Informacja


D. Apelacja w postępowaniu uproszczonym – art. 505(10) § 3 Kpc



Pobieranie 2.74 Mb.
Strona6/45
Data28.10.2017
Rozmiar2.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   45

D. Apelacja w postępowaniu uproszczonym – art. 505(10) § 3 Kpc


Rzecznik zgłosił udział18 w postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej Ryszarda G.19 przedstawiając następujące stanowisko: „art. 505(10) § 3 Kodeksu postępowania cywilnego jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP”. Kwestionowany przepis reguluje rozpoznanie apelacji w postępowaniu uproszczonym. Wprowadzenie postępowania uproszczonego było odpowiedzią na rosnącą liczbę spraw wpływających do sądów i przedłużanie okresu ich rozpoznawania. Odpowiadało także oczekiwaniom społecznym, idącym w kierunku odformalizowania spraw drobnych i prostych. W trybie postępowania uproszczonego toczą się sprawy o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10  tysięcy złotych, sprawy o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty, oraz sprawy o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej. W postępowaniu tym rozpatrywane są zatem sprawy niezwykle doniosłe z życiowego punktu widzenia przeważającej części społeczeństwa. W postępowaniu uproszczonym sąd rozpoznaje apelację w składzie jednego sędziego. Sąd może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona w apelacji lub w odpowiedzi na apelację zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wreszcie, zgodnie z treścią zaskarżonego przepisu, sąd może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym także wtedy, gdy podniesione w apelacji zarzuty są oczywiście bezzasadne. Unormowanie apelacji w postępowaniu uproszczonym zawiera dwa zasadnicze odstępstwa od zasad ogólnych. Po pierwsze – odstępstwo od zasady kolegialności przy rozpoznawaniu spraw, po drugie – odstępstwo od zasady, że apelację rozpatruje się na rozprawie.

Istotnym zarzutem formułowanym w skardze konstytucyjnej jest zarzut niedookreśloności przesłanki, od której uzależnione jest rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie „oczywistej bezzasadności” zarzutów apelacji nie ma precyzyjnych granic znaczeniowych: jest pojęciem ocennym. Nie oznacza to jednak, by posłużenie się tym pojęciem przez ustawodawcę było równoznaczne z naruszeniem zasad konstytucyjnych. Stosowaniu przez sądy przepisów zawierających zwroty niedookreślone powinno towarzyszyć szczególnie jasne uzasadnienie rozstrzygnięcia; dzięki uzasadnieniu sądy powinny niejako udostępniać informację o tym, jak ujmują sens niedookreślonego pojęcia. Unormowanie trybu rozpoznawania apelacji w postępowaniu uproszczonym nasuwa istotne wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnego prawa do sądu. Można bowiem usprawiedliwić zarówno rozpoznawanie środka odwoławczego na posiedzeniu niejawnym, jak i zaakceptować uzależnienie tej decyzji od „oczywistej bezzasadności” zarzutów apelacyjnych, jak i wreszcie fakt, że uzasadnienie wyroku oddalającego apelację jest sporządzane tylko na wniosek strony. Jednak kumulacja tych wszystkich okoliczności zmienia optykę. Rozpoznając skargę konstytucyjną Trybunał Konstytucyjny ocenił, że doszło tu do przekroczenia pewnej masy krytycznej, na skutek czego zupełnie realny staje się scenariusz zarysowany przez skarżącego: sędzia sądu odwoławczego, jednoosobowo, na posiedzeniu niejawnym, w sposób arbitralny uznaje zarzuty apelacji za oczywiście bezzasadne, co oszczędza mu trudu wyznaczania rozprawy, zawiadamiania o niej, wysłuchania stron, prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, a nawet realnego uzasadniania swej decyzji. Ze względu na brak instancji kontrolnej nie ponosi żadnej odpowiedzialności za takie rozstrzygnięcie sprawy.

Dopuszczenie do rozpoznawania apelacji na posiedzeniu niejawnym w każdym przypadku, gdy sąd, jednoosobowo, uzna zarzuty apelacji za oczywiście bezzasadne, przy jednoczesnym całkowitym braku kontroli motywów tej decyzji, narusza konstytucyjne prawo do zaskarżenia. Podporządkowanie zasad ogólnych postępowania apelacyjnego zasadzie ekonomiki postępowania, a ściślej – zapewnieniu jego szybkości, nie mieści się w granicach wyznaczanych przez zasadę proporcjonalności. W rezultacie Trybunał Konstytucyjny orzekł20, że art. 505(10) § 3 Kodeksu postępowania cywilnego jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z chwilą ogłoszenia wyroku zaskarżony przepis stracił moc obowiązującą. W konsekwencji apelacja w postępowaniu uproszczonym nadal będzie rozpoznawana w składzie jednego sędziego i nadal rozpoznanie to będzie mogło nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Jednak żądanie przeprowadzenia rozprawy, zgłoszone przez stronę w apelacji lub w odpowiedzi na nią, będzie wiążące dla sądu, nawet gdyby uznawał apelację za oczywiście bezzasadną.

E. Wykreślenie hipoteki


Rzecznik zgłosił udział21 w postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej22 dotyczącej wykreślenia hipoteki i przedstawił następujące stanowisko: „Art. 82 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP”.

Zgodnie z zakwestionowanym przepisem, wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze dokonany z naruszeniem postanowień ustawy (a ściślej rzecz biorąc, art. 81 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze) podlega wykreśleniu z urzędu. Podstawę wykreślenia stanowi postanowienie sędziego – komisarza stwierdzające niedopuszczalność wpisu.

W oparciu o to uregulowanie sędzia – komisarz sądu rejonowego stwierdził niedopuszczalność wpisu hipoteki przymusowej, uczynionego na rzecz spółki w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości upadłego holdingu. Wpis został wykreślony z urzędu.

Postanowienie to zapadło na posiedzeniu niejawnym i nie podlegało zaskarżeniu. Niekorzystne dla spółki rozstrzygnięcie było błędne, ponieważ nie uwzględniało tego, że wniosek o wpis hipoteki wpłynął do sądu na przeszło rok przed zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, czyli że zaistniał tu wyjątek przewidziany w art. 81 ust. 3 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Niemniej jednak spółka została pozbawiona możliwości poddania opisanego orzeczenia kontroli instancyjnej. W ocenie Rzecznika rozwiązanie przyjęte na gruncie art. 82 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze nie spełnia standardów konstytucyjnych przez to, iż łączy rozpoznanie sprawy (w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) na posiedzeniu niejawnym z zamknięciem drogi zaskarżenia. Wydane na podstawie art. 82 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wpisu ma charakter prejudykatu, co oznacza, że wiąże ono sąd wieczystoksięgowy w późniejszym postępowaniu o wykreślenie wpisu. Sąd wieczystoksięgowy nie może badać, czy postanowienie sędziego-komisarza odpowiada prawu. Zatem skarżąca spółka nie była w stanie skutecznie bronić swych interesów poprzez wniesienie apelacji od postanowienia o wykreśleniu wpisu – została całkowicie pozbawiona efektywnego środka odwoławczego.

Opinia o niespełnieniu przez zakwestionowaną regulację wymogów konstytucyjnych jest tym bardziej zasadna, że została naruszona nie tylko reguła dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP), ale także prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Trudno bowiem uzasadnić rezygnację z jawności wewnętrznej, tj. jawności wobec stron w sytuacji, gdy w rachubę wchodzi orzekanie o prawie majątkowym chronionym na mocy art. 64 Konstytucji RP. Rzetelna procedura jako jeden z aspektów prawa do sądu wymaga przede wszystkim zagwarantowania zainteresowanym możności przedstawienia swych racji (prawo do bycia wysłuchanym).



Pobieranie 2.74 Mb.

Share with your friends:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   45




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna