Potrzeba opracowania I wydania nowej wersji polskiego słownika archiwalnego jest odczuwalna od wielu lat, szczególnie w obliczu wzrastającego wpływu informatyki I zarządzania dokumentacją na archiwistykę



Pobieranie 0.5 Mb.
Strona1/9
Data20.11.2017
Rozmiar0.5 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9

Potrzeba opracowania i wydania nowej wersji polskiego słownika archiwalnego jest odczuwalna od wielu lat, szczególnie w obliczu wzrastającego wpływu informatyki i zarządzania dokumentacją na archiwistykę. Była ona podnoszona wielokrotnie, kilkakrotnie też podejmowane były wokół tego prace, które nie przyniosły zadawalających rezultatów. Obecnie podjęta została kolejna próba osiągnięcia tego celu czyli przygotowania nowej edycji polskiego słownika terminologii archiwistycznej.

Nim zostaną upublicznione rezultaty tego działania udostępniamy Państwu pierwszą, roboczą wersję tłumaczenia "Wielojęzycznego słownika terminologii archiwistycznej", stanowiącą rezultat prac prowadzonych w Departamencie Archiwistyki Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.

Pragniemy, aby polskie tłumaczenie stało się okazją do dyskusji środowiskowej związanej z terminologią archiwistyczną i możliwościami implementacji terminologii występującej w obiegu międzynarodowym lub w narodowych archiwistykach do polskiej teorii i praktyki archiwalnej.

Podstawą tłumaczenia jest wersja angielska trzeciej i ostatniej edycji Wielojęzycznego słownika terminologii archiwistycznej (ostatnia zmiana – 28 listopada 2004 r.), opracowanego przez grupę roboczą, kierowaną przez prof. Angelikę Menne-Haritz (Archives School Marburg) - Project Group on Terminology of the ICA (ICA/DAT), w składzie: Ishbel Barnes (Edynburg), Lynn L. Carlin (Waszyngton), Philippe Charon (Paryż), Concepcion Contel (Madryt) i Rosanna De Andres Diaz (Madryt).

Słownik stanowi pięć odrębnych list zawierających około 300 terminów w danym języku w układzie alfabetycznym – angielskim, niemieckim (terminy z publikacji A. Menne-Haritz, „Schlüsselbegriffe der Archivterminologie”, Marburg 1999), francuskim, hiszpańskim i rosyjskim – wraz z odpowiednikami (ekwiwalentami) lub – w przypadku ich braku – wyjaśnieniu znaczenia (w nawiasie) – w pozostałych językach. Wewnętrzne linki (odsyłacze) przenoszą do listy i terminu w innym języku, co ułatwia poruszanie się po projekcie słownika.

Podejmując się przekładu zdecydowano się na zastosowanie ekwiwalencji bezpośredniej, tj. tłumaczenia dosłownego. Napotkano jednak szereg problemów wynikających zarówno ze specyfiki języka, jak i dziedziny archiwalnej danego kraju, co sprawia, że często nie było możliwe znalezienie odpowiedników w języku polskim.

Należy podkreślić, że tłumaczony słownik, jak i inne słowniki terminologiczne, nie jest kompletny, nie rejestruje wszystkich wyrazów i wyrażeń. Zawiera także terminy i pojęcia, których obecność może budzić wątpliwości. Uwzględniono w nim bowiem np. terminy techniczne z zakresu konserwacji oraz nazwy czynności wykonywanych przez archiwistów w codziennej pracy, których właściwe określenie wymaga stosowania w języku polskim swoistych związków frazeologicznych (np. układanie akt na półkach).

Mamy nadzieję, że tłumaczenie to, które w ostatecznym efekcie przybierze układ wynikający z alfabetu polskiego, wywoła zainteresowanie środowiska, co z całą pewnością pozwoli ulepszyć jego ostateczną postać.



Abstract

Concise summary of a DOCUMENT



Regest (abstrakt)

Zwięzłe streszczenie dokumentu.



Access

Dostęp

1) Right, opportunity, or means of finding, using, or approaching DOCUMENTS and/or INFORMATION Prawo, sposób lub środki wyszukania, wykorzystania lub wglądu do DOKUMENTÓW i/lub INFORMACJI.

2) In data processing, the process of entering data into and retrieving data from memory

W procesie przetwarzania danych, proces wprowadzania i odczytywania danych z pamięci.



Access date

The date at which RECORDS/ARCHIVES become available for consultation by the general public, usually determined by the lapse of a specified number of years



Czas dostępu

Czas, kiedy MATERIAŁY ARCHIWALNE stają się dostępne dla użytkownikow, zazwyczaj uwarunkowany upływem określonej liczby lat (okresu karencji).



Access point

A name, term, keyword, phrase, or code that may be used to search, identify, or locate a RECORD, FILE, or DOCUMENT



Punkt dostępu

Nazwa, termin, słowo kluczowe, fraza lub kod, za pomocą których można wyszukiwać, identyfikować, zlokalizować ZAPIS, AKTA SPRAWY lub DOKUMENT.



Access restrictions

See: restricted access



Ograniczenia dostępu

Restricted access

A limitation on ACCESS to RECORDS/ARCHIVES, to individual DOCUMENTS, or to information of a specified type, imposed by general or specific regulations determining ACCESS DATE or general exclusions from ACCESS; See also: security classification



Organiczony dostęp

Ograniczenia w DOSTĘPIE do DOKUMENTACJI/MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH, pojedynczych DOKUMENTÓW, albo informacji określonego typu, wynikające z ogólnych lub szczegółowych przepisów dotyczących CZASU DOSTĘPU, bądź też z ogólnych wyłączeń z DOSTĘPU. Patrz także: klauzula tajności



Accessibility

The availability of RECORDS/ARCHIVES for consultation as a result both of legal authorisation and the existence of FINDING AIDS. Access may also be affected by the need to protect records/archives from damage due to their physical condition, usable formats, and proximity of materials to researchers



Dostępność

Dostępność DOKUMENTACJI/MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH w celu ich wykorzystania, wynikająca zarówno z przepisów prawa, jak i istnienia POMOCY ARCHIWALNYCH. Dostęp może być także warunkowany koniecznością ochrony dokumentacji/materiałów archiwalnych przed uszkodzeniem ze względu na ich stan fizyczny, postać fizyczną oraz [kontakt badaczy z materiałam].



Accession

1) The recording of the formal acceptance into CUSTODY of an ACQUISITION, 2) An ACQUISITION so recorded; See also: accrual



Nabytek

1. Ewidencjonowanie formalnego potwierdzenia PRZEJĘCIA pod OPIEKĘ.

2. PRZEJĘCIE w ten sposób zewidencjonowane.

Patrz także: dopływ



Accession list/register

A DOCUMENT in which ACCESSIONS(2) are recorded, usually in chronological order by date of receipt, and giving the source and other identifying information for each ACCESSION(2)



Księga nabytków

DOKUMENT, w którym NABYTKI są ewidencjonowane, zazwyczaj w porządku chronologicznym według daty przejęcia, z podaniem pochodzenia i innych informacji identyfikujących każdy NABYTEK.



Accession number

The unique number or code assigned to permanently identify an ACCESSION(2)



Numer nabytku [księgi nabytków]

Unikalny numer lub kod trwale identyfikujący NABYTEK.



Accretion

See: Accrual

(Przyrost)

Accrual

An ACQUISITION additional to SERIES already held by a repository. An accrual is also called an accretion; See also: accession(2)



Dopływ

PRZEJĘCIE do SERII [zespołów] już przechowywanych w archiwum. Dopływ nazywany jest inaczej przyrostem. Patrz także: nabytek (2)



Accumulation

The natural process by which ARCHIVES are created in the conduct of affairs of any kind. The process is usually characterized as a "natural" or "organic" accumulation, in contrast to the purposeful gathering of "artificial" COLLECTIONS



Narastanie dokumentacji

Naturalny proces tworzenia DOKUMENTACJI w wyniku prowadzonych różnego rodzaju spraw (działalności). Proces ten zazwyczaj charakteryzuje naturalne lub organiczne narastanie w przeciwieństwie do zamierzonego (celowego) gromadzenia „sztucznych” KOLEKCJI (ZBIORÓW).



Acetate film

A safety film support made from cellulose acetale



Taśma octanowa

Bezpieczny nośnik filmowy wykonany z octanu celulozy.



Acid-free paper

Paper having a pH of 7.0 or greater. Unless treated with an alkaline substance capable of neutralizing acids, PAPER that is acid-free at the time of manufacture may become acidic through contact with acidic material or atmospheric pollutants



Papier bezkwasowy

Papier o pH 7,0 lub większym. Jeżeli nie zostanie zabezpieczony substancją alkaliczną zdolną do zobojętniania kwasów, PAPIER produkowany jako bezkwasowy może ulec zakwaszeniu poprzez kontakt z kwaśnym materiałem lub zanieczyszczeniami atmosferycznymi.



Acquisition

1) The process of adding to the HOLDINGS of a RECORDS CENTRE or ARCHIVES(2) by TRANSFER under an established and legally based procedure, by DEPOSIT, purchase, GIFT or bequest; 2) An addition so acquired; See also: accession



Przejmowanie

1. Proces powiększania ZASOBU ARCHIWUM ZAKŁADOWEGO lub ARCHIWUM (2) poprzez PRZEKAZYWANIE [dokumentacji] zgodnie z określoną procedurą prawną, jako DEPOZYT, zakup, DAROWIZNĘ lub zapis (testamentowy).

2. Dopływ w ten sposób pozyskany.

Patrz: nabytek



Acquisition microfilm

Microfilm produced or acquired by an ARCHIVES(3) to supplement and complement its own HOLDINGS; See also: disposal microfilming, preservation microfilming, security microfilming



Mikrofilm uzupełniający

Mikrofilm sporządzony lub pozyskany przez ARCHIWUM (3) w celu uzupełnienia własnego ZASOBU. Patrz także: mikrofilmowanie zastępcze, mikrofilmowanie użytkowe, mikrofilmowanie zabezpieczające.



Act

A DOCUMENT formally embodying a decision of a legislative body or a public authority,or forming part of a legal transaction and drawn up in due form

(acte)

Urkunde


acta (1), (2)

Akt

DOKUMENT formalnie utrwalający decyzję organu legislacyjnego lub władzy publicznej, bądź też stanowiący część czynności prawnej i sporządzony według ustalonej formy.



Active records

See: current records



Registratura (dokumenty bieżące)

Addition

See: accrual



Dopływ

Administrative history

That part of a FINDING AID that presents the history of the organization(s) that created or accumulated the material described therein, focusing on its/their structure and functional responsibilities over time; See also: biographical note

(historique d'un fonds)

(Verwaltungsgeschichte), Behördengeschichte

estudio institucional

Dzieje twórcy zespołu

Część POMOCY ARCHIWALNEJ przedstawiająca dzieje, strukturę i działalność organizacji, która (e) wytworzyła(y) lub zgromadziła(y) opisane w niej materiały, przedstawiająca jej/ich strukturę i działalność; Patrz także: nota biograficzna

[synonimy: Agency history]

Administrative value

The usefulness of RECORDS/ARCHIVES for the conduct of current and/or future administrative business. Administrative value is also called operational value; See also: fiscal value, legal value

utilité administrative

Primärwert

valor administrativo

Wartość administracyjna

Przydatność DOKUMENTACJI/MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH dla pracy bieżącej i/lub przyszłej działalności administracyjnej. Wartość administracyjna nazywana jest inaczej wartością operacyjną. Patrz także: wartość finansowa, wartość prawna



ADP [Automatic Data Processing]

See: data processing



Automatyczne przetwarzanie danych

Agency history

See: administrative history



Dzieje instytucji

Agency records centre

See: records centre



Archiwum zakładowe

Alienation

In general archival usage, the TRANSFER or loss of CUSTODY of RECORDS/ARCHIVES by their custodian or owner to someone not legally entitled to them; See also: removed archives, replevin

aliénation

(Entfremdung)

expolio

Alienacja



W powszechnym znaczeniu archiwalnym, PRZEKAZANIE lub utrata prawnej możliwości OPIEKI nad DOKUMENTACJĄ/MATERIAŁAMI ARCHIWALNYMI przez ich przechowawcę lub właściciela na rzecz innego podmiotu, nieposiadającego do nich tytułu prawnego. Patrz także: przemieszczone archiwa, rewindykacja

Aperture card

A card, usually punched and of a size and shape suitable for use in DATA PROCESSING systems, with one or more rectangular holes specifically designed to hold a frame or frames of MICROFILM

(carte à fenêtre)

(Lochkarte)

(ficha de ventana)

Karta okienkowa (aperturowa)

Karta, zazwyczaj perforowana, w rozmiarze oraz formacie umożliwiającym jej wykorzystanie w systemach PRZETWARZANIA DANYCH, z jednym lub wieloma prostokątnymi otworami przeznaczonymi do umieszczenia klatki lub klatek MIKROFILMU.



Appraisal

A basic records management/archival function of determining the value and thus the DISPOSITION of RECORDS based upon their current administrative, legal, and fiscal use; their EVIDENTIAL and INFORMATIONAL VALUE; their ARRANGEMENT and condition; and their relationship to other records

tri, évaluation

Bewertung

valoración y selección

Ocena wartości archiwalnej

Podstawowa funkcja zarządzania dokumentacją/archiwum polegająca na ustalaniu (ocenie) wartości i PODJĘCIU OSTATECZNEJ DECYZJI dotyczącej [dalszych losów przechowywania] DOKUMENTACJI w oparciu o: jej bieżącą wartość administracyjną, prawną i finansową; wartość DOWODOWĄ oraz INFORMACYJNĄ; stopień jej OPRACOWANIA i stan zachowania, a także związek z inną dokumentacją.



Appraisal (monetary)

See: valuation

ocena wartości (pieniężnej) archiwaliów

Archival processing

The activities of accessioning, arranging, describing, and properly storing RECORDS/ARCHIVES

traitement (des archives)

Archivierung

tratamiento archivístico, archivar

Działalność archiwalna

Działania w zakresie gromadzenia, porządkowania, opisu i właściwego przechowywania MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH.



Archival administration

The management or direction of the program of an ARCHIVES(3), including the following archival functions: APPRAISAL and DISPOSITION, ACQUISITION, ARRANGEMENT, DESCRIPTION, PRESERVATION, REFERENCE SERVICE, and OUTREACH

(gestion des archives), archives(2)

Archivverwaltung, Archivdirektion

administración de archivos

Administrowanie archiwum

Zarządzanie, nadzór nad działalnością ARCHIWUM(3), obejmujące następujące funkcje: OCENA WARTOŚCI ARCHIWALNEJ i PODEJMOWANIE OSTATECZNEJ DECYZJI [o dalszym losie dokumentacji], PRZEJMOWANIE, PORZĄDKOWANIE, OPIS, ZABEZPIECZANIE, DZIAŁALNOŚĆ INFORMACYJNA, POPULARYZACJA.



Archival agency

See: archives(3)

instytucja archiwalna

Archival arrangement

See: arrangement

Porządkowanie

Archival description

See: description

Opis archiwalny

Archival film

Film exposed, processed, and stored in accordance with international standards concerning image quality and permanence

(archives audiovisuelles répondant aux normes internationals de conservation)

(Archivfilm)

(película normalizada)

Film archiwalny

Film naświetlony, wywołany i przechowywany zgodnie z międzynarodowymi standardami w zakresie jakości obrazu i trwałości.



Archival holdings

See: holdings

Zasób archiwalny

Archival institution

See: archives(3)

Instytucja archiwalna

Archival management

See: archival administration

Zarządzanie archiwum

Archival quality

The material properties inherent in any MEDIUM permitting its preservation under controlled circumstances

(qualité de conservation), (état matériel de conservation)

Archivfähigkeit

(propiedades materiales inherentes a cualquier soporte que permita su conservación)

Jakość archiwalna

Właściwości fizyczne NOŚNIKA pozwalające na jego zachowanie w warunkach kontrolowanych.



Archival repository

See: archives(3)

repozytorium archiwalne

Archival value

Those values - administrative, fiscal, legal, intrinsic, evidential, and/or informational - which justify the indefinite or permanent retention of RECORDS/ARCHIVES

intérêt archivistique

Archivwert, bleibender Wert

valor archivístico

Wartość archiwalna

Wartości – administracyjna, skarbowa, prawna, faktyczna, dowodowa i/lub informacyjna – uzasadniające bezterminowe lub wieczyste przechowywanie MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH.



Archive group

The primary division in the arrangement of ARCHIVES(1) at the level of the independent originating unit or agency

fonds

Bestand


fondo

Zespół archiwalny [złożony] / zasób archiwalny

Podstawowy podział w procesie porządkowania ARCHIWÓW(1) na poziomie samodzielnej jednostki organizacyjnej lub instytucji.



Archives

1) The DOCUMENTS created or received and accumulated by a person or organization in the course of the conduct of affairs, and preserved because of their continuing value; 2) The building or part of a building in which ARCHIVES(1) are preserved and made available for consultation; also referred to as an archival repository; 3) The agency or program responsible for selecting, acquiring, preserving, and making available ARCHIVES(1); also referred to as an archival agency, archival institution, or archival program

1) archives(1), document (d'archives); 2) archives(3); 3) archives(2)

1)Archivgut, Archiv , Registratur(2); 2)Archiv; 3)Archiv

1) documento/s, archivo(1); 2) archivo (3), depósito (1); 3) archivo (2)

Archiwum

1. DOKUMENTY wytworzone lub otrzymane i zgromadzone przez osobę lub organizację, w toku jej działalności, zachowane ze względu na ich trwałą wartość;

2. Budynek lub część budynku, w którym ARCHIWA(1) są przechowywane i udostępniane użytkownikom do korzystania; także – repozytorium archiwalne;

3. Instytucja lub projekt odpowiedzialny za selekcję, pozyskiwanie, zabezpieczanie i udostępnianie ARCHIWÓW(1); także – instytucja archiwalna, projekt/program archiwalny.



Archives box

A storage container, variable in terms of composition, construction, and dimensions, intended to protect and facilitate the shelving and handling of ARCHIVES(1)

(carton), (boîte d'archives)

Archivschachtel

caja

Pudło archiwalne



Pojemnik zróżnicowany pod względem materiału, budowy i wymiarów, przeznaczony do zabezpieczania i ułatwiający przechowywanie na pókach i ich przemieszczanie.

Archivist

A person professionally occupied in the administration of ARCHIVES(1) and/or management of ARCHIVES(3). In the United States, the term is also frequently used to refer to a MANUSCRIPT CURATOR; See also: records manager

(Archiviste)

(Archivar, -in)

archivero/a

Archiwista

Osoba profesjonalnie zajmująca się zarządzaniem ARCHIWUM [ZAKŁADOWYM](1) i/lub zarządzaniem ARCHIWUM(3). W Stanach Zjednoczonych termin jest także często używany w odniesieniu do kuratora zbiorów rękopiśmiennych. Patrz także: records manager



Arrangement

The intellectual and physical processes and results of analyzing and organizing DOCUMENTS in accordance with accepted archival principles, particularly PROVENANCE, at as many as necessary of the following levels: repository, COLLECTION, RECORD GROUP or FONDS, SUBGROUP(S), SERIES, SUBSERIES, file unit, and ITEM. The processes usually include packing, labeling, and shelving and are primarily intended to achieve PHYSICAL CONTROL over archival HOLDINGS See also: archival processing

classement(1), (ventilation)

Ordnung


organización

Porządkowanie

Intelektualne i fizyczne procesy i rezultaty analizy i organizacji DOKUMENTÓW zgodnie z przyjętymi zasadami archiwistyki, w szczególności ZASADĄ PROWENIENCJI, w zależności od potrzeby na następujących poziomach: repozytorium [archiwum], ZBIORU, ZESPOŁU ZŁOŻONEGO, PODZESPOŁU, SERII, PODSERII, jednostki i OBIEKTU . Procesy zazwyczaj obejmują opakowywanie, sygnowanie, układanie na półkach i nastawione są głównie na osiągnięcie FIZYCZNEJ KONTROLI nad ZASOBEM. Patrz także: archival processing



Artifactual value

See: intrinsic value



Wartość rzeczywista

Artificial collection

See: collection



Zbiór archiwalny

Audio-visual records/archives

RECORDS/ARCHIVES in pictorial and/or aural form, regardless of FORMAT; See also: film records/archives, photographic records/archives

archives audio-visuelles

audiovisuelle Archive

documentos/archivos audiovisuales

Dokumentacja audiowizualna (materiały archiwalne)

DOKUMENTACJA/MATERIAŁY ARCHIWALNE w postaci obrazowej i/lub dźwiękowej, niezależnie od FORMATU; patrz także: dokumentacja filmowa (materiały archiwalne), dokumentacja fotograficzna (materiały archiwalne)



Authentication

The act of verifying that a DOCUMENT or a reproduction of a DOCUMENT is what it purports to be; See also: certification

authentification

Beglaubigung

autenticación, autentificación

Uwierzytelnianie

Czynność nadania DOKUMENTOWI lub reprodukcji (kopii) DOKUMENTU autentyczności; patrz także: certyfikacja (uwierzytelnienie)



Authority control

The process of verifying and authorizing the choice of unique ACCESS POINTS, such as names, subjects, and FORMS(3), and ensuring that the ACCESS POINTS are consistently applied and maintained in an information retrieval system; See also: authority file, authority record, controlled vocabulary

contrôle d'autorité

(Zugriffskontrolle)

control de encabezamientos autorizados

Kontrola autorytatywna (rejestracja autorytatywna)

Proces weryfikacji i autoryzacji wyboru unikalnych PUNKTÓW DOSTĘPU takich, jak nazwy, tematy i FORMATY(3), oraz zapewnienie stosowania i zachowania tych PUNKTÓW DOSTĘPU w sposób konsekwentny w informacyjnym systemie wyszukiwawczym. Patrz także: authority file – kartoteka wzorcowa, authority record – hasło wzorcowe, controlled vocabulary – słownik kontrolowany



Authority entry

See: authority record



Hasło wzorcowe

Authority file

A group of AUTHORITY RECORDS searchable by all established HEADINGS(2) and cross-references; See also: controlled vocabulary, thesaurus

fichier d'autorités

(Zugriffsdatei)

(lista de autoridades)

Kartoteka wzorcowa (lista wzorcowa)

Grupa HASEŁ WZORCOWYCH przeszukiwanych według ustalonych HASEŁ(2) i odsyłaczy/indeksów krzyżowych; Patrz także: słownik kontrolowany, tezaurus




Pobieranie 0.5 Mb.

Share with your friends:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna