Socjologia – wykł ad



Pobieranie 1.24 Mb.
Strona10/13
Data25.10.2017
Rozmiar1.24 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

5. Pytania - tabele
Tabela z pytaniami alternatywnymi:
Czy znasz następujące organizacje zajmujące się działalnością o charakterze ekologicznym?


Nazwa organizacji

Tak

Nie

a) Ruch “Wolę być”







b) Polski “Ruch Ekologiczny







c) .................................







f) inne (jakie?) .......................







Tabela z pytaniami dyzjunktywnymi:



Proszę przez zakreślenie znakiem “X” podać w odpowiedniej rubryce formę ukończenia przez Pana(ią) kolejnych etapów swojego wykształcenia:

Wykształcenie

Dzienne

Wieczorowe

Zaoczne

Eksternistyczne

1. Podstawowe













Zasadnicze zawodowe













3. ..................













6. Wyższe















Które z następujących przedmiotów są w posiadaniu Pańskiej rodziny, które dopiero planujecie kupić, a których nie zamierzacie kupić? Proszę zaznaczyć znakiem “X”





Mamy

Nie mamy


Przedmioty




i nie chcemy mieć

ale planujemy kupno i zbieramy już pieniądze

ale planujemy kupno, nie zbieramy jeszcze pieniędzy

ale chcielibyśmy mieć, choć nas na to nie stać i nie będziemy tego mogli mieć

1.Pralka automatyczna
















2. Telewizor kolorowy
















3. Zamrażarka

















4.Radio stereofoniczne
















  1. ................


















Tabelka z pytaniami koniunktywnymi




Od kogo zależy zaspokojenie niżej wymienionych potrzeb obywateli?

a. od władz centralnych

b. od władz wojewódz-kich

c. od władz miejskich

d.od instytucji resortowych (handel oświata)

  1. od sa-

mych miesz-

kańców

1. Warunki mieszkaniowe
















2. Zaopatrzenie sklepów,

funkcjonowanie handlu
















3. Urządzenia komunalne

(gaz, wodociągi itp.)
















4. ...................................















Tabelka z pytaniamiskalami




Co, Twoim zdaniem charakteryzuje współcześnie nasz kraj?

Na pewno tak

Raczej tak

Raczej nie

Na pewno nie

trudno powiedzieć




a

b

c

d

e

1. Szybkie tempo rozwoju gospodarczego
















2. Wynagrodzenie ludzi zgodnie z zasadą “Każdemu według jego pracy”
















3. ........................................


















Jak Pan sądzi, czy obecnie zajmuje Pan wyższe, takie samo, czy też niższe miejsce w społeczeństwie niż Pański dziadek oraz ojciec? Prosimy o porównanie i zaznaczenie krzyżykiem w odpowiedniej kratce.






Zajmuję w społeczeństwie miejsce:

W porównaniu

dużo wyższe

trochę wyższe

mniej więcej takie samo

trochę niższe

dużo niższe


1. Z dziadkiem

















2. Z ojcem
















Ze względu na rodzaj informacji, jakie dostarczają pytania S. L. Payne wyróżnił* :




  1. Pytania o fakty

Przykłady



Które z niżej wymienionych przedmiotów są w posiadaniu Pana(i) rodziny?

Jak często chodzi Pan(i) do teatru?

Ile ma Pan(i) dzieci?

Jakie są źródła Twego utrzymania w czasie studiów?

Czy odczuwa Pan(i) zagrożenie utratą miejsca pracy?

Mają one na celu uzyskanie informacji o pewnych zjawiskach, faktach (np. z życia respondenta lub jego otoczenia), a nie opinii o nich czy postaw wobec nich. Odwołują się one najczęściej do pamięci badanych. Do tej kategorii należy większość tzw. pytań metryczkowych (zbierających dane społecznodemograficzne o badanych), ale także inne pytania kwestionariuszowe. Dotyczą informacji o pewnych zjawiskach, zdarzeniach, których respondent był świadkiem, o stan posiadania itp. Prawdziwość tych odpowiedzi może być weryfikowana przez stosowanie pytań kontrolnych, albo wykorzystanie dodatkowych źródeł informacji np. dokumenty urzędowe. Do tej kategorii pytań zalicza się również pytania o stany emocjonalne respondenta np. o zadowolenie z pracy, o poczucie zagrożenia itp. Subiektywne stany emocjonalne respondenta takie, jak jego zadowolenie, radość, lęk, poczucie krzywdy itp. są bowiem dla badacza obiektywnymi faktami takimi samymi, jak stan posiadania, źródła dochodu, itp.




  1. Pytania o wiedzę (typu egzaminacyjnego).

Celem tych pytań może być np. wydzielenie grup, którzy posiadają i nie posiadają określonej wiedzy.


  1. Pytania o źródła wiedzy.

Stosuje się je w celu zidentyfikowania źródeł, z jakich respondenci czerpią wiedzę na pewien temat. Dlatego też ten rodzaj pytań stosuje się m.in. do badań problemów związanych z procesem socjalizacji, skuteczności środków masowego przekazu itp. Konstruując takie pytanie, badacz decyduje się na zaufanie pamięci respondenta.


  1. Pytania o opinię lub postawę.

Przykład:

Co Pan(i) sądzi o ostatnich wydarzeniach politycznych w kraju?

Jakie są przyczyny obecnego kryzysu ekonomicznego w kraju?

Pytania o opinię dotyczą osobistych poglądów, sądów respondenta. Wiarygodność odpowiedzi na tego typu pytania jest trudna do sprawdzenia. Opinie często się zmieniają. Są to pytania odnoszące się do sposobu postrzegania przez respondentów pewnych faktów, zjawisk, procesów.




  1. Pytania o motywy.

Przykłady:



Dlaczego chodzi Pan(i) do kościoła?

Jakie powody skłoniły Pana(ią) do podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej?

Jest to jeden z najczęściej stosowanych typów pytań kwestionariuszowych. Ich zamiarem jest ujawnienie subiektywnie odczuwanych pobudek do wykonywania tych czy innych zajęć, podejmowania działań czy wyrażanych sądów. Pytania te wprowadzane są zarówno do kwestionariuszy, wywiadów, jak i ankiet.




  1. Pytania o sugestie (konsultacyjne).

Przykłady:

Jaki charakter Powinna mieć organizacja, do której chciał(a)by Pan(i) należeć?

Jakie formy działalności powinien podjąć Ruch Ekologiczny, aby jego działania były skuteczne?

Mają na celu uzyskanie od respondentów propozycji działań, decyzji, zaleceń, porad itp. Podejmując decyzję o umieszczeniu takiego pytania w kwestionariuszu, badacz ufa, że respondent zna problematykę, wyrobił sobie o niej zdanie i na tej podstawie może (i chce) postawić diagnozę co do przyszłych pożądanych działań.


7. Metryczka

Są to pytania przeważnie umieszczane na końcu kwestionariusza. Dotyczą cech społeczno-demograficznych respondentów takich, jak wiek, płeć, stan rodzinny, wykształcenie, zajmowane stanowisko itp.


Pytania można klasyfikować także ze względu na funkcję, jaką spełniają w procedurze badań. Są to pytania:

  1. Wprowadzające.

Mają one zachęcić badanego do udzielania odpowiedzi, informują go, jak trzeba odpowiadać  jednym słowem, czy obszernie. Uczą respondenta, jak powinien znaleźć się w tej roli. Pytania wprowadzające powinny być zatem interesujące dla respondenta, ogólne, niedrażliwe.

Np.: Jak ogólnie ocenia Pan(i) swój zakład pracy jako miejsce pracy?



Jak Pan(i) ocenia obecną sytuację materialną swojej rodziny?

Te pytania mogą być wprowadzeniem do całej baterii pytań szczegółowych dotyczących zadowolenia z pracy bądź budżetu rodzinnego.




  1. Sondujące.

Są to pytania, których zadaniem jest nakłonienie badanych do: udzielenia szerszych i bardziej wyczerpujących wypowiedzi; do przypomnienia sobie faktów chwilowo zapomnianych; do udzielenia odpowiedzi istotnej w przypadkach, gdy respondent udziela odpowiedzi wymijającej typu “nie wiem”, “trudno powiedzieć”.

np.:


Jak Pan(i) to rozumie?

Co Pan(i) ma na myśli?

Co chciałby Pan(i) przez to powiedzieć?



  1. Filtrujące.

Pytania filtrujące mają na celu rozstrzygnięcie, czy następująca po nich seria pytań dotyczy respondenta, czy też nie dotyczy i należy ją pominąć.
4. Kontrolne.

Pytania kontrolne służą ocenie wiarygodności odpowiedzi. W tym celu sprawdza się tzw. wewnętrzną zgodność odpowiedzi respondenta, sprawdza się, czy respondent miał dostateczną wiedzę o danym fakcie, którego oceniał; czy podane przez niego motywy jakiegoś działania są dostateczne itp. Na przykład ludzie niechętnie przyznają się do ulegania reklamie. Ale pytania kontrolne mogą ujawnić, że respondent wchłonął zwroty reklamowe, co nasuwa przypuszczenie, że jednak ulega sugestii reklamy.

Np.:

10. Czy kupuje Pan(i) towary pod wpływem reklamy w telewizji?


  1. Jaka margarynę kupił Pan(i) ostatnio?

Proszę opisać zalety tej margaryny.....
Szczególnym rodzajem pytań kontrolnych są tzw. pytania puste. Są to pytania sformułowane wadliwie w sposób zamierzony przez badacza po to, aby na podstawie odpowiedzi ocenić, czy respondent odpowiada na pytania uważnie i przytomnie  czy też przeciwnie - mechanicznie, bezmyślnie. Pozwala to ocenić wiarygodność informacji uzyskanych od respondenta. Pytania puste są tak sformułowane, aby każda odpowiedź właściwa była odpowiedzią fałszywą. Według W. Bieleckiego w pytaniach pustych kryją się dwojakiego rodzaju fikcje [Z metodologii... 1982, s. 76 i nast.]:

  1. językowe, polegające na tym, że formułuje się pytania zawierające rzekomą alternatywę, lub sprzeczną definicję oraz

  2. pozajęzykowe, z pytaniami zawierającymi fikcyjne nazwy lub rzekome fakty. (Przykłady pytań pustych zamieszczono w załączniku ).

Np.:

a. z rzekomą alternatywą np.:



Co Pan(i) zdaniem jest oceniane jako gorsze wśród społeczeństwa:

  • karierowiczowstwo,

  • dążenie do szybkiego uzyskania powodzenia w życiu wszelkimi możliwymi sposobami?


Wiele mówi się o szkodliwości społecznej takich zjawisk jak wykorzystywanie znajomości i protekcja. Które z tych zjawisk są bardziej szkodliwe?

  • wykorzystywanie znajomości,

  • protekcja?




  1. ze sprzeczną definicją np.:

Czy referendum ludowe jako forma głosowania niepowszechnego wyraża opinie:

  • wszystkich wyborców,

  • większości wyborców,

  • mniejszości wyborców.

c. z fikcyjnymi nazwami np.:



W obecnych czasach dużo mówi się i pisze o powrocie Polski do drugiej Europy. Czy wierzysz w powodzenie tego przedsięwzięcia?
d. z rzekomymi faktami np.:

W ubiegłym miesiącu Komisja Europejska przyjęła Polskę do NATO.

Co sądzi Pan(i) o tym wydarzeniu?
Treść pytań pustych nie powinna zbytnio różnić się od treści pozostałych pytań w kwestionariuszu. Pytania puste należy stosować ostrożnie, aby nie zniechęcić respondenta do udzielania odpowiedzi.

Badania socjometryczne
Szczególnym rodzajem badań kwestionariuszowych jest test socjometryczny. Socjometria jest to technika badania stosunków międzyludzkich w zespołach. W szczególności tą techniką w prosty sposób można zbadać uczucia, jakie ludzie w określonym zespole żywią wobec siebie nawzajem takie, jak poważanie, sympatia, antypatia, zaufanie itp. oraz zachowania wobec siebie nawzajem takie, jak chęć współpracy, wspólnej zabawy, wspólnego przebywania, gotowość podporządkowania się drugiej osobie, uznania jej za przywódcę, odrzucenia z grupy, niechęć współpracy itp. Socjometria służy do badania struktury grupy nieformalnej w aspekcie spójności grupy lub niespójności (czyli występowania podgrup) oraz do badania pozycji społecznej poszczególnych jednostek w grupie. Socjometrię można stosować w grupach małych. Badania socjometryczne najczęściej przyjmują postać ankiety zwanej testem socjometrycznym. Dane socjometryczne można również gromadzić przy pomocy obserwacji.

W zarządzaniu personelem socjometria ma liczne zastosowania, np. do diagnozowania stosunków międzyludzkich w zespołach, do formowania zespołów, do ujawniania przywódców nieformalnych i ewentualnie awansowania ich na stanowiska kierownicze, do poznawania preferencji pracowników w zakresie, kto z kim chce albo nie chce współpracować, do zastosowania doskonalenia pracowników w aspekcie rozwinięcia pożądanych przez grupę zachowań lub stłumienia niepożądanych itp.

Test socjometryczny najczęściej polega na tym, że prosi się respondenta o dokonanie wyboru między osobami należącymi do jego grupy, kogo chciałby mieć do towarzystwa w jakiejś czynności np. przy pracy, przy obiedzie, przy zabawie itp., a kogo nie chciałby mieć.

Pytania zadawane w teście socjometrycznym powinny spełniać dwa warunki:



  1. powinny być realistyczne, tzn. powinny dotyczyć takich uczuć lub zachowań, które są grupie znane lub zachodzą w rzeczywistości,

  2. powinny dotyczyć ważnych dla grupy względnie trwałych stosunków interpersonalnych.

Przykłady innych pytań socjometrycznych dotyczących wyboru współpracowników:
Z kim spośród niżej wymienionych pracowników chciałby Pan (chciałaby Pani) razem stale pracować? (Odpowiedź na to pytanie polega na postawieniu obok każdego z wymienionych niżej nazwisk znaku “X” w rubryce, która odpowiada Pana (Pani) ocenie:



lp

imię i nazwisko

Bardzo chętnie tale bym z nim (nią) pra-

cował(a)

Nie ma nic przeciwko temu, żeby z nim/nią stale pracować

Nie wiem jeszcze. Nie mam zdania

Lepiej byłoby z nim/nią nie pracować

Zdecydowanie nie chciał(a)bym z nim/nią pracować

Jest mi zupełnie obojętnie z kim pracuję

1

2

3

4

5

6

7

8

1.






















..






















20.






















Inne przykłady pytań socjometrycznych



  • Wymień swoich trzech najlepszych przyjaciół,

  • Których dwóch członków tej grupy (np. wiekowej, klasy, szkoły, zespołu – klubu) lubisz najbardziej (lubisz najmniej)?

  • Wybierz sobie partnera, z którym mógłbyś rozwiązać podany problem.

  • Jacy są trzej najlepsi (najgorsi) uczniowie w twojej klasie?

  • Kto powinien pokierować grupę przy rozwiązaniu tego zadania?

  • Kogo wybrałbyś, aby reprezentował Ciebie w .................... ?

  • Które cztery osoby cieszą się największym prestiżem w twojej szkole (klasie, zespole, paczce)?



Obliczanie wskaźników socjometrycznych
1. Pozycja osoby i ze względu na liczbę wyborów

liczba osób wybierających i

P
N - 1
W
i = (1)
gdzie: N oznacza liczbę osób w populacji badanej

2. Pozycja osoby i ze względu na liczbę odrzuceń



liczba osób odrzucających i

P
N - 1


Oi = (2)

Tymi dwoma wskaźnikami posługiwano się szeroko bez uwzględnienia (N-1), to jest czynnika, wprowadzonego po to, aby móc dokonywać porównań międzygrupowych. W zależności od kryterium wyboru PWi będzie miarą pozycji na skali przywództwa, miarą stopnia uznania społecznego, wpływowości, bądź też innych cech. Jeśli zakładamy (jak to się zwykle przyjmuje), iż POi jest odwrotnością PWi , wówczas połączenie tych dwóch wskaźników daje pozycję i ze względu na liczbę wyborów i odrzuceń łącznie.


3. Pozycja osoby i w grupie

Pi = PWi - POi (3)


Jeżeli każdy badany miał prawo do dokonania nieograniczonej liczby wyborów, możemy obliczyć dla osoby i wskaźnik pozytywnej ekspansywności.
4. Pozytywna ekspansywność i

Liczba wyborów dokonanych przez i

P
N - 1


Ei = (4)
Wskaźnik ten jest miarą dążenia i do nawiązania stosunków społecznych z innymi osobami. Wskaźniki (1), (2), (3) i (4) mogą służyć do porównania pozycji jednostki w tej samej bądź też w różnych grupach oraz do porównania pozycji tej samej jednostki w różnych okresach czasu przy oczywistym, rzecz jasna, założeniu, iż kwestionariusz socjometryczny użyty we wszystkich tych badaniach jest taki sam.

Aby scharakteryzować całą grupę, mamy do dyspozycji wszystkie dane dotyczące wyborów i odrzuceń w niej dokonanych. Możemy dokonywać obliczeń podobnie jak wyżej, ale na tym poziomie analizy zaczynamy zwracać więcej uwagi na pewne konfiguracje, jakie sugeruje analiza graficzna. Będzie nas tu interesować liczba wyborów odwzajemnionych (i wybiera j, j wybiera i), liczba osób izolowanych (dla których PWi = 0) oraz różne konfiguracje grupowe np. podgrupy lub łańcuchy (i wybiera j, j wybiera k, k wybiera h, itp.).


A oto niektóre wskaźniki charakteryzujące strukturę grupy:
5. Ekspansywność grupy E

E
Ogólna liczba wyborów dokonanych przez grupę



N
= (5)
6. Spójność grupy S

Liczba par o odwzajemnionym wyborze



S = (6)



gdzie oznacza ogólną liczbę par możliwych w grupie



czyli = , (7)

a każda osoba ma prawo dokonywać nieograniczonej liczby wyborów.


7. Zawartość grupy

(8)

gdzie: R równa się liczbie wyborów odwzajemnionych,



U równa się liczbie wyborów nieodwzajemnionych, zaś

p = (9)
gdzie d równa się liczbie wyborów dopuszczalnych dla każdej osoby, zaś

q = 1 - p (10)




  1. Integracja grupy

1


Liczba osób izolowanych, tj. nie otrzymuj¹cych ani jednego wyboru
I = (11)

Z tego wzoru wynika, że im więcej jest osób izolowanych, tym mniejsza jest wartość wskaźnika integracji.






Pobieranie 1.24 Mb.

Share with your friends:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna