Ministerstwo rozwoju regionalnego


Priorytet 6 SRK: Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej



Pobieranie 0.94 Mb.
Strona11/16
Data26.10.2017
Rozmiar0.94 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

Priorytet 6 SRK: Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej


Dane statystyczne o zjawiskach społeczno-gospodarczych w regionach w 2009 r. wskazują, iż w procesach rozwojowych regionów widoczna była kontynuacja tendencji z ostatnich lat, ale w warunkach spowolnienia gospodarczego.

Spowolnienie tempa rozwoju gospodarczego, jakie było udziałem całej gospodarki w 2009 r. (1,8% wobec 5,1% w 2008 r. i 6,8% w 2007 r.) dotknęło zarówno regiony uprzemysłowione, charakteryzujące się dużym udziałem produkcji na eksport (dolnośląskie, śląskie, małopolskie), jak i regiony o relatywnie niewielkim udziale produkcji przemysłowej, odnotowujące jej znaczący spadek rzędu 8 – 10% r/r przy spadku 3,2% w kraju (np. lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie). Niekorzystne zjawiska na rynku pracy z największym nasileniem wystąpiły w regionach słabiej rozwiniętych ekonomicznie, głównie w warmińsko-mazurskim (najwyższa stopa bezrobocia rejestrowanego –16,5% wobec 11,9% w kraju ) i zachodnio-pomorskim (najniższy wśród województw wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15 – 64 lata na poziomie 54,9% wobec 59,3% w kraju). Spadek nakładów inwestycyjnych – w kraju o 11,5% w 2009 r. w ujęciu rocznym – wystąpił we wszystkich województwach poza pomorskim, największy (rzędu 30% r/r) - w podkarpackim, podlaskim, wielkopolskim i warmińsko-mazurskim. Wskaźniki ilustrujące jakość życia dotyczące np. zagrożenia ubóstwem, dostępności edukacji przedszkolnej czy stanu zdrowia pokazują systematyczną poprawę w regionach, ale także nadal utrzymujący się dystans dzielący m.in. regiony Polski wschodniej od województw najwyżej rozwiniętych.

Kształtowanie się w ostatnich latach założonych w SRK w priorytecie VI „Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej” wskaźników monitorujących ilustrujących poziom zróżnicowania międzyregionalnego wskazywało na nieznaczny jego wzrost w zakresie poziomu rozwoju gospodarczego mierzonego PKB na mieszkańca, ale stopniowe wyrównywanie się potencjałów lokalnych rynków pracy.

W ramach priorytetu 6 SRK „Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej” podstawowymi kierunkami działania państwa jest podniesienie konkurencyjności polskich regionów oraz wyrównanie szans rozwojowych obszarów problemowych. Główne kierunki rozwoju regionalnego są określone w strategiach rozwoju województw opracowywanych przez władze samorządowe. Jednocześnie w 2009 r. prowadzono intensywne prace nad przygotowaniem „Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie”.

Strategie realizowane są w latach 2007-2013 m.in. przez regionalne programy operacyjne (RPO) przygotowywane przy współpracy z ministrem do spraw rozwoju regionalnego. Obok działań w ramach RPO realizowane były przedsięwzięcia w ramach programu operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej, a także komponentu regionalnego w ramach programu operacyjnego Kapitał Ludzki. Dodatkowo do samorządów województw oddelegowano zarządzanie działaniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.


  • Regionalne Programy Operacyjne (RPO)

W 2009 r. kontynuowane były nabory wniosków o dofinansowanie realizacji projektu we wszystkich województwach. Porównując dane dotyczące 16 Regionalnych Programów Operacyjnych z końca 2008 r. z danymi z końca 2009 r., można zaobserwować znaczny wzrost zarówno liczby, jak i wartości wniosków o dofinansowanie, zawartych umów/decyzji o dofinansowanie oraz wniosków o płatność. Do końca 2009 r. wnioski o dofinansowanie (po ocenie formalnej) o najwyższej wartości złożono w województwach mazowieckim i śląskim – odpowiednio 12,1 mld zł i 6,6 mld zł. Natomiast łączna wartość wniosków, które przeszły ocenę formalną w ramach 16 RPO w 2009 r., przekroczyła 57 mld zł.

Z kolei wartość dofinansowania (w części UE) wszystkich umów podpisanych w ramach 16 RPO w 2009 r. wyniosła ok. 20,8 mld zł. Najwyższą wartość dofinansowania, na którą zawarto umowy, odnotowano w województwach: wielkopolskim (2,2 mld zł) i małopolskim (2,1 mld zł), zaś najniższą w województwie podlaskim (0,7 mld zł).


Wykres 1. Wartość umów (decyzji) zawartych w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (środki UE w mln zł) – stan na koniec 2009 r.


Źródło: Opracowanie DKR MRR, Sprawozdanie z realizacji w 2009 r. Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia, Warszawa, czerwiec 2009.

Do 31 grudnia 2009 r. w 16 województwach złożono łącznie niemal 6 tys. wniosków o płatność na kwotę 8,6 mld zł. Pod względem liczby wniosków liderem było województwo małopolskie (743 wnioski), natomiast pod względem wartości – województwo wielkopolskie (1,1 mld zł).




  • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW)

Ze względu na przeznaczenie przeważającej części alokacji Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej na projekty indywidualne, najważniejsze działania podejmowane w 2009 r. koncentrowały się na przygotowaniu beneficjentów do realizacji projektów indywidualnych, a także monitorowaniu realizacji zobowiązań wynikających z postanowień podpisanych pre-umów. Ponadto, w 2009 r. prowadzona była ocena formalna i merytoryczna wniosków o dofinansowanie, złożonych w trakcie pierwszych naborów w I osi priorytetowej Innowacyjna gospodarka.

Do końca 2009 r. w ramach PO RPW złożono 107 wniosków o dofinansowanie, poprawnych pod względem formalnym, na kwotę ponad 3,4 mld zł (w części dofinansowania ogółem), przy czym zdecydowaną większość stanowiły wnioski złożone w ramach I osi priorytetowej. Od uruchomienia programu podpisano 77 umów o wartości dofinansowania UE 2,6 mld zł, czyli ponad 27% alokacji dla PO RPW na lata 2007-2013. Ponadto, do końca 2009 r. zatwierdzono 212 wniosków o płatność na łączną kwotę wydatków kwalifikowanych 550,7 mln zł, w tym dofinansowanie UE – 488,6 mln zł, co stanowiło 5,2 % alokacji dla PO RPW.

W 2009 r. największe wydatki w ramach PO RPW zostały przeznaczone na rozwój infrastruktury systemu oświaty – 170 034 188,73 zł (w tym kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 168 013 246,33 zł), co stanowiło 30% wszystkich wydatków w ramach PO RPW, oraz na rozwój transportu miejskiego – 104 702 304, 96 zł i usługi wsparcia dla przedsiębiorstw i grup przedsiębiorstw – 99 748 230,17 zł. Jeśli chodzi o obszary wiejskie, to największa kwota został przeznaczona na budowę dróg krajowych – 20 088 365,08 zł.


  • Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL)

W 2009 roku w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki dynamicznie wzrastała zarówno liczba składanych wniosków, jak i podpisywanych umów. Poszczególne instytucje uczestniczące we wdrażaniu komponentu regionalnego PO KL kontynuowały proces ogłaszania konkursów.

W ramach komponentu regionalnego najwięcej wniosków (poprawnych pod względem formalnym) od początku uruchomienia programu do końca 2009 r. złożono w priorytecie IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach – 22 312 wniosków o wartości dofinansowania ze środków publicznych ok. 9,8 mld zł. Najwięcej wniosków przypadło na działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty – 10 311.

Kolejnymi priorytetami z największą liczbą złożonych wniosków, poprawnych pod względem formalnym, były Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki i VII Promocja integracji społecznej – w priorytecie VIII złożono ponad 14 tys. wniosków o wartości dofinansowania ze środków publicznych ok. 11,3 mld zł, a w priorytecie VII – 13,6 tys. wniosków o wartości dofinansowania ze środków publicznych ok. 5 mld zł. Natomiast w priorytecie VI złożono ogółem 10,3 tys. wniosków poprawnych pod względem formalnym na kwotę ok. 9, 7 mld zł (w części dofinansowania ze środków publicznych).

W 2009 r. kontraktacja środków EFS w ramach PO KL systematycznie wzrastała, czego dowodzi liczba podpisywanych umów. Od początku wdrażania programu do dnia 31 grudnia 2009 r. podpisano w ramach komponentu regionalnego ponad 13,2 tys. umów, o wartości dofinansowania EFS ok. 7,4 mld zł. W tym samym okresie złożono ponad 30 tys. wniosków o płatność na kwotę ok. 3,3 mld zł.

W 2009 r., w ramach komponentu regionalnego PO KL największa kwota (ok. 46% wszystkich wydatków tego komponentu) została wydana na działania związane z wdrażaniem aktywnych i prewencyjnych instrumentów rynku pracy – 1 502 501 390 zł. Na obszary wiejskie w ramach tej kategorii interwencji przeznaczono 23 862 256,77 zł. Innymi istotnymi kierunkami wsparcia były:


    • wspieranie integracji i powrotu do zatrudnienia dla osób w gorszym położeniu; zwalczanie dyskryminacji w dostępie do rynku pracy i rozwoju kariery zawodowej oraz promowanie akceptacji dla różnorodności w miejscu pracy – 481 509 537,63 zł, w tym dla obszarów wiejskich – 40 807 543,77 zł,

    • działania na rzecz zwiększenia udziału w kształceniu i szkoleniu przez całe życie, w szczególności poprzez przedsięwzięcia na rzecz ograniczenia przedwczesnego porzucania skolaryzacji oraz zminimalizowania dyskryminacji ze względu na płeć oraz poprzez działania na rzecz poprawy jakości i dostępu do kształcenia i szkoleń na poziomie początkowym, zawodowym i wyższym – 358 846 586 zł, w tym dla obszarów wiejskich – 69 147 333,36 zł.

  • Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 (PROW)

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oddelegowało funkcje zarządzania samorządom województw w ramach następujących działań PROW 2007-2013: poprawa infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa w zakresie scalania gruntów oraz gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi, podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej, odnowa i rozwój wsi oraz wdrażanie lokalnych strategii rozwoju.

  • Nowy paradygmat polityki wobec regionów

Realizując działania na rzecz rozwoju regionalnego, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego podejmowało inicjatywy mające na celu wypracowanie nowego paradygmatu polityki regionalnej (szeroko obecnie dyskutowanego na forum OECD i Wspólnot Europejskich), który wskazuje konieczność terytorialnego ukierunkowania polityki społeczno-gospodarczej. Takie podejście ma umożliwić bardziej precyzyjne uwzględnianie lokalnych uwarunkowań, wzmocnienie i efektywne wykorzystanie lokalnych przewag i potencjałów rozwojowych (potencjał wiedzy, umiejętności, specjalizacji oraz powiązań między poszczególnymi podmiotami/czynnikami rozwoju i wzrostu) by w rezultacie przyczynić się do odblokowania procesów wzrostowych. Wprowadzane podejście terytorialne będzie sprzyjać lepszemu wykorzystaniu zróżnicowanych potencjałów różnego typu obszarów.

Nowy paradygmat polityki regionalnej przyjęto w przygotowanym przez MRR w 2009 r. projekcie „Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie”. Strategia została zaakceptowana na posiedzeniu Komitetu Koordynacyjnego ds. Polityki Rozwoju w dniu 25 sierpnia 2009 r. Sporządzenie kompleksowego średniookresowego dokumentu strategicznego odnoszącego się do prowadzenia polityki rozwoju społeczno-gospodarczego kraju w ujęciu wojewódzkim wynika bezpośrednio z zapisów „ustawy o zasadach”.

Dokument określa cele i priorytety rozwoju Polski w wymiarze terytorialnym, zasady i instrumenty polityki regionalnej, nową rolę regionów w ramach polityki regionalnej oraz zarys mechanizmu koordynacji działań podejmowanych przez poszczególne resorty.

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego wprowadza szereg modyfikacji sposobu planowania i prowadzenia polityki regionalnej w Polsce, a wraz z nimi różnych polityk publicznych mających największy wpływ na osiąganie celów określonych w stosunku do terytoriów. Wiele propozycji dotyczy zarządzania politykami ukierunkowanymi terytorialnie i obejmuje zagadnienia współpracy, koordynacji, efektywności, monitorowania i ewaluacji. Projekt KSRR zakłada także dalsze wzmacnianie roli regionów w osiąganiu celów rozwojowych kraju. Polityka regionalna jest w nim rozumiana szerzej niż dotychczas – jako interwencja publiczna realizująca cele rozwojowe kraju przez działania ukierunkowane terytorialnie, których głównym poziomem planowania i realizacji pozostaje układ regionalny. Szczegółowe propozycje rozwiązań dotyczą przede wszystkim:



  • odejścia od postrzegania polityki regionalnej wyłącznie przez zróżnicowania przestrzenne mierzone na poziomie regionów, na rzecz wykorzystania potencjałów endogenicznych terytoriów dla osiągania celów rozwoju kraju: kreowania wzrostu, zatrudnienia i spójności,

  • odejścia od podziału na polityki  inter- i intraregionalną, na rzecz jednej, wspólnej polityki (ze wspólnymi celami) określającej cele w odniesieniu do terytorium dla wszystkich podmiotów publicznych; każdy z tych podmiotów realizuje inne zadania zgodnie ze sferą swojej kompetencji, 

  • wykorzystania modelu rozprzestrzeniania procesów rozwojowych, jako podstawy myślenia o kierunkach przepływów kapitału, osób i wiedzy,

  • większej efektywności działań w ramach polityki regionalnej przez skoncentrowanie  interwencji polityki regionalnej na wybranych obszarach tematycznych i przestrzennych (obszarach strategicznej interwencji),

  • wprowadzenia kompleksowego systemu integracji i koordynacji polityk publicznych mających istotny wpływ terytorialny z celami polityki regionalnej określonych dla poszczególnych terytoriów,

  • wprowadzenia nowych instrumentów partnerstwa i koordynacji działań ukierunkowanych terytorialnie – kontraktu terytorialnego,   

  • dalszej decentralizacji zarządzania państwem i racjonalizacji systemu zarządzania i finansowania polityk publicznych, przez określenie najbardziej efektywnego poziomu dostarczania usług publicznych,

  • zwiększenia efektywności polityki regionalnej m.in. przez szerokie  zastosowanie zasady warunkowości i mechanizmów konkurencji w dostępie do środków publicznych jako nagrody opartej o realizację założonych wskaźników rzeczowych,

  • przemodelowania systemu finansowania polityki regionalnej przez oparcie go o wieloletni plan finansowy i kontrakty terytorialne.

Okres obowiązywania KSRR wyznaczony jest do roku 2020. Taki horyzont czasowy pozwoli na wdrożenie wielu proponowanych instrumentów i jednocześnie obejmie całą przyszłą perspektywę finansową UE (prawdopodobnie 2014-2020), co będzie miało podstawowe znaczenie dla sposobu wykorzystywania środków Unii Europejskiej w ramach koncepcji nowej polityki regionalnej zawartej w tym dokumencie. Zakłada się przy tym, że poszczególne zapisy dokumentu będą wdrażane stopniowo od 2010 r., tak, aby całość proponowanych zmian o charakterze instytucjonalno-prawnym była wdrożona przed rokiem 2013.

Projekt dokumentu poddany był szerokim konsultacjom. Od września do grudnia 2009 r. odbywały się spotkania z przedstawicielami resortów, instytucji oraz społeczeństwa, które jest ostatecznym adresatem polityki regionalnej. Przeprowadzono m.in. 16 regionalnych konferencji konsultacyjnych we współpracy z samorządami województw, spotkania eksperckie oraz międzyresortowe.



Proces konsultacji projektu KSRR zakończył się w listopadzie 2009 r., a jego przebieg oraz podsumowanie zamieszczono w „Raporcie z debaty publicznej nad projektem Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020".



  1. Pobieranie 0.94 Mb.

    Share with your friends:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna