenia eliminujące lub ograniczające te zagrożenia.

2.Charakterystyka czynników określających wzrost produkcji przemysłowej.

Czynnik – oznacza jedna z przyczyn danego zjawiska albo składnik rozstrzygający o czymś, czyli warunki jako zespól cech koniecznych do czegoś. Przez czynniki określające wzrost produkcji przem. określa się przyczyny i warunki, dzięki którym osiąga się efekt w postaci stanu produkcji przemysłowej w danym okresie. Mogą mieć charakter ilościowy (wymierny) i jakościowy (ujmowany opisowo). Stosowanie wydajniejszych metod gospodarowania powoduje precyzyjniejsze poznanie i określenie ilościowe zależności między czynnikami i między nimi a wzrostem produkcji.

Efekty produkcyjne są rezultatem jednoczesnego działania określonej kombinacji czynników i dlatego problem wyodrębnienia poszczególnych czynników i określenia ich wpływu na wzrost produkcji jest skomplikowany. Wzrost produkcji w przemyśle traktuje się jako wypadkową działania czynników endogenicznych (wielkość dochodu narodowego, możliwości akumulacyjne kraju, możliwość wzrostu zatrudnienia itp.) i egzogenicznych (współpraca międzynarodowa, wielkość i struktura wymiany towarowej).

Czynniki określające wzrost produkcji dzielimy na :



  1. Czynniki o charakterze tradycyjnym (bogactwa naturalne , zasoby pracy żywej, majątek trwały) i charakterze nowoczesnym (postęp organizacji , techniki i nauki; przekształcenia struktury społeczno-gospodarczej, łącznie z przekształceniami struktury przestrzennej; międzynarodowy podział pracy).

  2. Czynniki wewnętrzne ( te które wynikają z technicznych właściwości samego aparatu wytwórczego) i zewnętrzne (niezależne od aparatu wytwórczego: zasoby naturalne , zasoby siły roboczej, zasoby wiedzy technicznej i warunki wymiany międzynarodowej)

  3. Czynniki ekstensywne (wzrost zatrudnienia i inwestycje, jeśli nie są nośnikami postępu technicznego. ogólnie – jakościowe zmiany w potencjale wytwórczym) i intensywne (wzrost wydajności pracy oparty na postępie technicznym , zmianie jakości pracy i usprawnieniach organizacyjnych – czyli jakościowe zmiany)

  4. Czynniki osobowe (związane z nakładem pracy żywej : zatrudnienie wraz ze zmianami strukturalnymi oraz wydajność pracy) i nieosobowe inaczej rzeczowe ( inwestycyjne – wzrost wydajności pracy i produkcji, pozainwestycyjne – postęp techniczny)

Czynniki wpływające na zmiany we wzroście produkcji : siła robocza, zasoby przyrody, środki trwałe, wielkość i struktura inwestycji , postęp techniczny , współpraca międzynarodowa polegająca na zawieraniu dwu i wielostronnych umów o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej i handel zagraniczny, specjalizacja międzynarodowa , czynniki organizacyjne. We wstępnych stadiach wzrostu produkcji przemysłowej nacisk kładzie się na wykorzystanie tradycyjnych czynników wzrostu. W stadium intensywnego wzrostu wykorzystuje się wszechstronne wykorzystanie osiągnięć postępu organizacyjnego( optymalne rozmieszczenie maszyn i urządzeń, racjonalne wykorzystanie powierzchni produkcyjnej itp.).

Aby określić czynniki dla sprecyzowanego czasu i miejsca niezbędne jest przeprowadzenie badań i analiz opartych na danych statystycznych.


3.Koncepcje rozwoju przemysłowego i ich istota.

Wyróżnia się 3 koncepcje rozwoju przemysłowego:



Autarkiczny rozwój przemysłowy, który charakteryzuje się następującymi cechami :

  • Opiera się na wewnętrznych źródłach akumulacji pochodzącej najczęściej z rolnictwa ,

  • Jest niezdolny do zaspokajania zwiększonego popytu na dobra ze strony ludności ,

  • Rozwój przemysłu ciężkiego i wydobywczego jest szybszy niż przetwórczego, co opóźnia unowocześnienie poza przemysłowych dziedzin gospodarki

  • Innowacyjność produkcji i działalności przemysłowej jest niska

  • Sterowanie gospodarką jest scentralizowane

  • Opiera się na własności państwowej jako głównej sile motorycznej oraz niszczy rzemiosło i inne niepaństwowe formy przedsiębiorstw

  • Koncepcję tę uznaje się za wzorcową , co poważnie utrudnia współprace krajów o tym modelu (kraje Europy Wschodniej) uniemożliwia integrację przemysłu i konkurencje oraz prowadzenie wspólnej polityki przemysłowej wobec innych krajów o innych modelach rozwoju

  • Sterowanie procesem akumulacji jest centralne , co oznacza brak samodzielności przedsiębiorstw)

Częściowo otwarty rozwój przemysłowy występuje w większości krajów średnio i słabo rozwiniętych. Charakteryzuje się :

  • Tworzenie w kompleksie przemysłowym pewnych zbiorowości przetwórczych, które mają zdolność eksportową i zdolność do zaspokajania potrzeb rynku wewnętrznego

  • Podejmowanie prób uruchamiania działalności innowacyjnej

  • Zmiany instrumentów sterowania rozwojem w kierunku dostosowania mechanizmów ekonomicznych do otoczenia międzynarodowego,

  • Pełna samodzielność ekonomiczna przedsiębiorstw

  • Zróżnicowanie struktury przemysłu przetwórczego, dostosowanie jej do ekspansji eksportowej

  • Zdolność stopniowej modernizacji nieprzemysłowych dziedzin gospodarki i sfery usług

W tej koncepcji zwykle wymienia się następujące źródła pobudzania i przyspieszania rozwoju przemysłu:



  • Zaciąganie kredytów

  • Uczestnictwo w międzynarodowych programach przekształceń strukturalnych przemysłu

  • Korzystanie z pomocy bezzwrotnej w dziedzinie techniki i technologii

  • Rozwój kooperacji przemysłowej


Otwarty zintegrowany rozwój przemysłu odbywa się w Europie Zachodniej, Japonii, USA i niektórych krajach Azji. Koncepcja ta ma następujące główne cechy:

  • Pełna przenośność kapitału przemysłowego i bankowego,

  • Unifikacja rozwiązań systemu sterowania rozwojem przemysłowym w skali ponad narodowej ,

  • Swobodny przepływ kapitału ludzkiego

  • Powstanie ponadnarodowych instytucji i mechanizmów sterowania rozwojem przemysłu

  • Jednolite koncepcje rozwoju przemysłu

  • Jednolita polityka innowacyjna , patentowa, licencyjna oraz międzynarodowego transferu technologii

  • Jednolita polityka w odniesieniu do środowiska naturalnego

  • Wdrożenie jednolitych zasad , instrumentów i standardów technicznych, ekonomicznych, organizacyjnych oraz administracyjnych

Powyższe koncepcje prowadziły lub prowadzą do wzrostu gospodarczego , zwiększając jego racjonalność przez poprawianie relacji nakłady-wyniki, wzrost znaczenia akumulacji sprawniejsze więzi organizacyjne i społeczne .Koncepcje te są realizowane przez określone strategie rozwoju. Strategia rozwoju przemysłu to formułowanie wiązki celów (ustala się je po to , aby potrzeby gospodarki i społeczeństwa , które zaspokaja przemysł , były wynikiem świadomego wyboru, a stopień ich zaspokojenia był możliwie wysoki ), określanie środków i sposobów ich osiągania (jest związane z instrumentami regulacyjnymi, wyborem środków rzeczowych , czyli czynników produkcji, źródeł ich pochodzenia i sposobów finansowania ), analizę szans i zagrożeń rozwoju ( powinna określić stopień ryzyka wybranej strategii związany z grupą czynników społeczno-ekologicznych, politycznych, militarnych i ekonomiczno-innowacyjnych) oraz wykrywanie słabych i mocnych stron potencjału przemysłowego i sytuacji rynkowej. Strategia ta to wybór nowych celów rozwoju , programowanie i prognozowanie przyszłości społeczno-ekonomicznej.

Reasumując należy stwierdzić, że w określonym przypadku wybiera się jedną ze strategii rozwoju przemysłu uwzględniając możliwości zastosowania, biorąc pod uwagę ogólne i specyficzne uwarunkowania danego kraju.

4. Ogólne tendencje i procesy (megatrendy) wpływające na rozwój przemysłu w świecie.

Megatrendy to ogólne tendencje i procesy. Wpływają one na kształt i obraz przemysłu:



  1. przemysły wysokiej jakości – przemysły powstające na styku nauki i przemysłu, przetwarzają wyniki badań naukowych w przemyśle. Odgrywają największą rolę we współczesnym postępie technicznym, charakteryzują się korzystną relacją ekonomiczną, dynamicznym wzrostem udziału w całej produkcji. Cechy:

    • organizują nowe miejsca pracy

    • ich materiało- i energochłonność jest niższa o 30% - 40% niż średnia w całym przemyśle,

    • wysoka opłacalność eksportu,

    • wysoka rentowność,

    • nakłady na prace badawcze i rozwojowe są wyższe niż nakłady na majątek trwały.

Ten magatrend przyczynia się w bardzo dużym stopniu do zmian w międzynarodowym podziale pracy. Dalszy rozwój doprowadzi do zmian w układzie sił w gospodarce światowej.

  1. serwicyzacja przemysłu- przesuwanie coraz większych ilości działalności gospodarczej firm, zakładów przemysłowych, koncernów na świadczenie usług. Duża część usług dotyczy przemysłu komputerowego, zarządzania, ochronny środowiska, patentów i nowych technologii.

  2. wzrost roli małych jednostek produkcyjnych i usługowych – zmiany wzajemnych proporcji między przemysłem małym ( spadek) i drobnym ( wzrost). Rozwój tych jednostek sprzyja uaktywnieniu przedsiębiorczości, która odgrywa rolę we współczesnym postępie technicznym, zmniejszeniu nakładochłonności przemysłu(energochłonności).

  3. kompleksowa automatyzacja procesów pracy w przemyśle – należy spodziewać się przyspieszenia tych procesów. Przewiduje się pełne zautomatyzowanie lub zrobotyzowanie jednostkowych prac montażowych, prac szkodliwych oraz niebezpiecznych.

  4. zmiękczanie struktury przemysłu – odchodzenie od struktury przemysłowej, w której dominowały przemysły ciężkie na rzecz przemysłów miękkich (związanych z informacją i świadczeniem usług). Procesy te powodują zmiany w strukturze przemysłu, oparte na konieczności rozróżnienia jego sektorów : 1) przemysłów materiałochłonnych (tradycyjnych, energochłonnych) i przemysłów naukowych (oparte na nowoczesnych technologiach informacyjnych).

  5. nowe lokomotywy rozwoju – związane ze zjawiskiem softening’u. Jest wyraźny spadek udziału przemysłów takich jak : hutnictwo, górnictwo, ciężki przemysł maszynowy, przemysł masowych produktów chemicznych, wzrasta znaczenie dziedzin takich jak : elementy mikroelektroniczne, komputery, urządzenia telekomunikacyjne – lokomotywy rozwoju. Czołowa rolę odgrywać będą przemysł informatyczny i elektroniczny.

  6. internacjonalizacja procesów produkcyjnych – przekształcenie się wielonarodowych koncernów w korporacje globalne (o zasięgu światowym) orientujące się na rynek światowy. Proces ten nabiera szczegółowego znaczenia w Europie i będzie powodował podział przedsiębiorstw przemysłowych na 2 grupy : o zasięgu globalnym i lokalnym.



5. Formy kooperacji przemysłowej. Jej znaczenie.

Kooperacja przemysłowa to ogół związków współpracy produkcyjnej między przedsiębiorstwami, realizowanych w formie bezpośredniej (producent wyrobu finalnego z innymi wytwórcami) i pośredniej (pośrednictwo organizacji handlowych).

Formy k. Możemy podzielić na – I podział :

1.porozumienia niezależnych pod względem organizacyjnym i prawnym przedsiębiorstw

prowadzących nie sformalizowaną współpracę i nie tworzących nowego bytu gospodarczego:

-umowa dżentelmeńska (często ustna umowa)

-umowa – kontrakt (porozumienie pisemne niezależnych od siebie partnerów)

-współpraca (dotyczy określonych projektów i przedsięwzięć)



2.porozumienia związane z powoływaniem nowych przedsiębiorstw:

-wspólne przedsięwzięcie (wspólne zamierzenia niezależnych org. i prawnie partnerów)

-mniejszościowy udział (niezależna jednostka gospod., prz. macierzyste ma m.u.)

-fuzja (połączenie niezależnych p., dobrowolne lub wykup udziałów, uzyskanie pozycji

monopolisty lub zmniejszenie konkurencji)

-firma siostrzana ( nowe p., jednostka macierzysta ma przeważnie 60% udziałów).



II. Kryterium (6) – formy kooperacji

1.formy specjalizacji przedmiotowa (p. wykonują elementy tylko do produkcji określonego wyrobu i dostarczają je do zakładu wytwarzającego produkt finalny- zasadnicze fazy, montaż i wykończenie); technologiczna (wykonanie niektórych faz przez p. – farbowanie przędzy);



mieszana (przedmiotowo - technologiczna); kompletacja (montaż zespołów poza p. dostarczającymi przedmioty)

2.formy uczestnictwa p. w procesie kooperacji :czynna- określa czy dane przedsiębiorstwo wytwarza elementy kooperacyjne czy otrzymuje je z zewnątrz i używa do dalszej produkcji (eksport kooperacyjny (z zagran.), wytwarzanie elementów lub usług); bierna (import k., korzystanie z dostaw i usług przez producenta dóbr finalnych); duże znaczenie ze względu na planowanie i organizowanie kooperacji.

3.terytorialny podział władzy: przestrzenne powiązania produkcyjne, kooperacja: międzynarodowa, między regionami ekonomicznymi, wewnątrzregionalna( p. z jednego regionu – przemawia za nią czynnik kosztu transportu, ułatwienia w kontaktach, udzielanie pomocy, dokonywanie interwencji; duże znaczenie tych zalet jest w kooperacji technologicznych i przedmiotowych, gdy trzeba przetransportować wielkie elementy ; dostawa technicznie złożonych elementów- najważniejsze jest znalezienie odpowiednio wyspecjalizowanego przedsiębiorstwa produkcyjnego)

4.podporządkowanie organizacyjne kooperanta: zewnętrzna(np. import); wewnętrzna (współpraca przedsiębiorstwa z przedsiębiorstwem dostawców z tego samego sektora, resortu, zbiorowości, terenu).

5.kryterium ilościowe (ilość przedsiębiorstw): równoległa( producent finalny kupuje części i elementy w wielu p.); łańcuchowa( dostawca produkuje części składowe a nie cały element kooperacyjny lub pewne fazy zleca poddostawcom): cykliczna( wspólne wykonanie elementu przez p. główne i kooperanta).

6.czas trwania związków kooperacyjnych: (kooperacje oparte na umowach wieloletnich, krótkotrwałych bądź rocznych, doraźnej – p. posiadając nadwyżki mocy produkcyjnej przeważnie tworzy nietrwałe związki kooperacyjne; likwiduje je się, gdy program zapewnia pełne wykorzystanie mocy produkcyjnych; wolne moce produkcyjne mogą być nie tylko podstawą kooperacji doraźnej, lecz także ustabilizowanych związków między p.).



6.Współpraca przedsiębiorstw z innymi podmiotami gosp.

Charakterystycznymi efektami rozwoju gosp. i cywilizacyjnego społeczeństw są m.in.:



  • ilościowy, rodzajowy i jakościowy rozwój procesów produkcji , wymiany i konsumpcji

  • pogłębiający się społeczny podział pracy i specjalizacja jednostek w realizacji określonych faz procesy gosp.

  • dynamiczny rozwój zastosowań osiągnięć nauki i techniki w dział. gosp.

  • „globalizacja” rynków zbytu, ich ilościowy rozwój, a jednocześnie zaostrzenie się walki konkurencyjnej na rynkach dotychczasowych i o rynki nowe

W tych warunkach jednostki gosp. chcąc osiągać cele wchodzą w liczne i różnorodne związki z innymi przedsiębiorstwami – kooperacja. Uczestnicy kooperacji albo zmierzają do wzajemni nie sprzecznych celów (kooperacja pozytywna=współpraca) albo zmierzają do osiągnięcia konkurencyjnych celów(kooperacja negatywna=walka)

Dwa typy więzi współpracy między przedsiębiorstwami:

A – jedno przedsiębiorstwo wykazuje zdolność i gotowość do wykonania(dostarczenia) określonego rodzaju świadczeń (rzeczy, ludzi ,pieniędzy i informacji) , inne zaś wykazuje zapotrzebowanie na te świadczenia – dwukierunkowa i ekwiwalentna wymiana świadczeń.

B – jednoczenie zasobów i działań (wysiłków) w celu wspólnej realizacji analogicznych funkcjiwew. i zew. przedsiębiorstw (w kontaktach z otoczeniem).


Kryteria włączania przedsiębiorstw do takich układów to np.:

  • następstwo faz procesu technologicznego( kombinat)

  • współudział w wytwarzaniu wyrobu złożonego (układ kooperacyjny)

  • korzystanie ze wspólnej bazy surowcowej

  • podobieństwo procesów technologicznych i przeznaczenia wyrobów(układ branżowy)

Stopnie więzi między przedsiębiorstwami:

I – gdy dostawca i odbiorca przestaję być względem siebie anonimowi, pojawia się pewna regularność transakcji oraz gdy oferta dostawcy zaczyna być dostosowana do potrzeb i wymagań odbiorcy pod wzg. cech użytkowych

Cecha char.: brak zawarcia jakichkolwiek umów( obowiązuje kodeks cywilny)

II – stopień „regularności , trwałości i natężenia”, – gdy te cechy ulegają wzmocnieniu (wzg. stopnia I) , podpisana zostaje umowa . Przykład : kooperacja produkcyjna.

Cecha char.: zasadniczo odbywa się współpraca bez zmian strukturalnych u partnerów i bez powoływania zewn. jednostek organizacyjnych, ale czasami powstają wew lub zew jednostki wykonawcze. Wtedy można mówić o strukturalnej formie współpracy.

III – stopień „intensywności” – powołanie ośrodków koordynacyjno- dyspozycyjnych , które jednak funkcjonują z ograniczoną swobodą wyznaczoną przez nadal niezależne ośrodki dyspozycyjne partnerów. np: współpraca wsparta utworzeniem syndykatu lub dobrowolnego zrzeszania.

IV – wzbogacenie dotychczasowych form funkcjonalnych i strukturalnych przez powołanie jednego , wspólnego ośrodka decyzyjnego . Dochodzi tu do skupienia (koncentracji)i w dużym stopniu integracji nie tylko funkcji ale i struktury na najwyższym szczeblu decyzyjnym. Ciągle jednak zachowana jest odrębność prawna i znaczny zakres autonomii ekonomicznej.

V – gdy stopień swobody decyzyjnej połączonych jednostek staje się mniejszy, zanikają formalne przejawy ich odrębności , a zwłaszcza odrębność prawna – FUZJA- powołanie w miejsce kilku jednego zwartego przedsiębiorstwa wielozakładowego.



Bezumowne

Umowne

Koordynacyjne

Koncentracyjne luźne

Koncentracyjne zwarte
Formy współdziałania





Strukturalne

Funkcjonalne




Kooperacyjne

Koncentracyjne



1.wymiana wzajemnie dostosowanych świadczeń na zasadach handlowych 2.wzajemnie zgodne zachowania rynkowe( w sytuacjach konkurencyjności)

1.umowa kupna- sprzedaży

2.umowy kooperacyjne

3.inne umowy współpracy np.:kartelowe

4.konsorcjum

5.dzierżawa

6.leasing

7.wspólne przedsięwzięcia (spółki)


1.zjednoczenie wiodące

2.zrzeszenie asortymentowe

3.ośrodek branżowy

4.zrzeszenie dobrowolne

5.zrzeszenie obligatoryjne

6.izba gospodarcza

7.syndykat


1.zjednoczenie

2.przedsięb. prowadzące

3.koncern

4.holding



1.przedsięb. wielozakładowe

W tych stopniach nie uwzględniono wpływu organu państwa. W poszczególnych stopniach współpracy może ono mieć charakter np:



  • regulacji prawnej

  • narzucenia warunków zawierania umów

  • egzekwowania prawa antymonopolowego

  • narzucenia powstania jednostek koordynacyjnych

Kooperacja – połączenie wycinkowych fragmentów całego zadania przedsiębiorstw lub jednorazowe, krótkookresowe cele, których pojedyncze przedsiębiorstwa nie są wstanie efektywnie zrealizować.(nie ma jednolitego kierownictwa)

Koncentracja – podporządkowanie całokształtu działalności połączonych przedsiębiorstw jednolitemu kierownictwu.

Przy współpracy różny stopień integracji(scalenia). Na integrację składają się elementy:



  1. techniczno-produkcyjny aspekt integracji – wielkość, struktura rodzajowa, cechy techniczno-użytkowe i jakościowe środków pracy , przedmiotów pracy i produktów oraz ich fizyczny transfer między przedsiębiorstwami

  2. ekonomiczny – przepływ , wzajemne dostosowanie oraz koncentracja kapitału

  3. organizacyjny – wszelki procesy scaleniowe (hierarchia, struktura)

  4. społeczny – kontakty między członkami grup, międzyludzkie interakcje. Bardzo ważny aspekt, często niedoceniany


7 Szanse i zagrożenia w procesie integracji z UE:

Szanse:

  1. Rynek europ. stwarza szansę wzrostu polskiego eksportu - zwiększenie dostępu art. polskich do rynku UE, zwiększenia skali wytwarzania. i poprawienie efekt. gosp. - wzrost konkurencji na rynku wew. - stymulujący efekt

  2. napływ kapitału zagranicznego

  3. Układ Europ. jest czynnikiem stabilizującym war. dział. gosp. - jego celem jest rozwój handlu i innych dziedzin gosp. w Polsce, przyspieszenie rozwoju gosp., a także zbliżenie systemu politycznego, gospodarczego i prawnego do systemów ob. w UE

  4. Przepływ pracowników, usług, kapitału i technologii

  5. współpraca gosp., kulturalna i pomoc finansowa Wspólnot dla Polski

  6. Utworzenie strefy wolnego handlu - będą redukowanie ( i zobowiązanie do nie wprowadzania nowych) cła i inne bariery handlu, wyeliminowanie ograniczeń ilościowych

Zagrożenia:

  1. Koszty dostosowawcze - zwłaszcza społeczne w wyniku utraty części miejsc pracy w nieefektywnych przed., które nie będą wstanie sprostać zag. konkurencji

  2. Otwarcie gosp. na import zagraża zepchnięciu polskiej gosp. na margines, a samemu przem. grozi regresem- zbyt szybkie otwarcie gosp. polskiej w stosunku do możliwości restrukturyzacji i unowocześnienia pol. przem., by był on zdolny stawić czoło konkurencyjnemu importowi.

  1. istniejąca luka technologiczna w zakresie konstrukcji i param. jakościowych wyrobów +(np.:elektr., przem. inf)

  2. dysponowanie przez kraje eksportujące szczególnie tanimi na rynku św. surowcami

  3. w wielu krajach UE przem. jest w znacznym stopniu subsydiowany

  4. rynek krajowy jest bardzo atrakcyjny głównie ze wzgl. na wyższą rentowność

Jak temu zaradzić:

  1. ujednolicenie norm i standardów techniczno-jakościowych

  2. dostosowanie prawa w zakresie ochr. wł. intelektualnej i przem., tworzenia i funk. przed. zgodnie z prawodawstwem UE

  3. przygotowanie do uczestnictwa w międzynarodowych, regionalnych i europ. pracach badawczych

  4. harmonizacja norm i przepisów w dziedzinie och. środowiska

  5. zw. konkurencyjności polskich. wyrobów

  6. lepsze dostosowanie struktury produkcji do str. wew. i zagr. popytu

  7. przezwyciężenie barier i ograniczeń rozwojowych wynikających z niedostatecznej podaży czynników produkcyjnych

  8. ożyw. postępu technologicznego i w konsekwencji unowocześnienie gosp.


8 Koncepcje określania istoty usług :

  1. F.List - rozwój gosp. odbywa się etapami- dzikości, pasterstwa, rolnicze, rol-przem, rol-przem-handl.. Ostatnie stadium to produkcja dóbr mat. ale także odp. rozwinięte usługi

  2. A. Fisher - I sektor: rol, paster, kopal, II: przem.przet., III:usługi jak: handel, trans, komun, gastr, usł.osob, rozryw, muzyka, sztuka, och. zdrowia, ubezpiecz, i wychowanie. Wskaźnik doch. elast. popytu: I<0,5; 0,51

  3. C.Clark - I: rol, leś, ryboł, myśl, II: przem.przet., wytwarz. en.el., III: usługi. Potem kopalnictwo włączył do sektora III: trans i kom, hand i fin, usł.prof., adm.publ, obr.nar., usł.osob.

  4. J.Fourastie - nie klas. gałęziowa, a zawodowa - II nie obejmuje pr.umusł. którzy są zal. do III. według niego : I-rolnictwo, II-przem.przet., III-najw.dziedziny usług . Dynamika postępu tech.: I-jest umiarkowana; II-silna dynamika; III-jest słaby, bądź nie występuje

Wszyscy wysunęli tezę o zmniejszaniu się zn. sf. rol. w gosp. wraz z jej rozw., o wzr., a nast. stabil. i wreszcie spadku zn. przem i bud. oraz o ust. wroście zn. usług. Przyczyny doszuk. się w zm. str. spożycia i popytu - A. Fisher lub zatrudnienia - C.Clark oraz w działaniu postępu tech. - J.Fourastie

  1. L.Menz - wydzielił z III oświatę oraz działy zapew. wyk. czasu wolnego - IV

  2. M.A.Katouziana - III: usł.nowe- oświatę, och.zdr. i różnego rodz.roz.; u.komplementarnych: trans, hand, fin i banki; u.starych: znaczenie maleje wraz z rozw. społ-gosp

  3. M.Kabaj - III:

I: tran i kom, hand i gastr;

II: nauka i bad.nauk, szk,ośw, i kult, och.zd i usł soc., gosp.kom i mieszk

III: adm.publ, inst.spraw, inst. fin. i ubezp.

IV: usł. konsump. dla lud. i poz. dział.usł.



  1. C.Niewadzi - sektor trzeci spełnia w tej koncepcji rolę przysł. worka, do kt. wrzucono wszystko to czego gdzie indziej w ramach s.przem. i rol. - nie można sklasyfikować. III:

- podsfera usług o wyraźnej dom. pow. z prod.(nauka i rozwój techniki, trans i łącz, handel, fin i ubezp)

- zw. z kształtowaniem os.ludzi (oś i wych, och.zd i op.społ, kult i szt, kult.fiz, turyst. i wypocz)

- zw. z kształtowaniem mat.war. bytu (gosp.mieszk, gosp.kom, usł.byt. na rzecz gosp.dom., usł.osob)

Sfera usług jest równoważną w stos. do prod. dóbr mat. dział. ludzką, gdyż współcz. jest tak samo niezbędna do prawidł. przeb. proc. reprod. społ. jak ta ostatnia.






  1. Pobieranie 283.5 Kb.

    Share with your friends:
  1   2   3




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna