Konferencja Komisji Wyspecjalizowanych w Sprawach Wspólnotowych I Europejskich Parlamentów Unii Europejskiej


Kontrola przestrzegania zasady pomocniczości



Pobieranie 0.6 Mb.
Strona5/8
Data28.10.2017
Rozmiar0.6 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Kontrola przestrzegania zasady pomocniczości


18 parlamentów narodowych lub izb parlamentarnych z następujących 14 państw członkowskich prowadzi kontrolę nad prawodawstwem unijnym pod kątem przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności:

Austria, Czechy (Izba Deputowanych i Senat), Dania, Estonia, Finlandia, Francja (Zgromadzenie Narodowe), Niemcy (Bundesrat), Irlandia, Włochy (Izba Deputowanych i Senat), Łotwa, Malta, Niderlandy (Izba Druga i Senat), Portugalia i Zjednoczone Królestwo (Izba Gmin i Izba Lordów).



Parlamenty narodowe i kontrola w zakresie pomocniczości: obecne traktaty

Art. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zawiera ogólną definicję pomocniczości i proporcjonalności, wskazując kiedy i w jaki sposób Wspólnota powinna podejmować działania. Traktat o Unii Europejskiej stanowi, że każde działanie podjęte przez UE w celu osiągnięcia jej celów musi być zgodne z zasadą pomocniczości: art. 2 stwierdza, że „Unia osiąga swe cele zgodnie z postanowieniami niniejszego Traktatu ... z poszanowaniem zasady  pomocniczości”.

Ponadto Traktat z Amsterdamu (który został uzgodniony w czerwcu 1997 roku i wszedł w życie w maju 1999 roku) wprowadził do Traktatu o Unii Europejskiej Protokół w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności. Protokół ten stanowi, że:

„Uzasadnienie tworzenia takich przepisów musi być podane z uwzględnieniem ich zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności dla wszystkich projektów przepisów prawa wspólnotowego; stwierdzenie, że dany cel Wspólnoty może zostać lepiej osiągnięty przez Wspólnotę musi być uzasadnione wskaźnikami jakościowymi i zawsze, gdy jest to możliwe, wskaźnikami ilościowymi.”

Protokół stwierdza również, że Komisja powinna „uzasadniać związek swoich projektów z zasadą pomocniczości; w razie potrzeby uzasadnienie towarzyszące projektowi przedstawia szczegóły w tym przedmiocie”.

Traktat z Amsterdamu zawierał również Protokół w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej. Protokół ten przypomina, że „kontrola sprawowana przez poszczególne parlamenty Państw Członkowskich nad ich rządami w zakresie działań Unii należy do organizacji i praktyki konstytucyjnej każdego Państwa Członkowskiego” . Protokół zachęca „parlamenty Państw Członkowskich do aktywnego udziału w przedsięwzięciach Unii Europejskiej” i stwierdza, że należy „zwiększyć możliwość wyrażania ich punktu widzenia w kwestiach, które mogą stanowić dla nich szczególny przedmiot zainteresowania”. Ponadto protokół stanowi, że:

“Między chwilą, kiedy projekt aktu prawnego lub projekt środka, który ma być przyjęty stosownie do tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej, jest przedstawiony we wszystkich językach przez Komisję Parlamentowi Europejskiemu i Radzie a datą jego wpisania do porządku obrad Rady w celu podjęcia decyzji lub w celu przyjęcia aktu, bądź w celu przyjęcia wspólnego stanowiska, zgodnie z artykułem 189b lub 189c Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, musi upłynąć sześć tygodni, z zastrzeżeniem nie cierpiących zwłoki wyjątków uzasadnionych w tym akcie lub we wspólnym stanowisku.”

Ponadto 3 kolejne izby lub parlamenty narodowe – francuski Senat, niemiecki Bundestag i parlament węgierski – od czasu do czasu sprawdzają, czy unijne akty prawne są zgodne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, nie czynią tego jednak w sposób systematyczny.

Z kolei 6 innych izb lub parlamentów narodowych – łotewski, luksemburski, polski (Sejm i Senat), słowacki i hiszpański – informuje, że choć obecnie nie prowadzą one kontroli w tym zakresie, to mogą to czynić w przyszłości.

Może to oznaczać, że parlamenty narodowe 20 państw członkowskich będą we właściwym czasie sprawdzać, czy unijne akty prawne są zgodne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności.

6 parlamentów narodowych lub izb parlamentarnych wykorzystuje opracowywane przez Komisję oceny wpływu jako pomoc w badaniu unijnych aktów prawnych pod kątem ich zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Są to: Czechy (Izba Deputowanych i Senat), Finlandia i Węgry oraz Zjednoczone Królestwo (Izba Gmin i Izba Lordów).

Ponadto belgijska Izba Deputowanych oświadczyła, że oceny wpływu są „niezbędne” dla kontroli parlamentarnej sprawowanej przez parlamenty narodowe, ponieważ zawierają one informacje o zgodności proponowanych aktów prawnych z zasadą proporcjonalności, co z kolei ułatwia ustalenie, czy są one zgodne z zasadą pomocniczości.

Niemiecki Bundesrat przyznał, że prawidłowe oceny wpływu mają „duże znaczenie dla ‘mechanizmu wczesnego ostrzegania w odniesieniu do zasady pomocniczości’ przewidzianego w Traktacie Konstytucyjnym. Informacje z UE o przewidywanych zaletach i wadach planowanych aktów prawnych mogą być przydatne przy badaniu przez parlamenty narodowe zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności.”

W Danii rząd został zobowiązany od stycznia 2005 roku do przesyłania specjalnych „not w sprawie zasady pomocniczości” do Komisji do Spraw Unii Europejskiej Folketingu. Duński rząd musi przygotowywać takie noty na temat wszystkich propozycji legislacyjnych o większym znaczeniu w terminie 14 dni od przyjęcia danej propozycji przez Komisję36.


    1. Kiedy Komisja powinna dokonać oceny wpływu DLA aktu prawnego?


Parlamenty narodowe mają różne zdanie o tym, na jakim etapie Komisja powinna dokonać oceny wpływu dla aktu prawnego, przy czym często dają wyraz przekonaniu, że ocena przewidywanych skutków aktów prawnych powinna być procesem ciągłym.
      1. Jak najwcześniej?


Przykładowo niemiecki Bundesrat stwierdził, że ocena wpływu powinna być przygotowywana przez Komisję na „bardzo wczesnym etapie” procedury legislacyjnej oraz że landy powinny być zaangażowane w ocenę już na tym wczesnym etapie. Parlament austriacki przyznał, że Komisja powinna dokonywać oceny wpływu „jak najwcześniej”. Takie samo jest stanowisko francuskiego Zgromadzenia Narodowego, które dodało, że ocena wpływu danej propozycji powinna w każdym przypadku być gotowa przed jej przyjęciem przez Kolegium Komisarzy.
      1. Przed opracowaniem projektu aktu prawnego przez Komisję?


Czeska Izba Deputowanych stwierdziła, że Komisja powinna dokonać oceny wpływu „zanim opracuje projekt aktu prawnego”. Również przedstawiciele czeskiego Senatu przyznali, że Komisja powinna dokonać „wstępnej oceny wpływu” przed przygotowaniem projektu aktu prawnego. Takie samo było stanowisko parlamentów cypryjskiego, estońskiego, węgierskiego, irlandzkiego, luksemburskiego oraz przedstawicieli niemieckiego Bundestagu. Żaden z tych parlamentów nie stwierdził jednak, że na tym sprawa powinna się kończyć. Wszystkie parlamenty były zdania, że Komisja powinna dokonać pierwszej oceny wpływu przed opracowaniem swojego projektu, oraz że ta wstępna ocena powinna następnie być korygowana wraz ze zmianami projektu aktu prawnego. Stanowisko to podzielał również niderlandzki Senat: „Aby uniknąć tendencyjności przy sporządzaniu projektu aktu prawnego, najlepiej byłoby, gdyby ocena wpływu była dokonywana przed opracowaniem projektu. Po przyjęciu projektu ocena wpływu aktu prawnego powinna być procesem ciągłym.”
      1. Po opracowaniu projektu i przed przyjęciem go przez Kolegium Komisarzy?


Łotewski parlament stwierdził, że przygotowanie oceny wpływu „nie powinno się rozpocząć przed zgłoszeniem ostatecznej wersji danego aktu prawnego, żeby nie wykonywać niepotrzebnej i czasochłonnej pracy – to znaczy pracy nad częściami aktu prawnego, które być może nie pojawią się w jego ostatecznej formie.” Zaproponował natomiast, aby dokonywać oceny wpływu „po opracowaniu projektu – kiedy projekt aktu prawnego skrystalizował się w ostatecznej formie – i przed przyjęciem go przez Kolegium.”

Brytyjska Izba Gmin uznała, że opracowanie „pełnej oceny wpływu” powinno nastąpić „po opracowaniu projektu, lecz przed przyjęciem go przez Kolegium.” Jednak Izba Gmin, podobnie jak czeski Senat, dokonała rozróżnienia między pełną oceną wpływu i wcześniejszymi pracami, które można wykonać przed opracowaniem pełnej wersji projektu, wysuwając argument, że ocena zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności „powinna zostać dokonana (wraz z uzasadnieniem) przed zamieszczeniem danego projektu w programie prac Komisji.” Duński parlament uznał, że oceny wpływu powinny być opracowywane przed pojawieniem się propozycji legislacyjnej w programie prac.

Polski Sejm stwierdził, że Komisja powinna dokonać oceny wpływu proponowanego aktu prawnego po przygotowaniu jego projektu „oraz podczas całego procesu legislacyjnego”.

      1. Ocena wpływu powinna być procesem ciągłym


W odpowiedzi na pytanie, kiedy należy dokonywać oceny wpływu, parlamenty narodowe najczęściej wskazywały, że ocena wpływu aktów prawnych powinna być procesem ciągłym. Takie było stanowisko belgijskiej Izby Deputowanych, belgijskiego Senatu, czeskiej Izby Deputowanych, przedstawicieli czeskiego Senatu, parlamentu fińskiego, francuskiego Senatu, przedstawicieli niemieckiego Bundestagu, parlamentów irlandzkiego, litewskiego i maltańskiego, niderlandzkiego Senatu, polskiego Sejmu, parlamentu portugalskiego oraz brytyjskiej Izby Lordów, która stwierdziła, że „oceny wpływu powinny być przeprowadzane przez wnioskodawcę na wczesnym etapie oraz należy je korygować wraz ze zmianami, jakim proponowany akt prawny ulega w trakcie procesu legislacyjnego.”
    1. Czy oceny wpływu powinny być poddawane korekcie W ZWIĄZKU Z poprawKAMI do unijnych aktów prawnych?


23 z 24 parlamentów narodowych lub izb parlamentarnych (reprezentujących 19 państw członkowskich), które odpowiedziały na to pytanie zawarte w kwestionariuszu, udzieliły odpowiedzi twierdzącej.

Tak więc parlamenty następujących państw członkowskich uważają, że opracowywane przez Komisję oceny wpływu powinny być korygowane w świetle zmian propozycji Komisji, celem dokonania oceny wpływu wprowadzonych zmian i lepszego odzwierciedlenia propozycji w jej zmienionej postaci: Austria, Belgia (Izba Deputowanych i Senat), Czechy (Izba Deputowanych i Senat), Estonia, Finlandia, Francja (Zgromadzenie Narodowe i Senat), Węgry, Irlandia, Włochy (Izba Deputowanych), Łotwa, Litwa, Luksemburg, Niderlandy (Senat), Polska (Sejm), Portugalia, Słowacja, Słowenia (Zgromadzenie Narodowe) i Zjednoczone Królestwo (Izba Gmin i Izba Lordów).

Duński parlament oświadczył, że wstępna ocena wpływu dokonywana przez Komisję nie powinna być korygowana automatycznie wraz ze zmianami unijnych projektów legislacyjnych. Jeśli jednak w trakcie procesu legislacyjnego Komisja wydaje nowy projekt, powinna mu towarzyszyć nowa ocena wpływu.

      1. Czy wszystkie poprawki powinny wiązać się z koniecznością dokonania oceny wpływu?


Brytyjska Izba Gmin (podobnie jak francuski Senat) wskazała, że poprawki mogą całkowicie zmienić skutki danego projektu aktu prawnego. Dlatego Izba Gmin stwierdziła, że „oceny wpływu powinny być opracowywane w przypadku wszystkich poprawek, które zmieniają skutki danego aktu prawnego, niezależnie od tego, czy poprawka została zaproponowana przez Komisję, Radę, czy przez Parlament Europejski. (Zadanie to byłoby łatwiejsze do wykonania, gdyby istniały przepisy uniemożliwiające rozszerzenie zakresu projektu aktu prawnego po jego opublikowaniu przez Komisję.)"

10 innych parlamentów narodowych lub izb parlamentarnych udzieliło twierdzącej odpowiedzi na pierwotne pytanie z podobnym zastrzeżeniem. Austriacki parlament, czeska Izba Deputowanych, czeski Senat, francuskie Zgromadzenie Narodowe, parlamenty irlandzki, litewski i słowacki oraz brytyjska Izba Lordów stwierdziły, że oceny wpływu powinny być opracowywane w przypadku wszystkich istotnych zmian propozycji Komisji.

Podobnie duński parlament stwierdził, że należy unikać żądania oceny wpływu dla wszystkich proponowanych poprawek, chyba że można to uczynić „nie opóźniając procesu legislacyjnego.” Również łotewski parlament oświadczył, że chociaż w teorii dobrze byłoby mieć oceny wpływu do wszystkich poprawek, „jednak proces decyzyjny UE powinien odpowiadać potrzebom praktycznym, a zatem nie może być nazbyt skomplikowany.” Postuluje, aby potrzebę dokonywania oceny wpływu poprawek rozważać w każdym przypadku indywidualnie.

      1. Kto powinien korygować oceny wpływu?


Instytucje legislacyjne

Niderlandzki Senat jasno stwierdził, że „obowiązkiem Parlamentu Europejskiego i Rady jest dokonywanie oceny wpływu proponowanych poprawek i tym samym ich uzasadnianie. Argumenty te powinny być dołączone do propozycji zmian."

Parlamenty austriacki i fiński oraz brytyjska Izba Lordów przyznały, że „autor poprawki” (tzn. Parlament Europejski lub Rada) powinien być odpowiedzialny za dokonanie oceny wpływu opracowanych przez siebie poprawek37.

Komisja

Inne parlamenty (węgierski, litewski, słowacki i słoweński) uważały, że oceny wpływu pozostają obowiązkiem Komisji przez cały czas trwania procesu legislacyjnego. Obie izby parlamentu belgijskiego stwierdziły, że obowiązek ten musi spoczywać na Komisji, aby zapewnić ciągłość procesu opracowywania oceny wpływu. Spójność sposobu dokonywania analizy można uzyskać tylko poprzez powierzenie odpowiedzialności za ocenę wpływu jednej instytucji (a mianowicie Komisji).

Francuskie Zgromadzenie Narodowe stwierdziło, że nie wydaje się pożądane ani realne uwarunkowanie prawa Rady i Parlamentu Europejskiego do wprowadzania poprawek opracowaniem przez nie oceny wpływu.

Parlament duński oświadczył, że wymaganie od Parlamentu Europejskiego i Rady opracowywania ocen wpływu „może mieć niekorzystny wpływ na przebieg procesu legislacyjnego”, w związku z czym obowiązek ten powinien spoczywać na Komisji.


    1. Czy należy oceniać wpływ unijnych aktów prawnych po ich wprowadzeniu w życie?


Wszystkie 20 parlamentów narodowych lub izb parlamentarnych (reprezentujących 17 państw członkowskich), które odpowiedziały na to pytanie kwestionariusza, udzieliły odpowiedzi twierdzącej.

Tak więc parlamenty następujących państw uważają, że unijne akty prawne powinny być badane po ich wprowadzeniu w życie w celu dokonania oceny ich wpływu: Austria, Belgia (Izba Deputowanych i Senat), Czechy (Izba Deputowanych i Senat), Dania, Finlandia, Francja (Zgromadzenie Narodowe i Senat), Irlandia, Włochy (Izba Deputowanych), Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Niderlandy (Senat), Polska (Sejm), Portugalia, Słowacja i Zjednoczone Królestwo (Izba Lordów).


      1. Kto powinien oceniać wpływ unijnych aktów prawnych po ich wprowadzeniu w życie?


Niderlandzki Senat stwierdził, że „byłoby wskazane, aby Komisja Europejska badała wpływ ważnych propozycji i oceniała te propozycje we współpracy z Parlamentem Europejskim i Radą.”

Brytyjska Izba Lordów była zdania, że obowiązek ten powinien spoczywać na „projektodawcy” aktu prawnego (zwykle Komisji).”38 Czeski Senat oraz parlamenty litewski, luksemburski i słowacki uznały, że Komisja powinna badać unijne akty prawne po ich wprowadzeniu w życie, aby ocenić wywierany przez nie wpływ. Słowacki parlament dodał, że Komisja powinna to czynić „w oparciu o odpowiednią dokumentację dostarczoną przez państwa członkowskie".

Francuskie Zgromadzenie Narodowe, maltański parlament i parlament portugalski uznały, że jest to zadanie, które powinno być wykonywane „zarówno na poziomie europejskim, jak i narodowym”. Francuski Senat i obie izby belgijskiego parlamentu podzielały tę opinię i ich zdaniem odpowiednią rolę powinny odegrać parlamenty narodowe. Łotewski parlament również zwrócił uwagę na możliwość angażowania parlamentów narodowych w ten proces, ostrzegając jednak, że „zależy to od ustroju konstytucyjnego poszczególnych państw członkowskich.”

      1. Czy należy oceniać wpływ wszystkich unijnych aktów prawnych po ich wprowadzeniu w życie39?


Duński parlament był zdania, że ocena wpływu unijnych aktów prawnych po ich wprowadzeniu w życie powinna dać Komisji możliwość „zapewnienia, by istniejące acquis communautaire było zgodne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności."

Polski Sejm opowiedział się za taką oceną, wyrażając jednak obawę, że zadanie to będzie „bardzo skomplikowane i kosztowne.” Parlament łotewski był zaniepokojony wielkością środków, które byłyby potrzebne do oceny wpływu wszystkich unijnych aktów prawnych. Zasugerował, że „należy analizować tylko szczególne lub wrażliwe obszary”. Parlament austriacki zasugerował, że zasada ta mogłaby ograniczać się do „aktów prawnych o istotnym znaczeniu dla dużej liczby ludzi lub grup interesów”. Niderlandzki Senat i parlament słowacki uznały, że ocena taka powinna być podejmowana tylko w przypadku „ważnych projektów”.


      1. W jaki sposób należy realizować to zadanie?


Parlament austriacki wspomniał, że w Austrii „kilka ustaw zobowiązuje rząd do oceny aktu prawnego i poinformowania o tym parlamentu”. Stwierdził, że ocena powinna zostać dokonana po upływie 2-5 lat od wprowadzenia aktu prawnego w życie. Brytyjska Izba Lordów zaleciła, aby taka ocena „była przeprowadzana po raz pierwszy nie później niż po upływie jednego roku od wejścia w życie danego aktu prawnego” i zwróciła się do Komisji, by ta „podtrzymała swoją deklarację przyjęcia wspólnej europejskiej metodologii mierzenia obciążeń administracyjnych”, potwierdzając, że aktualnie trwa faza pilotażowa.

Irlandzki parlament przyznał, że powinien istnieć „zaplanowany, stały punkt oceny powdrożeniowej istotnych propozycji legislacyjnych.” Również niderlandzki Senat zasugerował, że propozycje legislacyjne powinny zawierać „klauzulę przeglądu”, stwierdzającą „kiedy należy dokonać przeglądu.”

Portugalski parlament podkreślił potrzebę wprowadzenia „uzgodnionych wytycznych” dla właściwych władz, zaś polski Sejm podkreślił, że „konieczne jest określenie katalogu kategorii dokumentów wymagających badania”.



    1. Pobieranie 0.6 Mb.

      Share with your friends:
1   2   3   4   5   6   7   8




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna