Geneza I ocena II wojny światowej



Pobieranie 115.75 Kb.
Strona1/3
Data29.10.2017
Rozmiar115.75 Kb.
  1   2   3

Geneza i ocena II wojny światowej
W dniu 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, tym samym rozpoczęła się druga wojna światowa. Ten najstraszliwszy w dziejach ludzkości konflikt zbrojny trwał sześć lat i zaangażował 61 państw. Na potrzeby działań zbrojnych zmobilizowano 110 milionów żołnierzy. Szacuje się, że w trakcie II wojny światowej zginęło lub zaginęło 55 milionów ludzi, a kolejnych 35 milionów zostało rannych.
Co doprowadziło do wybuchu tak straszliwej wojny?
Przyczyn było wiele, a niewątpliwie jedną z nich był światowy kryzys ekonomiczny (w latach 1929-1933), który stanowił doskonały grunt dla rozwoju radykalnych ruchów społeczno - politycznych.
W Niemczech panowały silne tendencje do rewizji traktatu wersalskiego (1919 r.), a po dojściu w tym państwie do władzy narodowych socjalistów (1933 r.) polityka zagraniczna Niemiec zaostrzyła się. Jednym z pierwszych posunięć nowego rządu była decyzja o wystąpieniu Niemiec z Ligi Narodów w 1933 roku. Państwa zachodnie nie potraktowały tego ostrzeżenia poważnie. Francji nie udało się stworzyć "paktu wschodniego", a Wielka Brytania popierała politykę ustępstw na rzecz Niemiec (zezwoliła im na rozbudowę floty). Adolf Hitler dążył do przekreślenia traktatu wersalskiego: w marcu 1935 roku wprowadzono w Niemczech powszechny obowiązek służby wojskowej, a armia niemiecka była znacznie liczniejsza niż ustalone w traktacie 100 tysięcy żołnierzy. Kolejnym krokiem Hitlera była demilitaryzacja Nadrenii (7 marca 1936), na którą Francja i Wielka Brytania zareagowały w sposób mało zdecydowany.
Także we Włoszech, w których już wcześniej (1922 r.) doszli do władzy faszyści, panowały silne tendencje imperialne. Włochy dążyły do umocnienia wpływów w Afryce, w basenie Morza Śródziemnego i na Bałkanach. W październiku 1935 roku, po wcześniejszym incydencie granicznym, Włochy przeprowadziły atak na Etiopię (Abisynię), która została podporządkowana do marca następnego roku. Zdesperowany cesarz etiopski o pomoc zwrócił się do Ligi Narodów, ta jednak ograniczyła się jedynie do udzielenia Włochom sankcji ekonomicznych.
W latach trzydziestych dwudziestego wieku tendencje i ruchy faszystowskie występowały w prawie wszystkich europejskich krajach. W Niemczech, we Włoszech i w Hiszpanii rozwijały się ruchy faszystowskie. Reżimy autorytarne występowały też m. in. w Portugalii, Rumunii i na Węgrzech. W drugiej połowie lat 30-tych nastąpił też wzrost wpływów partii komunistycznych, które dążyły do tworzenie tzw. frontów ludowych przeciwko faszyzmowi. Na przykład taki rząd powstał we Francji (1936 r.) w wyniku porozumieniu socjalistów, komunistów i radykalnych socjalistów. Także tocząca się w Hiszpanii wojna domowa była postrzegana powszechnie jako walka komunistów i faszystów.
Tymczasem Niemcy dążyły do dalszych zbrojeń i umocnień sojuszów. W listopadzie 1936 roku Adolf Hitler zawarł dwa układy, które doprowadziły do powstania osi "Berlin - Rzym - Tokio": sojusz z Benito Mussolinim ("oś Berlin - Rzym") oraz skierowany przeciw Związkowi Radzieckiemu tzw. pakt antykominterowski z Japonią. W następnym roku do tego sojuszu dołączyły Włochy. W ten sposób powstał nowy układ polityczny i zrąb koalicji faszystowskiej.
Także na Dalekim Wschodzie pokój był zagrożony, a to za sprawą japońskich kół wojskowych, które dążyły do uzyskania wpływów w Chinach. W listopadzie 1931 roku Japonia wykorzystała panującą w Chinach wojnę domową i dokonała podboju północno - wschodniej części tego kraju, czyli tzw. Mandżurię. Wywołało to zrozumiałe protesty Ligi Narodów. W roku 1932 na podbitym terytorium Japonia stworzyła zależne od siebie państwo - Mandżukuo. Miało być ono zapleczem surowcowym i bazą do dalszej ekspansji terytorialnej. W 1933 roku Japonia wystąpiła z krytykującej jej działania Ligi Narodów. Dalsza część ekspansji japońskiej w Chinach to rok 1937, w trakcie drugiej ofensywy japońskiej zajęte zostały m. in. Pekin, Tiencin i Szanghaj, a w 1938 roku Nankin. Japoński militaryzm i dążenie tego kraju do podbojów terytorialnych w Azji było jedną z przyczyn wybuchu drugiej wojny światowej i opowiedzenie się przez Japonię po stronie Niemiec oraz Włoch.
Na straży światowego pokoju stała utworzona w roku 1919 Liga Narodów oraz tzw. pakt Brianda -Kellogga podpisany w 1928 roku Pakt ten jako cel wyznaczył sobie rozwiązywanie międzynarodowych konfliktów na drodze pokojowej. Jednak już w roku 1938 nie ulegało wątpliwości, że istnienie Ligi Narodów a także zawarte układy nie wystarczą do utrzymania pokoju.
Tymczasem w Europie następował wzrost politycznego napięcia. W 1934 roku w Austrii doszło do próby przechwycenia władzy przez narodowych socjalistów, jednak pucz nie powiódł się. W wyniku sojuszu Hitlera i Mussoliniego Austria znalazła się w niekorzystnej sytuacji geopolitycznej i zmuszona była do zawarcia w 1936 roku umowy, która zobowiązywała ją do współpracy z Niemcami w dziedzinie polityki zagranicznej. W obawie przed aneksją kanclerz Austrii na 13 marca 1938 roku wyznaczył plebiscyt w sprawie niepodległości tego kraju. 11 marca tego roku Hitler postawił rządowi tego kraju warunki: zażądał odwołania plebiscytu oraz ustąpienia kanclerza i przekazania władzy w ręce austriackich faszystów. 12 marca wojska niemieckie wkroczyły do Austrii, a 13 marca 1938 roku Hitler proklamował przyłączenie Austrii do Trzeciej Rzeszy (tzw. Anschluss Austrii).
Do umocnienia się pozycji Hitlera w Europie przyczyniła się także tzw. konferencja monachijska (29 - 30 września 1938 r.), w której uczestniczyli: brytyjski premier Arthur Neville Chamberlain, premier Francji Edouard Daladier oraz Hitler i Mussolini. Układ monachijski dawał Niemcom zezwolenie na aneksję (przyłączenie) znacznej części terytorium Czechosłowacji (Sudety). Decyzja ta została narzucona Czechosłowacji, która nie uczestniczyła w obradach konferencji. Konferencja monachijska odzwierciedlała politykę Francji i Wielkiej Brytanii, które liczyły, że drogą ustępstw uda się im utrzymać pokój w Europie. Jednak nadzieje angielskich i francuskich polityków okazały się płonne. Z nadarzającej się sytuacji skorzystali słowaccy nacjonaliści: utworzyli oni prohitlerowski rząd (z premierem, którym został ksiądz Józef Tiso) i za pozwoleniem Niemiec ogłosili niezależność Słowacji (14 marca 1939 r.). Następnego dnia wojska niemieckie wkroczyły na teren Czechosłowacji. 16 marca 1939 r. ogłoszono utworzenie Protektoratu Czech i Moraw. Republika Czechosłowacji przestała istnieć.
Kolejnym przejawem ekspansywnych działań niemieckich była aneksja Kłajpedy (22 marca 1939 r.), autonomicznego okręgu na Litwie. Teraz na drodze do "rozszerzenia przestrzeni życiowej" na wschodzie stała Trzeciej Rzeszy tylko Polska. 23 sierpnia 1939 został zwarty tzw. pakt Ribbentrop - Mołotow, czyli radziecko - niemiecki układ, którego dodatkowy protokół ustalał rozgraniczenie stref interesów tych państw we wschodniej Europie.
Niemcy wysunęli też żądania wobec Polski: domagali się przyłączenia Wolnego Miasta Gdańska do Trzeciej Rzeszy i budowy przebiegającej przez terytorium Polski, eksterytorialnej autostrady między zachodnią częścią Niemiec a Prusami Wschodnimi. Wobec sprzeciwu Polski musiało dojść do konfliktu zbrojnego.
II wojna światowa była konsekwencją błędnej polityki ustępstw, a także braku stanowczości w działaniach państw zwycięskich w pierwszej wojnie światowej. Doprowadziło to wzmocnienia się państw, które dążyły do rewizji postanowień traktatu wersalskiego (jak na przykład Niemcy, Włochy). Żądania niemieckie nie spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem europejskich mocarstw, nie podjęto żadnych działań mających ograniczyć ekspansywność państw faszystowskich. Polityka ustępstw nie sprawdziła się. Egzaminu nie zdała też stojąca na straży światowego pokoju Liga Narodów.
Jak już wspomniane zostało na początku tej pracy wojna ta przyniosła wiele ofiar w ludziach. Zginęło znacznie więcej osób niż w trakcie działań wojennych w latach 1914 - 18. Druga wojna objęła swym zasięgiem znacznie rozleglejszy obszar niż pierwsza wojna światowa. O pokonaniu państw faszystowskich zadecydowała wielka koalicja antyfaszystowska, w której skład pod koniec wojny wchodziło 51 państw. Spośród nich decydującą rolę odgrywały Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki. Nie można też zapominać o wkładzie Polski w działania wojenne skierowane przeciw państwom faszystowskim. Mimo niemieckiej (od 1 września 1939 r.) i radzieckiej (od 17 września 1939 r.) okupacji, rząd polski funkcjonował na emigracji w Londynie, a na terenie Polski działało sprawnie zorganizowane państwo podziemne. Wojska polskie odznaczały się na licznych frontach II wojny światowej. Dlatego też istotnym problemem po zakończeniu tej wojny ponownie stała się "sprawa polska". Tym razem już nikt nie kwestionował bytu państwowego Polski, raczej problemem stało się ustalenie jej kształtu terytorialnego i ustrojowego. Decyzje w tym względzie zapadały na konferencjach Wielkiej Trójki (w Teheranie, Poczdamie i Jałcie) i uzależnione zostały od interesów sojusznika Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych - Związku Radzieckiego i stojącego na jego czele Józefa Stalina.
Druga wojna światowa w znacznym stopniu różniła się od pierwszej wojny światowej. Celem pierwszej wojny światowej był przede wszystkim wyznaczenie nowego podziału posiadłości kolonialnych, ustaleniu stref wpływów, rynków zbytu i zdobyciu źródeł surowców. Druga wojna światowa to nie tylko wynik działań imperialistycznych, chodziło także o narzucenie w podbitych państwach rządów faszystowskich, o narzucenie zbrodniczych idei rasistowskich ,opierających się na tezie o nierówności ras. Pierwszy raz zastosowano na masową skalę próbę eksterminacji (likwidacji) całych narodów i grup etnicznych. Holocaust, czyli zagłada Żydów, to jedna z największych zbrodni w dziejach ludzkości.
W działaniach wojennych uczestniczyły wielomilionowe siły zbrojne. Składały się one z wojsk lądowych, lotnictwa i marynarki wojennej. Choć większość działań wojennych podejmowały przede wszystkim wojska lądowe, to jednak użycie jednostek pancernych i lotnictwa zdynamizowało działania i nadało im charakter manewrowy. Ważna rolę odegrało też lotnictwo, które stanowiło przede wszystkim współdziałało z wojskami lądowymi i marynarką wojenną, ale też w pewnych okresach i warunkach prowadziło samodzielne operacje strategiczne mające na celu zniszczenia sił nieprzyjaciela. Wiele operacji wojskowych toczyło się na morzach i oceanach, na wielką skalę przeprowadzano też operacje morsko-desantowe oraz powietrzno-desantowe,
które w dużym stopniu wpłynęły na przebieg działań wojennych. Pierwszy raz użyto lotniskowców i zastosowano broń jądrową (jądrowa broń masowego rażenia została użyta w amerykańskich atakach na japońskie miasta: Hiroshimę i Nagasaki).
Oprócz tego na ziemiach okupowanych na niespotykaną dotąd skalę rozwijał się ruch oporu. Najwcześniej powstał on w Polsce oraz Czechosłowacji, a następnie we Francji, Belgii, Holandii, Danii, Norwegii, Albanii, Grecji i Jugosławii czy na okupowanych terenach Związku Radzieckiego. Także w Azji rozwinął się ruch oporu przeciwko Japończykom. Pod koniec wojny ruch oporu rozwinął się także w krajach będących satelitami Niemiec. Szacuje się, że w europejskim ruchu oporu uczestniczyło ok. pięć milionów ludzi, z czego ok. pół miliona w Polsce.
W wyniku drugiej wojny światowej polityczna mapa świata uległa poważnym przekształceniom. Olbrzymi wkład militarny Związku Radzieckiego w działania wojenne, a także duża aktywność (wspieranych przez władze radzieckie) partii komunistycznych i robotniczych do przejęcia przez komunistów władzy w: Polsce, Czechosłowacji, Bułgarii, Rumunii, Albanii, Jugosławii oraz na Węgrzech, w Chinach, Korei i Wietnamie. Co więcej w roku 1949 w radzieckiej strefie okupacyjnej powstała Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD). W rezultacie tych przeobrażeń powstał blok państw komunistycznych, który wraz z pretendującym do roli supermocarstwa Związkiem Radzieckim znajdował się w opozycji do Stanów Zjednoczonych. Świat podzielił się na dwa przeciwstawne obozy, a skutkiem tego stała się tzw. "zimna wojna". Kolejnym politycznym skutkiem było całkowite rozbicie faszyzmu oraz dekolonizacja i powstanie państw tzw. Trzeciego Świata.
Dla Polski bilans strat okazał się tragiczny. Zginęło ponad sześć milionów ludzi ( z tego większość w wyniku eksterminacji). W samej Warszawie zginęło więcej ludzi niż wynoszą łączne straty ludzkie Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych . Na każdy tysiąc mieszkańców w Polsce zginęło 220 osób, tj. najwięcej spośród wszystkich państw europejskich. Oprócz tego wskutek działań wojennych i eksterminacyjnych pozostało przy życiu wielu okaleczonych i inwalidów. Polska doznaliśmy olbrzymich strat materialnych szacowanych na 38% majątku narodowego: zniszczono wiele budynków mieszkalnych i gospodarczych (fabryki), zrabowano 45% dóbr kulturalnych, zniszczono wiele książek i archiwów. W wyniku tak poważnych zniszczeń Polska pod względem gospodarczym przez wiele lat pozostawała (i nadal pozostaje) w tyle za państwami Europy zachodniej. Ważnym dla Polski skutkiem II wojny światowej było przede wszystkim dostanie się przez to państwo do radzieckiej strefy wpływów. Niepodległość odzyskała Polska dopiero w 1989 roku.
Geneza wybuchu II wojny światowej.
Na trzy lata przed wybuchem wojny, w 1936 roku, wojska III Rzeszy, wbrew porozumieniom traktatu wersalskiego wkroczyły do zdemilitaryzowanej strefy Nadrenii. Niemieccy dowódcy, świadomi ewentualnego niepowodzenia wobec silnej kontrofensywy ze strony aliantów, nie mieli powodów do obaw wobec ich rutynowego protestu zamiast faktycznego działania. W tym samym roku wybuchła rewolucja w Hiszpanii, na której czele stał generał Franco, wspierany przez włoskich, a następnie także i niemieckich faszystów, dla których taka inwestycja ludzi i sprzętu oznaczała cenne doświadczenie przed mającą wybuchnąć wojną. W roku 1938, pod pretekstem "zapewnienia ładu i porządku" armia niemiecka wkroczyła do Austrii, gdzie wcześniej, z polecenia Hitlera zamordowano jednego z kanclerzy, a drugiego wymieniono na człowieka opowiedzianego po stronie III Rzeszy. Pod równie pozornym pretekstem obrony prześladowanej niemieckiej mniejszości Hitler przyłączył do Niemiec Czeskie Sudety. Wobec gotowości aliantów do stawienia zbrojnego oporu, Hitler w czasie konferencji w Monachium (wrzesień 1938) zadeklarował, że aneksja Sudetów zakończy jego ekspansję terytorialną w Europie. Pół roku później do III Rzeszy zostały przyłączone Czechy i Morawy; utworzone marionetkowe państwo słowackie pozostawało pod niemiecką kontrolą. Agresywna polityka Hitlera wobec państw środkowoeuropejskich była jednoznacznym komunikatem jego zamiarów względem zamieszkujących je narodów słowiańskich (pozostających w świetle rasistowskiej teorii gatunkiem podludzi), które miały od tej pory dostarczać Rzeczy taniej siły roboczej. Pasywne stanowisko aliantów, którzy ograniczali się jedynie do protestów, sprzyjało niemieckiej polityce.

R E K L A M A czytaj dalej ↓


Ofensywa ze strony III Rzeszy na państwo polskie wydawała się po dokonanych już aneksjach oczywistością. Zdaniem niemieckich nacjonalistów istnienie państwa polskiego było pomyłką, popełnioną przy podpisywaniu porozumień traktatu wersalskiego. W niecały miesiąc po umowie z Monachium, w październiku 1938, Niemcy zażądały zgody na włączenie Wolnego Miasta Gdańska i na budowę eksterytorialnej linii kolejowej i autostrady przez polskie Pomorze. Żądania te zostały dwukrotnie powtórzone, w styczniu 1939 i dwa miesiące później, po wkroczeniu Niemców do litewskiego portu Kłajpedy. Niemiecka propaganda oskarżała Polskę o prześladowanie niemieckiej mniejszości w swoim kraju. Rządy Wielkiej Brytanii, a następnie Francji udzieliły Polsce gwarancji bezpieczeństwa i zapewniły o udzieleniu pomocy militarnej, podczas gdy w samej Anglii przeciwnicy wojny protestowali przeciwko próbom militaryzacji kraju. W kwietniu 1939 roku faszystowskie Włochy zaatakowały Albanię oraz zawarły z III Rzeszą tzw. Żelazny Pakt. Rychła normalizacja stosunków niemiecko - radzieckich, po nominacji Mołotowa na stanowisko ministra spraw zagranicznych ZSRR, zaowocowała 23 sierpnia 1939 podpisaniem "paktu o nieagresji" (tzw. pakt Ribbentrop - Mołotow), zawierającego tajną klauzulę o podziale stref wpływów na terytorium Polski. Pomimo gwarancji pomocowych ze strony aliantów, II Rzeczpospolita została tym samym skazana na zagładę.
Wkładem polskich naukowców w walkę z przyszłym okupantem, a zaskoczeniem dla samych hitlerowców, było przekazanie Francji i Wielkiej Brytanii, w sierpniu 1939, maszyn "Enigma", za pomocą których służby wywiadowcze mogły odszyfrowywać tajne niemieckie meldunki.
W roku 1939 państwo polskie zamieszkiwało 35 milionów ludzi, z których większość pracowała w rolnictwie. Najdłuższymi, niemalże nieuzbrojonymi granicami były 2000 km wzdłuż Niemiec na zachodzie i 1500 km wzdłuż Związku Radzieckiego na wschodzie. Gospodarka nie została odbudowana jeszcze od poprzednich wojen, z wyraźnym brakiem rozwiniętego przemysłu ciężkiego, stąd polska armia była źle wyposażona. Wiszące nad krajem niebezpieczeństwo zmusiło do przygotowań w razie niemieckiej ofensywy. 1 września 1939 roku, kiedy oddziały niemieckie wkroczyły do Polski, powszechna mobilizacja nie została jeszcze ukończona. Rozpoczęła się wojna.

I i II wojna światowa – charakter wojen i skutki polityczne.

Przyczyn wybuchu I wojny światowej należy szukać w ówczesnych przeciwstawnych dążeniach wielkich mocarstw europejskich, a co za tym idzie w sprzeczności wzajemnych interesów i rodzących je konfliktach. Niemcy dążyły do zbudowania mocarstwa o znaczeniu europejskim i światowym, obejmującym także kolonie w Afryce i Azji. Austro-Węgry dążyły do opanowania terenów bałkańskich, analogicznie jak Rosja, która domagała się także otwarcia cieśnin tureckich dla floty rosyjskiej na Morze Śródziemne. Francja chciała odzyskać, utracone na rzecz Niemiec w 1871 roku, Alzację i Lotaryngię oraz ograniczyć wpływy niemieckie w Europie. Wielka Brytania dążyła do utrzymania swej dominującej pozycji militarnej, gospodarczej i politycznej w świecie oraz rozszerzenia swych wpływów na Bliskim Wschodzie i Turcji. Wielka Brytania była wówczas potęgą finansową i miała najsilniejszą flotę wojenną, która gwarantowała jej bezpieczeństwo przed obca inwazja i zapewniała dostawy w przypadku wojny. Wielka Brytania stała na stanowisku zasady „poziomu dwóch potęg” ( Two Powers Standard) – flota angielska ma była potężniejsza niż dwie najsilniejsze po brytyjskiej floty wojenne razem złączone. W owym czasie Niemcy zaczęły powoli opanowywać coraz bardziej handel zamorski, godząc tym samym w interesy angielskie. Konflikt interesów angielsko-niemieckich zaostrzył się z chwilą, gdy Niemcy rozpoczęły budowę wielkiej floty wojennej. W 1898 roku parlament Rzeszy uchwalił kredyty na budowę silnej niemieckiej marynarki wojennej. W Niemczech rozpoczęła się szeroka akcja propagandowa, która miała także antyangielskie odcienie. W 1907 roku Niemcy opracowały plan budowy 12 wielkich pancerników najnowszego typu „Dreadnought” (Nie bój się niczego). W tym momencie Anglia uznała, iż jej dotychczasowa supremacja na morzach jest poważnie zagrożona.

R E K L A M A czytaj dalej ↓


Tak więc antagonizm niemiecko-francuski, mający swe podłoże w Alzacji i Lotaryngii, a także w Afryce; antagonizm niemiecko-angielski, wyrastający z rywalizacji gospodarczej i kolonialnej, a przede wszystkim z wyścigu zbrojeń na morzu; antagonizm niemiecko-rosyjski i austriacko-rosyjski na Bałkanach i na Bliskim Wschodzie, były głównymi przyczynami wszystkich konfliktów na początku XX wieku.
Każde z państw dążyło także do pozyskania sobie sojuszników, w konsekwencji czego narodziły się dwa bloki militarne, skupiające wyżej wymienione państwa. Do pierwszego, tzw. Trójprzymierza, zawiązanego w latach 1879-1882 należały Niemcy, Austro-Węgry i Włochy (w czasie wojny przejdą do obozu swych dotychczasowych przeciwników) oraz Trójporozumienie, powstałe na drodze układów podpisanych w latach 1892-1907 między Francją, Wielką Brytanią i Rosją. Zabójstwo w Sarajewie, stolicy Bośni, arcyksięcia Franciszka Ferdynanda, następcę tronu Austro-Węgier i postawione Serbii przez rząd austro-węgierski ultimatum, godzące tak naprawdę w suwerenność tego kraju i jako takie niemożliwe do przyjęcia, było bezpośrednią przyczyna wybuchu wojny. Wojny, która według większości państw biorących w niej udział miała być wojną błyskawiczną. Takie zamiary zawierał pochodzący z 1905 roku plan Schlieffena, wprowadzone w pierwszych miesiącach wojny przez Niemców. Jego szanse na realizacje okazały się niemożliwie, z chwilą powstrzymania marszu wojsk niemieckich przez Francję w bitwie pod Marną we wrześniu 1914 roku.
I wojna światowa różniła się od pozostałych tym, iż do walki stanęły państwa wysoko rozwinięte gospodarczo, państwa przemysłowe (oprócz zacofanej gospodarczo Rosji). Miało to o tyle ważne konsekwencje, iż gospodarka tych państw, a dokładnie przemysł w trakcie działań wojennych przestawiła się niemal całkowicie na produkcję zbrojeniową. Wprowadzono także nowe technologie wojenne, które zadecydowały w dużym stopniu nie tylko o charakterze, ale też o przebiegu wojny. W czasie tej wojny wzrosło znaczenie ciężkiej artylerii, w powszechne użycie weszły armaty i pociski dużego kalibru. Samoloty zaczęły brać udział w akcjach szturmowych i wspomagać wojska lądowe. Do tej pory wykorzystywano je głównie w celu rozpoznania pozycji nieprzyjaciela. Nie były one wykorzystywane jako środek walki. Samoloty biorące udział w I wojnie światowej można podzielić na trzy grupy: łącznikowe do celów rozpoznawczych, myśliwce i bombowce. Niemcy oprócz samolotów posiadali wielkie balony z napędem silnikowym, tzw. Zeppeliny (sterowce). W powszechne niemal użycie weszły też opancerzone wozy, zaopatrzone w lekkie armatki i karabiny maszynowe (600 strzałów na minutę). Zwykłe karabiny piechoty miały moc 10-12 strzałów na minutę. 20 listopada 1917 roku w bitwie pod Cambrai miało miejsce pierwsze wielkie uderzenie czołgów angielskich (po raz pierwszy w mniejszej ilości użyto je w bitwie pod Sommą w 1916 roku). Wykorzystano także broń chemiczną, a mianowicie gazy trujące. Po raz pierwszy zostały one zastosowane przez Niemców 31 stycznia 1915 roku w bitwie pod Bolimowem (niedaleko Warszawy) na froncie wschodnim. W 1915 roku broń gazową posiadały już wszystkie państwa koalicji. Mimo wszystko, gazy trujące nie odegrały wówczas większej roli. Nie potrafiono uniezależnić się od kierunku wiatru. Z kolei pojawienie się tej nowej broni zmusiło państwa nieprzyjaciela do zastosowania masek ochronnych.
Wojna ta przyniosła także wiele ofiar. Najkrwawsza z bitew miała miejsce pod Verdun od 21 lutego do końca września 1916 roku. Najcięższe walki były prowadzone do czerwca. Żołnierze obu stron niemieckiej i francuskiej, nazwali to „piekłem Verdun”. Wojskami francuskimi dowodził marszałek Philippe Petain. Niemcy stracili w tej bitwie około 240 tysięcy żołnierzy, Francuzi około 275 tysięcy.
Podpisany 28 czerwca 1919 roku traktat wersalski oraz traktaty z innymi państwami centralnymi: 10 września 1919 roku z Austrią w Saint-Germain, 4 czerwca 1920 roku z Węgrami w Trianon, 10 sierpnia 1920 roku z Turcja w Serves i 27 listopada 1919 roku z Bułgarią w Neuilly kończyły I wojnę światową i ustanawiały nową mapę geopolityczną Europy i częściowo świata (kolonie niemieckie). Powstały nowe państwa takie jak: Węgry, Austria, Czechosłowacja, Jugosławia, Litwa, Łotwa, Finlandia oraz Estonia. Powołana została także do życia Liga Narodów, której głównym zadaniem było strzeżenie pokoju.. Już w trakcie wojny przez Rosję przeszła fala rewolucyjna (dwie rewolucje z lutego i października 1917 roku), w wyniku której obalono cara i wprowadzono nowy ustrój komunistyczny. Na jego czele stanęli przywódcy rewolucyjni – bolszewicy. Wydarzenie to, miało ogromne skutki nie tylko dla Rosji, ale także dla całej Europy. Tuż po zakończeniu działań zbrojnych, w czasie trwania wojny domowej w Rosji, bolszewicy rozpoczęli natarcie na ziemie polskie. W myśli ich ideologii, rewolucja z ziem polskich miała przenieść się do innych krajów (tzw. rewolucja europejska). Marsz wojsk bolszewickich został powstrzymany w bitwie warszawskiej (13-25 sierpnia 1920 roku). Podpisany w 1921 roku pokój ryski kończył ostatecznie I etap zmagań polsko-rosyjskich. W Wielkiej Brytanii rozwinął się natomiast ruch sufrażystek, kobiet domagających się prawa wyborczego. Ruch ten przybrał na sile szczególnie w latach I wojny światowej. Na jego czele stanęła Emilia Pankhurst. W 1918 roku rząd angielski przyznał kobietom prawo do głosowania. Społeczeństwo Wielkiej Brytanii, by uciec od wojennej rzeczywistości, tworzyło pewne nowe modele życia. W 1920 roku zorganizowano wystawę przedstawiającą wystrój i wyposażenie idealnego mieszkania (dziś w muzeum w Londynie).

Pobieranie 115.75 Kb.

Share with your friends:
  1   2   3




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna