Informacja


Konstytucyjne prawa i wolności obywateli



Pobieranie 2.74 Mb.
Strona11/45
Data28.10.2017
Rozmiar2.74 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   45

6. Konstytucyjne prawa i wolności obywateli

A. Wolność słowa i prawo do informacji


1.  Ściganie przestępstw z art. 226 Kk (znieważenie funkcjonariusza publicznego)

Niepokój Rzecznika budzi praktyka organów prokuratury dotycząca ścigania przestępstw z art. 226 Kk. Zarzutami w tym zakresie obejmowani są dziennikarze: redaktor naczelny, który dopuszcza do druku publikację prasową, w której (według organów ścigania) miało dojść do znieważenia funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, jak i jej autor, ale również inne osoby. Przykładem takich działań może być akt oskarżenia przeciwko dziennikarzom tygodnika „Przekrój”, którym został postawiony zarzut znieważenia prokuratora poprzez wyeksponowanie przy pomocy techniki drukarskiej w tytule artykułu słów powszechnie uznanych za obelżywe. Uwagę zwraca także sprawa bezdomnego Huberta H., oskarżonego o znieważenie Prezydenta RP, w stosunku do którego zarządzono ogólnokrajowe poszukiwania ze względu na niestawiennictwo w sądzie. W piśmie do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego202 Rzecznik zwrócił się z prośbą o ocenę zasadności tego typu działań organów prokuratury oraz wyrażenie stanowiska odnoszącego się do przedstawionego problemu. Prokurator Krajowy nie podzielił203 krytycznych ocen i obaw wyrażonych w wystąpieniu Rzecznika. Nie negując roli, jaką odgrywa prasa w społeczeństwie demokratycznym i uznając jej prawo do przekazywania informacji i poglądów we wszystkich sprawach, trzeba się zgodzić, że doznaje ono ograniczenia w każdym przypadku, gdy w sposób bezprawny narusza chronione dobra innych osób. W przypadku kiedy naruszenie to wyczerpuje znamiona przestępstwa ściganego z urzędu, reakcją organów prokuratury musi być wdrożenie stosownego postępowania. Stanowi o tym zasada legalizmu zawarta w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Przestępstwo określone w art. 226 § 1 Kodeksu karnego podlega ściganiu z urzędu, dlatego trudno uznać za niewłaściwą praktykę organów prokuratury polegającą na wszczynaniu postępowań przygotowawczych o te czyny. Z uwagi na pojawiające się przy tego rodzaju sprawach zarzuty tłumienia krytyki czy swobody wypowiedzi, postępowania o te czyny obejmowane są nadzorem służbowym. W działaniach organów prokuratury w stosunku do dziennikarzy w omawianej kategorii spraw nie można dopatrywać się nadmiernej i nieuzasadnionej represyjności. Zwrócić należy jednak uwagę, że Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Rejonowego w L., orzekł204, iż art. 226 § 1 Kk w zakresie , w jakim penalizuje znieważenie funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej dokonane niepublicznie lub dokonane publicznie, lecz nie podczas pełnienia czynności służbowych, jest niezgodny z art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W związku z treścią powyższego orzeczenia Rzecznik zwrócił się ponownie do Prokuratora Krajowego205 o przeanalizowanie problemu.

W związku z treścią powyższego orzeczenia Rzecznik zwrócił się ponownie do Prokuratora Krajowego206 o przeanalizowanie problemu.

W odpowiedzi Zastępca Prokuratora Generalnego zauważył, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego będzie miało bez wątpienia istotne znaczenie w kwestii ścigania sprawców czynów polegających na znieważeniu funkcjonariusza publicznego lub osoby przybranej mu do pomocy – zawężają pole obowiązkowej aktywności prokuratury w odniesieniu do tej kategorii czynów. W świetle cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ściganiu z urzędu podlegają wyłącznie czyny polegające na znieważeniu funkcjonariusza publicznego podczas wykonywania czynności służbowych a nie w związku z tymi czynnościami. W tym drugim przypadku funkcjonariusz będzie mógł dochodzić ochrony swoich praw na drodze postępowania prywatnoskargowego.

Ponadto, w opisanej wyżej sprawie indywidualnej, która dała asumpt do podjęcia przez Rzecznika działań, postępowanie zostało umorzone na mocy postanowienia Sądu Rejonowego.

2.  Wolność wypowiedzi i wolność prasy

Rzecznik zgłosił swój udział w postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej Doroty J. i Tomasza Ż.207 dotyczącej wolności wypowiedzi i wolności prasy – art. 212 § 2 Kodeksu karnego (pomówienie) i przedstawił następujące stanowisko: „art. 212 § 2 ustawy – Kodeks karny208 jest niezgodny z art. 54 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 14 Konstytucji RP.” Przepisy Kodeksu karnego ustanawiające odpowiedzialność karną za przestępstwo pomówienia stanowią ograniczenie wolności słowa, ingerują zatem w prawo zagwarantowane w art. 54 ust. 1 i art. 14 Konstytucji RP. Penalizacja pomówienia przewidziana w art. 212 § 2 Kodeksu karnego, stanowiąca ingerencję w wolność wypowiedzi i wolność prasy, budzi wątpliwości co do pozostawania w granicach zakreślonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji (ograniczenia praw i wolności), zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności dziennikarza za naruszenie czci, przewidzianej w prawie cywilnym. Rzecznik przystępując do postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej wystąpił jako obrońca wolności i praw, które mogą być naruszone. Przystąpienie zatem do postępowania ma służyć możliwie najwnikliwszemu wyjaśnieniu wątpliwości, jakie powstają na tle art. 212 § 2 Kk w kontekście wskazanych w skardze wzorców konstytucyjnych. Wyrażona w art. 54 ust. 1 Konstytucji wolność wyrażania poglądów jest jedną z podstawowych wolności, bez której nie sposób wyobrazić sobie funkcjonowania współczesnego społeczeństwa demokratycznego. Szczególnie istotne jest zagwarantowanie tego prawa dla mediów, w tym prasy, która pełni istotną rolę „public watchdog". Prasa w państwie, którego podstawą są rządy prawa, odgrywa bardzo istotną rolę.

Jednakże po rozpoznaniu pytania prawnego zgłoszonego przez sąd, Trybunał Konstytucyjny orzekł209, iż art. 212 § 1 i 2 Kk są zgodne z art. 14 i art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Wypada zauważyć, iż w dniu 30 października 2006 r. Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe: czy art. 212 i art. 213 Kodeksu karnego są zgodne z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – orzekł, iż art. 212 § 1 i § 2 Kodeksu karnego są zgodne z art. 14 i art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał postanowił, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

W związku z treścią tego wyroku, Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. SK 21/06, umorzył postępowanie w sprawie ww. skargi konstytucyjnej ze względu na zbędność orzekania.

3.  Ograniczanie prawa do informacji

W wyniku obserwacji pracowników Biura Rzecznik podjął do zbadania sprawę konstytucyjności przepisów zarządzenia Marszałka Sejmu210 w sprawie wstępu publiczności na galerię w sali posiedzeń oraz wstępu dziennikarzy do sali posiedzeń i kuluarów podczas obrad Sejmu i zwrócił się do Marszałka Sejmu RP211 z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Rzecznika może tu dochodzić do kolizji pomiędzy zarządzeniem, a Konstytucją RP z 1997 r., która postawiła sprawę praw i wolności człowieka i obywatela na dużo wyższym poziomie. Przepis art. 61 ust. 2 Konstytucji dający obywatelom m.in. wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji obrazu lub dźwięku, jest przepisem stosującym się bezpośrednio. Dla większości obywateli rejestracji dźwięku i obrazu dokonują dziennikarze radia i telewizji. Fakt ten nie może jednak przesądzać o pozbawieniu tego prawa obywateli, którzy uzyskali wstęp na galerię. Natomiast przepis zarządzenia w zakresie, w jakim zabrania publiczności przyłączenia się do wyrazów uznania wyrażanych oklaskami przez Sejm osobom publicznym, czy też jakiegokolwiek reagowania na przebieg obrad, wydaje się być niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji (ograniczenia praw i wolności). Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu przekazał212 opinię prawną w sprawie wystąpienia Rzecznika, w której zarzuty o niezgodności z Konstytucją przepisów zarządzenia Marszałka Sejmu uznano za nieuzasadnione. Jednocześnie poinformował, iż nie podziela stanowiska zawartego w opinii prawnej dotyczącego rejestrowania przez publiczność obrad Sejmu. W tym zakresie Zastępca Kancelarii Sejmu rozpoczął procedurę zmierzającą do zmiany odpowiednich przepisów zarządzenia.



4.  Informacja publiczna

Rzecznik kontynuował swoją interwencję w sprawie nieprawidłowości podczas rekrutacji kandydatów na studia prawnicze w Uniwersytecie Gdańskim213, w której to sprawie Rzecznik przystąpił do postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi Gazety Wyborczej na bezczynność Rektora UG w przedmiocie odmowy udostępnienia wyników postępowania odwoławczego.

Uniwersytet stał na stanowisku, iż imienna lista osób, które zostały przyjęte na Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego w wyniku odwołań od decyzji komisji rekrutacyjnej, w stosunku do których zapadły indywidualne decyzje administracyjne o uwzględnieniu ich odwołań, jest zbiorem danych osobowych osób prywatnych i nie jest informacją publiczną.

Rzecznik prezentował zaś pogląd, iż bez wątpienia żądane przez Redakcję Gazety Wyborczej informacje są informacją publiczną. Informacje o osobach przyjętych na studia w wyniku procedury odwoławczej są tylko tłem w całej sprawie. W istocie bowiem pokazują sposób funkcjonowania organów publicznej uczelni i sposób gospodarowania przez nią majątkiem publicznym, a w szczególności w jaki sposób wykorzystywane są fundusze państwowe. Przyjęcie na studia bezpłatne w państwowej szkole wyższej jest równoznaczne z przyznaniem dotacji ze środków budżetu państwa.

W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł214, iż informacje o osobach przyjętych na studia w wyniku odwołań, są informacją publiczną i wskazał jak powinien procedować Rektor, tj. albo udostępnić taką informację, albo też wydać decyzję odmowną ze wskazaniem powodów odmowy.

5.  Ustawa medialna

We wniosku do Trybunału Konstytucyjnego215 Rzecznik zakwestionował następujące przepisy ustawy o przekształceniach i zmianach w podziale zadań i kompetencji organów państwowych właściwych w sprawach łączności, radiofonii i telewizji216:

– art. 21 ust. 1 na podstawie, którego wygasła kadencja dotychczasowych członków KRRiT i doszło do przerwania ciągłości funkcjonowania konstytucyjnego organu administracji publicznej;

– art. 6 ust. 1 poszerzający zadania KRRiT o inicjowanie i podejmowanie działań w zakresie ochrony zasad etyki dziennikarskiej. W ten sposób przypisano organowi państwowemu funkcję ustalania standardów postępowania etycznego, a więc zadanie niezgodne z jego istotą;

– art. 6 ust. 2 uprawniający Prezydenta RP do powołania i odwołania Przewodniczącego KRRiT. Kompetencja ta nie jest wymieniona wśród prerogatyw w art. 144 ust. 3 Konstytucji, zatem powołanie Przewodniczącego KRRiT przez Prezydenta będzie wymagało kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Odwołanie Przewodniczącego może nastąpić w każdym czasie i bez podania jakiejkolwiek przyczyny. Tak ukształtowany ustrój KRRiT zmienia jej usytuowanie konstytucyjne z niezależnego organu kontroli państwowej i ochrony prawa w organ zależny od Prezydenta;

– art. 6 ust. 6 w zakresie, w jakim przyznaje nadawcy społecznemu uprzywilejowaną pozycję w stosunku do innych nadawców.

Ponadto Rzecznik zaskarżył tryb uchwalenia ustawy. Ustawę medialną przyjęto w trybie pilnym, do którego upoważniona jest wyłącznie Rada Ministrów, tymczasem projekt ustawy był projektem poselskim. Trybu pilnego nie stosuje się, jeśli projekt ustawy przewiduje zmiany w zakresie ustroju i właściwości władz publicznych, co miało miejsce w tym przypadku. Trybunał Konstytucyjny podzielił217 większość zarzutów zawartych we wniosku Rzecznika.

B. Lustracja


Lustracja jest aktem dziejowej sprawiedliwości, a nie zemsty. Sprawiedliwość ta jest wyrazem pamięci i solidarności z ofiarami komunistycznego systemu, ale także odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń: bez prawdy nie można budować przejrzystego życia publicznego, a w konsekwencji – demokracji. Należy też pamiętać o tym, że tzw. tajni współpracownicy często sami byli ofiarami, a ich prześladowcy nie ponieśli zasłużonej kary. Troska o poszanowanie praw osób, co do których zachodzi podejrzenie współpracy z totalitarnym systemem zniewolenia nie może naruszać swobody wypowiedzi ani prawa obywateli do informacji.

1.  Zaświadczenia wydawane przez IPN

Rzecznik otrzymywał skargi od obywateli świadczące o fakcie, iż IPN nie respektuje prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego218 oraz będących jego konsekwencją wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego219 w W. i narusza konstytucyjne prawa jednostek. Mimo, iż Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w przywołanym precedensowym wyroku, że w obowiązującym stanie prawnym rozstrzyganie o statusie pokrzywdzonego powinno następować w drodze decyzji, IPN w dalszym ciągu stosował formę zaświadczeń, co prowadziło jedynie do zbytecznego angażowania sądów administracyjnych. Rzecznik zwrócił się do Prezesa IPN220 o podjęcie niezwłocznych kroków do usunięcia zaistniałego naruszenia praw człowieka i obywatela. Trzeba też zauważyć, że żaden przepis ustawy o IPN nie przesądził, iż rozstrzygnięcie o statusie pokrzywdzonego ma następować w formie zaświadczenia. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego221, który zapewnił każdemu dostęp do dotyczących go dokumentów, praktyka taka stała się także niecelowa. Toczące się prace legislacyjne zmierzają do ukształtowania odmiennych procedur funkcjonowania IPN i likwidacji instytucji pokrzywdzonego. Jednak do czasu wejścia w życie nowych unormowań obowiązujące prawo powinno być przestrzegane, zaś jego naruszenie jest jednocześnie naruszeniem art. 7 Konstytucji. W odpowiedzi Prezes IPN222 wskazał, że wyroki sądów administracyjnych są wiążące dla IPN w indywidualnej sprawie, której dotyczą. W związku z tym nie mogą być stosowane na zasadzie analogii do innego stanu faktycznego.



2.  Nowelizacja ustawy lustracyjnej

W związku z planowaną nowelizacją ustawy o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów223, Rzecznik przedstawił Prezydentowi RP224 problem art. 37 tej ustawy, który dodaje do Kodeksu karnego dwa przepisy: w art. 112 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzemieniu: „przestępstwa pomówienia Narodu Polskiego”, 2. po art. 132 dodaje się art. 132a w brzemieniu: „Kto publicznie pomawia Naród Polski o udział, organizowanie lub odpowiedzialność za zbrodnie komunistyczne lub nazistowskie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.



Przepisy te budzą poważną wątpliwość co do ich konstytucyjności, w szczególności w świetle art. 54 ust. 1 (wolność słowa) i art. 73 (wolność badań naukowych, wolność nauczania) Konstytucji RP. Jednym z podstawowych praw człowieka jest prawo do prawdy niezależnie od tego, jak bardzo trudna i bolesna może być ona w niektórych przypadkach. Jest ono zasadą działania demokratycznego państwa prawa oraz warunkiem wszelkiego rozwoju naukowego, kulturowego czy społecznego – jako taka jest jedną z najważniejszych wartości cywilizacji zachodniej. W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się o rozważenie możliwości usunięcia tego przepisu w pracach legislacyjnych toczących się z inicjatywy Prezydenta.

C. Wolność zgromadzeń


Problem wolności organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich budzi ciągle kontrowersje. Rzecznik wielokrotnie podkreślał, że wolność pokojowych zgromadzeń, a także wyrażania swoich poglądów jest zasadą fundamentalną, a władza publiczna jest zobowiązana do gwarantowania realizacji tej wolności, jako podstawowej wartości konstytucyjnej. Realizacja tego prawa wymaga jedynie stosownego zgłoszenia, zaś jego ograniczenie w formie zakazu jest wyjątkiem, który wymaga szczególnego uzasadnienia przyczynami wskazanymi w ustawie prawo o zgromadzeniach. Na władzy publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa organizatorów i uczestników demonstracji. W społeczeństwie demokratycznym pluralizm postaw, poglądów i przekonań jest rzeczą naturalną, a korzystanie z przysługujących w tym zakresie wolności ograniczane być może tylko z uwagi na obowiązujące prawo oraz potrzebę ochrony wolności innych osób. W związku z otrzymanym wnioskiem Rzecznik zwrócił się do Komendanta Stołecznego Policji225 o zbadanie legalności działań funkcjonariuszy stołecznej Policji podjętych wobec młodzieży manifestującej przed budynkiem Ministerstwa Edukacji Narodowej i poinformowanie o poczynionych ustaleniach oraz podjętych rozstrzygnięciach. Zastępca Komendanta Rejonowego Policji Warszawa I poinformował226, że okoliczności opisane w wystąpieniu były przedmiotem badania. Zarzuty kwestionujące legalność działań funkcjonariuszy stołecznej Policji wobec młodzieży manifestującej przed budynkiem MEN nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalono, że czynności przeprowadzone były zgodnie z obowiązującymi zasadami i przepisami prawa. W działaniach wobec manifestującej młodzieży nie stwierdzono żadnych przypadków nadużycia siły bądź środków przymusu bezpośredniego ze strony interweniujących funkcjonariuszy Policji. Policjanci doprowadzili do jednostki Policji nieletnich. Doprowadzone zostały też osoby dorosłe podejrzewane o popełnienie wykroczenia określonego w art. 51 Kodeksu wykroczeń. Niezwłocznie po doprowadzeniu do Komendy Rejonowej Policji wszystkich nieletnich powiadomiono skutecznie ich opiekunów prawnych, którzy tego samego dnia odebrali swoje dzieci.

D. Brak możliwości realizacji czynnego prawa wyborczego przez osoby niepełnosprawne


Rzecznik wielokrotnie sygnalizował potrzebę wprowadzenia przepisów umożliwiających osobom niepełnosprawnym pełną realizację czynnego prawa wyborczego. Występował w tej sprawie w 2000 r.227 oraz w 2003 r.228 do ówczesnych Marszałków Sejmu. W ocenie Rzecznika obowiązujące przepisy nie gwarantują tej grupie osób możliwości realizacji czynnego prawa wyborczego, jakie zapewnia im art. 62.ust. 1 Konstytucji. Wiele osób niepełnosprawnych, upośledzonych fizycznie, niezdolnych jest do opuszczenia domu i udania się do lokalu wyborczego. Zdaniem Rzecznika konieczne jest odstąpienie od bezwzględnego wymogu osobistego głosowania i wprowadzenie przepisów zezwalających tej grupie wyborców na głosowanie przez pełnomocnika, czy też za pośrednictwem środków komunikacji. Rzecznik ponownie zwrócił się do Marszałka Sejmu229 o przekazanie jego wniosku do właściwej komisji w celu rozważenia możliwości wprowadzenia przepisów pozwalających osobom niepełnosprawnym na pełną realizację czynnego prawa wyborczego. Ponadto w ustawie o wyborze Prezydenta RP brak przepisów analogicznych do art. 62 ustawy – Ordynacja wyborcza do Sejmu RP i Senatu RP, które umożliwiają stosowanie w głosowaniu drugiej urny (pomocniczej) przeznaczonej do wrzucania kart do głosowania przez wyborców w obwodach utworzonych w szpitalach i zakładach pomocy społecznej. W celu ujednolicenia w tym zakresie przepisów należałoby wprowadzić do ustawy o wyborze Prezydenta RP rozwiązania analogiczne do uregulowań przyjętych w Ordynacji wyborczej do Sejmu RP i Senatu RP, bądź też zezwolenie tej grupie wyborców na głosowanie przez pełnomocników.

E. Dyskryminacje


I.  Dyskryminacja z przyczyn narodowościowych i rasowych

1.  Reakcje organów ścigania na publikacje o treści antysemickiej

Rzecznik kontynuował działania dotyczące niewłaściwej reakcji organów ścigania na nasilające się przypadki propagowania i rozpowszechniania informacji, książek i broszur o treści antysemickiej. Już w 2004 r. analiza akt Prokuratury Okręgowej w sprawie jednej z księgarń dała podstawę do skierowania wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, w wyniku czego wydano polecenie uzupełnienia postępowania poprzez powołanie biegłego językoznawcy w celu sporządzenia opinii czy zwroty użyte w publikacjach pod adresem ludności żydowskiej powinny być rozumiane jako poniżające i nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych i wyznaniowych. Czynność ta do tej pory nie została zrealizowana. W Biurze Rzecznika ponownie przeanalizowano zagadnienie i po raz kolejny Rzecznik zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości230, czy w sprawach omawianej kategorii rzeczywiście zachodzi potrzeba zasięgania opinii biegłych.

Prowadzone postępowanie ma na celu ustalenie jaki może być społeczny odbiór zwrotów i sformułowań o charakterze antysemickim użytych w publikacjach, a więc czy u przeciętnego odbiorcy mogą one wywołać uczucie nienawiści w stosunku do Żydów, a także czy osoba rozpowszechniająca te publikacje, miała zamiar wywołać skutek w postaci wzbudzenia lub podtrzymania nienawiści do Żydów u przeciętnego odbiorcy. Prokurator lub sędzia rozstrzygając kwestię odpowiedzialności karnej są obowiązani kierować się wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, pozwalającymi na ocenę społecznego odbioru określonych treści. Prowadzone przez nich czynności mają doprowadzić do rekonstrukcji zamiaru sprawcy, pobudek działania i określenie jaki jest społeczny odbiór użytych zwrotów. W tym zakresie ustalenia organu procesowego, co do zasady nie powinny być zastępowane opiniami biegłych. Powołanie biegłego prowadzi ponadto do przedłużenia postępowania karnego i może skłaniać do wniosku, że prokurator prowadzący sprawę uchyla się od samodzielnego rozstrzygnięcia, czy konkretny czyn wypełnia znamiona przestępstwa. Zastępca Prokuratora Generalnego zgodził231 się z tezą, że powoływanie biegłych dla oceny okoliczności nie wymagających wiadomości specjalnych jest nie tylko zbędne, ale i sprzeczne z dyspozycją art. 193 § 1 Kpk. Z analizy postępowań przygotowawczych dotyczących spraw o przestępstwa kwalifikowane z art. 256 Kk i art. 257 Kk odnośnie rozpowszechniania publikacji o treści antysemickiej oraz publicznego znieważenia Narodu Żydowskiego, wynika jednak, iż w ich toku prokuratorzy w większości przypadków sami dokonywali oceny strony podmiotowej czynów będących przedmiotem postępowania, w szczególności pod kątem, czy zawarte w badanych publikacjach treści i opinie nawoływały do nienawiści lub miały charakter znieważający. Biegli, z pomocy, których korzystali prokuratorzy byli zwykle historykami i politologami, którzy w swoich opiniach dokonywali oceny wartości historycznej badanej publikacji i poziomu wiedzy prezentowanej przez autora. Zasięgnięcia opinii biegłych tych specjalności dla potrzeb omawianej kategorii spraw nie można uznać za błąd. Udział biegłych językoznawców w postępowaniach o czyny omawianej kategorii jest wyjątkowy. Ocena, czy dana wypowiedź ma charakter znieważający bądź nawołujący do nienawiści należy wyłącznie do organu procesowego i nie może on przerzucać jej na biegłego, który nie ma w tym względzie uprawnień.

2.  Incydenty o podłożu rasistowskim podczas meczu

W związku z doniesieniami prasowymi232 informującymi o incydentach o podłożu rasistowskim, do jakich doszło podczas meczu Lechii Gdańsk i Pogoni Szczecin na stadionie w G. Rzecznik zwrócił się do Prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej233 z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie i poinformowanie o środkach, które zamierza podjąć w celu zapobieżenia powtórzeniu się podobnych incydentów w przyszłości. Prezes PZPN poinformował234, że po incydentach o podłożu rasistowskim podczas meczu o Puchar Polski rozegranego pomiędzy zespołami Lechia Gdańsk i Pogoń Szczecin, ukarano klub Lechia Gdańsk zakazem rozgrywania zawodów jako gospodarz na całym obiekcie sportowym z udziałem publiczności w wymiarze 4 meczów oraz dodatkową karą pieniężną. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto nałożono na klub Lechia Gdańsk obowiązek opublikowania na łamach ogólnopolskiego wydania Gazety Wyborczej przeprosin wobec zawodników Pogoni Szczecin za eksponowanie przez kibiców tego klubu zachowań o treści rasistowskiej. Kary te zostały orzeczone na podstawie znowelizowanego Regulaminu Dyscyplinarnego PZPN, który przewiduje orzekanie surowych kar dyscyplinarnych za znieważanie lub obrażanie grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu przynależności narodowej, rasowej, etnicznej, wyznaniowej albo z powodu bezwyznaniowości, względnie za popełnienie jakiegokolwiek innego aktu dyskryminacyjnego lub pogardliwego w stosunku do wskazanych osób, w sytuacji nie mającej publicznego wymiaru. Przedmiotowe sankcje mogą być orzekane zarówno w stosunku do osób fizycznych jak i klubów piłkarskich. Przyjęte rozwiązania stanowią realizację programu Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA) mającego na celu wyeliminowanie zjawisk dyskryminacji i przemocy na stadionach piłkarskich.


II.  Dyskryminacja ze względu na płeć



1.  Brak możliwości skorzystania z urlopu wychowawczego przez mężczyznę – policjanta.

Patrz str. ............... Informacji

III.  Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną

1.  Dyskryminacja mężczyzn homoseksualnych w zakresie honorowego krwiodawstwa.

Patrz. str. .............. Informacji.


F. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego


1.  Pisownia nazwisk

Rzecznik skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego235 o uznanie, że § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji236 w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów jest sprzeczny z art. 27 ust. 1 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Do naruszeń praw dochodzi najczęściej w sytuacji, gdy nazwisko kobiety lub dziecka płci żeńskiej, zakończone na –ski, -cki, -dzki oraz w postaci przymiotnika, w zagranicznym akcie stanu cywilnego wpisywane jest w rodzaju męskim, zaś przy jego transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego wpisywane jest w rodzaju żeńskim. Dzieje się to wbrew woli osób zainteresowanych, które posiadając obywatelstwo polskie decydują się na stały pobyt za granicą i nie chcą, by nazwisko ich przybierało inną formę w miejscu zamieszkania, a inną w Polsce. Zdaniem Rzecznika zaskarżony przepis narusza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności).

Sprawa oczekuje na rozpoznanie przez Trybunał Konstytucyjny.



2.  Prawo do godnego pochówku

Rzecznik zwrócił się do Ministra Zdrowia237 o rozważenie konieczności podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych mających na celu pełniejsze urzeczywistnienie realizacji prawa do godnego pochówku osoby bliskiej poprzez wyraźne ustawowe sprecyzowanie kryteriów decydujących o możliwości przeprowadzenia sekcji zwłok pacjentów zmarłych w szpitalu. Przepis art. 24 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stanowi, że zwłoki osoby, która zmarła w szpitalu mogą być poddane sekcji, chyba że osoba ta za życia wyraziła sprzeciw lub uczynił to jej przedstawiciel ustawowy. Z woli ustawodawcy, mimo wyrażonego sprzeciwu, można przeprowadzić sekcję zwłok m.in. w sytuacji, gdy zgon pacjenta nastąpił przed upływem 12 godzin od przyjęcia do szpitala. W ocenie Rzecznika prawo do godnego pochówku, rozumiane jako możność przeprowadzenia ceremonii pogrzebowej bez zbędnej zwłoki, przy zachowaniu integralności cielesnej zmarłego, jako przejaw konstytucyjnie zagwarantowanej ochrony godności osoby ludzkiej i prawa do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym, powinno podlegać jedynie takim ograniczeniom, które są niezbędne dla zagwarantowania realizacji innych społecznie istotnych wartości. Obowiązująca regulacja prawna nie spełnia wskazanych wyżej wymogów niezbędności ingerencji w zakres konstytucyjnie zagwarantowanych praw i wolności. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia po uzyskaniu opinii Konsultantów Krajowych poinformował238, że Ministerstwo Zdrowia przychyla się do powyższej opinii i uznaje, że kryteria przeprowadzania sekcji zwłok zawarte w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej są zasadne, jednoznaczne i w żaden sposób nie stanowią naruszenia prawa do ochrony godności osoby ludzkiej, życia prywatnego i dobrego imienia.



G. Zasady zdawania egzaminu zawodowego


1.  Aplikacje adwokackie

Do Rzecznika zwrócili się aplikanci adwokaccy, którzy rozpoczęli odbywanie aplikacji na zasadach obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw239, z prośbą o poparcie ich działań zmierzających do umożliwienia im ukończenia aplikacji i złożenia egzaminu zawodowego na zasadach obowiązujących przed powyższą nowelizacją. Problem ten Rzecznik sygnalizował już wcześniej Ministrowi Sprawiedliwości w wystąpieniach240. W ocenie Ministerstwa nie jest jednak możliwy do przyjęcia powrót do rozwiązań sprzed wejścia w życie wymienionej ustawy, tj. do przeprowadzenia egzaminów korporacyjnych, także w okresie przejściowym. Wydaje się jednak, że wprowadzenie przepisu przejściowego regulującego tę kwestię zgodnie z oczekiwaniami zainteresowanych uporządkowałoby sytuację omawianej grupy aplikantów. Do Sejmu został złożony poselski projekt zmiany przepisów241, w którym zaproponowano, aby aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni, których termin egzaminu zawodowego przypada w 2006 r. przystąpili do egzaminu na dotychczasowych zasadach. Projekt został wprawdzie odrzucony przez Komisję, jednak Sejm opowiedział się za dalszą pracą nad tą nowelizacją. Rzecznik zwrócił się do Przewodniczącego Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka242 z prośbą o rozważenie możliwości, w toku dalszych prac nad nowelizacją tejże ustawy, wprowadzenia przepisu, który zgodnie z ich oczekiwaniami dawałby możliwość wszystkim aplikantom, którzy rozpoczęli odbywanie aplikacji przed wejściem w życie nowych zasad egzaminowania, zdawanie egzaminu zawodowego na wcześniejszych zasadach. Przyjęcie bowiem rozwiązań sugerowanych przez zainteresowanych zależy wyłącznie od woli ustawodawcy.

Ustawą z dnia 21 lipca 2006 r.243 znowelizowana została ustawa – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw zgodnie z oczekiwaniami zainteresowanych. Ustawą tą wprowadzono bowiem uregulowanie, zgodnie z którym aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy, przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach.

2.  Prawo o adwokaturze

Rzecznik zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego244 – w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych w celu uwzględnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny uznał245 za niezgodne z Konstytucją RP szereg przepisów ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw246. M.in. utracił moc obowiązującą przepis umożliwiający ubieganie się o wpis na listę adwokatów bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego osobom, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował247 część przepisów znowelizowanej ustawy o radcach prawnych248, m.in. przepis który stwarza możliwość uzyskania wpisu na listę radców prawnych bez wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego osobom, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.

Mimo iż od pierwszego orzeczenia Trybunału upłynęło ponad 6  miesięcy, w Ministerstwie Sprawiedliwości nie opracowano dotychczas nowych przepisów uwzględniających zastrzeżenia Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem do Rzecznika wpływają skargi osób, które zdały inny egzamin niż adwokacki, lecz nie mogą uzyskać wpisu na listę adwokatów, ponieważ brak jest przepisów regulujących tę kwestię. Dlatego też Rzecznik zwrócił się o spowodowanie przyspieszenia prac nad przygotowaniem rozwiązań prawnych, które wypełnią lukę powstałą w wyniku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował249 Rzecznika, iż trwają obecnie końcowe prace związane z opracowaniem zmian do ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych i ustawy Prawo o notariacie. Powyższy projekt ustawy zawiera przepisy dostosowujące ustawę – Prawo o adwokaturze oraz ustawę o radcach prawnych do sytuacji prawnej zaistniałej po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, w których stwierdzono niezgodność z Konstytucją niektórych przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych. W odniesieniu do powyższego projektu zakończone zostały uzgodnienia wewnątrzresortowe i przed końcem grudnia 2006 r. miał zostać wysłany do konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych.

3.  Opłaty za aplikacje rzecznikowskie

Do Rzecznika zwracali się aplikanci rzecznikowscy, którzy zgłaszali wątpliwości co do wysokości kwoty ustalonej przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych stanowiącej równowartość pokrycia kosztów aplikacji, a przede wszystkim uprawnień Krajowej Rady Rzeczników Patentowych do stanowienia tego rodzaju opłaty. Wysokość opłaty ustalonej przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych na pokrycie kosztów aplikacji wynosi 30 000 zł. Zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Rady Rzeczników Patentowych pozostaje ona w ścisłym związku z programem aplikacji. Przepisy ustawy o rzecznikach patentowych nie przyznały Krajowej Radzie Rzeczników Patentowych uprawnień do ustalania takiej opłaty. Krajowa Rada ma jedynie prawo ustalania wysokości opłaty przeznaczonej na pokrycie kosztów egzaminu kwalifikacyjnego, do którego przystępuje się po odbyciu aplikacji rzecznikowskiej. Ustawodawca nie wskazał podmiotu uprawnionego do ustalania opłaty przeznaczonej na pokrycie kosztów aplikacji oraz jej wysokości, a także jakiego rodzaju koszty wchodzą w jej skład. Zdaniem Rzecznika podmiotem tym nie może być Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, bowiem jako organ samorządu zawodowego nie jest uprawniona do stanowienia przepisów powszechnie obowiązujących.



Rzecznik zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów250 z uprzejmą prośbą o podjęcie w trybie pilnym inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do ustawowego uregulowania zasygnalizowanej kwestii. Ustalenie bowiem opłaty, jak i jej wysokości na pokrycie kosztów aplikacji przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych -w chwili obecnej -nie tylko nie znajduje oparcia w przepisach ustawy, ale jest sprzeczne z Konstytucją RP. Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów poinformował251 Rzecznika, że zwrócił się do Ministra Gospodarki o zajęcie stanowiska. Jak wynika z wyjaśnień Krajowej Rady Rzeczników Patentowych przedłożonych Ministrowi Gospodarki, z uwagi na bardzo szeroki zakres programu aplikacji, pozyskanie odpowiedniej liczby wykładowców z różnych dziedzin możliwe jest jedynie na zasadach komercyjnych. Samorząd, z racji swej małej liczebności, nie ma możliwości dotowania aplikacji z własnych dochodów, które pochodzą wyłącznie ze składek członkowskich. Urząd Patentowy RP podzielił pogląd, iż koszty aplikacji powinny być kalkulowane odrębnie przy okazji każdego konkursu na aplikantów i odzwierciedlać bieżące koszty wynajmu sal wykładowych, należności dla wykładowców prowadzących zajęcia teoretyczne i praktyczne. Kalkulacja ta powinna uwzględniać też ewentualną możliwość zmiany stawek w trakcie trzyletniego okresu aplikacji. Uwzględniając sugestie Rzecznika, Prezes Urzędu Patentowego, w porozumieniu z Ministrem Gospodarki, zwrócił się do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych z prośbą o podejmowanie odrębnych uchwał w sprawie opłat za aplikację rzeczniowską oraz informowanie o zasadach ustalania wysokości należności. Pozwoli to na objęcie nadzorem ze strony Prezesa Urzędu Patentowego również tej działalności samorządu, z uwagi na możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu. W związku z powyższym podejmowanie inicjatywy legislacyjnej nie jest w najbliższym czasie konieczne.

H. Nowe matury i rekrutacja na studia wyższe


W 2005 roku Rzecznik skierował do ówczesnego Ministra Edukacji Narodowej i Sportu252 wystąpienie w sprawie nowych zasad wstępu na studia, a w szczególności problemu nierównego traktowania podczas postępowania rekrutacyjnego kandydatów na studia posiadających tzw. „starą maturę. Wprowadzenie zapowiadanej od kilku lat nowej matury oraz zmiana, w związku z powyższym, zasad naboru na studia przez szkoły wyższe ujawniły, iż w okresie przejściowym brak jest porozumienia, co do zasad rekrutacji na studia, które uwzględniałyby interesy zarówno „starych”, jak i „nowych” maturzystów. Pomimo upływu czasu, przedstawione w poprzednim wystąpieniu kwestie nadal pozostają aktualne, o czym świadczą napływające do Rzecznika skargi młodych ludzi, którzy legitymują się tzw. „starą maturą”. Zwracający się do Rzecznika kandydaci na studia stawiają zarzut, iż ustalone przez szkoły wyższe zasady naboru na studia naruszają ich konstytucyjne prawo równego dostępu do wykształcenia. Osoby z tzw. „starą maturą” znajdują się bowiem w sytuacji nieporównywalnie gorszej, niż osoby z tzw. „nową maturą”, jeżeli chodzi o postępowanie rekrutacyjne na studia. Zgodnie z art. 169 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym253, podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego, zaś Senat uczelni ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. W przypadku gdy podstawę przyjęcia stanowią wyniki egzaminu dojrzałości, Senat uczelni może przeprowadzić egzaminy wstępne (art. 169 ust. 4). Niestety nie wszystkie uczelnie mają zamiar organizować dodatkowe egzaminy. Osoby legitymujące się tzw. „starą maturą”, w przypadku braku na świadectwie dojrzałości oceny z przedmiotu, który jest brany pod uwagę przy rekrutacji na dany kierunek studiów, nie mają wówczas możliwości zdawania dodatkowego egzaminu wstępnego na studia, natomiast brak oceny na maturze z tego przedmiotu jest równoznaczny z przyznaniem 0 punktów. Nadto, osoby zdające nową maturę na poziomie rozszerzonym, mają punktację naliczaną podwójnie. „Starzy maturzyści” nie mają więc żadnych szans z osobami z nową maturą. W ocenie Rzecznika w okresie przejściowym, do czasu ustalenia jednolitych standardów naboru na studia, wskazany byłby obowiązek organizowania przez uczelnie wyższe dodatkowych egzaminów wstępnych, które umożliwiłyby wszystkim kandydatom na studia równe szanse w dostępie na wybrany kierunek. W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego254 mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości i dobro kandydatów na studia z tzw.„starą” i „nową” maturą, o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi poinformowano255, że o zasadach i trybie przyjęć na studia decydują senaty poszczególnych szkół wyższych. W praktyce oznacza to, iż senaty określają przedmioty, z których wyniki uzyskane przez kandydata będą stanowiły podstawę przyjęcia na studia. Uchwała senatu w powyższej sprawie powinna być podana do wiadomości publicznej do 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. W przypadku roku akademickiego 2006/2007 był to termin 31.05.2005 r. Zdecydowana większość uczelni dokonuje kwalifikacji na studia na podstawie wspólnych list rankingowych dla wszystkich kandydatów. W 19 uczelniach publicznych przyjęto zasadę podziału planowanej liczby miejsc na danym kierunku studiów proporcjonalnie do liczby kandydatów ze świadectwem dojrzałości uzyskanym w systemie „nowej” i „starej” matury. Uchwalając zasady przyjęć na studia uczelnie przywiązują dużą wagę do zachowania porównywalności wymagań stawianych kandydatom z „nową” i „starą” maturą. Fakt, iż decyzje w sprawie zasad przyjęć na studia pozostają w gestii poszczególnych uczelni powoduje zróżnicowanie tych zasad nie tylko między uczelniami, ale też na poszczególne kierunki lub nawet specjalności w danej uczelni. Przebieg tegorocznej rekrutacji będzie przedmiotem wnikliwej analizy, która posłuży do dokonania ewentualnych korekt w latach następnych.

I. Odmowa nostryfikacji dyplomu zagranicznej uczelni


Rzecznik zwrócił się do Ministra Edukacji i Nauki256 z prośbą o poinformowanie na jakim etapie znajdują się prace w sprawie braku przepisów wykonawczych dotyczących nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą257 zostało uchylone, zaś do dnia dzisiejszego nie wydano nowego rozporządzenia. W ten sposób powstała luka w prawie, której negatywne konsekwencje ponoszą studenci. Do Rzecznika zwróciła się studentka, której uniwersytet odmówił nostryfikacji dyplomu zagranicznej uczelni, uzasadniając odmowę faktem, iż brak jest przepisów dotyczących nostryfikacji dyplomów uzyskanych w wyniku ukończenia studiów za granicą. W odpowiedzi poinformowano258 Rzecznika, że Minister Edukacji i Nauki podpisał już rozporządzenie w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą. Rozporządzenie wejdzie w życie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw. Rozporządzenie wprowadza przepis stanowiący, że wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia postępowania nostryfikacyjne, kontynuowane będą na podstawie przepisów rozporządzenia.

J. Tytuły zawodowe oraz rodzaje dyplomów wydawanych przez uczelnie


W 2005 roku Rzecznik skierował do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu wystąpienie w sprawie problemów, jakie powstały po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie259. W wyniku interwencji Rzecznika, Rada Główna Szkolnictwa Wyższego zarekomendowała ówczesnemu Ministrowi Edukacji Narodowej i Sportu nowelizację rozporządzenia MENiS w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie, poprzez wpisanie następujących tytułów zawodowych: „magister inżynier architekt krajobrazu” i „inżynier architekt krajobrazu” oraz „magister farmacji”. Minister Edukacji i Nauki poinformował260, iż w Ministerstwie trwają prace nad przedmiotowym rozporządzeniem. Z posiadanej przez Rzecznika wiedzy wynika natomiast, że rozporządzenie to nie zostało zmienione, czego negatywne konsekwencje ponoszą studenci. Rzecznik zwrócił się zatem do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego261 o poinformowanie, na jakim etapie znajdują się prace nad nowelizacją przedmiotowego rozporządzenia. W odpowiedzi poinformowano262, że obecnie trwają prace nad projektem rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie rodzajów tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz absolwentom jednolitych studiów magisterskich, warunków wydawania i wzorów dyplomów, w tym suplementu do dyplomów, wzorów świadectw ukończenia studiów doktoranckich, studiów podyplomowych i kursów dokształcających. Projekt przewiduje wprowadzenie nowych tytułów zawodowych dla absolwentów kierunku „architektura krajobrazu”. Sygnalizowane już w grudniu 2005 r. prace legislacyjne mają związek z pracami nad aktami wykonawczymi do ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, stąd też pewne opóźnienia w wydaniu omawianego rozporządzenia.




Pobieranie 2.74 Mb.

Share with your friends:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   45




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna