Ministerstwo rozwoju regionalnego


Priorytet 4 SRK: Budowa zintegrowanej wspólnoty społecznej i jej bezpieczeństwa



Pobieranie 1.36 Mb.
Strona9/12
Data26.10.2017
Rozmiar1.36 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

Priorytet 4 SRK: Budowa zintegrowanej wspólnoty społecznej i jej bezpieczeństwa


Zintegrowana wspólnota wymaga przede wszystkim poczucia solidarności lokalnej, zapewnienia bezpieczeństwa i poczucia bezpieczeństwa. Ważne jest także poczucie istotności wpływu obywatela na sprawy społeczne i gospodarczo-zawodowe oraz przestrzenne zagospodarowanie terenu i stan środowiska naturalnego otoczenia. Duże znaczenie ma praktyka dialogu społecznego. Pożądane jest działanie zróżnicowanych form lokalnej i ponadlokalnej aktywności społecznej oraz wspieranie działań organizacji pozarządowych. Jednocześnie, stabilna i skuteczna władza publiczna wpływa na wzrost aktywności obywateli, wzmacnia tożsamość (narodową, regionalną czy lokalną) oraz zdolności organizacyjne społeczeństwa.

Obowiązujące i realizowane w roku 2012 w ramach Priorytetu 4 SRK strategie i programy objęły wszystkie najważniejsze elementy tego priorytetu. Zadania wzmacniające wspólnotę społeczną i funkcjonowanie władzy publicznej koncentrowały się na działaniach w następujących obszarach:



  1. Budowa zasługującej na społeczne zaufanie, sprawnej władzy publicznej oraz przeciwdziałanie korupcji

W roku 2012 zakończone zostały prace analityczne związane z koniecznością wyrównywania obciążenia pracą jednostek wymiaru sprawiedliwości – ich wynikiem było wydanie rozporządzenia w sprawie przekształcenia 79 najmniejszych sądów w Polsce w wydziały zamiejscowe innych sadów rejonowych. Celem wprowadzanych zmian jest przede wszystkim bardziej racjonalne i elastyczne wykorzystanie potencjału polskich sędziów. Reforma sprawia, że w razie konieczności możliwe jest skierowanie mniej obciążonych pracą sędziów do tych wydziałów, w których występują braki kadrowe.

W 2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało koncepcję ewolucyjnych zmian w strukturze zatrudnienia polegającą na systematycznym zwiększaniu liczby asystentów sędziów i jednoczesnym zmniejszaniu liczby urzędników sądowych. Celem zmian jest merytoryczne wsparcie dla sędziów, co ma doprowadzić do zwiększenia efektywności sądów i skrócenia czasu trwania postępowań. Wraz z pracami nad znaczącym funkcjonalnym usprawnieniem pracy sekretariatów sądowych zmiany te przyczynią się do podniesienia sprawności działania systemu sprawiedliwości.

W 2012 r. opracowane zostały koncepcje biznesowe dla poszczególnych obszarów wdrożenia Zintegrowanego Systemu Rachunkowości i Kadr – system ten zastąpi ponad 1500 działających niezależnie aplikacji obsługowych i dostarczy pełnej i wiarygodnej informacji o działaniu wymiaru sprawiedliwości. W kontekście zmian w zarządzaniu pracą wymiaru sprawiedliwości na podkreślenie zasługuje inauguracja działalności Centrum Zakupów Wspólnych dla Sądownictwa.

W listopadzie 2012 r. Rada Ministrów przyjęła projekt założeń nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego. Głównym celem nowelizacji jest ograniczenie obowiązków spoczywających na sędziach wyłącznie do orzekania, zgodnie z założeniem, że sędziowie powinni zajmować się rozstrzyganiem spraw, a nie wypełnianiem formalności. Będzie to możliwe dzięki rozszerzeniu kompetencji referendarzy sądowych i uproszczeniu czynności procesowych. Działanie to jest kontynuacją zmian rozpoczętych poprzez wejście w życie nowelizacji ustawy dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 poz. 427), rozdzielającej funkcje orzecznicze od administracyjnych w zarządzaniu sądem.

Rok 2012 był także początkiem wielu działań wprowadzających optykę kliencką w wymiarze sprawiedliwości – funkcjonować zaczęły portale informacyjne sądów, dzięki elektronizacji ksiąg wieczystych czas oczekiwania na rejestrację własności został znacząco skrócony. Ponadto wprowadzono możliwość rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za pośrednictwem internetu (S24) – obecnie około 15% spółek z o.o. jest rejestrowanych w tym trybie.


  1. Wspieranie samoorganizacji społeczności lokalnych

Budowanie zintegrowanych i obywatelsko świadomych wspólnot, przede wszystkim na poziomie lokalnym, jest stałym priorytetowym zadaniem przewidzianym w SRK. Poprzez takie kierunki wsparcia ze strony rządu i samorządu terytorialnego, jak np. umacnianie kapitału społecznego oraz wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, zwiększa się możliwości artykulacji interesów i potrzeb obywateli oraz działania na rzecz ich realizacji, w tym poprzez społeczną samoorganizację.

W 2012 r. kontynuowano realizację „Strategii Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2009-2015”. Jej główne cele strategiczne to: osiągnięcie optymalnego poziomu uczestnictwa obywateli w życiu publicznym, ilościowy i jakościowy rozwój instytucji społeczeństwa obywatelskiego oraz stworzenie podstaw funkcjonowania dobrego, czyli sprawnego, przejrzystego i sprawiedliwego państwa. Poniższe przedsięwzięcia stanowią praktyczną konkretyzację przyjętych założeń Strategii:



  • w ramach PO KL – Priorytet V Dobre rządzenie, Działanie 5.4 Rozwój potencjału trzeciego sektora, Poddziałanie 5.4.1 Wsparcie systemowe dla trzeciego sektora:

  • zakończono realizację projektu systemowego pn. Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych – wypracowanie i upowszechnienie standardów współpracy - w ramach projektu stworzono szereg raportów z badań i analiz z zakresu współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, których celem było gromadzenie i systematyzowanie wiedzy nt. relacji współpracy między NGO i administracją publiczną (w szczególności jst) oraz stworzenie narzędzi badawczych pozwalających na monitorowanie jakości współpracy międzysektorowej – Indeksu Jakości Współpracy (IJW globalny). Skonstruowano narzędzie w postaci Lokalnego Indeksu Jakości Współpracy (IJW lokalny) służącego obliczaniu poziomu i jakości tej współpracy na poziomie poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. IJW posłuży jako zasób przydatny do wypracowania modelu współpracy międzysektorowej. Ponadto, w ramach projektu wypracowano model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych, uwzględniający różne aspekty współpracy pomiędzy administracją publiczną a organizacjami pozarządowymi (głównie finansowe i pozafinansowe). Model będzie wspomagał administrację publiczną i organizacje pozarządowe w zakresie realizacji zapisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz będzie wykorzystywany przy planowaniu w kolejnych latach wsparcia dla trzeciego sektora,

  • kontynuowano realizację projektu systemowego pn. „Opracowanie kompleksowych i trwałych mechanizmów wsparcia dla poradnictwa prawnego i obywatelskiego w Polsce”, którego celem jest przygotowanie zbioru kierunków i zasad polityki państwa w zakresie wzmacniania i rozwoju poradnictwa prawnego i obywatelskiego w Polsce. Przeprowadzone badania posłużą zbudowaniu modelu świadczenia bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego.

  • w ramach PO KL – Priorytet I Zatrudnienie i integracja społeczna, Działanie 1.2 Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej – kontynuowano realizację dwóch systemowych projektów:

  • Partnerstwo na rzecz instytucjonalizacji ekonomii społecznej, którego celem jest opracowanie Krajowego Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej. Dokument określać będzie strategiczne kierunki rozwoju ekonomii społecznej w Polsce. W 2012 r. trwały również prace nad uruchomieniem pilotażowego funduszu pożyczkowego dla przedsiębiorstw społecznych, w projekcie systemowym „Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej”, a także kontynuowane były prace związane z uwzględnieniem tematyki ekonomii społecznej w edukacji, m. in. poprzez projekty edukacyjne na poziomie gimnazjum;

  • Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej w projekcie prowadzone są prace nad standardami usług świadczonymi przez Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES) na rzecz podmiotów ekonomii społecznej i osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, a także prace nad systemem akredytacji ośrodków wsparcia ekonomii społecznej. System ma zapewnić, że funkcję OWES będą mogły pełnić jedynie podmioty doświadczone we wspieraniu ekonomii społecznej i gwarantujące wysoką jakość usług z zakresu animacji, inkubacji, specjalistycznego doradztwa biznesowego, a zatem podmioty, które mają długofalową misję i potencjał do wspierania ekonomii społecznej. W 2012 r. prace te były kontynuowane, m.in. przetestowano wybrane narzędzia systemu akredytacji na poziomie OWES oraz opracowano zestaw standardów uwzględniających komponent efektywności działań OWES.

Inicjatywy podejmowane w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (PO FIO) realizują cel główny Programu, którym jest zwiększenie udziału organizacji pozarządowych oraz podmiotów kościelnych i związków wyznaniowych prowadzących działalność pożytku publicznego w realizacji zadań publicznych w ramach kształtowanych i prowadzonych na zasadach partnerstwa i pomocniczości polityk publicznych.

W 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej dofinansował 549 projektów, z tego 357 jednorocznych i 192 dwuletnich, zgłoszonych na konkurs o dofinansowanie w ramach PO FIO. Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w ramach PO FIO corocznie dysponuje kwotą 60 mln zł, z czego 57,6 mln zł przeznaczanych jest na dotacje, a 2,4 mln zł na pomoc techniczną.

W sierpniu 2012 r. Rada Ministrów przyjęła Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012 – 2013. Działania w ramach programu mają przyczynić się do zwiększenia aktywności społecznej osób starszych i w ten sposób włączenia ich w życie społeczności lokalnych, a także umożliwienia udziału w kształtowaniu działań społecznych na poziomie lokalnym.

Program zakłada dofinansowanie w ramach otwartych konkursów ofert projektów, które kierowane są do osób starszych i dotyczą następujących obszarów:



  • aktywność społeczna promująca integrację wewnątrz i międzypokoleniową,

  • partycypacja społeczna osób starszych,

  • edukacja osób starszych,

  • usługi społeczne dla osób starszych.

W 2012 r. w ramach Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych (ASOS), dofinansowano ponad 420 projektów, w łącznej wysokości 20 mln zł. W 2013 r. dofinasowanie będzie łącznie wynosić 40 mln zł.

Ponadto program ASOS zakłada również wypracowanie długofalowej polityki senioralnej. Projekt założeń zostanie przygotowany do września 2013 r.



  1. Promocja integracji społecznej, w tym prorodzinnej, zwłaszcza w zakresie funkcji ekonomicznych, opiekuńczych i wychowawczych

W SRK przyjęto, iż polityka państwa będzie podejmować wysiłek na rzecz systemowego wsparcia rodzin, szczególnie w pierwszych latach wychowywania dzieci, w tym działania w obszarze zdrowia, spraw bytowych, edukacji i wychowania, a także rozwijanie systemu wspierania łączenia rodzicielstwa i pracy zawodowej. Rezultaty związane z kontynuowaniem ustanowionych programów z omawianego zakresu są następujące:

Rok 2012 był pierwszym pełnym rokiem funkcjonowania ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235, z późn. zm.). Celem ustawy jest m.in. umożliwienie rodzicom i opiekunom dzieci podjęcia lub kontynuowania aktywności zawodowej, np. szybszy powrót matek na rynek pracy, późniejsza dezaktywizacja zawodowa osób starszych oraz promocja równości rodzinnej i zawodowej między kobietą i mężczyzną.

W 2012 r. kontynuowano realizację Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "Maluch". Na realizację programu uruchomiono z budżetu państwa środki w wysokości 23,9 mln zł. W ramach programu gminy zadeklarowały stworzenie ok. 3,2 tys. nowych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w żłobkach i klubach dziecięcych. Ponadto w 2012 r. uruchomiono z budżetu państwa 77,1 mln zł na dofinansowanie bieżących kosztów utrzymania miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. W 2012 r. łącznie z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w obszarze opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 przekazano z budżetu państwa środki w kwocie 101 mln zł.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych opłacał składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne (od podstawy nie wyższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę) za ok. 9,1 tys. niań sprawujących opiekę nad dziećmi na podstawie umowy uaktywniającej (dane ZUS wg stanu na grudzień 2012 r.). W 2012 r. kwota przypisu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za nianie wyniosła łącznie 40,6 mln zł, z tego 31,5 mln na ubezpieczenia społeczne i 9,1 mln zł na ubezpieczenie zdrowotne

Celem dalszego wsparcia rozwoju instytucji opieki nad małymi dziećmi opracowano projekt nowelizacji ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Zakłada on wprowadzenie dodatkowych rozwiązań mających na celu wsparcie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Podstawowe zmiany dotyczą m.in. zmniejszenia wkładu własnego gminy z 50% do 20% kosztów realizacji zadania, przy ubieganiu się o środki finansowe z budżetu państwa na utworzenie i funkcjonowanie instytucji opieki oraz rozszerzenia katalogu podmiotów, które będą mogły ubiegać się o środki finansowe, a także poszerzenia katalogu podmiotów mogących zatrudniać dziennych opiekunów. Przewiduje się również możliwość organizowania, przez instytucje opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej.

W 2012 r. została przeprowadzona weryfikacja świadczeń rodzinnych (zgodnie z ustawą


z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. , Nr 139 poz. 992, z pózn. zm.)). Miesięczne kwoty zasiłków rodzinnych wzrosły od 1 listopada 2012 r. do kwoty: 77 zł na dziecko w wieku 0-5 lat (poprzednio 68 zł), 106 zł na dziecko w wieku 6-18 lat (poprzednio 91 zł) oraz 115 zł na dziecko w wieku 19-23 lata (poprzednio 98 zł). Równocześnie wprowadzono dwuetapowe podnoszenie kwot kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Od 1 listopada 2012 r. kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń rodzinnych wynoszą 539 zł na osobę w rodzinie lub 623 zł na osobę w rodzinie, w której jest dziecko niepełnosprawne.

Przez cały 2012 r. realizowane były programy wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. W ramach tych programów opiekunowie niepełnosprawnych dzieci pobierający świadczenie pielęgnacyjne uprawnieni byli do dodatkowej pomocy finansowej z budżetu państwa w kwocie 100 zł miesięcznie. W 2012 r. na realizację tych programów wydatkowano z budżetu państwa środki w wysokości 105,6 mln zł.



Ponadto przygotowano ustawę z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1258), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Wprowadziła ona m.in. nowe świadczenie dla opiekunów (w tym małżonków) osób niepełnosprawnych – specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520 zł miesięcznie, który przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 623 zł netto. Dodatkowym wsparciem w okresie styczeń-czerwiec 2013 r., w kwocie 100 zł miesięcznie objęto rodziców opiekujących się niepełnosprawnym dzieckiem (dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego). Jednocześnie od lipca 2013 r. do kwoty 620 zł miesięcznie (obecnie 520 zł) wzrośnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów niepełnosprawnych dzieci. W 2012 r. podjęto działania związane z wdrożeniem ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 z późn. zmianami). Istotą rozwiązań ustawy jest stworzenie spójnego systemu opieki nad dzieckiem i rodziną je wychowującą, jeżeli ma ona trudności w prawidłowym wypełnianiu swoich funkcji. Zadania związane ze wsparciem rodziny i systemem pieczy zastępczej realizowane były poprzez Resortowe programy wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, tj.:

  • „Asystent rodziny” – na działania profilaktyczne, w tym na zatrudnienie 1200 asystentów rodziny przyznano dotacje z budżetu państwa w łącznej kwocie 17,3 mln zł;

  • Szkolenie rodzin zastępczych, osób prowadzących rodzinne domy dziecka oraz dyrektorów placówek opiekuńczo-wychowawczych typu rodzinnego”– dotacja z budżetu państwa w kwocie 1,5 mln zł;

  • Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej” – na zatrudnienie koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej przyznano dotacje z budżetu ministra właściwego ds. rodziny w kwocie 5,7 mln zł;

  • Wsparcie rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka” – dotacja z budżetu ministra właściwego ds. rodziny w kwocie 2,1 mln zł.

Dodatkowo, w związku z realizacją zadań na rzecz wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, w 2012 r. wydano kwotę 81 mln zł na:

  • dofinansowanie wynagrodzeń zawodowych rodzin zastępczych i osób prowadzących rodzinne domy dziecka;

  • na dofinansowanie wydatków bieżących gmin i powiatów w zakresie osiągnięcia standardów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz dofinansowanie pomocy na kontynuowanie nauki dla osób usamodzielnianych;

  • na sfinansowanie pobytu dzieci cudzoziemców w pieczy zastępczej;

  • na organizację i prowadzenie przez marszałków województw ośrodków adopcyjnych.

Łącznie na sfinansowanie lub dofinansowanie zadań z obszaru wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej uruchomiono w 2012 r. z budżetu państwa środki w kwocie 107,6 mln zł (w tym 37,8 mln zł ponad plan - ze środków przesuniętych z rezerw przeznaczonych pierwotnie na inne cele).

W roku 2012 kontynuowana była realizacja programu wieloletniego „Pomoc Państwa w zakresie dożywiania” służącego ograniczaniu zjawiska niedożywienia wśród dzieci, uczniów i osób dorosłych. Z danych za rok 2012 wynika, że łącznie pomocą w ramach Programu objęto ponad 1,9 mln osób, w tym ponad 1 mln dzieci i uczniów. Z budżetu państwa na realizację programu wieloletniego na rok 2012 zostały przeznaczone środki finansowe w wysokości 549 mln zł. Kontynuacja programu wieloletniego jest przewidziana do roku 2013.

Kontynuowany był rządowy program „Świetlica–Dzieci–Praca”– na rzecz wsparcia dziecka i rodziny w gminie w latach 2011 – 2015. Dofinansowanych zostało 20 projektów realizujących wsparcie w placówkach dziennych. Z programu świetlic, klubów, ognisk wychowawczych skorzystało ponad 1800 dzieci i młodzieży, głównie w wieku szkolnym. Realizowane też było wsparcie dla osób bezrobotnych, głównie w formie staży, ale też zatrudnienia na umowę – zlecenia lub umowę o pracę.

W 2012 r. kontynuowano realizację programu wieloletniego „Krajowy Program Przeciw-działania Przemocy w Rodzinie na lata 2006 – 2016”. W roku 2012 na Program przeznaczono łączną kwotę ok. 16,6 mln zł. Środki przeznaczone zostały na utrzymanie specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie i na realizację programów korekcyjno–edukacyjnych dla osób stosujących przemoc. Poza podstawowymi zadaniami wynikającymi z zapisów Programu realizowano m.in. następujące działania:



  • w ramach ogólnopolskiej kampanii społecznej opracowano, we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości, „Informator dla Osób Dotkniętych Przemocą w Rodzinie”, który został przekazany do bezpłatnej dystrybucji;

  • sporządzono, w oparciu o badania opinii publicznej, ogólnopolską diagnozę o realizacji zadań wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.), a także realizacji procedury „Niebieskiej Karty”. Raporty z powyższych badań zamieszczone są na stronie internetowej www.mpips.gov.pl;

  • zorganizowano ogólnopolską konferencję pn. „Interdyscyplinarnie przeciw przemocy” dla pracowników i służb zawodowo zajmujących się realizacją zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Dzięki prowadzonym działaniom informacyjnym następuje zmiana świadomości społecznej w zakresie praw ofiar przemocy w rodzinie, a także form pomocy i sposobów przeciwdziałania przemocy. Utrzymywanie specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie umożliwia osobom korzystającym z usług lepszą dostępność do specjalistycznych świadczeń.

W 2012 r. kontynuowano realizację „Programu na rzecz społeczności romskiej u Polsce na lata 2001-2013”, przyjętego uchwałą Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2003 r. Jego celem jest doprowadzenie do pełnego uczestnictwa Romów w życiu społeczeństwa obywatelskiego. Program składa się z następujących dziedzin interwencji: edukacji (programy stypendialne, świetlice integracyjne, zajęcia wyrównawcze etc.), poprawy sytuacji bytowej i socjalnej, zdrowia (szczepienia, badania, zatrudnienie pielęgniarek środowiskowych etc.), przeciwdziałania bezrobociu (kursy zawodowe. subsydiowane miejsca pracy, poradnictwo zawodowe etc.), bezpieczeństwa (prewencja, badania), kultury (festiwale, koncerty, publikacje, dni kultury cygańskiej, warsztaty artystyczne etc.), upowszechniania wiedzy o społeczności romskiej oraz edukacji obywatelskiej Romów (poradnictwo prawne. administracyjne etc.).



  1. Zapewnienie bezpieczeństwa narodowego i poczucia bezpieczeństwa

Zapewnienie bezpieczeństwa narodowego i poczucia bezpieczeństwa obywateli jest jednym z podstawowych zadań państwa. Realizowane jest ono poprzez eliminację zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych zagrożeń dla bezpieczeństwa Polski, godzących w żywotne interesy kraju, suwerenność, niezawisłość państwa, oraz poprzez stwarzanie możliwości zapewnienia zrównoważonego rozwoju kraju i jego obywateli. Działalność państwa w tym obszarze ukierunkowana jest na niwelowanie powstających zagrożeń, budowę silnej pozycji międzynarodowej Polski. Wymaga to całościowego i zintegrowanego cywilno-wojskowego podejścia do rozwiązywania konfliktów oraz rozwijania systemu bezpieczeństwa narodowego.

W 2012 r. przygotowania do skutecznego reagowania na możliwe wyzwania i zagrożenia bezpieczeństwa państwa były realizowane na kilku płaszczyznach:



Planowanie strategiczne

  • kontynuowano prace nad projektem zintegrowanej strategii rozwoju z obszaru bezpieczeństwa narodowego – „Strategii rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022”;

  • „Strategia rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego RP 2022" jest dokumentem realizującym założenia systemu zarządzania rozwojem Polski oraz cele polityki bezpieczeństwa państwa. Strategia została opracowana w powiązaniu z polityką społeczno-gospodarczą kraju;

  • jedną z rekomendacji zakończonego w czerwcu 2012 r. Strategicznego Przeglądu Bezpieczeństwa Narodowego (przeprowadzonego przez Komisję Strategicznego Przeglądu Bezpieczeństwa Narodowego) było opracowanie nowej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP, która zastąpi obowiązujący dokument. Ministerstwo Obrony Narodowej pod koniec 2012 r. zainicjowało prace zmierzające do przygotowania projektu tej Strategii.

Dokument ten identyfikuje w szczególności interesy narodowe i cele strategiczne, wyzwania i zagrożenia, sposoby i zasady osiągania celów strategicznych w dziedzinie bezpieczeństwa, a także kierunki przygotowania i transformacji systemu bezpieczeństwa narodowego.

Programowanie obronne

Realizowano przedsięwzięcia wynikające z „Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych” (PPPO-09). W porównaniu do roku poprzedniego, w 2012 r. zwiększono środki finansowe (dział 752-Obrona Narodowa) z kwoty 50,028 tys. zł do 50,121 tys. zł.



Przygotowania obronne

  • W ramach przygotowań obronnych w roku 2012 realizowano przedsięwzięcia organizacyjne mające na celu aktualizację planów kierowania szczególną ochroną obiektów ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz weryfikację zasadności prowadzenia takiej ochrony. Ponadto podniesiono poziom wyszkolenia osób zajmujących się problematyką militaryzacji oraz szczególnej ochrony obiektów.

  • Dokonano aktualizacji dokumentów pozamilitarnego planowania operacyjnego. Przeprowadzona aktualizacja przyczyniła się do utrzymania pożądanego stanu przygotowań obronnych w pozamilitarnej części Systemu Obronnego Państwa.

  • Zdefiniowano wymagania operacyjne w zakresie podsystemu rozpoznania obrazowego.

W ramach powyższego opracowano nową edycję „Programu Operacyjnego na uzyskiwanie zdolności operacyjnej do prowadzenia rozpoznania obrazowego w latach 2013 – 2022”.

  • Kontynuowano proces formowania Ośrodka Rozpoznania Obrazowego (ORO). Odnosząc się do powyższego opracowano Program Inwestycji budowlanej oraz dokumentację techniczną ORO. Rozpoczęto fazę analityczno-koncepcyjną na specjalistyczne wyposażenie ORO.

  • Pozyskano specjalistyczne stacje robocze do analizy danych z rozpoznania powietrznego DB – 110. Dzięki temu zwiększono możliwości w zakresie analizy danych obrazowych z rozpoznania powietrznego.

  • Opracowano „Koncepcję ustanowienia Organizatorów Systemów Funkcjonalnych”. Powyższe związane było z realizacją zadań w zakresie planowania rozwoju zdolności SZ RP.

Działania na rzecz utrzymania pokoju na świecie

  • Z początkiem 2012 zainicjowano proces przekazywania Afgańczykom odpowiedzialności za prowincję Ghazni, a od października tego roku rozpoczął się proces redukcji PKW SZ RP w ramach misji ISAF. PSZ wydzieliły ponadto komponenty do następujących operacji: KFOR, AIR POLICING, EUFOR oraz utrzymywały komponent w ramach Sił Odpowiedzi NATO.

  • Polska przyczyniła się do przyjęcia konkluzji Rady Europejskiej w grudniu 2012 r., które wyznaczają trzy obszary działań zmierzających do wzmocnienia sektora obronności UE, w szczególności zwiększenie skuteczności, widoczności i wpływu WPBiO, wzmocnienie rozwoju zdolności obronnych UE oraz wzmocnienie europejskiego przemysłu obronnego.

  • Prowadzono współpracę międzynarodową związaną z członkostwem SZ RP w programie MUSIS (Satelitarny System Obserwacji Ziemi) w ramach prac Europejskiej Agencji Obrony. W związku z tym podpisano w dniu 3 września 2012 r. Memorandum o porozumieniu ws. przystąpienia SZ RP do włoskiego programu radarowej satelitarnej obserwacji Ziemi COSMO Secona Generazione. Ponadto, złożono wniosek do Narodowego Centrum Badań i Rozwoju ws. budowy optoelektronicznego systemu obserwacji Ziemi.

  • Dążono do osiągnięcia wymaganych zdolności SZ RP w obszarze Systemu Funkcjonalnego Wsparcia Dowodzenia do udziału SZ RP w operacjach międzynarodowych (NATO i UE) w układzie narodowym i sojuszniczym z zapewnieniem wymaganej interoperacyjności systemów automatyzacji dowodzenia z systemami sojuszniczymi. Efektem powyższego było osiągnięcie minimalnych wymaganych zdolności SZ RP w obszarze dowodzenia do udziału SZ RP w operacjach międzynarodowych w układzie narodowym i sojuszniczym.

  • Rozpoczęto prace dotyczące utworzenia Wyszehradzkiej Grupy Bojowej UE. W ramach powyższego dokonano aktualizacji narodowych deklaracji zdolności oraz odpowiedzialności państw V4 za poszczególne moduły.

Inne działania

W 2012 r. prowadzono prace nad opracowaniem podstaw reformy systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi. Przygotowano projekt ustawy o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw. Projektowana reforma systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi obejmie rozdzielenie funkcji planistycznych, dowodzenia ogólnego i dowodzenia operacyjnego Siłami Zbrojnymi, co znacznie uprości struktury kierowania i dowodzenia SZ RP.

Przygotowano i wdrożono „Koncepcję promocji Wojska Polskiego na lata 2012-2015”,której głównym celem jest ukształtowanie w społeczeństwie wizerunku Wojska Polskiego jako nowoczesnej, profesjonalnej, sprawnie działającej armii, dysponującej potencjałem i perspektywami rozwoju, spełniającej międzynarodowe wymogi i standardy, służącej realizacji interesów narodu i państwa, a także stwarzającej - tak kobietom, jak i mężczyznom – perspektywy osobistego rozwoju.

Zrealizowano „Program promocji zawodowej służby wojskowej oraz Narodowych Sił Rezerwowych i służby przygotowawczej w 2012 roku”. Z posiadanych danych wynika, że w 2012 r. do służby zawodowej zostało powołanych ponad 700 oficerów, blisko 2 tys. podoficerów i ponad 6 tys. szeregowych. Na szkolenie w ramach służby przygotowawczej powołano ponad 4 tys. osób, a ponad 9  tys. ochotników złożyło wnioski do służby w NSR.



W obszarze działalności edukacyjnej prowadzono działalność skierowaną na kształcenie i doskonalenie kompetencji kadry korpusu osobowego wychowawczego, dowódców do szczebla batalionu oraz pracowników wojska w zakresie realizacji zadań wychowawczych, edukacyjnych kulturalno-oświatowych, popularyzatorskich i wsparcia promocji. W rezultacie przeszkolono 778 osób, w tym 324 żołnierzy zawodowych. Realizowano badania naukowe na potrzeby resortu ON w zakresie nauk społecznych i historii wojskowości. W wykonaniu zapisów „Strategii umacniania dyscypliny, przeciwdziałania uzależnieniom oraz zapobiegania patologiom społecznym w Siłach Zbrojnych RP w latach 2010 - 2015” przygotowano dwuletni „Program umacniania dyscypliny, przeciwdziałania uzależnieniom oraz zapobiegania patologiom społecznym w Siłach Zbrojnych RP w latach 2012 – 2013” oraz realizowano zadania przewidziane na rok 2012. W oparciu o ww. Program w każdej jednostce wojskowej opracowano i zrealizowano roczne, dostosowane do specyfiki i zagrożeń, lokalne programy profilaktyczne. Ograniczono liczbę wojskowych sprawców przestępstw o 29% oraz sprawców wykroczeń o 39% w porównaniu do roku 2011.

Na zaznaczenie zasługują również projekty rozwojowe na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa (na lata 2011 - 2015):

  • Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w 2012 r. monitorowało realizację 533 projektów z zakresu badań naukowych lub prac rozwojowych na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa.

  • w ramach realizacji zadań związanych z finansowaniem i monitoringiem badań naukowych i prac rozwojowych na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa w 2012 roku rozliczono łącznie 195 umów oraz oceniono 211 raportów końcowych z 227 złożonych do oceny.

W roku 2012 Centrum podjęło nowe działania w kierunku przygotowania i przeprowadzenia konkursów na realizację projektów z obszaru badań naukowych i prac rozwojowych na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa. W ramach konkursów dofinansowane zostały m.in. projekty z następujących priorytetowych obszarów badawczych: indywidualne środki ochrony i wyposażenia, technika kryminalistyczna, nowoczesne technologie i innowacyjne rozwiązania w zakresie wykrywania, zwalczania i neutralizacji zagrożeń.

Rozwój infrastruktury granicznej

Kontynuowano realizację Programu rozwoju infrastruktury granicznej na polsko-ukraińskiej granicy państwowej w latach 2010 – 2013.

W 2012 r. realizowane było 12 zadań, z czego 3 zostały zakończone w roku sprawozdawczym. Ze środków przewidzianych w Programie zakupiono nowoczesne wyposażenie do kontroli granicznej w drogowych przejściach granicznych w Dorohusku i Hrebennem oraz zainstalowano elektroniczne oznakowanie pasów odpraw ułatwiające elastyczne zarządzanie ruchem w przejściach (drogowe przejścia graniczne w Dorohusku, Hrebennem i Krościenku). Trwają inwestycje o charakterze wieloletnim związane z budową dwóch nowych przejść granicznych oraz kompleksową modernizacją 3 przejść istniejących. Zakończenie prac przewidywane jest na rok 2013. W 2012 r. zaplanowano wydatki w wysokości prawie 173,5 mln zł, w tym z budżetu – 124,1 mln zł, a ze środków pomocowych 49,4 mln zł (Fundusz Granic Zewnętrznych i Program Współpracy Transgranicznej PL-BY-UA 2007-2013). W roku sprawozdawczym zrealizowano inwestycje o łącznej wartości blisko 147,6 mln zł.

Realizacja „Programu zintegrowanego zarządzania granicą w latach 2007 – 2013” zapewniała swobodę i płynność legalnego przepływu osób i towarów przez granicę państwową przy zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i spójności wspólnoty społecznej.

W 2012 r. działania realizowane w ramach ww. Programu były skoncentrowane na zapewnieniu bezpieczeństwa i płynności ruchu granicznego podczas Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. W ramach „Koncepcji funkcjonowania polsko-ukraińskiej granicy państwowej podczas Mistrzostw Europy w piłce nożnej EURO 2012” przyjętej przez Zespół ds. Zagospodarowania Granicy 17 maja 2011 r., zrealizowane zostały następujące działania:


  • kontrola celno-graniczna w jednym miejscu, po stronie polskiej na przejściach drogowych z UA (Medyka, Korczowa, Hrebenne, Dorohusk),

  • czasowe otwarcie przejścia granicznego w Dołhobyczowie,

  • EURO 2012 - zielone pasy (cała granica lądowa: BY, RU, pozostałe UA),

  • wspólne patrole służb granicznych Polski i Ukrainy,

  • organizacja Wspólnej Operacji „EUROCUP 2012”,

  • specjalny tryb odpraw dla autokarów przewożących kibiców (np. e-booking odpraw autokarów, odprawy przed przejściem granicznym, możliwość odpraw w trakcie dojazdu na granicę itp.),

  • przestawne pasy odpraw - zwiększanie liczby pasów odpraw w przypadku zwiększonego ruchu kibiców wyjeżdżających, kosztem zmniejszenia liczby pasów na kierunku wjazdowym (lub na odwrót),

  • odprawy celne kibiców w trakcie ruchu pociągów po stronie polskiej.

Przyjęte rozwiązania skutkowały zapewnieniem zadowalającego poziomu obsługi podróżnych przekraczających ten odcinek granicy – praktycznie w czasie EURO nie odnotowano kolejek w przejściach lądowych.

Istotnym osiągnięciem było również wdrożenie umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego, która weszła w życie 27 lipca 2012 r.

Równolegle kontynuowano proces kompleksowej modernizacji służb granicznych, z głównym naciskiem położonym na rozwój scentralizowanych sieci teleinformatycznych. Platforma teleinformatyczna Straży Granicznej została rozbudowana o kolejne istotne elementy, zmodernizowany został Zintegrowany System Obsługi Granicy Służby Celnej i kontynuowano wdrażanie inicjatywy e-Customs realizowanej na gruncie krajowym jako Program e-Cło.

Punkty kontaktowe i centra współpracy przygranicznej

W ramach współpracy przygranicznej w 2012 r. w polskich centrach współpracy i punktach kontaktowych na granicy wewnętrznej UE/Schengen dokonywano wymiany informacji dotyczącej m.in. nielegalnego przekraczania granicy, kradzieży pojazdów, dokumentów, fałszerstw dokumentów, a także tożsamości osób bez dokumentów lub poszukiwanych przez wymiar sprawiedliwości.



Rozwój współpracy operacyjnej ze służbami państw sąsiednich

W 2012 r. wspólne patrole realizowane były z funkcjonariuszami służb granicznych i policyjnych Republiki Słowackiej, Republiki Czeskiej oraz Republiki Federalnej Niemiec, a także z Ukrainą. Od początku 2012 r. wspólne patrole funkcjonariuszy SG i PSGU były prowadzone na drogach dojazdowych do przejść granicznych po obu stronach granicy.

W dniu 14 grudnia 2011 r. zawarto umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego, która weszła w życie 27.07.2012 r. Nastąpiło dostosowanie systemu teleinformatycznego Odprawa SG do obsługi procesów wynikających z umowy.

Wzmocnienie bezpieczeństwa granicy

Straż Graniczna realizowała m.in. zadania w zakresie zwalczania nielegalnej migracji. Zadanie rozwijania instrumentów ułatwiających przekazywanie osób (umowy o readmisji) zostało w znacznym stopniu przejęte przez Komisję Europejską, która na podstawie mandatów udzielonych przez Radę Unii Europejskiej prowadziła negocjacje z krajami trzecimi. Dotychczas UE podpisała 13 umów o readmisję z następującymi państwami: Ukrainą, Czarnogórą, Macedonią, Serbią, Bośnią i Hercegowiną, Mołdową, Pakistanem, Gruzją, Hong Kongiem, Makao, Sri Lanką, Albanią, Federacją Rosyjską. Na podpisanie oczekuje umowa z Armenią. Trwają formalne negocjacje umów o readmisji z Marokiem, Azerbejdżanem, Turcją oraz wstępne uzgodnienia z Algierią i Chinami. W roku 2012 nie zawierano nowych umów o readmisji. Kontynuowane natomiast były wspólne operacje powrotowe we współpracy z innymi państwami UE oraz Agencją Frontex.

Kontynuowano współpracę ze Służbą Celną i Ochrony Granic Stanów Zjednoczonych w ramach programu CSI (Inicjatywa Bezpieczeństwa Kontenerowego), realizowanego pomiędzy Unią Europejską a USA, którego głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa w skonteneryzowanym transporcie morskim ze względu na ewentualne zagrożenie materiałami niebezpiecznymi, które mogą być przesyłane w kontenerach.

Rozwój scentralizowanych sieci teleinformatycznych

W odniesieniu do Straży Granicznej zadanie to realizowano w zakresie rozbudowy i utrzymania platformy teleinformatycznej SG:



  • zakupiono licencje na oprogramowanie dla systemów SG, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania systemu Odprawa SG;

  • uruchomiono sieć WLAN w drogowym przejściu granicznym w Terespolu na kierunku wjazdowym do RP oraz w drogowym przejściu granicznym w Grzechotkach na obu kierunkach. Ponadto dostarczono urządzenia niezbędne do uruchomienia sieci WLAN w kolejowych przejściach granicznych w Kuźnicy oraz Terespolu;

  • zapewniono wydajny system backup oraz wzmocniono poziom bezpieczeństwa sieci. Ponadto, zmodernizowany został system rejestracji rozmów telefonicznych, umożliwiający rejestrację czynności związanych z ochroną granicy zewnętrznej.

Rozwój scentralizowanych sieci teleinformatycznych dla Służby Celnej przebiegał głównie na dwóch polach:

  • w ramach modernizacji Zintegrowanego Systemu Obsługi Granicy - CAIFS II – dokonano m.in. zmiany funkcjonalności systemu;

  • w ramach realizacji Programu e-Cło – sukcesywnie wdrażano systemy wspierające, wchodzące w skład Systemu Informacyjnego Służby Celnej.

Wzmocnienie efektywności działania służb granicznych

W przypadku Służby Celnej, m.in.:



  • wypracowano szczegółowe działania związane z wdrożeniem Koncepcji Single Window w obrocie towarowym z zagranicą oraz rozpoczęto realizację Systemu Pojedynczego okienka w obrocie towarowym z zagranicą;

  • wdrożono usługę udostępniającą wiarygodne dane o czasach oczekiwania na przekroczenie granicy w przywozie do RP, zamieszczono informacje w tym zakresie na stronie www.granica.gov.pl oraz kontynuowano prace z zakresu ww. usługi celem optymalizacji trasy przejazdu oraz aktualizacji tablic informacyjnych usytuowanych przy drodze;

  • wdrożono nowe rozwiązanie usprawniające wprowadzanie danych o dokumentach TaxFree w oddziałach granicznych – System „Zwrot VAT dla Podróżnych – Moduł Sprzedaży Towaru”;

  • wdrożono kryteria i normy ryzyka (CRC - Common Risk Criteria). W oparciu o CRC, pod egidą Komisji Europejskiej, we wszystkich państwach UE przeprowadza się w tych samych okresach, oparte na jednakowych standardach, zintensyfikowane działania kontrolne PCA (Priorytetowe Obszary Kontroli), dające m.in. obraz podejrzanych miejsc/kierunków przepływów w handlu i zapobiegające migracji nieuczciwych przedsiębiorców;

  • przygotowano propozycję rozwiązań modernizacyjno-adaptacyjnych poszczególnych przejść granicznych uwzględniających możliwości stosowania ułatwień dla upoważnionych przedsiębiorców (AEO);

  • w ramach „Programu antykorupcyjnego polskiej Służby Celnej 2010 – 2013” przygotowano szereg projektów, które będą stopniowo wdrażane, stanowiąc kolejne ogniwa tworzonego systemu antykorupcyjnego.

  1. Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny

Rządowy Program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań „Razem bezpieczniej” służy przede wszystkim wspieraniu realizacji ustawowych działań organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego; jednocześnie jego celem jest aktywizacja i wspieranie inicjatyw lokalnych na rzecz poprawy sytuacji w tych obszarach. Wymiana doświadczeń i integracja wysiłków różnych podmiotów przekłada się na poprawę bezpieczeństwa i porządku publicznego w państwie.

W 2012 r. MSW podejmowało we współpracy z partnerami (służbami, podmiotami prywatnymi, organizacjami pozarządowymi) działania o charakterze ogólnopolskim takie jak:



  • kampania policyjna pn. „Rowerem bezpiecznie do celu”. Zadanie realizowane we współpracy z Biurem Ruchu Drogowego KGP, ukierunkowane na promowanie bezpieczeństwa w ruchu drogowym rowerzystów, a w szczególności dzieci i młodzieży;

  • Bezpieczne Wakacje” – kampania realizująca wspólne inicjatywy wojewodów oraz jednostek samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych, a także instytucji organizujących wypoczynek dzieciom i młodzieży;

  • Organizacja i przeprowadzenie turniejów Bezpieczeństwa w Ruchu Drogowym dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych oraz dla uczniów Szkół Specjalnych i Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych;

  • Profilaktyka a TY” – program policyjny, którego zasadniczym celem jest zmniejszanie zjawiska narkomanii wśród uczniów szkół ponadpodstawowych, inspirowanie rodziców młodzieży szkolnej do pogłębiania wiedzy z zakresu profilaktyki narkotykowej, ale także skomunikowanie przy udziale Policji lokalnych działań skierowanych przeciwko zjawiskom patologii społecznej;

  • kampania i konkurs dot. "nieprawidłowości w oznakowaniu dróg" - pn. "Absurd drogowy" – kampania społeczna zachęcająca m.in. kierowców do ujawniania występujących nieprawidłowości w oznakowaniu dróg;

  • konkurs „Bezpieczny weekend - stop komórkom" – celem działania było zwrócenie uwagi na zagrożenia wynikające m.in. z rozmowy przez telefon komórkowy podczas prowadzenia pojazdu.

Do innych działań realizowanych w ramach Programu „Razem bezpieczniej” należały:

  • III Mistrzostwa Polski w Piłce Nożnej Dzieci z Domów Dziecka „Nadzieja na Euro”,

  • I Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej Dzieci z Domów Dziecka „Nadzieja na Euro”,

  • Międzypokoleniowe Dni Aktywności w ramach Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej,

  • Warszawska Noc Profilaktyki w ramach programu „PaT”,

  • Jestem Kibicem przez duże K” – program policyjny,

  • Kampania – „Nie dla czadu” – program Państwowej Straży Pożarnej.

Prowadzone były prace nad rozwojem Krajowego Systemu Informatycznego (KSI) w zakresie dostosowania do współpracy z Systemem Informacyjnym Schengen (SIS II) na podstawie wymagań nałożonych przez Komisję Europejską. Podjęto projekt „Modernizacja Krajowego Systemu Informatycznego (KSI)”, realizowany w ramach Funduszu Granic Zewnętrznych. Zrealizowane działania przyniosły następujące efekty:

  • zapewnienie udziału Polski w Systemie Informacyjnym Schengen drugiej generacji (SIS II) (jedna z podstawowych inicjatyw podejmowanych w ramach polityki Unii Europejskiej);

  • umożliwienie podłączenia wskazanych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2007 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym (Dz. U. Nr 165, poz. 1170) organów administracji państwowej.

W ramach realizacji „Krajowego Planu Działań przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2011-2012” w 2012 roku prowadzone były działania mające na celu zapewnienie tworzenia rozwiązań na rzecz poprawy infrastruktury bezpieczeństwa wewnętrznego, usprawnienia funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, organów ścigania, oraz przygotowania odpowiednich kadr. Za najważniejsze zrealizowane w 2012 r. uznać należy organizację pierwszego międzynarodowego Festiwalu Filmów o Handlu Ludźmi „18/18”, który odbył się w dniach 16-18 października w Warszawie. Możliwość spotkania z ekspertami zajmującymi się problematyką handlu ludźmi i zaangażowanie poprzez udział w pokazach filmowych miały niewątpliwie wpływ na wzrost poziomu świadomości społecznej o zagrożeniu zjawiskiem handlu ludźmi, tym samym przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa obywateli.

Mając na celu ułatwienia w integracji migrantów na polskim rynku pracy, przeciwdziałanie łamaniu praw pracowniczych oraz pracy przymusowej, zgodnie z założeniami „Krajowego Planu Działań przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2011-2012”, w ramach projektu „Prawa migrantów w praktyce” (realizowanego przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji w partnerstwie z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Państwową Inspekcją Pracy, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich), realizowano m.in. kampanię informacyjną w Polsce oraz w Armenii, Białorusi i Ukrainie (obejmująca także specjalistyczne infolinie i utworzenie portalu (www.migrant.info.pl), oraz cykl szkoleń dla przedstawicieli administracji, organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości, związków zawodowych, których celem jest zwiększenie skuteczności działań na rzecz zapobiegania i przeciwdziałania wyzyskowi dyskryminacji migrantów na rynku pracy.

W 2012 roku odbyły się dwa posiedzenia zespołu ds. przeciwdziałania handlowi ludźmi. Prowadzone były działania mające umożliwić wsparcie tworzenia zespołów wojewódzkich, w pracach których uczestniczyć będą przedstawiciele administracji publicznej, organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości i lokalne organizacje pozarządowe.
      1. Priorytet 5 SRK: Rozwój obszarów wiejskich


Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 w Priorytecie 5 wskazuje następujące kierunki służące rozwojowi obszarów wiejskich: rozwój przedsiębiorczości i aktywności pozarolniczej, poprawa konkurencyjności gospodarstw rolnych, rozwój i poprawa infrastruktury technicznej i społecznej, a także poprawa jakości kapitału ludzkiego oraz aktywizacja zawodowa mieszkańców wsi. Tak wyznaczone kierunki wsparcia obszarów wiejskich realizowane są poprzez polityki, strategie i programy.

Zaktualizowana i przyjęta we wrześniu 2012 r. „Strategia Rozwoju Kraju 2020 Aktywne Społeczeństwo, Konkurencyjna Gospodarka, Sprawne Państwo” podejmuje zagadnienie wzmacniania potencjału obszarów wiejskich w podrozdziale III.3.3. Tworzenie warunków dla rozwoju ośrodków regionalnych, subregionalnych i lokalnych oraz wzmacniania potencjału obszarów wiejskich. Podkreśla się w nim różnorodny charakter obszarów wiejskich w Polsce i związaną z tym konieczność różnicowania planowanej interwencji na rzecz wsparcia procesów rozwojowych w regionach w zależności od pełnionych przez nie funkcji i stopnia ich rozwoju.

Przekrojowe podejście do rozwoju obszarów wiejskich wynika z potrzeby uwzględnienia ich różnorodności i jest ukierunkowane, z jednej strony – na jak najlepsze wykorzystanie potencjałów rozwojowych najbardziej rozwiniętych obszarów wiejskich i zwiększanie możliwości absorpcji czynników wzrostu (służyć temu będzie rozwijanie powiązań funkcjonalnych z miastami). Z drugiej strony, odnosi się do specjalnego traktowania tych terenów wiejskich, które odznaczają się słabszym dostępem do usług publicznych warunkującym możliwości rozwojowe. Obszary wiejskie powinny być postrzegane w sensie funkcjonalnym, nie tylko przez pryzmat działalności rolniczej.

Wg stanu na koniec grudnia 2011 r. na obszarach wiejskich18 w Polsce mieszkało 15,1 mln osób, co stanowiło 39,2% ogółu mieszkańców kraju19. Liczba mieszkańców wsi rośnie, co w dużej mierze jest spowodowane rozwojem ośrodków podmiejskich (najczęściej skupionych wokół dużych miast), które zostały zasilone młodymi ludźmi. W ostatnich latach saldo migracji między terenami miejskimi i wiejskimi było dodatnie dla wsi.

Podstawę dla realizacji w 2012 r. działań współfinansowanych ze środków wspólnotowych w ramach „Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013” stanowił „Krajowy Plan Strategiczny rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013” przygotowany zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Określa on priorytety i kierunki rozwoju obszarów wiejskich w Polsce w odniesieniu do priorytetów wspólnotowych w latach 2007-2013.

W dniu 25 kwietnia 2012 r. Rada Ministrów przyjęła „Strategię zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa na lata 2012 - 2020”20, która jako jedna z dziewięciu docelowych strategii rozwoju o charakterze przekrojowym określa wizję rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa na płaszczyźnie społecznej, ekonomicznej i środowiskowej, a także priorytety w tym obszarze dla ogólnorozwojowej polityki państwa. Głównym celem SZRWRiR jest poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz efektywne wykorzystanie ich zasobów i potencjałów, w tym rolnictwa i rybactwa, dla zrównoważonego rozwoju kraju, który będzie realizowany w oparciu o cele szczegółowe dotyczące: wzrostu jakości kapitału ludzkiego, społecznego, zatrudnienia i przedsiębiorczości na obszarach wiejskich, poprawy warunków życia na obszarach wiejskich oraz poprawy ich dostępności przestrzennej, bezpieczeństwa żywnościowego, wzrostu produktywności i konkurencyjności sektora rolno-spożywczego oraz ochrony środowiska i adaptacji do zmian klimatu na obszarach wiejskich. Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa zakłada wspieranie rozwoju obszarów wiejskich z uwzględnieniem ich różnorodności. Ze względu na poziom ich rozwoju, charakterystyczne potencjały i bariery rozwojowe, interwencja publiczna dostosowywać będzie instrumenty do różnych typów obszarów wiejskich.



  1. Rozwój przedsiębiorczości i aktywności pozarolniczej

Obszary wiejskie to miejsce gdzie prowadzona jest m.in. działalność przetwórcza. W ramach PROW 2007-2013 w 2012 r. wspierano projekty realizowane w ramach działania „Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej”, dotyczącego poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw w sektorze przetwórstwa uwarunkowanej wzrostem wartości dodanej, poprawą jakości produkcji, obniżeniem kosztów oraz rozwojem nowych produktów, procesów i technologii produkcji, jak również poprawy warunków produkcji.

W ramach ww. działania do końca 2012 r. przeprowadzono pięć naborów wniosków o przyznanie pomocy. Do końca 2012 r. zrealizowano płatności na łączną kwotę ponad 1,62 mld zł dla 861 beneficjentów, w tym w 2012 r. wypłacono 568,19 mln zł.

Celem działania „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” jest wsparcie podejmowania lub rozwijania przez rolników i członków ich rodzin działalności nierolniczej lub związanej z rolnictwem, co wpłynie na tworzenie pozarolniczych źródeł dochodów oraz promocję zatrudnienia poza rolnictwem na obszarach wiejskich.

W ramach ww. działania przeprowadzono pięć naborów wniosków o przyznanie pomocy, w ramach których przyjęto wnioski na łączną kwotę 2,63 mld zł. Od początku realizacji działania do końca 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 816,56 mln zł dla 9 424 beneficjentów. W omawianym okresie sprawozdawczym (2012 r.) zrealizowano płatności na kwotę 261,21 mln zł.

Rozwojowi przedsiębiorczości i aktywności pozarolniczej służy działanie „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw”. Celem działania jest wzrost konkurencyjności gospodarczej obszarów wiejskich, rozwój przedsiębiorczości i rynku pracy, a w konsekwencji wzrost zatrudnienia na obszarach wiejskich. Beneficjentami działania są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, podejmujące lub prowadzące działalność gospodarczą we własnym imieniu jako mikroprzedsiębiorcy. Ze względu na cel działania (służący poprawie zatrudnienia) zróżnicowano wysokość dofinansowania uzależniając ją od liczby utworzonych miejsc pracy. Ogółem w ramach ww. działania do końca 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 760,21 mln zł, w tym w omawianym okresie sprawozdawczym (2012 r.) płatności na kwotę 386,40 mln zł.


  1. Wzrost konkurencyjności gospodarstw rolnych

Kierunek ten realizowany jest zwłaszcza poprzez szereg działań PROW 2007-2013. Działanie „Renty strukturalne” ma na celu poprawę struktury agrarnej kraju oraz przyspieszenie procesu wymiany pokoleniowej wśród osób prowadzących gospodarstwa rolne, a także poprawę rentowności i konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ich przejmowanie przez osoby młodsze, lepiej przygotowane do zawodu rolnika. W ramach działania zostały przeprowadzone trzy nabory wniosków o przyznanie renty strukturalnej, w ramach których wpłynęło 28 535 wniosków. Od początku realizacji działania zrealizowano płatności na łączną kwotę 1,05 mld zł dla 20 061 beneficjentów. Ponadto, w ramach zobowiązań zaciągniętych w poprzednim okresie programowania 2004-2006, do dnia 31 grudnia 2012 r. z budżetu PROW 2007-2013 zrealizowano płatności dla 53 207 beneficjentów na łączną kwotę 5,77 mld zł. Ogółem do dnia 31 grudnia 2012 r. w ramach działania „Renty strukturalne” zrealizowano płatności na łączną kwotę 6,81 mld zł, w tym w 2012 r. wypłacono 1,53 mld zł.

Działanie „Ułatwianie startu młodym rolnikom” polega na stymulowaniu zmian strukturalnych poprzez ułatwienie przejmowania lub zakładania gospodarstw rolnych przez osoby młode, po raz pierwszy rozpoczynające samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego. Od początku realizacji działania złożono 29 240 wniosków o przyznanie pomocy na łączną kwotę ponad 2 mld zł i wypłacono 1,59 mld zł na rzecz 23 077 beneficjentów. W 2012 r. dokonano płatności na kwotę 450,15 mln zł.

W ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych” udzielana była pomoc na inwestycje dotyczące modernizacji lub rozwoju pierwotnej produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Od początku realizacji działania do końca 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 6,22 mld zł dla 41 113 beneficjentów, w tym w 2012 r. wypłacono 1,85 mld zł.

Działanie „Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa” wdrażane jest w ramach dwóch schematów: schemat I – Scalanie gruntów, schemat II – Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi. Celem działania w ramach schematu I jest poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych poprzez wykonanie prac scaleniowych, wytyczenie i urządzenie funkcjonalnej sieci dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych oraz dojazdów do zabudowań gospodarczych, wydzielenie, bez procedury wywłaszczeniowej, niezbędnych gruntów na cele infrastruktury technicznej i społecznej w ramach postępowania scaleniowego. Natomiast celem działania w ramach schematu II jest poprawa jakości gleb poprzez regulację stosunków wodnych, zwiększenie retencji wodnej i poprawę ochrony użytków rolnych przed powodziami.

W ramach tego działania złożono 620 wniosków na łączną kwotę 2,92 mld zł. Wydano 501 decyzji na łączną kwotę 1,67 mld zł. Realizację płatności rozpoczęto w marcu 2010 r. Do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności na łączną kwotę 485,41 mln zł dla 55 beneficjentów.

Realizacja działania „Grupy producentów rolnych” służyć ma wzmocnieniu struktury instytucjonalnej w sektorze produkcji rolnej w celu wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia grup producentów rolnych i współpracy. Polega na dostosowaniu produkcji prowadzonej w gospodarstwach do wymogów rynkowych, wspólnym wprowadzaniu towarów do obrotu, w tym przygotowaniu do sprzedaży, centralizacji sprzedaży oraz dostarczaniu do odbiorców hurtowych. Ponadto, działanie sprzyjać będzie utworzeniu wspólnych zasad dotyczących informacji o produktach. Od początku realizacji działania wypłacono na rzecz beneficjentów łącznie 343,53 mln zł, w tym w 2012 r. 113,29 mln zł.

Działanie „Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności” ma na celu poprawę jakości produkcji i produktów rolnych przeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz wsparcie rolników wytwarzających żywność wysokiej jakości. W ramach uruchomionych naborów złożono 24 656 wniosków o przyznanie pomocy na łączną kwotę ponad 84,47 mln zł. Realizację płatności w ramach omawianego działania rozpoczęto w II kwartale 2010 r. W 2012 r. zrealizowano płatności na łączną kwotę ponad 8,35 mln zł dla 4 078 beneficjentów.

Nabór wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania „Działania informacyjne i promocyjne„ rozpoczął się we wrześniu 2009 r. W sumie złożono 57 wniosków na kwotę 982,75 mln zł oraz podpisano 17 umów na kwotę 4,83 mln zł. Realizację płatności w ramach omawianego działania rozpoczęto w III kwartale 2010 r. Do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności na łączną kwotę 2,62 mln zł.

Działanie „Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych” ma na celu odtworzenie majątku w gospodarstwach rolnych, w tym inwentarza żywego oraz plantacji wieloletnich, zniszczonych w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych. Do końca 2012 r. przeprowadzono pięć naborów wniosków (po dwa nabory w 2010 r. i w 2011 r. oraz jeden w 2012 r.), w których złożono 6 954 wnioski na kwotę 642,97 mln zł. Podpisane zostały 2 894 umowy na kwotę 218,25 mln zł. Do 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności na kwotę 181,89 mln zł dla 2 510 beneficjentów.

Dodatkowo realizowane było działanie „Wspieranie gospodarstw niskotowarowych”. W ramach zobowiązań wynikających z realizacji PROW 2004-2006 wypłacono do końca 2012 roku kwotę 2,13 mld zł.



W ramach działania „Wzrost konkurencyjności gospodarstw rolnych” realizowane były w 2012 r. następujące programy wieloletnie:

  • Ulepszanie roślin dla zrównoważonych AgroEkoSystemów, wysokiej jakości żywności i produkcji roślinnej na cele nieżywnościowe (na lata 2008 – 2013). W ramach programu wieloletniego realizowano 37 zadań w 8 obszarach badawczych. Planowana na rok 2012 wartość miernika monitorowania realizacji celów programu tj. liczba publikacji i opracowań upowszechniających wyniki badań wykonywanych w ramach programu wieloletniego, przekroczyła zakładaną w tym okresie wartość i wyniosła 180 (wskaźnik wykonania dla tego programu wynosił 175).

Cele zamierzone dla ośmiu obszarów badawczych zostały zrealizowane m.in. poprzez:

  • utrzymywanie w stanie żywym i w przechowalni długoterminowej roślinnych zasobów genowych roślin użytkowych. Powiększanie już istniejących zbiorów oraz inwentaryzacja i waloryzacja kolekcji;

  • wykorzystanie różnorodności biologicznej form prymitywnych dla poszerzenia zmienności genetycznej roślin oraz poprawy odporności roślin uprawnych na ważne gospodarczo choroby;

  • charakterystykę biologii i ocenę możliwości wykorzystania roślin alternatywnych;

  • prowadzenie prac nad metodami identyfikacji GMO, prowadzenie szkoleń dla pracowników Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, dokonanie analizy stanu prawnego w zakresie własności intelektualnej w hodowli roślin;

  • opracowanie charakterystyki roślin uprawnych o podwyższonej wartości użytkowej, w szczególności dla ziemniaka;

  • prowadzenie monitoringu zmian w zdolnościach chorobotwórczych populacji organizmów szkodliwych dla podstawowych roślin uprawnych oraz dla traw z oceną zagrożenia dla zwierząt;

  • monitoring międzynarodowych przepisów oceny materiału siewnego roślin uprawnych oraz upowszechnianie ich na gruncie krajowym. Analizę zmian w zakresie produkcji, cen i sprzedaży nasion w kraju,

  • doskonalenie nasiennictwa traw oraz opracowanie zasad produkcji nasiennej roślin oleistych o niskiej rentowności.

  • Ochrona zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego (na lata 2009-2013). W ramach Programu przewidziano wykonanie 35 prac badawczych z zakresu ochrony zdrowia publicznego i ochrony zdrowia zwierząt. Dotychczasowe wyniki badań potwierdziły minimalne kontrolowane ryzyko występowania chorób zakaźnych zwierząt. Przeszkolono 1308 osób.

  • Rozwój zrównoważonych metod produkcji ogrodniczej w celu zapewnienia wysokiej jakości biologicznej i odżywczej produktów ogrodniczych oraz zachowania bioróżnorodności środowiska i ochrony jego zasobów. W 2012 r. realizowanych było 50 zadań określonych w programie wieloletnim dotyczących: bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin, ochrony środowiska, ogrodnictwa ekologicznego, zachowania bioróżnorodności roślin sadowniczych, warzywnych, miododajnych i ozdobnych, uwarunkowań ekonomicznych produkcji sadowniczej, roślin ozdobnych i pszczelarskiej oraz postępu biologicznego w produkcji ogrodniczej. Wykonano wszystkie zadania zaplanowane do realizacji w 2012 r.

  • Ochrona i zarządzanie krajowymi zasobami genetycznymi zwierząt gospodarskich w warunkach zrównoważonego użytkowania. W roku 2012 zgodnie z przyjętymi założeniami i harmonogramem, realizowane były 23 podzadania programu wieloletniego. Założone cele na 2012 rok osiągnięto, realizując wszystkie zaplanowane podzadania. Efekty osiągnięte w kolejnym roku realizacji niniejszego programu wieloletniego uzasadniają kontynuację dotychczasowych działań w zakresie nauk zootechnicznych.

  • Ochrona roślin uprawnych z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności oraz ograniczenia strat w plonach i zagrożeń dla zdrowia ludzi, zwierząt domowych i środowiska. W roku 2012 realizowanych było 17 zadań określonych w programie. Podjęte zostały działania w zakresie integrowanej ochrony roślin oraz ograniczania zagrożeń związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin dla ludzi, zwierząt i środowiska, a także ochrony terytorium kraju przed przedostawaniem i rozprzestrzenianiem się organizmów kwarantannowych i innych stanowiących szczególne zagrożenia. Na podstawie badań przeprowadzonych w ramach realizacji programu opracowano łącznie 40 publikacji naukowych i popularnonaukowych.

  • Konkurencyjność polskiej gospodarki żywnościowej w warunkach globalizacji i integracji europejskiej. Głównym celem Programu jest analiza i ocena konkurencyjności polskiej gospodarki żywnościowej. Program składa się z 8 tematów podzielonych na 26 zadań obejmujących podstawowe zagadnienia z zakresu ekonomicznego i społecznego rozwoju rolnictwa, gospodarki żywnościowej i regionów wiejskich. W 2012 r. w ramach realizacji programu przygotowano 76 publikacji, co przekroczyło wartość zakładanego w tym okresie wskaźnika.

  • Ulepszanie krajowych źródeł białka roślinnego, ich produkcji, systemu obrotu i wykorzystania w paszach (na lata 2011 – 2015). W 2012 r. realizowano wszystkie spośród 26 zaplanowanych zadań w ramach 6 obszarów badawczych:

    • Koordynacja zadań realizowanych w ramach obszarów badawczych objętych Programem.

    • Zwiększenie stabilności i jakości plonu wysokobiałkowych roślin strączkowych.

    • Nowe trendy w agrotechnice roślin strączkowych.

    • Rodzime źródła białka roślinnego w żywieniu zwierząt monogastrycznych.

    • Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju produkcji, infrastruktury rynku i systemu obrotu, a także opłacalności wykorzystania roślin strączkowych na cele paszowe.

    • Produkcja wysokiej jakości pasz z trwałych użytków zielonych.

Wykonano wszystkie zadania zaplanowane do realizacji. Ustalone na 2012 r. wartości mierników do monitorowania zarówno celu głównego jak i celów szczegółowych osiągnęły zakładane wielkości.

  • Wspieranie działań w zakresie kształtowania środowiska rolniczego i zrównoważonego rozwoju produkcji rolniczej w Polsce (na lata 2011-2015). W roku 2012 realizowano wszystkie zaplanowane zadania w ramach programu wieloletniego, tj. w ramach 4 priorytetów/obszarów badawczych realizowano 18 zadań. Liczba publikacji planowana na rok 2012 została osiągnięta.

W 2012 r. kontynuowano realizację „Programu zwalczania choroby Aujeszkyego” (wścieklizny) na terytorium Polski. W stadach uznanych za wolne od wirusa choroby Aujeszkyego prowadzone jest stałe monitorowanie choroby. Do 30 czerwca 2012 r. zbadano 96 677 stad z łącznej liczby 390 943, w tym nowych stad z wynikiem dodatnim było 120. Ponadto utworzonych zostało 50 regionów wolnych od wirusa choroby Aujeszkyego, położonych w 12 województwach.

Uznanie terytorium Polski lub regionów położonych na tym terytorium za urzędowo wolne od choroby Aujeszkyego będzie możliwe, gdy w okresie 24 miesięcy na w/w terytorium lub w regionie nie zostaną zarejestrowane żadne objawy kliniczne, objawy patologiczne ani dodatnie wyniki badań serologicznych w kierunku choroby Aujeszkyego wykonanych w ramach stałego monitorowania choroby. Oceniając aktualne postępy w realizacji programu zwalczania choroby Aujeszkyego można sądzić, że w 2014 r. możliwe będzie zgłoszenie do Komisji Europejskiej pierwszych regionów Polski jako urzędowo wolnych od tej choroby.



  • Standaryzacja i monitoring przedsięwzięć środowiskowych, techniki rolniczej i rozwiązań infrastrukturalnych na rzecz bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich

Działania podjęte w 2012 r. w ramach programu obejmowały:

    • rozwój standardów mechanizacji rolnictwa uwzględniających bezpieczeństwo zdrowotne ludzi, dobrostan zwierząt i ochronę środowiska naturalnego,

    • standaryzacja metod gospodarowania przyrodniczo-produkcyjną przestrzenią trwałych użytków zielonych, z uwzględnieniem ochrony bioróżnorodności,

    • standaryzacja wiejskiej infrastruktury przyrodniczo-technicznej i technicznej,

    • realizacja funkcji normalizacyjnych, kontrolno-weryfikacyjnych, certyfikacyjnych i homologacyjnych.

Wartość osiągniętych wskaźników kształtowała się w następujący sposób:

  • Liczba opracowanych procedur i standardów: 3

  • Liczba ankietyzowanych gospodarstw: 80

  • Liczba opracowanych procedur i standardów: 5

  • Liczba ocen bezpieczeństwa maszyn i urządzeń: 20

  • Liczba opracowanych i dostosowanych polskich norm: 9

  1. Rozwój i poprawa infrastruktury technicznej i społecznej na obszarach wiejskich

Wyznaczonym w SRK kierunkiem działań na obszarach wiejskich jest rozwój i poprawa infrastruktury technicznej i społecznej. Istotne możliwości w tym zakresie daje PROW 2007-2013. Realizowane w jego ramach działania „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” oraz „Odnowa i rozwój wsi” wpływają na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich. Przyczyniają się również do powstawania dodatkowych miejsc pracy poza rolnictwem, a także umożliwiają przeciwdziałanie negatywnym trendom migracyjnym.

Celem działania „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” jest poprawa usług na obszarach wiejskich, obejmujących elementy infrastruktury technicznej, warunkujących rozwój społeczno-gospodarczy. Proces realizacji wypłat w ramach tego działania rozpoczął się w marcu 2010 r. Do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 3,48 mld zł (w tym 2,32 mld zł ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich).

Z kolei realizacja działania „Odnowa i rozwój wsi” przyczyniała się do poprawy jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych mieszkańców wsi oraz promowanie obszarów wiejskich. Wpłynie to na zachowanie dziedzictwa kulturowego i specyfiki obszarów wiejskich oraz wpłynie na wzrost atrakcyjności turystycznej i inwestycyjnej obszarów wiejskich. Od początku wdrażania działania złożono 7 738 wniosków o przyznanie pomocy na kwotę 4,44 mld zł (w tym 2,63 mld ze środków EFRROW). Dla ww. działania ogółem zrealizowano płatności w kwocie 1,64 mld zł (w tym ponad 1,09 mln zł ze środków EFRROW). W 2012 r. zrealizowano płatności na kwotę 581,12 mln zł (w tym  376,79 mln zł ze środków EFRROW).

W ramach opisywanego kierunku interwencji do sierpnia 2012 r. realizowany był program pomocy dla rolników, producentów rolnych, rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych. Celem programu było wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej poszkodowanych w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz poprawa ich sytuacji socjalnej. W ramach programu kontynuowano udzielanie przez banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa preferencyjnych kredytów na wznowienie produkcji.



  1. Wzrost jakości kapitału ludzkiego oraz aktywizacja zawodowa mieszkańców wsi

Działania związane z podniesieniem jakości kapitału ludzkiego na obszarach wiejskich były realizowane przede wszystkim w ramach „Programu Rozwoju Edukacji na Obszarach Wiejskich na lata 2008-2013”, który koncentruje się m.in. na eliminowaniu barier edukacyjnych i wchodzenie na rynek pracy, optymalnym wykorzystaniu i wzmacnianiu istniejącego potencjału szkół i środowiska lokalnego, poprawie dostępności do infrastruktury edukacyjnej, społecznej i kulturalnej.

Z danych Systemu Informacji Oświatowej (według stanu na 30 września 2012 r.) wynika, że od roku 2008 na obszarach wiejskich powstało 1 085 publicznych i niepublicznych punktów przedszkolnych oraz zespołów wychowania przedszkolnego.

Na wsi funkcjonuje 3 213 przedszkoli (publicznych i niepublicznych). W 2011 r. było ich 3 058. Ponadto dzieci na obszarach wiejskich korzystają z wychowania przedszkolnego w 9 304 oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych.

W liczbach bezwzględnych w 2012 r. z wychowania przedszkolnego na obszarach wiejskich korzystało 444,3 tys. dzieci, podczas, gdy rok wcześniej 373,3 tys.

W 2012 r. rozpoczęto prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Projekt jest konsekwencją zapowiedzi Rządu o konieczności wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań z zakresu wychowania przedszkolnego, poprzez dotowanie z budżetu państwa. Celem zmian w ustawie o systemie oświaty, jest systematyczne zwiększanie dostępności wychowania przedszkolnego. Od 1 września 2017 r. wszystkie dzieci w wieku od 3 do 5 lat będą miały zapewnione miejsca realizacji wychowania przedszkolnego w przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego, w których ustawowo ma być ograniczona wysokość opłat pobieranych od rodziców za korzystanie przez ich dzieci z wychowania przedszkolnego (nie więcej niż 1 zł za każdą godzinę przekraczającą czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki.”

W ramach PROW 2007-2013 realizacji tego kierunku SRK służą następujące działania: „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie”, „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów”, „Pomoc Techniczna” oraz działania osi Leader.

W ramach działania „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie” mającego na celu doskonalenie zawodowe rolników i posiadaczy lasów, ogółem złożono 392 wnioski na łączną kwotę 359,55 mln zł. W IV kwartale 2010 r. rozpoczęto proces podpisywania umów z beneficjentami. Do końca 2012 r. podpisano 85 umów na kwotę blisko 81,62 mln zł. Zrealizowano płatności dla 36 beneficjentów na kwotę 50,83 mln zł.

W ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów” do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności na kwotę 76 mln zł dla 23 425 beneficjentów.

Rozwojowi wsi służy też oś IV Leader, która pozwala na realizację oddolnie opracowanych strategii lokalnych i budowę kapitału społecznego.

W 2012 r. prowadzone były nabory wniosków w ramach działania „Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju”. Nabory wniosków są przeprowadzane oddzielnie dla każdej lokalnej grupy działania (LGD). Ogółem złożono 43 017 wniosków na łączną kwotę 3,19 mld zł. Proces realizacji wypłat w ramach działania został rozpoczęty w II kwartale 2010 r. Do końca 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 678 ,09 mln zł dla 5 910 beneficjentów.

W ramach działania „Wdrażanie projektów współpracy”, którego beneficjentami są lokalne grupy działania (LGD), trwa ciągły nabór wniosków o przyznanie pomocy. Do dnia 31 grudnia 2012 r. złożono 386 wniosków na łączną kwotę 29,06 mln zł. Proces realizacji wypłat w ramach działania został rozpoczęty w II kwartale 2010 r. Do końca 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 4,63 mln zł.

W działaniu „Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja” beneficjentami są lokalne grupy działania (LGD). Dotychczas zakończone zostały trzy nabory wniosków w wyniku których LGD złożyły 1 172 wnioski o przyznanie pomocy na łączną kwotę 571,50 mln zł. Realizację płatności w ramach działania rozpoczęto w III kwartale 2009 r. Do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności w kwocie 241,40 mln zł dla 337 beneficjentów, w tym w 2012 roku wypłacono 82,88 mln zł.

Ponadto w 2012 r. w ramach PROW 2007-2013 realizowane były działania z zakresu poprawy środowiska naturalnego i obszarów wiejskich.

Działanie „Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)” ma na celu zapewnienie ciągłości rolniczego użytkowania ziemi i tym samym utrzymanie żywotności obszarów wiejskich, zachowanie walorów krajobrazowych obszarów wiejskich, utrzymanie zrównoważonego sposobu gospodarowania uwzględniającego aspekty ochrony środowiska. Od początku realizacji tego działania do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności dla 864 402 beneficjentów na łączną kwotę 7,76 mld zł.

Działanie „Program rolnośrodowiskowy” ma na celu poprawę środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności: przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk użytkowanych rolniczo oraz zachowanie różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich, promowanie zrównoważonego systemu gospodarowania, odpowiednie użytkowanie gleb i ochrona wód, ochronę zagrożonych lokalnych ras zwierząt gospodarskich i lokalnych odmian roślin uprawnych. W ramach działania zostało przeprowadzonych pięć naborów wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w których składane były wnioski o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (wnioski nowe) i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (wnioski kontynuacyjne). Od początku realizacji działania dla zobowiązań podjętych w ramach PROW 2007-2013 oraz zobowiązań podjętych w ramach PROW 2004-2006, które przeszły w ciężar budżetu PROW 2007-2013, do dnia 31 grudnia 2012 r. zrealizowano płatności dla 139 081 beneficjentów na łączną kwotę 5,17 mld zł.

Działanie „Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne” ma na celu powiększenie obszarów leśnych poprzez zalesianie, utrzymanie i wzmocnienie ekologicznej stabilności obszarów leśnych poprzez zmniejszenie fragmentacji kompleksów leśnych i tworzenie korytarzy ekologicznych, zwiększenie udziału lasów w globalnym bilansie węgla oraz ograniczenie zmian klimatu. Od początku realizacji tego działania do dnia 31 grudnia 2012 r., dla zobowiązań podjętych w ramach PROW 2007-2013 oraz zobowiązań podjętych w ramach PROW 2004-2006, które przeszły w ciężar budżetu PROW 2007-2013, zrealizowano płatności dla 14 358 beneficjentów na kwotę 642,7 mln zł21.

Działanie „Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy
i wprowadzenie instrumentów zapobiegawczych”
ma na celu odnowienie i pielęgnację drzewostanów zniszczonych przez czynniki biotyczne i abiotyczne oraz wprowadzanie mechanizmów zapobiegających katastrofom naturalnym, ze szczególnym uwzględnieniem zabezpieczeń przeciwpożarowych. W ramach działania przeprowadzono trzy nabory wniosków. W wyniku przeprowadzonych naborów złożono 392 wnioski na kwotę 738,6 mln zł, dla których do dnia 31 grudnia 2012 r. podpisano 294 umowy na kwotę 472,4 mln zł oraz zrealizowano płatności dla 113 beneficjentów na kwotę 162,3 mln zł.

      1. Priorytet 6 SRK: Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej


W 2012 r. odnotowano spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego w Polsce. Według wstępnego szacunku, produkt krajowy brutto (PKB) w IV kwartale 2012 r. niewyrównany sezonowo wzrósł realnie o 0,7% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku. Spadek popytu krajowego w ciągu 2012 r. wyniósł 0,2%, natomiast wartość eksportu netto wzrosła o 2,1 p. proc.

W poszczególnych województwach poziom rozwoju w 2012 r., podobnie jak w latach poprzednich, był zróżnicowany.

Dostępne dane umożliwiają porównanie sytuacji w województwach w obszarach: produkcji sprzedanej przemysłu, przeciętnego wynagrodzenia brutto w sektorze przedsiębiorstw, stopy bezrobocia oraz wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.

W 2012 r. utrzymał się wzrost produkcji sprzedanej przemysłu, choć tempo było znacznie wolniejsze niż obserwowane w roku poprzednim (1,0%, wobec 7,7%). Wzrost produkcji przemysłowej odnotowano w 12 województwach, od 10,1% w łódzkim do 0,6% w świętokrzyskim. Spadek wystąpił w województwach śląskim (o 4,9%), lubuskim (o 2,2%), warmińsko-mazurskim (o 0,5%) i kujawsko-pomorskim (o 0,3%).

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw w 2012 r. było o 3,4% wyższe niż w roku poprzednim (w 2011 r. wzrost o 5,0%). Zwiększenie wynagrodzeń odnotowano we wszystkich województwach, największe w zachodniopomorskim (o 5,1%), a najmniejsze w opolskim (o1,3%).

W końcu grudnia 2012 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 2136,8 tys. bezrobotnych, tj. o 7,8% więcej niż w 2011 r. Zwiększenie liczby bezrobotnych zarejestrowanych odnotowano we wszystkich województwach, największe w małopolskim, śląskim i mazowieckim (odpowiednio o 11,1%, 10,4% i 10,2%), a najmniejsze w lubuskim i zachodniopomorskim (odpowiednio o 2,5% i o 3,3%).

Stopa bezrobocia rejestrowanego w końcu grudnia 2012 r. wyniosła 13,4% i była wyższa w ujęciu rocznym o 0,9 p. proc. Najwyższą stopę bezrobocia zanotowano w województwach warmińsko-mazurskim (21,2%), zachodniopomorskim (18,1%) oraz kujawsko-pomorskim (17,9%), a najniższą w wielkopolskim (9,9%) i mazowieckim (10,8%). Stopa bezrobocia zwiększyła się we wszystkich województwach, w największym stopniu w dolnośląskim i łódzkim (po 1,1 p. proc.), a w najmniejszym w lubuskim (o 0,4 p. proc.) oraz podlaskim i zachodniopomorskim (po 0,5 p. proc.).

Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w 2012 r. rosły nieco wolniej niż w roku poprzednim (3,7%, wobec 4,3%). Utrzymał się wysoki, choć nieco mniejszy niż w 2011 r., wzrost cen towarów i usług związanych z transportem oraz mieszkaniem, a także żywności i napojów bezalkoholowych. W IV kwartale 2012 r., w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, we wszystkich województwach obserwowano osłabienie dynamiki cen towarów i usług konsumpcyjnych (wzrost przeciętnie w kraju o 2,9%). Najwyższy wzrost cen odnotowano w warmińsko-mazurskim (3,4%). W województwach lubelskim i pomorskim w IV kwartale 2012 r. ceny rosły najwolniej (wzrost po 2,6%).22



Rok 2012 r. to kolejny rok wdrażania „Krajowej strategii rozwoju regionalnego 2010-2020 – Regiony-miasta-obszary wiejskie’ – pierwszej strategii zintegrowanej przyjętej w lipcu 2010 r. W 2012 r. prace wynikające z przyjętego dla strategii planu działań23 koncentrowały się na następujących przedsięwzięciach:

  • w regionach kontynuowano prace nad aktualizacją strategii rozwoju województw (SRW), które mają uwzględniać zmieniające się uwarunkowania unijne związane m.in. z nowym okresem programowania oraz krajowe, związane z wprowadzeniem nowego systemu zarządzania rozwojem kraju;

  • kontynuowano prace nad przygotowaniem „Założeń krajowej polityki miejskiej”;

  • kontynuowano prace dotyczące „Strategii Społeczno-Gospodarczej Polski Wschodniej do roku 2020”; dokument był prezentowany na posiedzeniach Komitetu Koordynacyjnego ds. Polityki Rozwoju w dniu 17 kwietnia. 20 czerwca br. Komitet przyjął uchwałę Komitetu aprobującą aktualizację Strategii, co umożliwi dalsze procedowanie nad dokumentem w ramach stałego komitetu Rady Ministrów.

  • prowadzono prace nad „Strategią dla Rozwoju Polski Południowej”. Docelowo – po niezbędnych dostosowaniach – strategia dla Polski Południowej będzie przyjęta przez rząd jako strategia ponadregionalna w rozumieniu Ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Dokument jest przykładem oddolnej inicjatywy podjętej przez dwa regiony, które sformułowały wspólne strategiczne kierunki działań osadzone w uwarunkowaniach ponadregionalnych, krajowych i europejskich.

  • prowadzono prace nad „Strategią dla Rozwoju Polski Zachodniej”, która w założeniach ma być kolejną strategią ponadregionalną w rozumieniu Ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju kontynuowano prace nad systemem kontraktu terytorialnego (instrumentu zapewniającego komplementarność interwencji realizowanych przez rząd i samorząd), w szczególności nad wstępnym mandatem negocjacyjnym rządu, który uwzględniałby uwarunkowania unijne związane z nowym okresem programowania. Rozpoczęto również dyskusję z resortami dotyczącą ich roli w realizacji kontraktów;

  • w celu wzmocnienia debaty strategicznej powołano Krajowe Forum Terytorialne, służące dyskusji strategicznej kształtującej strategiczne myślenie na tematy związane z polityką rozwoju poprzez inicjowanie debat m.in. na temat kierunków i form realizacji rozwoju regionalnego; w 2012 r. odbyło się łącznie 8 posiedzeń poświęconych m.in.: miastom w polityce rozwoju, systemowi kontraktu terytorialnego, dyfuzji procesów rozwojowych, aktualizacji strategii rozwoju województw, projektom kluczowym oraz realizacji zasady partnerstwa;

  • w ramach prac przygotowujących utworzenie Krajowego Obserwatorium Terytorialnego (nowej instytucji w systemie realizacji polityki regionalnej) odbyły się spotkania, które określiły jego charakter, cele oraz sposób funkcjonowania, a także prezentowały wyniki wybranych badań ewaluacyjnych i analitycznych; Krajowe Obserwatorium Terytorialne (KOT) w powiązaniu z tworzonymi przez samorządy województw Regionalnymi Obserwatoriami Terytorialnymi (ROT) pozwolą na stworzenie spójnego systemu monitorowania procesów rozwojowych i efektów polityki rozwoju w układach terytorialnych.

Poza wymienionymi wyżej działaniami wdrażającymi cele nowej polityki regionalnej, w ramach KSRR 2010-2020 kontynuowana była w 2012 r. realizacja programów z perspektywy finansowej 2007-2013. Do końca grudnia 2012 r. największe dofinansowanie UE w ramach NSRO 2007-2013 zostało skierowane na projekty z obszaru wsparcia dotyczącego:

  • infrastruktury transportowej – 88,9 mld zł,

  • innowacji, B+R i przedsiębiorczości – 40,7 mld zł,

  • kapitału ludzkiego – 31,4 mld zł,

  • ochrony środowiska i zapobiegania zagrożeniom – 24,4 mld zł,

  • infrastruktury społecznej – 22,6 mld zł.

Tabela 1: Zestawienie alokacji, wartości umów o dofinansowanie i wniosków o płatność w podziale na główne obszary wsparcia w ramach NSRO 2007-2013 wg stanu na 31.12.2012 r.


Obszar dofinansowania

Alokacja w zł

(1 EUR = 4,0968 zł)

Wartość umów (dofinansowanie UE)

Wartość wniosków o płatność

(dofinansowanie UE)

Wartość wniosków w%

B+R, innowacje i przedsiębiorczość

47 460 663 533

40 666 959 989

22 644 705 635

17,07

Społeczeństwo informacyjne

14 872 513 230

11 226 069 347

3 755 057 022

2,83

Transport

104 650 292 508

88 885 498 260

52 967 336 030

39,92

Energetyka

9 469 726 218

7 596 335 948

3 180 421 213

2,40

Ochrona środowiska

27 269 174 779

24 356 235 851

9 742 168 845

7,34

Kapitał ludzki, rynek pracy,

37 070 477 500

31 388 422 946

20 697 203 756

15,60

Infrastruktura społeczna

23 429 020 642

22 621 000 888

14 866 139 073

11,21

Zdolność instytucjonalna

11 023 889 733

7 297 973 907

4 816 287 793

3,63

RAZEM NSRO

275 245 758 143

234 038 497 136

132 669 319 367

100,00

Źródło: Opracowanie własne IK NSRO na podstawie danych o umowach o dofinansowanie zarejestrowanych
w KSI (SIMIK 2007-2013) do dnia 31 grudnia 2012 r.

Należy zauważyć, że w ujęciu regionalnym struktura wsparcia jest zbliżona. O pewnym zróżnicowaniu w powyższym zakresie można mówić w odniesieniu do województw: opolskiego, zachodniopomorskiego oraz kujawsko-pomorskiego.

Z kwoty 234 mld zł dofinansowania UE w podpisanych do końca 2012 r. umowach w ramach NSRO (bez EWT) w ujęciu regionalnym najwięcej środków – biorąc pod uwagę miejsce realizacji projektu – przypada na województwa: mazowieckie – 34,3 mld zł (14,5%) i śląskie – 21,5 mld zł (9,2%) w których najwyższy udział mają inwestycje dofinansowane z PO IiŚ oraz z PO IG.

Średnio w skali kraju wartość dofinansowania UE w podpisanych do końca 2012 r. umowach w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosi 5 599 zł, uwzględniając zaś projekty realizowane na obszarze całego kraju wartość ta wynosi 6 127 zł.

W tym ujęciu (per capita) najwięcej środków trafiło do województw Polski Wschodniej: warmińsko-mazurskiego (8 059 zł) i podkarpackiego (7 864 zł), jak również do województwa mazowieckiego (6 538 zł).

Analizując typy podmiotów realizujących projekty objęte wsparciem ze środków unijnych na lata 2007-2013, największym beneficjentem są jednostki samorządu terytorialnego (71,3 mld zł, tj. 30,5% wartości umów), przedsiębiorstwa (69,3 mld zł, tj. 29,6% wartości umów) oraz administracja rządowa (58,9 mld zł, tj. 25,2% wartości umów).

Efekty wdrażania NSRO 2007-2013 w podziale na główne obszary wsparcia (wg stanu na koniec 2012 r.)

B+R oraz innowacyjność

Dane z umów o dofinansowanie zakładają objęcie wsparciem 491 (454)24 ośrodków badawczych. Ponadto dzięki prowadzonemu wsparciu inkubowanych zostanie 1 835 (1 662) innowacyjnych pomysłów.

Przeprowadzone będą również działania związane z tworzeniem oraz modernizacją laboratoriów badawczych. Najwięcej z nich, bo aż 377 (351), wspartych będzie na terenie woj. mazowieckiego. Łączna liczba zmodernizowanych bądź utworzonych laboratoriów w Polsce wyniesie 1 573 (1 317).

Rozwój przedsiębiorczości

Na podstawie przeprowadzonej do końca 2012 r. kontraktacji szacuje się, że przygotowanych zostanie 12 415 ha (10 108 ha) powierzchni terenów inwestycyjnych – najwięcej w woj. mazowieckim – 2 166 ha (1 426 ha) i zachodniopomorskim – 2 103 ha (1 708 ha). Dodatkowo wsparcie otrzymały 173 (170) instytucje otoczenia biznesu (IOB). Ponadto wsparto 99 (93) funduszy pożyczkowych i poręczeniowych – największą wartość przedmiotowego wskaźnika notuje się w odniesieniu do woj. zachodniopomorskiego (15 funduszy). 22 449 (19 465) przedsiębiorstw objętych zostanie systemem B2B (business-to-bussines), najwięcej z nich z woj. wielkopolskiego (4 863).



Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT)

Jednym z najistotniejszych elementów zapobiegania wykluczeniu cyfrowemu jest budowa sieci szerokopasmowych. Niemal co czwarty projekt realizowany w ramach obszaru priorytetowego społeczeństwo informacyjne (kategorie interwencji 10-15) dotyczy właśnie budowy infrastruktury sieci. W nawiązaniu do danych z umów o dofinansowanie zostanie wybudowanych 31 395 km (25 532 km) sieci Internetu szerokopasmowego – najwięcej w woj. wielkopolskim i mazowieckim – odpowiednio 4 464 i 3 973 km.

Wprowadzonych zostanie 5 159 nowych e-usług (najwięcej w woj. warmińsko-mazurskim – 1 134 (1 130) oraz mazowieckim – 1 055 (918), zaś liczba rejestrów publicznych udostępnionych on-line wynosić będzie – 1 048, najwięcej w województwie śląskim – 679.

Poprawa dostępności terytorialnej

Zgodnie z danymi zawartymi w umowach o dofinansowanie podpisanych do końca 2012 r. wybudowanych zostanie łącznie ponad 1 277 km (1 086 km) dróg ekspresowych i autostrad – najwięcej w woj. łódzkim i mazowieckim – odpowiednio 265,82 i 145,68 km.

Ponadto wybudowanych lub przebudowanych zostanie łącznie ok. 2 667 km (2 034 km) dróg krajowych i wojewódzkich – największa wartość ww. wskaźnika występuje w woj. kujawsko-pomorskim oraz małopolskim – odpowiednio 491 i 233 km (265 i 233 km). Z kolei wskaźnik wybudowanych lub przebudowanych dróg powiatowych i gminnych kształtuje się na poziomie ponad 6 563 km (6 406 km) – inwestycje dotyczące najdłuższych odcinków przedmiotowych dróg prowadzone będą w woj. podkarpackim i mazowieckim – odpowiednio 958 i 936 km.

Postęp w realizacji inwestycji kolejowych kształtuje się w następujący sposób – długość wybudowanych lub przebudowanych linii kolejowych wynosić będzie ok. 1 502 km (1 197 km), w tym najwięcej w woj. pomorskim – ok. 249 km (181 km) oraz w woj. zachodniopomorskim – 207 km.

W zakresie projektów związanych z taborem kolejowym – zostaną zakupione /zmodernizowane 373 jednostki, w których będzie mogło podróżować 46,3 tys. osób.

Zrównoważony rozwój, ekologia

Jednym z podstawowych przedsięwzięć w zakresie ochrony środowiska jest uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej. Na podstawie umów o dofinansowanie szacuje się, że wybudowanych lub przebudowanych zostanie łącznie ok. 20 721 km (19 429 km) sieci kanalizacyjnej (najwięcej w woj. śląskim i małopolskim – 3625 km (3 495) i 2 507 km (2 255 km) oraz ponad 5 538 km (5 123) km sieci wodociągowej (największe wartości notuje się w przypadku woj. podkarpackiego i świętokrzyskiego odpowiednio ok. 819 km i 711 km).

Niemniej istotne oraz również zakrojone na szeroką skalę są przedsięwzięcia związane z odnawialnymi źródłami energii. W przedmiotowym zakresie zaplanowano wytworzenie 40 358 jednostek energii cieplnej i elektrycznej przy wykorzystaniu energii promieniowania słonecznego. Regionami, które przodują w tego rodzaju projektach jest woj. lubelskie i łódzkie, odpowiednio 9 256 i 7 282 jednostek.

Infrastruktura społeczna, ochrony zdrowia, kultura

Umowy podpisane do końca 2012 r. w tym zakresie zakładają m.in. wsparcie ponad 1 144 instytucji ochrony zdrowa (najwięcej w woj. śląskim – 141), wsparcie 840 (683) obiektów infrastruktury społecznej – największa wartość wskaźnika szacowana jest dla województwa pomorskiego – 327 (235) oraz 1 577 obiektów infrastruktury mieszkalnictwa – największa część z nich znajduje się w woj. dolnośląskim – 613.

Istotne znaczenie dla rozwoju regionalnego mają regionalne programy operacyjne (RPO) przygotowywane przy współpracy z ministrem do spraw rozwoju regionalnego. Obok działań w ramach RPO realizowane były projekty współfinasowane z Europejskiej Współpracy Transgranicznej oraz Mechanizmów Finansowych (EOG i Norweski), jak również Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Dodatkowo do samorządów województw oddelegowano zarządzanie niektórymi działaniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT)

Realizacji Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT) służą trzy typy programów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR):



  • Programy współpracy transgranicznej,

  • Programy współpracy transnarodowej,

  • Programy współpracy międzyregionalnej.




    • Programy współpracy transgranicznej

Celem programów transgranicznych jest rozwijanie wspólnych inicjatyw lokalnych i regionalnych. Realizowane są one w regionach położonych wzdłuż wewnętrznych i zewnętrznych granic Unii Europejskiej, co do zasady w przylegających do granicy jednostkach NTS 3. Programy te umożliwiają zarówno realizację przedsięwzięć infrastrukturalnych, jak i działań mających na celu zacieśnianie stosunków czy wymianę kulturalną między sąsiadującymi obszarami z pasa przygranicznego.

Strona polska pełni funkcję Instytucji Zarządzającej programami Południowy Bałtyk, Polska – Brandenburgia oraz Polska – Słowacja; dla programów Polska – Meklemburgia Pomorze Przednie/Brandenburgia, Polska – Saksonia, Polska – Litwa oraz Polska – Czechy pełni funkcję Koordynatora Krajowego.

Programy współpracy transgranicznej na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej realizowane są w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP), stanowiącego nową inicjatywę Unii Europejskiej. W perspektywie finansowej 2007-2013 Polska zarządza dwoma takimi programami: Polska – Białoruś – Ukraina i Litwa – Polska – Rosja.

Program Współpracy Transgranicznej Południowy Bałtyk

W Programie biorą udział partnerzy z pięciu państw (Polska, Niemcy, Szwecja, Dania i Litwa).

Od początku realizacji Programu do końca 2012 r. wybrano do dofinansowania 77 projektów. Ze środków EFRR przyznano im 61,6 mln euro. W dotychczas zatwierdzonych w Programie projektach uczestniczy 223 polskich partnerów (w tym 22 jako Partner Wiodący25); wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 18,26 mln EUR.

W 2012 roku przyznano dofinansowanie dla 10 projektów, których łączna wartość wyniosła blisko 4,7 mln euro.



Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Polska (Województwo Lubuskie) –Brandenburgia 2007-2013

W Programie do końca roku 2012 wybrano do dofinansowania 92 projekty. Ze środków EFRR przyznano im 134,7 mln euro. Podpisano 82 umowy o dofinansowanie na kwotę 104,3 mln euro (83,75% alokacji). W dotychczas zatwierdzonych w Programie projektach uczestniczy 126 polskich partnerów (w tym 39 jako partner wiodący), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi ponad 55 mln euro.

W roku 2012 przyznano dofinansowanie 7 projektom na kwotę prawie 17 mln euro. Większość z ww. projektów wpisywała się w priorytet 3. Wspieranie dalszego rozwoju zasobów ludzkich i transgranicznej kooperacji.

Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013

Od początku realizacji Programu do końca 2012 r. do dofinansowania wybrano 108 projektów na łączną kwotę 157,9 mln euro z EFRR. Dotychczas w Programie zakontraktowano 100 projektów z udziałem 149 polskich partnerów (w tym 64 jako PW), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 80,9 mln euro.

Największa liczba wniosków o dofinansowanie została złożona i zatwierdzona w ramach priorytetu 2. Rozwój społeczno-gospodarczy. W ramach ww. priorytetu są wspierane działania związane z rozwojem współpracy transgranicznej w zakresie turystyki, ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a także projekty sieciowe26.

Jednocześnie, zakończyła się rzeczowa realizacja 53 projektów dofinansowanych w ramach Programu. Realizacja tychże projektów wpłynęła korzystnie na rozwój infrastruktury, ochronę środowiska, a także na ochronę dziedzictwa kulturowego.



Program Współpracy Transgranicznej Polska – Meklemburgia Pomorze Przednie/Brandenburgia 2007-2013

W Programie do końca roku 2012 wybrano do dofinansowania 66 projektów. Ze środków EFRR przyznano im 124,3 mln euro. Podpisano 64 umowy o dofinansowanie na kwotę 117,8 mln euro (94% alokacji). Beneficjentom zrefundowano środki w wysokości 61,6 mln euro. W dotychczas zatwierdzonych w Programie projektach uczestniczy 92 polskich partnerów (w tym 18 jako PW), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 49,3 mln euro.

W roku 2012 w związku z wysokim stopniem kontraktacji środków nie zatwierdzano nowych projektów. Większość projektów w Programie realizowana jest w ramach infrastruktury społecznej i transportowej, kultury, turystyki oraz bezpieczeństwa publicznego, ochrony środowiska i edukacji. Ponadto wspierane są działania ukierunkowane na współpracę społeczeństw i przedsiębiorstw oraz dotyczące mobilności zawodowej.

Program Współpracy Transgranicznej Polska – Saksonia 2007-2013

W Programie prowadzony jest ciągły nabór projektów, aż do wyczerpania się alokacji w poszczególnych kategoriach interwencji. Od momentu uruchomienia Programu do końca 2012 r. zostało zatwierdzonych 126 wniosków o dofinansowanie na kwotę 96,9 mln euro z EFRR. W dotychczas zatwierdzonych w Programie projektach uczestniczy 158 polskich partnerów (w tym 82 jako PW), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 63,9 mln euro.

Do końca 2012 r. zostało zawartych 126 umów o dofinansowanie o wartości 96,3 mln euro, co stanowi 92 % alokacji. Dotychczas większym zainteresowaniem cieszą się działania przyporządkowane do priorytetu 1. Rozwój transgraniczny, gdzie najczęściej wspierane były projekty z zakresu poprawy i rozwoju infrastruktury turystycznej, ładu przestrzennego i planowania, gospodarki, nauki oraz ochrony przyrody.

Program Współpracy Transgranicznej Litwa – Polska 2013

Do 31 grudnia 2012 r. wybrano do dofinansowania i zakontraktowano 55 projektów (w tym 2 strategiczne i 2 w ramach pierwszej edycji Funduszu Małych Projektów). Ze środków EFRR  przyznano im 68, 1 mln euro. W dotychczas zatwierdzonych w Programie projektach uczestniczy 77 polskich partnerów (w tym 33 jako partner wiodący); wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 36,7 mln euro.

Największym zainteresowaniem cieszył się priorytet 1. dotyczący wzrostu konkurencyjności regionu transgranicznego, w ramach którego złożono 22 z 41 wniosków o dofinansowanie.

Program Współpracy Transgranicznej Czechy – Polska 2007-2013

Do dnia 31 grudnia 2012 r. złożono 622 wnioski na łączną kwotę dofinansowania z EFRR 451,2 mln euro. Do końca roku 2012 podpisano 249 umów o dofinansowanie, na łączną kwotę 212 mln euro (96,6 % alokacji) ze środków EFRR. Na rzecz beneficjentów dokonano refundacji na kwotę ok. 140 mln euro z EFRR. W dotychczas zatwierdzonych projektach uczestniczy 310 polskich partnerów (w tym 101 jako PW), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi 82,5 mln euro.

Największym zainteresowaniem wśród wnioskodawców w 2012 r. cieszył się priorytet 2. dotyczący wsparcia rozwoju turystyki, przedsiębiorczości i edukacji i 3. dotyczący wspierania współpracy społeczności.

Program Współpracy Transgranicznej Polska – Białoruś – Ukraina 2007-2013

Do 31 grudnia 2012 r. w Programie wybrano do dofinansowania 99 wniosków, którym przyznano 162,5 mln euro dofinansowania z ENPI. Do końca 2012 r. podpisano 36 umów o dofinansowanie na kwotę 69,8 mln euro (40,7% środków przeznaczonych na projekty). Do końca 2012 r. w Programie zatwierdzono 99 projektów z udziałem 136 polskich partnerów (w tym 75 jako PW). Wśród projektów złożonych do 2012 r. (3 nabory wniosków) największym zainteresowaniem cieszył się priorytet 1 dotyczący Wzrostu konkurencyjności obszaru przygranicznego (384 złożonych wniosków na 835).



Program Współpracy Transgranicznej Litwa – Polska – Rosja 2007-2013

Do końca 2012 r. Wspólny Komitet Monitorujący wybrał do dofinansowania 60 projektów, na kwotę dofinansowania z EFRR ok. 113,5 mln euro (w tym 7 projektów strategicznych, o wartości dofinansowania 56,7 mln euro, z czego środki z EFRR to 35,1 mln euro, a 21,6 mln euro to środki z budżetu Federacji Rosyjskiej oraz 53 projekty konkursowe na kwotę dofinansowania z EFRR 78,6 mln euro).

Do 31 grudnia 2012 r. podpisano 42 umowy o dofinansowanie z udziałem 31 polskich partnerów (w tym 23 jako PW). Największym zainteresowaniem wśród beneficjentów cieszyło się działanie 2.1 dotyczące rozwoju turystyki na obszarach przygranicznych (24 z 60 projektów zatwierdzonych do dofinansowania).


    • Programy współpracy transnarodowej

Programy transnarodowe ukierunkowane są na integrację terytorialną Unii Europejskiej; wspierają dostępność, zrównoważony rozwój obszarów miejskich, innowacyjność i ochronę środowiska naturalnego. Obejmują one działania wspierające harmonijny, trwały i zrównoważony rozwój oraz integrację przestrzenną dużych, ponadnarodowych grup regionów Unii Europejskiej. Przedsięwzięcia realizowane w programach współpracy transnarodowej mają najczęściej charakter nieinwestycyjny. Polegają m.in. na opracowywaniu i wdrażaniu strategii, przygotowaniu dokumentów niezbędnych do realizacji inwestycji o znaczeniu ponadnarodowym, wypracowywaniu koncepcji nowoczesnych rozwiązań z dziedziny transportu, rozwoju miast, ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, tworzenia sieci współpracy, wymiany doświadczeń.

Program Współpracy Transnarodowej dla Europy Środkowej 2007-2013

W Programie do końca 2012 r. wybrano do dofinansowania 23 projekty. Ze środków EFRR przyznano im 231 mln euro. Podpisano 123 umowy stanowiące 99% alokacji. Dotychczas w Programie zatwierdzono 124 projekty z udziałem 181 polskich partnerów (w tym 12 jako PW), wartość przyznanego im dofinansowania wynosi ponad 30 mln euro.

Największym zainteresowaniem wnioskodawców w 2012 r. cieszył się priorytet 3., dotyczący ochrony środowiska (30 % złożonych wniosków projektowych).

Program Regionu Morza Bałtyckiego 2007-2013

Od początku realizacji Programu do końca 2012 r. wybrano do dofinansowania 88 projektów. Ze środków EFRR przyznano im 201,4 mln euro. Beneficjentom wypłacono 96,7 mln euro, co stanowi 48% alokacji. Dotychczas w Programie zatwierdzono 73 projekty z udziałem 162 polskich partnerów (w tym 4 jako PW), wartość dofinansowania wynosi 24,1 mln euro.

Największym zainteresowaniem w 2012 r. cieszył się priorytet 4. Promowanie atrakcyjności i konkurencyjności miast i regionów.


    • Program współpracy międzyregionalnej

Program międzyregionalny umożliwia wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk w zakresie wspierania innowacyjności i gospodarki opartej na wiedzy oraz ochrony środowiska. Jego istotą jest wsparcie przedsięwzięć polegających na wymianie doświadczeń z zakresu rozwoju regionalnego oraz wykorzystania funduszy strukturalnych, przede wszystkim między władzami szczebla regionalnego i lokalnego.

Program Współpracy Międzyregionalnej INTERREG IVC 2007-2013

W Programie ostatnie projekty zatwierdzono w grudniu 2011 r. W sumie dofinansowanie otrzymały 204 przedsięwzięcia. Ze środków EFRR przyznano im łącznie 312,3 mln euro. Polskie instytucje uczestniczą w 98 projektach. Spośród 121 polskich partnerów dwaj pełnią funkcję lidera (partnera wiodącego) projektu. Wartość dofinansowania z EFRR przyznanego polskim instytucjom wynosi 16,1 mln euro.

Największym zainteresowaniem polskich beneficjentów cieszyły się dwa obszary interwencji: w priorytecie dotyczącym innowacyjności – przedsiębiorczość i wsparcie MŚP, a w priorytecie obejmującym kwestie środowiska – energia i zrównoważony transport.
Pozostałe formy wsparcia rozwoju regionalnego

Rozwój regionów wspierany jest także ze środków finansowych pochodzących ze Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy oraz Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego.

Na podstawie Umowy ramowej pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Szwajcarską Radą Federalną o wdrażaniu Szwajcarsko - Polskiego Programu Współpracy z dnia 20 grudnia 2007 r. Polska uzyskała wsparcie w wysokości 489,02 mln CHF27.

Szwajcarsko-Polski Program Współpracy ma na celu zmniejszanie różnic społeczno-gospodarczych, istniejących pomiędzy Polską a wyżej rozwiniętymi państwami UE, oraz różnic na terytorium Polski, występujących pomiędzy ośrodkami miejskimi a regionami słabo rozwiniętymi pod względem strukturalnym.

Z założeń programu wynikało, iż co najmniej 40%  środków zostanie rozdysponowanych w czterech województwach południowo – wschodniej Polski: lubelskim, małopolskim, podkarpackim i świętokrzyskim. Zgodnie z obliczeniami po zakończeniu procesu kontraktacji (po 14 czerwca 2012 r.) na obszary koncentracji geograficznej przeznaczono 43% alokacji.28

Szwajcarsko-Polski Program Współpracy wspiera następujące obszary priorytetowe:

1. Bezpieczeństwo, stabilność, wsparcie reform:


    • inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego regionów peryferyjnych i słabo rozwiniętych;

    • środki ochrony granic.

2. Środowisko i infrastruktura:

    • odbudowa i remont infrastruktury środowiskowej i poprawa stanu środowiska (w tym transport publiczny, gospodarka odpadami, efektywność energetyczna);

    • bioróżnorodność i ochrona ekosystemów oraz wsparcie transgranicznych inicjatyw środowiskowych.

3. Sektor prywatny:

  • poprawa środowiska biznesowego i dostępu do kapitału dla małych i średnich przedsiębiorstw;

  • rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP (społeczna odpowiedzialność biznesu).

4. Rozwój społeczny i zasobów ludzkich:

    • ochrona zdrowia (w tym promocja zdrowia i opieka społeczna);

    • badania i rozwój:

    • Polsko-Szwajcarski Program Badawczy;

    • Fundusz Stypendialny.

Ponadto, w ramach tzw. alokacji specjalnych Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy, utworzono:

  • Grant Blokowy dla Organizacji Pozarządowych i Polsko-Szwajcarskich Regionalnych Projektów Partnerskich, w ramach którego działa Fundusz dla Organizacji Pozarządowych oraz Fundusz Partnerski;

  • Fundusz na Przygotowanie Projektów;

  • Fundusz Pomocy Technicznej;

  • projekt wskazany przez stronę szwajcarską.

14 czerwca 2012 r. zakończono prace nad kontraktacją środków Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Do końca 2012 r. zakontraktowano w sumie w całym okresie wdrażania programu 100% dostępnej alokacji, tj. 464, 57 mln CHF29. Łącznie podpisano 58 umów, w tym 50 ws. projektów indywidualnych oraz 8 ws. programów/grantów blokowych/alokacji specjalnych.

W samym 2012 r. zakontraktowano środki w wysokości ok. 186 mln CHF (ok. 40 % alokacji). W 2012 r. podpisano 20 umów ws. projektów indywidualnych oraz 1 dla projektu wskazanego przez stronę szwajcarską w ramach alokacji specjalnych.

Do końca 2012 r. w ramach prefinansowania strona polska przekazała instytucjom realizującym środki w kwocie ponad 87 mln CHF, co stanowiło blisko 19% kwoty alokacji przyznanej Polsce.30 W 2012 r. środki przekazane instytucjom realizującym wyniosły ok. 54,5 mln CHF (12 % alokacji).

Najwięcej środków w ramach obszarów priorytetowych Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy przeznaczono na działania w następujących dziedzinach: Odbudowa, remont, przebudowa i rozbudowa podstawowej infrastruktury, Poprawa środowiska biznesowego i dostępu do kapitału dla małych i średnich przedsiębiorstw, Inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego regionów peryferyjnych i słabo rozwiniętych oraz Badania i rozwój.



Tabela 2. Projekty i programy wdrażane w ramach Programu w podziale na priorytety i obszary tematyczne31

Obszary wsparcia

Liczba projektów/programów

Priorytet Bezpieczeństwo stabilność i wsparcie reform, w tym:

17

Inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego regionów peryferyjnych i słabo rozwiniętych

10

Środki ochrony granic

7

Priorytet Środowisko i infrastruktura, w tym:

23

Odbudowa i remont infrastruktury środowiskowej i poprawa środowiska (w tym transport publiczny, gospodarka odpadami, efektywność energetyczna)

16

Bioróżnorodność i ochrona ekosystemów oraz wsparcie transgranicznych inicjatyw środowiskowych

7

Priorytet Sektor prywatny, w tym:

3

Poprawa środowiska biznesowego i dostępu do kapitału dla małych i średnich przedsiębiorstw

2

Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP (Społeczna odpowiedzialność biznesu)

1

Priorytet Rozwój społeczny i zasobów ludzkich, w tym:

10

Ochrona zdrowia (w tym promocja zdrowia i opieka społeczna)

8

Badania i rozwój

2

Polsko-Szwajcarski Program Badawczy

1

Fundusz Stypendialny

1

Alokacje specjalne, w tym:

5

Grant Blokowy - Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

1

Grant Blokowy - Fundusz Partnerski

1

Łodygowice - projekt wskazany przez stronę szwajcarską

1

Fundusz na Przygotowanie Projektów

1

Fundusz Pomocy Technicznej

1

Ogółem

58

W 2012 r. kontynuowano lub inicjowano proces wdrażania projektów wspieranych w ramach obszarów priorytetowych, który potrwa do 14 czerwca 2017 r. W roku 2012 większość projektów weszła w fazę realizacji – rozpoczęto wdrażanie ok. 30 projektów. Reszta przedsięwzięć została uruchomiona w latach wcześniejszych.

W ramach realizacji projektów indywidualnych odnotowano już pierwsze rzeczowe efekty ich wdrażania. W obszarze dotyczącym Środków ochrony granic zakupiono pojazdy dla mobilnych grup kontrolnych Służby Celnej, rozpoczęto realizację szkoleń z zakresu zachowania w sytuacjach kryzysowych, skierowanych do przedstawicieli gmin, policji oraz służb ratowniczych z terenów przygranicznych, a także rozpoczęto pierwsze prace na placu budowy kolejowego przejścia granicznego w Siemianówce.

W fazę intensywnej realizacji weszły programy z obszarów Inicjatywy na rzecz rozwoju regionalnego oraz Ochrona zdrowia (działania dotyczące poprawy usług pomocy społecznej), których częścią są działania re-grantingowe. W sumie Instytucje Realizujące przeprowadziły już 16 naborów na podprojekty (dodatkowo jeden nabór otwarty w roku sprawozdawczym ma się zakończyć w 2013 r.).

W 2012 r. osiągnięto także pierwsze widoczne efekty realizacji przedsięwzięć infrastrukturalnych dotyczących efektywności energetycznej i gospodarki odpadami. Udało się zainstalować pierwsze systemy solarne oraz rozpoczęto demontaż i utylizację azbestu pochodzącego z pokryć dachowych.

W ramach Polsko-Szwajcarskiego Funduszu Badawczego uruchomiono wszystkie projekty z listy podstawowej przedsięwzięć wybranych w konkursie zorganizowanym w 2012 r. oraz zadecydowano o dofinansowaniu dodatkowych projektów z listy rezerwowej.

Instytucje odpowiedzialne za realizację następujących alokacji specjalnych: Fundusz Stypendialny, Fundusz dla Organizacji Pozarządowych oraz Fundusz Partnerski zorganizowały kolejne konkursy dla instytucji, które chciałyby zrealizować przedsięwzięcia wspierane środkami Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. Do końca 2012 r. w ramach ww. trzech Funduszy wybrano ok. 250 przedsięwzięć do dofinansowania. Ponadto, zakończono realizację Funduszu na Przygotowanie Projektów, dzięki któremu możliwa była realizacja 36 projektów.

Na podstawie Memorandów of Understanding – podpisanych przez rząd polski z państwami EFTA: Królestwem Norwegii, Republiką Islandii i Księstwem Liechtenstein w październiku 2004 r. – Polska uzyskała wsparcie finansowe w wysokości 558,63 mln EUR32 w postaci tzw. Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2004 - 2009.

2012 rok był ostatnim rokiem realizacji projektów w ramach Mechanizmów Finansowych na lata 2004-2009. W ramach obszarów priorytetowych zrealizowano w sumie 410 przedsięwzięć. Dodatkowo, w ramach grantów blokowych wsparto ponad 1000 projektów o mniejszej skali (nie licząc Funduszu Kapitału Początkowego, który był wdrażany przez stronę darczyńców). W rezultacie, w ramach Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2004-2009 rozdysponowano 100% alokacji przeznaczonej na dofinansowanie projektów, tj. kwotę ponad 528 mln EUR.

Według stanu na 31 grudnia 2012 r., w ramach pojedynczych projektów i programów oraz grantów blokowych (łącznie z Funduszem Kapitału Początkowego) wydatkowano 493,8 mln EUR (stanowi to ponad 95% kwoty zakontraktowanej z beneficjentami i z operatorami grantów blokowych), z czego 15 mln EUR wydatkowano w 2012 r.

W 2012 r. nadal trwała realizacja ostatnich 11 projektów (których okres wdrażania został wydłużony decyzją darczyńców).

W dziedzinie ochrony środowiska zrealizowano różnorodne działania inwestycyjne (dotyczące m.in. termomodernizacji, budowy kanalizacji sanitarnej) oraz działania miękkie związane zarówno z bioróżnorodnością, jak i wzmocnieniem zdolności administracyjnych instytucji zaangażowanych w ochronę środowiska. W zakresie tematycznym dotyczącym nauki i edukacji sfinansowano przedsięwzięcia w ramach komponentów: Badania Naukowe, Polsko-Norweski Fundusz Badań Naukowych oraz Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy. W kolejnym obszarze – Opieka zdrowotna i opieka nad dzieckiem zrealizowano 74 projekty dotyczące m.in. budowy stref rekreacji dziecięcej, wsparcia szpitali, wdrożenia programów profilaktycznych i przesiewowych, zakupu sprzętu diagnostycznego, medycznego oraz sportowego. W dziedzinie mającej na celu wzmocnienie strefy Schengen, w wyniku realizacji 30 projektów, wsparto m.in. działania Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz służb podległym wojewodom, w zakresie modernizacji przejść granicznych, zakupu sprzętu transportowego i specjalistycznego, wzmocnienia sądownictwa.

Dzięki obszarowi dotyczącemu wsparcia dla wprowadzenia w życie dorobku prawnego UE przeszkolono urzędników, opracowano wiele ekspertyz oraz utworzono bazy danych.

W zakresie polityki regionalnej i działań transgranicznych sfinansowano inicjatywy dotyczące promocji regionów, turystyki, transferu wiedzy, tworzeniu narzędzi internetowych. Wartością dodaną tego priorytetu były partnerstwa tworzone na poziomie pojedynczych projektów, z podmiotami pochodzącymi najczęściej z Ukrainy, Niemiec czy Norwegii. W obszarze priorytetowym dotyczącym rozwoju administracji publicznej zrealizowano działania związane m.in. ze szkoleniami, tworzeniem narzędzi internetowych, platform e-learningowych, głównie dla jednostek samorządu terytorialnego. Fundusz dla Organizacji Pozarządowych pozwolił na zrealizowanie ponad 600 inicjatyw, z czego prawie 30% to działania mikro realizowane przez organizacje nowopowstałe.

Na podstawie Memorandów of Understanding – podpisanych przez rząd polski z państwami EFTA: Królestwem Norwegii, Republiką Islandii i Księstwem Liechtenstein w czerwcu 2011 r. - Polska uzyskała wsparcie finansowe w wysokości ponad 578,1 mln EUR33 w postaci tzw. Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2009 - 2014.

Głównymi celami są: przyczynianie się do zmniejszania różnic społecznych i ekonomicznych w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz wzmacnianie stosunków dwustronnych pomiędzy Polską a państwami-darczyńcami.

W dokumentach programowych przewidziano realizację 16 programów (oraz dodatkowo Fundusz Pomocy Technicznej i Fundusz Współpracy Dwustronnej, a także wdrażany przez instytucję norweską program Fundusz na rzecz godnej pracy i dialogu trójstronnego):



  • Ochrona różnorodności biologicznej i ekosystemów;

  • Wzmocnienie monitoringu środowiska oraz działań kontrolnych;

  • Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii;

  • Fundusz dla Organizacji Pozarządowych;

  • Lokalne i regionalne inicjatywy na rzecz zmniejszenia nierówności i promowania spójności społecznej;

  • Poprawa i lepsze dostosowanie ochrony zdrowia do trendów demograficzno-epidemiologicznych;

  • Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego;

  • Promowanie różnorodności w kulturze i sztuce w ramach europejskiego dziedzictwa kulturowego;

  • Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy;

  • Wsparcie rozwoju i szerokiego stosowania technologii CCS w Polsce;34

  • Polsko- Norweska Współpraca Badawcza;

  • Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu;

  • Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie i przemocy ze względu na płeć;

  • Współpraca w obszarze Schengen;

  • Budowanie potencjału instytucjonalnego i współpraca w obszarze wymiaru sprawiedliwości;

  • Wsparcie służby więziennej.

Pierwsze środki zostały zakontraktowane i wydatkowane w 2012 r. Zgodnie ze stanem na 31 grudnia 2012 r. poziom kontraktacji środków w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 wyniósł ok. 66% alokacji na programy, biorąc pod uwagę wartość decyzji darczyńców35. Jeśli za podstawę przyjmiemy wartość podpisanych umów – poziom kontraktacji wyniósł ok. 40%36 alokacji na programy. W 2012 roku w ramach realizowanych programów zostały zaangażowane środki finansowe w wysokości ok. 18,1 mln EUR.

Etap wdrażania programów w 2012 r. należałoby określić jako początkowy. Cztery programy polskich operatorów, zaakceptowane przez darczyńców w 2012 r. uruchomiły działania merytoryczne. W przypadku dwóch z nich – Promowanie różnorodności w kulturze i sztuce; Polsko-Norweska Współpraca Badawcza – przeprowadzono nabory wniosków. W ramach programu Promowanie różnorodności w kulturze i sztuce złożonych zostało 135 wniosków na łączną kwotę ponad 42 tys. euro. Wybranych do dofinansowania zostało 24 projekty: 8 w obszarze tematycznym muzyka i sztuki sceniczne, 3 w obszarze sztuki plastyczne i wizualne, 3 w obszarze edukacja kulturalna i 10 w obszarze dziedzictwo kulturowe.

Rozpoczęła się również realizacja projektu predefiniowanego w ramach programu Lokalne i regionalne inicjatywy na rzecz zmniejszenia nierówności i promowania spójności społecznej. Operator Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego prowadził zaś akcję informacyjną dotyczącą planowanych naborów. W przypadku programu wdrażanego przez norweską instytucję – Fundusz na rzecz godnej pracy i dialogu trójstronnego – w 2012 r. zakończono konkurs.

1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna
warunków zamówienia
istotnych warunków
przedmiotu zamówienia
wyboru operacji
Specyfikacja istotnych
produktu leczniczego
oceny operacji
rozwoju lokalnego
strategii rozwoju
kierowanego przez
specyfikacja istotnych
Nazwa przedmiotu
Karta oceny
ramach działania
przez społeczno
obszary wiejskie
dofinansowanie projektu
lokalnego kierowanego
Europa inwestująca
Regulamin organizacyjny
przetargu nieograniczonego
kryteria wyboru
Kryteria wyboru
Lokalne kryteria
Zapytanie ofertowe
Informacja prasowa
nazwa produktu
Program nauczania
Instrukcja obsługi
zamówienia publicznego
Komunikat prasowy
programu operacyjnego
udzielenie zamówienia
realizacji operacji
opieki zdrowotnej
przyznanie pomocy
ramach strategii
Karta kwalifikacyjna
oceny zgodno
Specyfikacja techniczna
Instrukcja wypełniania
Wymagania edukacyjne
Regulamin konkursu
lokalnych kryteriów
strategia rozwoju
sprawozdania finansowego
ramach programu
ramach poddziałania
kryteriów wyboru
operacji przez
trybie przetargu