Gwiazdozbiory



Pobieranie 2.21 Mb.
Strona40/45
Data28.10.2017
Rozmiar2.21 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   45

40. Orion (Orion – Ori)


Stara legenda mówi o Orionie - dzielnym i pięknym myśliwym. Jego ojcem był Posejdon, władca wszystkich wód. Dzięki matce - namiętnej łowczyni z drużyny bogini łowów - Orion miał w Artemidzie opiekunkę. Od swego ojca dostał w posagu zdolność poruszania się w najgłębszym morzu, co jednak wiodło go do niepotrzebnych pokus. Prześladował śliczne nimfy Plejady tak długo, aż uprosiły Zeusa, by je przemienił w jakieś zwierzęta. Zeus uczynił zadość ich prośbie i zamienił je w gołębie, a później w ugrupowanie gwiazd na niebie, zwane dziś Plejadami. Orion, stale flirtujący, nie szczędził drużyny Artemidy, czym ją obraził, i ta poleciła olbrzymiemu skorpionowi, by go śmiertelnie ukłuł. Orion wprawdzie zmarł, lecz został wraz ze swym psem Syriuszem przeniesiony na niebo i umieszczony prawie naprzeciw Skorpiona. Odtąd obydwaj się nienawidzą. Orion chowa się za zachodni horyzont w czasie, gdy nad wschodnim pojawia się Skorpion.

Legendy mówią też, że Wielki i Mały Pies należą do sfory Oriona polując na Byka i Zająca.

Gwiazdozbiór Oriona znany był w Mezopotamii już na trzy tysiące lat przed rozkwitem greckiej kultury. Tamtejsze plemiona zwały go Uru-anna („Światło Nieba”). Z tej nazwy powstało imię Orion, które dotrwało do naszych czasów. Dla Egipcjan Orion przedstawiał boga śmierci – Ozyrysa.

Orion jest jednym z najpiękniejszych gwiazdozbiorów na niebie. Wyróżniają się obie gwiazdy stanowiące jego barki, Betelgeza („Bark” / „Ręka”) i Bellatrix, trzy gwiazdy pasa i obie gwiazdy stanowiące stopy; prawa ma nazwę Rigel („Stopa”). Zwracają uwagę nawet gwiazdy na prawym, zachodnim skraju gwiazdozbioru przedstawiające tarczę. Najjaśniejszą gwiazdą jest Rigel ( Orionis, 0,12 wielkości gwiazdowych). Druga co do jasności to Betelgeza ( Orionis, jasność zmienna od 0,4 do 1,3 wielkości gwiazdowych). Betelgeza jest czerwonym olbrzymem, średnica jej jest większa od odległości Ziemi od Słońca. Trzecia najjaśniejsza gwiazda to Bellatrix ( Orionis, jasność 1,64 wielkości gwiazdowych). Znajduje się ona wokół gwiazd , ι i 42 Ori. Trzy ułożone w jednej linii jasne gwiazdy, tzw. Pas Oriona, wskazują Syriusza na południowym zachodzie i Aldebarana na północnym wschodzie. Są to  (Mintaka);  (Alnilam); i  (Alnitak).

Betelgeza, wraz z Syriuszem (Wielki Pies) i Procjonem (Mały Pies) tworzą tzw. Trójkąt Zimowy.

Astronomowie przewidują, że Betelgeza, znajdująca się przy końcu swojej ewolucji, w stosunkowo niedalekiej przyszłości wybuchnie jako supernowa. Być może będzie to miało miejsce w ciągu następnych kilku tysięcy lat, choć zdania na ten temat są podzielone. Wybuch Betelgezy byłby spektakularnym widowiskiem dla mieszkańców Ziemi, gdyż przez kilka miesięcy gwiazda byłaby jaśniejsza niż Księżyc. Na szczęście gwiazda jest dostatecznie daleko (427 lat świetlnych) , tak, że jej wybuch najprawdopodobniej nie będzie dla Ziemi groźny.

Większość gwiazd w Orionie ma barwę białą lub niebieską, ponieważ temperatury ich powierzchni są bardzo wysokie. Tworzą jedną gromadę o wspólnym pochodzeniu - asocjację. Liczy ona około dwustu gwiazd, ma średnicę trzystu lat świetlnych, a jest od nas oddalona o 1600 lat świetlnych. Podobnych asocjacji znamy około pięćdziesięciu, lecz asocjacja w Orionie należy do najwyraźniejszych. Jej środkiem jest Wielka Mgławica Oriona, lewo dostrzegalna gołym okiem przy bardzo dobrej pogodzie, w jego mieczu (pochwie miecza). Jest to rozległa mgławica gazowo-pyłowa (M42), zawierająca materię o masie równej pięćdziesięciu masom Słońca. W jej najgęściejszych częściach jeden centymetr sześcienny zawiera dziesięć tysięcy atomów. Mgławica ta pozostaje w ścisłym związku z powstaniem asocjacji w Orionie. Są to po prostu resztki pierwotnego tworzywa, z którego w wyniku zagęszczeń powstały poszczególne gwiazdy asocjacji. Mgławica Oriona jest sztandarowym przykładem stadium narodzin nowych gwiazd, których powstawanie odbywa się na naszych oczach. Tuż pod Pasem Oriona znajduje się piękna tzw. Mgławica Koński Łeb.

Od nazwy tego gwiazdozbioru pochodzi nazwa ramienia Drogi Mlecznej, w którym znajduje się nasz układ planetarny – Ramię Oriona.




Pobieranie 2.21 Mb.

Share with your friends:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   45




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna