Krótko móWIĄC



Pobieranie 31.5 Kb.
Data13.06.2018
Rozmiar31.5 Kb.

KRÓTKO MÓWIĄC

Wygodnie jest definiować pieniądz, wskazując jego funkcje, a nie cechy fizyczne: pieniądzem jest to, co jest środkiem wymiany, a w efekcie również miernikiem wartości i środkiem gromadzenia oszczędności. W różnych społeczeństwach pieniądz gorzej lub lepiej spełnia te funkcje. Są różne rodzaje pieniądza: np. może on być towarowy, symboliczny, bezgotówkowy.

Bezpośrednie korzyści z zastąpienia gospodarki naturalnej (barterowej) gospodarką pieniężną polegają na zmniejszeniu społecznych kosztów transakcyj-nych. Natomiast korzyść pośrednią stanowi wzrost efektywności gospodarowania, który jest skutkiem specjalizacji i rozwoju rynku, a także wygody prowadzenia za pomocą pieniądza rachunku ekonomicznego.

Banki komercyjne przechowują oszczędności klientów, płacąc im za to oprocentowanie. Środki te zamieniają na kredyty dla przedsiębiorstw, gospo-darstw domowych i państwa. Banki stanowią główną część systemu finansowego, dzięki któremu oszczędności zamieniają się w inwestycje. Podobną funkcję speł-niają inni pośrednicy finansowi (np. fundusze inwestycyjne i emerytalne). Zamiana oszczędności w inwestycje odbywa się również na rynkach finanso-wych, gdzie handluje się m. in. obligacjami i akcjami).

Bank centralny kontroluje ilość pieniądza w gospodarce, nadzoruje banki komercyjne, dla których bywa również kredytodawcą ostatniej instancji, może przechowywać wkłady państwa, a także finansować jego wydatki. Banki central-ne powstały z banków komercyjnych, którym państwo najpierw zlecało pewne zadania, potem zaś (zwykle) przejmowało je na własność, aby dbały o jakość pieniądza w gospodarce.

Jest wiele rodzajów podaży pieniądza: M0 (baza monetarna, zasób pienią-dza wielkiej mocy) obejmuje monety i banknoty poza bankiem centralnym. M1 to pieniądz będący środkiem wymiany, czyli ilość gotówki w obiegu, powiększona o depozyty czekowe. Na M2 składa się M1 i tzw. prawie-pieniądz, który bez straty zamienić można na środek płatniczy M1 (chodzi np. o niewielkie wkłady termi-nowe dokonane w pieniądzu krajowym). Podaż pieniądza M3 to M2 plus pozostałe wkłady terminowe denominowane w walucie krajowej (według innej definicji w skład M3 wchodzą także wkłady terminowe dokonane w walutach obcych). Substytuty pieniądza (np. karty kredytowe) spełniają niektóre z funkcji pieniądza, przyczyniając się do zmniejszenia zapotrzebowania na środek płatniczy. Rodzaje pieniądza można uporządkować według ich płynności.

Banki komercyjne tworzą (kreują) pieniądz bezgotówkowy. Dzieje się tak, kiedy bank komercyjny udziela kredytu na sumę większą od zgromadzonych w nim oszczędności. Mnożnik kreacji pieniądza wskazuje, ile razy M1 jest większe od M0. Wielkość mnożnika zależy od stopy rezerw obowiązkowych, a także od tego, ile gotówki ludzie przechowują, ile zaś lokują w bankach w postaci wkładów płatnych na każde żądanie.

Ilość M1 w gospodarce reguluje bank centra1ny, ktorego polityka może być restrykcyjna lub ekspansywna. Po pierwsze, bank centralny wytwarza M0. Po drugie, bank centralny wpływa na skalę kreacji pieniądza przez banki komer-cyjne. Posługuje się przy tym m. in. minimalną stopą rezerw obowiązkowych, stopą redyskontową i operacjami otwartego rynku. Minimalna stopa rezerw jest dolnym limitem relacji zasobu gotówki w banku komercyjnym do sumy poczynionych weń wkładów à vista. Stopa redyskontowa stanowi cenę pożyczek banku centralnego dla banków komercyjnych. Z kolei operacje otwartego rynku polegają na kupowaniu i sprzedawaniu przez bank centralny papierów wartościo-wych za gotówkę.

Ludzie zgłaszają popyt na środek płatniczy, którego podaż reguluje bank centralny, czyli decydują się posiadać określoną ilość gotówki i wkładów czeko-wych, rezygnując z przechowywania tego majątku w formie np. bankowych wkła-dów terminowych. Zmusza ich do tego konieczność zawierania planowanych i nie planowanych transakcji, czyli motyw transakcyjny i motyw przezorności. Liczy się także motyw portfelowy: ludzie traktują gotówkę i wkłady à vista jak lokatę majątku. Krańcowa korzyść z porcji M1 maleje wraz z jego posiadaną ilością.

Natomiast miarą kosztu trzymania zasobu środka płatniczego jest nomi-nalna stopa procentowa. W przypadku wszystkich posiadanych porcji M1 koszt ten jest taki sam. Wzrost stopy procentowej zwiększa go, a spadek - zmniejsza. W efekcie linia popytu na pieniądz ma typowe ujemne nachylenie (rolę ceny pełni nominalna stopa procentowa). Jej zmiany powodują ruch po linii popytu na pie-niądz. Natomiast np. zmiany wielkości produkcji przesuwają całą tę linię.



Na rynku pieniądza ludzie wymieniają środek płatniczy na papiery wartoś-ciowe lub wkłady terminowe. Siły rynkowe sprawiają, że powstaje tu odpowiada-jąca równowadze stopa procentowa. Bank centralny wpływa na jej wysokość, np. sterując podażą środka płatniczego w gospodarce.

Pobieranie 31.5 Kb.

Share with your friends:




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna