Podmioty prawa międzynarodowego – uczestnicy międzynarodowego obrotu rządzonego prawem międzynarodowym



Pobieranie 180.98 Kb.
Strona1/3
Data30.10.2017
Rozmiar180.98 Kb.
  1   2   3

PODMIOTY PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO
Podmioty prawa międzynarodowego – uczestnicy międzynarodowego obrotu rządzonego prawem międzynarodowym.
Podmiotem prawa międzynarodowego jest bezpośredni adresat norm prawa międzynarodowego, a więc podmiot, który z norm prawa międzynarodowego bezpośrednio wywodzi o swoich uprawnieniach lub obowiązkach w międzynarodowym obrocie.
Państwa (194), GO’s (245), NGO’s, spółki wielonarodowe;
Jednostki: osoby fizyczne, osoby prawne;

(I) Powstańcy, strona wojująca (XIX w., i I poł. XX w.);
(II) Narody i ich Komitety Wyzwolenia Narodowego (XX w.) – np. Komitet Narodowy Polski;
(I) Powstańcy, strona wojująca...
Ustanowienie tych podmiotów było pochodną praktyki częstych konfliktów wewnętrznych (Ameryka Łacińska...).
Walczący (rząd legalny – opozycja) a państwa trzecie.
Państwa trzecie chcąc „kontrolować” bieg zdarzeń uznawały siły opozycyjne za „stronę wojującą” lub „powstańców”. Akt uznania wspierał politycznie opozycję.
Praktyka ta została usankcjonowana w prawie - zwyczajowym. Przyjęto, że akt uznania przekształca – w relacjach między uznającym a stronami - konflikt wewnętrzny w międzynarodowy, a ten jest normowany prawem konfliktów zbrojnych. Uznający przyjmował obowiązek bycia neutralnym wobec walczących.
Aby uznania nie nadużywano walczący musieli spełniać pewne formalne warunki. I tak uznanie za „SW” wymagało spełnienia łącznie przez siły opozycyjne następujących warunków:
- efektywnego kontrolowania przez rząd i struktury wojskowe mu podległe części terytorium państwa;
- poddania sił zbrojnych jednolitemu i odpowiedzialnemu dowództwu;
- oraz przestrzegają w toku działań reguł prawa wojennego;
Najistotniejsze w tym całym zabiegu upodmiotowienia, było z jednej strony ‘cywilizowanie’ konfliktu, z drugiej zaś przypisanie uznanym odpowiedzialności za wszelkie podejmowane działania niezgodne z prawem międzynarodowym, którą można było wyegzekwować po zdobyciu przez nie władzy.
(II) Komitety Wyzwolenia Narodowego...
Komitet Narodowy Polski (utworzony w 1917 roku w Lozannie – Roman Dmowski) uznany za reprezentanta (rzecznika interesów politycznych) narodu polskiego przez Francje, UK, Włochy i US. Siedzibą KNP był Paryż.
Akt uznania umożliwił korzystania przez KNP z pewnych prerogatyw rządowych – pozostawania w stałym politycznym dialogu z rządami państw uznających, tworzenia i kierowania oddziałami wojska polskiego uczestniczącymi w kampanii wojennej na froncie zachodnim, sprawowania wobec członków armii polskiej zwierzchnictwa (jurysdykcji), a także używania (także przez nie) flagi narodowej.
Podobny status posiadał Czeski Komitet Narodowy (1915).

Tę naturalną (choć zmieniająca się w swej konfiguracji) obecność wielu innych – obok państw - podmiotów w obrocie, podkreśla wypowiedź MTS, zawarta w opinii doradczej w sprawie kompensacji szkód poniesionych w służbie ONZ (1949).


„(...) podmioty prawa międzynarodowego nie są koniecznie identyczne co do swej istoty lub praw. Istota ich zależy od potrzeb społeczności międzynarodowej.” (!!!)

PAŃSTWO – ORGANIZACJA MIĘDZYNARODOWA (Organizacja rządowa – GO) będą przedmiotem analizy
PAŃSTWO jest pierwszą z dramatis personae.
Zajmiemy się kolejno:
(I) definicją państwa w rozumieniu prawa międzynarodowego;

(II) kompetencjami państwa;



(III) powstaniem państwa i przekształceniom jakim w toku swej egzystencji podlega;
DEFINICJA PAŃSTWA W ROZUMIENIU PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO
I. „Państwo jest powszechnie definiowane jako wspólnota, która składa się z terytorium i ludności poddanej zorganizowanej władzy politycznej i charakteryzującej się suwerennością” (Komisja Arbitrażowa ds. Jugosławii – opinia 1, 29.11.1991)
I.1. Elementy konstytuujące państwo:
ludność
państwo to zbiorowość ludzka; państwo nie może istnieć bez ludności; jej liczebność ? - Chiny 1 700 mln - Tuvalu 10 tys; przynależność osoby do ludności państwa określa jej obywatelstwo odzwierciedlające jej rzeczywistą więź (zob. sprawa Nottebohm’a) z państwem (więź obywatelstwa);
terytorium;
państwo nie może istnieć bez (określonego w przestrzeni) terytorium; jego wielkość ? Federacja Rosyjska, ponad 17 mln km2 - Monako, 1,5 km2 - terytorium jednolite lub rozczłonkowane (enklawa kaliningradzka – Federacja Rosyjska); terytorium a ludność - ludność osadzona ‘na stałe’ (co nie wyklucza zdolności migrowania jej członków); relacja elementu ‘terytorium’ do elementu ‘władzy’ – ‘terytorium’ to przestrzeń w jakiej ujawnia się, wykonywana jest, władza;
Formuły delimitacji terytorium w jakiej ujawnia się władza ewoluowały; terytorium (do XVIII w.) państwa odnoszone było do siedzib władzy (miast) i przebiegających w ich pobliżu, lecz nie wskazanych szczegółowo w przestrzeni, granic jej wykonywania (chiński Wielki Mur był wyjątkiem); granice dokładnie delimitowane postanowieniami traktatów to dopiero praktyka wieku XIX (praktyka państw narodowych);
władza;
wszystkie jej filary – władza ustawodawcza, wykonawcza, sądowa; władza efektywna - zabezpieczająca wewnętrzny ład, bezpieczeństwo i porządek – i wiarygodna, samodzielna w swym działaniu – suwerenna.
Podawane definicje państwa nie są na ogół zbyt wymagająca, gdy mieć na uwadze element władzy. Nie wskazują na przykład, aby efektywna i sprawna w swym działaniu władza była władzą przedstawicielską czy też demokratyczną. Czy zatem każda, charakteryzująca się efektywnością (sprawnością) władza, jest wystarczającym komponentem państwa ? Co mogłoby być (jest ?), poza kryterium efektywności, konieczną z punktu widzenia prawa międzynarodowego miarą wiarygodności władzy, przekonującym znamieniem jej samodzielności w międzynarodowym działaniu, słowem niekwestionowanym refleksem suwerenności państwa. Przyjąć należy, że ukonstytuowanie się władzy musi być zgodne z zasadą samostanowienia narodów. Państwo istnieje, a władza jest władzą uprawnioną w świetle przyjętej definicji, bowiem społeczność w nim zorganizowana chce tego państwa i tej władzy właśnie. Formuła ustrojowa państwa pozostaje póki co prawu międzynarodowemu obojętna.
Przykłady wątpliwości dotyczących wiarygodności elementu ‘władza’, a tym samym wiarygodności samej państwowości.
(1) W 1933 roku sędzia Roscoe Pound pytał „Jak prawnie ocenić czym jest Rosja Sowiecka. Bandą rozbójników czy też rządem ?”
(2) 22.07.2003 r. Premier Australii zwrócił się do najmniejszych państw Oceanii z sugestia potrzeby utworzenia „regionalnego” rządu i połączenia sił. Stwierdził, że „Najmniejsze państwa Oceanii są za małe, by mogły być zdolne do życia w normalnym znaczeniu tego słowa”.
Owe najmniejsze państwa to (ludność w tys.): Wyspy Fidżi - 85; Wyspy Salomona – 450; Vanatau – 192; Samoa – 179; Tonga – 104; Wyspy Cooka – 19; Tuvalu – 11; Mikronezja 32; Kiribati 29; Wyspy Marshalla – 51; Palau 12; Nauru 12;
Australia – 13 mln; Nowa Zelandia 3, 83 mln.
(3) Opuszczona platforma przeciwlotnicza położona poza wodami terytorialnymi Wielkiej Brytanii (40m x 140m); zajęta przez Roy Bates’a emerytowanego majora armii brytyjskiej; umieścił na niej w 1965 roku pierwsze komercyjne radio w Anglii; proklamował na platformie niepodległe Księstwo Sealandii.
I.2. Suwerenność – znamię państwowości.
Co znaczy być suwerennym ?
- znaczy, być członkiem społeczności państw na zasadzie równości z innymi państwami (zasada suwerennej równości), z pełnym jej uszanowaniem wobec siebie i innych;
„Przystępując do rodziny państw, państwo przystępuje do niej jako równy wobec równych; wymaga i żąda, aby uszanowane zostały, jego godność, niepodległość, jego terytorialne i personalne zwierzchnictwo... Równość wobec prawa międzynarodowego wszystkich państw członków rodziny państw jest niezmienną cechą wywodzoną z ich osobowości międzynarodowej.” (Oppenheim)

- znaczy, korzystać z praw z suwerennością związanych – tzn., praw zasadniczych i praw nabytych;



Prawa zasadnicze to:
prawo do istnienia – prawo to przekłada się na prawo do poszanowania integralności terytorialnej i niepodległości politycznej (polegającej na swobodnym wyborze i rozwoju systemu politycznego, społecznego, gospodarczego i kulturalnego);
prawo do czci (dobrego imienia, szacunku);
prawo do wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego i zwierzchnictwa personalnego;
prawo do uczestniczenia w obrocie tj. prawa do określania i kształtowania wg własnego uznania stosunków z innymi państwami zgodnie z prawem międzynarodowym, czego szczegółowym wyrazem jest:
- prawo zaciągania zobowiązań międzynarodowych i towarzyszący mu obowiązek wykonywania ich w dobrej wierze (ius tractatuum);
- prawo legacji (ius legationis) – prawo kształtowania stosunków przy pomocy wyspecjalizowanych służb – dyplomatycznej i konsularnej;
- prawo uczestniczenia w OI;
prawo do ochrony swej suwerenności, co przekłada się na:
- prawo do respektowania zasady zakazującej ingerencji w sprawy należące do wyłącznej kompetencji państwa;
- prawo do respektowania immunitetu państwa;
- prawo do dochodzenia roszczeń i ponoszenia odpowiedzialności;
- prawo do samoobrony;



Pobieranie 180.98 Kb.

Share with your friends:
  1   2   3




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna