Dane fizjologiczne



Pobieranie 302.01 Kb.
Strona2/4
Data27.10.2017
Rozmiar302.01 Kb.
1   2   3   4

Podawanie leków:


  • doustnie – granulaty – jako domieszka do owsa

  • doustnie – proszki – wymieszane z melasą/miodem/otrębami do postaci papki lub j.w.

  • doustnie – płyny – pozbawić dostępu do wody na kilka godzin, podać roztwór w 2-3 l wody, po czym napoić normalnie

  • doustnie – pasty – poprzez niezbyt szybkie wstrzyknięcie w kącie pyska na tył języka i umiarkowanie wysokie przytrzymanie głowy w górze

  • doustnie – pigułki - z użyciem rozwieracza lub przez wyciągnięcie języka z jednej strony pyska i podanie pigułki z drugiej strony na tył języka (uwaga na możliwość zadławienia, nie wrzucać b. głęboko)

  • doustnie – wlew – z użyciem butelki plastikowej z długa szyjką, włożoną w diastemę; głowa utrzymana umiarkowanie w górze, wlewać wolno, z przerwami na przełykanie

  • wlew przez nozdrza – sondą; tylko w wykonaniu weterynarza (niewłaściwe założenie grozi poważnymi schorzeniami płuc i śmiercią zwierzęcia)

  • injekcje dożylne – tylko w wykonaniu weterynarza (niewprawne wykonanie grozi zapaleniem żył)

  • doodbytowe – z użyciem miękkiej, dobrze natłuszczonej rurki, wprowadzonej b. delikatnie na max. 6 cm. Wlew płynu grawitacyjnie, bez dodatkowego ciśnienia. Zachować ostrożność !

Opatrunki:


Przy opatrunkach używa się bandaży zwykłych, nie zaciskając ich zbyt mocno (silne zaciśnięcie przy płytkim położeniu w skórze naczyń krwionośnych może doprowadzić do martwicy tkanek). Przy potrzebie silniejszego zaciśnięcia bandaża lub użycia bandaża elastycznego zwykle należy pod niego podłożyć gruba warstwę waty w celu zapewnienia odpowiedniego krążenia krwi.
Najczęstsze schorzenia u koni:


Typ

Objawy

Przyczyna

Akcja

Anemia

Osowiałość, brak apetytu, matowa sierść, słaba kondycja, białe spojówki

Stres, utrata krwi, pasożyty ukł. pokarmowego lub skóry, infekcyjna destrukcja płytek krwi (pierwotniaki), anemia wirusowa, przedawkowanie środka na odrobaczenie

Stosować regularne odrobaczanie i właściwą dietę.

Wezwać bezwzględnie weterynarza



Biegunka

Kał półpłynny lub płynny, osłabienie, przygnębienie, ew. brak apetytu, spadek wagi

Zły stan uzębienia, robaczyce, pasza złej jakości lub proporcji, infekcje wirusowe/pierwotniaki, stres

Karmienie trawą lub mieszanką śrut (zbożowych, kukurydzianych z otrębami i siemieniem lnianym), rozmoczoną do papki. Zmniejszyć dawkę paszy, wykluczyć lucernę, podawać wodę z elektrolitami w niewielkich ilościach. Ograniczyć wysiłek fizyczny. Wezwać lekarza, ustalić terapię indywidualną.

Choroby rogówki

Łzawienie, przymknięte powieki, rogówka mętna, często błękitna, zniekształcenia rogówki

Owrzodzenie, urazy mechaniczne, ciała obce w oku, infekcje

Do czasu przybycia weterynarza przemywać oko letnią wodą, sprawdzić obecność i ew. ostrożnie usunąć ciała obce. Zabezpieczyć oko przed kurzem, ostrym światłem, owadami.

Entropia

Przymykanie oczu, ocieranie powiek, łzawienie

Pocieranie powiek o rogówkę; na ogół wada genetyczna, powodująca stałe podrażnienie rogówki

Wskazana korekta chirurgiczna, u koni młodych stosowanie kropli do oczu

Gnicie strzałki

Podeszwa bolesna – koń niespokojny przy czyszczeniu kopyt, smolista wydzielina, kulawizna

Zła pielęgnacja kopyt, niedokładne lub zbyt rzadkie czyszczenie i rozczyszczanie, wilgotna lub brudna (odchody, mocz) ściółka, wilgotne lub błotniste padoki i pastwiska

Oczyścić strzałkę z martwej tkanki, codziennie stosować na podeszwę (wyłącznie !) 10% roztwór formaliny lub preparaty przeciw gniciu (np. Leovett) wg wskazań na opakowaniu. Wskazany kontakt z weterynarzem. Zadbać o czystość w stajni, regularnie (codziennie) czyścić kopyta. Niekiedy wskazane kucie podkową zwartą.

Gruda

Zapalenie skóry na tyłach pęcin (gł. kończyn tylnych), pęknięcia skóry, skóra zaczerwieniona, obrzmienia, często krwawienie. Miejsce chore bolesne

Trzymanie na podłożu zbyt wilgotnym lub piaszczystym, urazy mechaniczne przy pętaniu

Umieszczenie na suchym podłożu, przemywanie czystą (!) wodą – nie stosować mydła, usuwanie piasku z pęcin, nakładanie maści cynkowej lub tranowej. Nie bandażować ! W stanach ostrych (wysięki) wezwać weterynarza.

Kamica

Brak oddawania moczu




Kolor i konsystencja moczu nie jest wskaźnikiem stanu zdrowia – za wyjątkiem krwiomoczu, ropomoczu, moczu brązowego.

Wezwać weterynarza



Kolka (morzysko)
Uwaga: zamieszczony tu opis ma charakter ogólny. Bardziej szczegółowy opis możliwych objawów, przyczyn i sposobów leczenia kolek znajduje się w dalszej części niniejszego dokumentu.

Zaparcie całkowite lub oddawanie kału twardego i suchego. Tętno wysokie: 40-100+ razy/min. Bóle stałe lub okresowe (z przerwami nawet wielodniowymi) o różnym nasileniu, wzdęcie, bezruch lub sztywne ruchy, pot, osowiałość, grzebanie kończyną, nieustanne chodzenie, pokładanie się i tarzanie, skubanie boków, kopanie brzucha, nieprawidłowe (ciągłe) odgłosy pracy przewodu pokarmowego lub całkowity brak odgłosów. Brak apetytu, nie pobieranie wody (picie pozorne). Postawa jak przy oddawaniu moczu lub postawa siedzącego psa. Rzadko duże powiększenie brzucha.
Stadium końcowe: duszność, silne drgawki, obfite pocenie, zataczanie się, silne odwodnienie, trudno wyczuwalne, wyraźnie przyspieszone tętno.

Duża ilość niestrawionego pokarmu, powodująca blokadę jelita; także larwy węgorka. Problemy z przewodem pokarmowym: jego rozszerzenie, nadmierna motoryka, zapalenie ścian. Problemy z otrzewną: naciągnięcie lub zapalenie. Także niekontrolowane galopy.

Objawy kolki są podobne do objawów wielu innych chorób (m.in. ochwatu, zapalenia mięśni, jelit, otrzewnej, zatruć). Kolek jest ok. 35 typów, zależnie od ich przyczyny. Leczenie jest bardzo zróżnicowane w zależności od typu choroby. Z tych powodów niedopuszczalne jest podejmowanie leczenia samodzielnie. Należy natychmiast wezwać weterynarza, który m.in. obowiązkowo powinien wykonać badanie rektalne (za wyjątkiem kuców i źrebiąt). Do czasu przybycia nasłuchiwać odgłosów perystaltyki jelit w celu śledzenia ich zmian. Ugniatać jamę brzuszną w celu stwierdzenia bolesności. Oprowadzać stale konia w stępie (zmuszać do ruchu).
Leczenie kolki trwa od 1 do 7 dni. Zastosowanie leczenia nieodpowiedniego dla danego typu kolki może prowadzić do śmierci zwierzęcia. Leczenie może polegać na:

- podaniu środków przeciwbólowych (detomidyna, hioscyna, petydyna, wodnik chloralu itp., także w połączeniu z butorfanolem); działają od 45 minut do 2 godzin. Acetylopromazyna nie zalecana.

- podanie środków poślizgowych, czasem przeczyszczających (olej mineralny przez sondę nosowo-żołądkową, w ciężkich stanach dokusan sodowy z wodą), połączone z nawadnianiem.

- podanie leków przeciwskurczowych (nie zaleca się atropiny, dipyryny, mispamolu)

- podanie elektrolitów i leków przeciwbakteryjnych

- leczenie chirurgiczne poprzedzone intensywnym nawodnieniem; konieczne zwłaszcza przy kolkach nawracających, zwracaniu płynów przez sondę, bólach mimo podania środków przeciwbólowych, silnym rozszerzeniu brzucha, gwałtownych pogorszeniach stanu konia.


Profilaktyka w karmieniu: unikać paszy nieświeżej, suchego ziarna pęczniejącego, dużych ilości pasz (zwłaszcza soczystych), mączek i pasz objętościowych drobno ciętych, świeżego siana. Unikać przekarmiania, stosować karmienie wielokrotne w ciągu dnia, ale małymi ilościami. Tarnikowanie zębów. Ścisłe przestrzeganie terminów odrobaczania.

Krwotok tętniczy


krew pulsująca, jasnoczerwona

Uraz mechaniczny

ucisnąć miejsce krwawienia tamponem, docisnąć dłonią, opatrzyć j.w.

umocować mocno bandażem elastycznym, ograniczyć ruch konia do absolutnego minimum, wezwać weterynarza



Krwotok z nozdrzy

Z nozdrzy sączy się wolno ciemna krew; w ciężkich przypadkach kaszel, ciężki oddech, wyczerpanie

Uraz mechaniczny, mała krzepliwość krwi, nadciśnienie, cienkie naczynia włosowate

ograniczyć ruch konia do absolutnego minimum

ochłodzić krwawiące miejsce wodą lub okładem z lodu

Wezwać weterynarza, zapewnić spokój


Krwotok zwykły

Sączy się wolno ciemna krew

Uraz mechaniczny

usunąć zabrudzenia wodą, ew. przemyć okolice rany jodyną, przemyć ranę wodą utlenioną, założyć tampon z gazy (nie waty) na ranę, ew. nałożyć ligninę na tampon umocować niezbyt ściśle bandażem elastycznym

Kurzajki

Chropowate, często bolesne i ropne narośla do 2-3 cm średnicy na głowie, często występujące licznie

Wirus roznoszony przez kontakt bezpośredni z chorym koniem lub przez owady

Choroba często ustępuje samoistnie; jeśli nie – należy stosować miejscowo olej rycynowy. W przypadkach skrajnych konieczna interwencja chirurgiczna. W przypadkach masowych konieczna dezynfekcja całej stajni wraz z wyposażeniem i płotów.

Mięśniochwat

Sztywność mięśni kończyn tylnych, chwiejny chód, pocenie się, drgawki i skurcze mięśni, b. ciemny (brązowy, czarny) mocz

Nieznana; prawdop. odkładanie się glikogenu w mięśniach, rozkładającego się w kwas mlekowy

Unikać treściwych pasz przy jednoczesnym braku wysiłku konia, podawać preparaty witaminowe co dzień. Całkowicie wyeliminować ziarna, podawać mesz w niewielkich ilościach. Zaprzestać ciężkiego wysiłku, zapewnić swobodny ruch przez co najmniej 30 minut. Zapewnić ciepło (derka), podawać płyny elektrolitowe. W cięższych, nie ustępujących przez kilka godzin przypadkach - wezwać weterynarza

Ochwat

Zapalenie tkanki kopyta, na ogół występujący na nogach przednich: duża bolesność, obrzęk, trudności z poruszaniem się, kulawizny, deformacje kopyt, powłóczenie nogami, przestępowanie z nogi na nogę, podwyższona ciepłota i pulsowanie chorych nóg, brak apetytu, nadmierne pocenie, rżenie; w skrajnych przypadkach odpadnięcie kopyta

Nadmierne karmienie pokarmem wysokoenergetycznym (owies, zielonka), picie wody po intensywnym wysiłku, dużo pracy na twardym podłożu, choroby ukł. pokarmowego. U klaczy po wyźrebieniu – zapalenie wymienia lub zatrzymanie łożyska.

Wezwać weterynarza. Wykluczyć z karmy pokarm wysokoenergetyczny. Chłodzić stale nogi konia wodą lub lodem z przerwami na krótkie oprowadzanie konia w celu pobudzenia krążenia. Podawać mesz. Stosować zabiegi kowalskie wg wskazań weterynarza.

W ostrych stanach leczenie długotrwałe, często z częściowymi tylko efektami.



Odwodnienie

Skurcze i sztywność mięśni, zatwardzenie, zapadnięcie i suchość oczu, mięśniochwat

Wysiłek, podróż, upał, biegunka, brak dostępu do wody

Podać doustnie lub dożylnie płyn elektrolitowy

Oparzenia słoneczne

Obszary „nagie” (wargi, nozdrza) zaczerwienione, opuchnięte, z wysiękami, skóra złuszczona, szorstka

Promienie UV połączone z nadmiernym spożyciem koniczyny (wpływa na pigment skóry)

Stosować na podrażnione miejsca maść cynkową, zapewnić cień, unikać wypasów na nasłonecznionych pastwiskach. Ograniczyć spożycie koniczyny, do karmienia stosować siano z niewielką ilością dodatków treściwych.

Otarcia

niewielkie krwawienie

Uraz mechaniczny

oczyścić ranę wodą, przemyć wodą utlenioną, posypać antybiotykiem w proszku lub spryskać aluminium w sprayu. Opatrunek stosować tylko w przypadku dużego krwawienia

Podrażnienie przez owady

Liczne owady w okolicach oczu, nozdrzy, odbytu oraz na nogach. Skóra z licznymi bąblami. Koń niespokojny, często otrząsający się, wierzgający, gryzący skórę i machający intensywnie ogonem.

Podrażnienia spowodowane ukąszeniami owadów

Stosowanie „firanek” na kantarach, środków odstraszających owady, siatek w drzwiach i oknach stajni, częsta wymiana ściółki jako miejsca rozwoju owadów. Także stosowanie środków owadobójczych, lepów na muchy itp.

Powiększenie tarczycy

Obrzęk okolic tchawicy

Niedobór jodu przy dużym wysiłku fizycznym

Ograniczyć dostęp do produktów zawierających wapno. Nie karmić siemieniem lnianym ! Podawać sól jodowaną (uwaga: nadmiar szkodzi !)

Przetoka / martwica chrząstki kopytowej

Wysięki ropne na koronce, zaczerwienienie, podwyższona ciepłota piętki i koronki, kulawizna

Urazy mechaniczne, ciała obce w kopycie

Leczenie antybiotykami i środkami przeciwtężcowymi tylko wg zaleceń weterynarza, ew. zabieg chirurgiczny. Często wyleczenie tylko częściowe.

Przetoki (norzyca) kłębu

W okolicy kłębu i łopatek występują podłużne wrzody, połączone z obrzmieniem, często ropiejące (biała lub żółtawa wydzielina). Podwyższona temperatura, bolesność kłębu. Bardzo różna intensywność objawów, częste nawroty

Infekcje bakteryjne lub urazy poczynione przez siodło

Nie użytkować konia do jazdy wierzchem (praca z ziemi możliwa), przemywać obrzęki bardzo ciepłą wodą kilka razy dziennie, stosować miejscowo maść ichtiolową lub kamforową . Wezwać weterynarza – uwaga, leczenie jest długotrwałe ! Istnieje prawdopodobieństwo konieczności interwencji chirurgicznej. Zwierzę może mieć kłopoty z poruszaniem głową – wskazane wysokie umieszczenie żłobu i poidła.

Rany cięte duże

Brzegi rany gładkie, rany na ogół długie

Uraz mechaniczny

Opanować krwotok j.w. zależnie od typu, wezwać weterynarza (szycie max. do 8 godzin)

Rany kłute

Rana głęboka o małej powierzchni

Uraz mechaniczny, np. zagwożdżenie, nagwożdżenie

Oczyścić ranę wodą, usunąć ciała obce, ew. przemyć okolice rany jodyną, dokładnie wysuszyć (nie dopuszcza się do rozwoju bakterii beztlenowych)

Rany szarpane

Brzegi rany nieregularne, rozwarte, duże ubytki tkanek. Na ogół nie bolesne, krwawienie słabe

Uraz mechaniczny

Oczyścić ranę, usunąć ciała obce, usunąć sierść i martwą tkankę, przemyć wodą utlenioną, zastosować antybiotyk w proszku/sprayu. Założyć opatrunek z ligniną, umocować niezbyt ściśle, kontrolować ew. opuchliznę. Zmiana opatrunku j.w. co 2 dni, dopuszczalne lekkie objawy gnicia. Po wypełnieniu rany tkanką pozostawić bez opatrunku.

Ropień

Narośl podskórna lub opuchlizna – początkowo bolesna i twarda, później miękka, nieelastyczna

Ciało obce pod skórą lub infekcja

Stadium wczesne – sprawdzić obecność ciała obcego, ew. usunąć; oczyścić okolicę ropnia jodyną lub wodą utlenioną, zastosować gorący okład i maść ichtiolową lub jodowo-kamforową. Wezwać weterynarza.

Stadium późne – nacięcie i odsączenie ropnia (utrzymywać ranę otwartą, przemywać wielokrotnie wodą utlenioną ze strzykawki aż do zasklepienia rany



Roztocza w uchu

Ucho/uszy obwisłe, wrażliwe, bolesne, potrząsanie głową i ocieranie o przedmioty

Świerzbowce

Leczenie zależnie od gatunku roztocza ustala weterynarz

Rozwarstwienia kopyta

Szczeliny w kopycie, rozkładająca się tkanka kopyta. Opukiwane kopyto wydaje pusty dźwięk.

Ochwat, błędy w korekcji kształtu kopyta, ciało obce w kopycie

Usunąć b. starannie martwą lub gnijącą tkankę, stosować przez kilka dni miejscowo roztwór formaliny (10%). W ciężkich przypadkach konieczna konsultacja weterynaryjna (leczenie antybiotykowe, kuracja przeciwtężcowa)

Sarkoid

Brodawkowaty guz lub guzy kilkucentymetrowej średnicy na kończynach, głowie lub łopatkach; często krwawiące

Nieznane

Stosować miejscowo padophillin, w razie nawrotów wezwać weterynarza (prawdopodobieństwo konieczności interwencji chirurgicznej)

Schorzenia kręgosłupa

Bolesność grzbietu, sztywność grzbietu, sztywność ruchów, wrażliwość na niskie temperatury (np. chłodną wodę), wyginanie grzbietu lub przysiadanie na zadzie pod wpływem (nawet b. słabych) bodźców dotykowych na grzbiecie (np. przy czyszczeniu)

Złe siodłanie (dużo poniżej kłębu), nadmierne eksploatowanie konia (galopy), szczególnie pod ciężkim jeźdźcem

Nie użytkować konia do jazdy, możliwa praca z ziemi. Sprawdzić stan siodła, ew. zamienić na kulbakę lub „strome” siodło, odciążające kręgosłup, po wyleczeniu pod siodło stosować grubą wyściółkę i nie dawać konia osobom ciężkim. Na okolice kręgosłupa stosować środki schładzające. Uwaga: choroba często nawracająca !

Syndrom Woblera

Pogorszenie koordynacji, osłabienie zadu, niezdarność, zataczanie się, niechęć do kładzenia się, chwiejność. Rozwój choroby od 1-dniowego do wielomiesięcznego.

Uszkodzenie rdzenia kręgowego w wyniku przewężenia tunelu kręgosłupa w odcinku szyjnym (wada genetyczna, prawdopodobnie dziedziczna)

Typowa głównie dla ogierów folblutów do 2 lat. Brak opracowanej terapii. Koń niezdatny do użytku. W razie postępowania choroby aż do niemożności samodzielnego bezpiecznego poruszania się wskazana eutanazja.

Szok

Depresja, wyczerpanie, bladość dziąseł i spojówek, szybki oddech

Wysiłek, choroba, stres, posocznica, morzysko, odwodnienie, upadek

Zapewnić ciepło (bez przesady), spokój (usunąć widzów), ew. opanować krwotok, unieruchomić klękając całym ciężarem na szyi od strony grzbietu, ew. spętać

Tętniak pasożytniczy (anewryzm)

Objawy pośrednie – schorzenia jelit, kulawizna, zimne kończyny, pocenie się konia, bolesność kończyn

Zahamowanie obiegu krwi na skutek zmian w ścianach tętnicy (zgrubienia), powodowanych przez larwy niektórych glist

Choroba nieuleczalna. Profilaktyka: regularne odrobaczanie !

Tężec

Skurcze o charakterze spazmatycznym, konwulsje, paraliż trzeciej powieki, szczękościsk, trudności w pobieraniu paszy, ślinienie się

Infekcja bakteryjna (bakterie b. odporne na odkażanie, obecne w kale lub glebie), powodująca oddziaływanie toksyn na układ nerwowy

Choroba wysoce śmiertelna – konieczna szybka interwencja weterynarza. Zgon następuje do 72 godzin.

Zwierzę należy odizolować od bodźców zewnętrznych (hałas, światło, obecność innych zwierząt i ludzi), umieścić na grubym „materacu” słomy. Podawać mesz, poidło i żłób umieścić wysoko.



Wąglik

Wysoka temp., depresja, biegunka, bóle brzucha, obrzęk szczęki, okolic piersi, brzucha, kończyn tylnych

Bakterie bacillus antracis

Całkowicie odizolować konia. Obowiązkowa eutanazja, dezynfekcja całej stajni i okolic. Choroba śmiertelnie groźna dla ludzi !

Zaćma

Zmętnienie soczewki

Uwarunkowania genetyczne, urazy mechaniczne, stan zapalny, infekcja

Choroba postępująca aż do całkowitego oślepienia. Ograniczona widzialność może być przyczyną niepokojów, stresów, wypadków i urazów mechanicznych. Leczenie – krople do oczu (tylko z polecenia weterynarza !) lub chirurgicznie. Konieczna konsultacja weterynaryjna.

Zadławienie

Zaniepokojenie, ślinotok, kaszel, wyciąganie głowy, w nozdrzach pokarm lub ślina, nadpobudliwość szybko przechodząca w otępienie

Ciało obce w przełyku

Natychmiast wezwać weterynarza, nie podawać wody. Jeśli ciało w przełyku wyczuwalne przez skórę, spróbować delikatnie przesunąć

Zagwożdżenie, nagwożdżenie

Początkowo lekka, potem szybko pogłębiająca się kulawizna, kopyto ciepłe, pęcina obrzękłą, ból przy dotyku. Pulsowanie tętnic w okolicach kopyta. Czasem wypływ ropy.

Złe wbicie podkowiaka (zagwożdżenie), nastąpienie na ostry przedmiot (koń następuje na przedmiot)

Rozkuć chore kopyto, oczyścić, okresowo dezynfekować (woda utleniona, jodyna, siarczan miedzi). Poszerzyć otwór, zapewniając swobodny wypływ płynów surowiczych lub ropy. Moczyć kopyto (tylko tkankę kopyta, a nie nogę powyżej !) kilka razy dziennie w b. ciepłej wodzie. Zakładać opatrunek kopytowy, który zapobiegnie infekcjom. Uwaga: duże prawdopodobieństwo infekcji, rozwoju bakterii beztlenowych i tężca – b. wskazana konsultacja weterynaryjna !

Zapalenie mózgu / opon mózgowych

Podniecenie na przemian z depresją, nadpobudliwość na ruch, dotyk, światło, pokładanie się, drgawki mięśni, konwulsje, śpiączka

Wirusy, larwy, toksyny, bakterie, guzy, urazy

Natychmiast wezwać weterynarza. Odizolować konia, zapewnić ciepło, ograniczyć do minimum światło i hałas, zabezpieczyć przed urazami podczas konwulsji. Ew. podać mesz i płyny

Zapalenie pęcherza

Częste oddawanie znikomych ilości moczu

Urazy pęcherza lub infekcje

Wezwać weterynarza, ew. pobrać próbkę moczu do wygotowanego naczynia. W razie odparzeń skóry przemyć wodą i nałożyć wazelinę lub maść cynkową. Zapewnić dostęp do świeżej wody.


Pobieranie 302.01 Kb.

Share with your friends:
1   2   3   4




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna