1. okupowana polska podział terytorium


POLACY NA FRONTACH EUROPY



Pobieranie 244.98 Kb.
Strona2/6
Data30.10.2017
Rozmiar244.98 Kb.
1   2   3   4   5   6

POLACY NA FRONTACH EUROPY

- 1940 r. – powstają w Anglii PSZ

- 1940 r. – walki o Narvik Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich powstałej we Francji. Miejsce strategiczne bo umożliwiało wywóz surowców. Port upadło, bo sprzymierzeni musieli się wycofać do Francji.

- 1940 r. - Bitwa o Anglię – ze względu na brak pilotów, Brytyjczycy zezwolili na formowanie się polskich jednostek. Pierwszy był Dywizjon Myśliwski 303 im. T.Kościuszki (także 302 Poznański; nasi lotnicy bombardowali też Niemcy i wspierali działania desantowe aliantów)

- Ewakuacja się opłaciła aliantom – armię z ZSRR połączono z tymi na Bliskim Wschodzie w efekcie czego podczas kampanii włoskiej 18 V 1944 – zdobyliśmy Monte Cassino (II korpus i gen. Anders) dzięki czemu droga na Rzym została otwarta

- I korpus brał udział w lądowaniu w Normandii a I Dywizja Pancerna gen. Maczka brała udział w bitwie pod Falaise (decydująca, jeśli chodzi o odbicie Francji)

- I Samodzielna Brygada Spadochronowa gen. Sosabowskiego i operacja „Market-Garden” we IX 1944 (zostali zrzuceni w okolicy miasta Arnhem, gdzie pozbawieni zaopatrzenia toczyli walki z dywizjami pancernymi i ponieśli duże straty)
POLACY W ZSRR

- Armia polska w ZSRR – 14 VIII 1941 r. – dowódcą gen. Anders (po podpisaniu układu Sikorski-Majski możliwe było tworzenie oddziałów u Sowietów. Nie było to łatwe, a Sowieci zadania nie ułatwiali – brakowało oficerów, których NKWD zamordowało w Katyniu. Napięta relacja na linii nasz rząd-Stalin doprowadziła do sytuacji, że w 1942 r. ewakuowano armię do Iranu, gdzie Brytyjczycy mieli ja doposażyć

- 1943 r. dalej tworzono oddziały w ZSRR (z jeńców niemieckich głównie), które w III 1944 r. przekształcono 1 Armię Wojska Polskiego (walczyli o Wał Pomorski i Berlin) a gdy Sowieci wkroczyli na nasze ziemie to komunistyczną partyzantkę przemianowano z Gwardii Ludowej na Armię Ludową i te połaczone struktury nazwano Wojskiem Polskim pod dow. Rola-Żymierskiego. Utworzono też 2 Armię WP , która nieumięjętnie dowodzono przez gen, Świerczewskiego poniosła duże straty – m.in. w operacji praskiej.

- I Dywizja Piechoty im. T.Kościuszki (Stalin chciał wykorzystać Polaków, stąd wysłał ich na front bez przeszkolenia i sprżetu) poniosła duże strty w bitwie pod Lenino w X 1943 r. – zginęło 1600 żołnierzy


POLACY NA INNYCH FRONTACH II WOJNY ŚWIATOWEJ

- 1940 r. - Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich - powstała we Francji, na jej czele stanął płk. W.Kopański. Miała walczyć w Grecji, ale po jej kapitulacji uczestniczyła w działaniach bojowych w Palestynie a potem toczyła walki o afrykański Tobruk z oddziałami Afrika Korps.

- Bitwa o Atlantyk – polska marynarka walczyła z Kriegsmarinie nie tylko na Atlantyku, ale też M.Środziemnym i M. Północnym. ORP Piorun brał udział w zatopieniu pancernika Bismarck, a niszczyciele Błyskawica, Burza i Grom walczyły o Narvik (ten ostatni zatonął z 59 marynarzami)

6. NOWY PODZIAŁ ŚWIATA
KONFERENCJA W POCZDAMIE

- Od 17 VII – 2 VIII 1945 r. : ZSRR (Stalin), USA (H.Truman, rządził do 1953 r. – zastąpił F.D.Roosevelta; to on podjął decyzję o użyciu broni atomowej w Japonii), Wlk.Brytania (premier C.Attlee – zastąpił Churchilla). W podberlińskiej miejscowości obradowano nt. nowego porządku świata. Rozmawiano m.in. o kształcie granic (ZSRR otrzymał Królewiec, a nam półn. i wsch. ziemie Niemiec), Niemcy i Austrię podzielono na strefy okupacyjne, zdecydowano też o wysiedleniach ludności, podziale Korei wzdłuż 38 równoleżnika, a Półw.Indyjskiego wzdłuż 16 oraz o ewakuacji wojsk radzieckich i brytyjskich z Iranu. Rada Ministrów Spraw Zagranicznych (oprócz ww. także Chiny i Francja) miała zająć się traktaty m.in. z Włochami, Rumunią, Bułgarią, Finlandią, Węgrami. 14 VIII 1945 r. Chiny i ZSRR podpisały układ o współpracy, w którym podjęły też decyzję o walce z Japonią aż do ich bezwarunkowej kapitulacji – nastąpiło to 2 IX 1945 r. co uznaje się za ostateczny koniec II w.św.


REPARACJE POWOJENNE

- W Poczdamie zdecydowano też o wypłacie odszkodowań zwycięzcom i tu zmieniono postanowienia jałtańskie – Stalin np. zrezygnował z konkretnych kwot → wybrał odszkodowania w ramach demontażu maszyn z niem.fabryk z radzieckiej strefy, procentowych kwot i z niem.środków ulokowanych za granicą. Polska miała otrzymać rekompensaty finansowe od ZSRR. Roszczenia aliantów miały pokryć środki z demontażu maszyn z ich stref z Niemiec i Austrii + ze środków niem.z zagranicy. Odszkodowania były konieczne, bo II w.św. kosztowała życie ok. 35 mln osób. Pod broń powołano ok. 110 mln. żołnierzy. Zrujnowana i osłabiona gospodarka (która musiała nastawić się na produkcję wojenną) długo nie mogła nadrobić strat.


TRAKTATY POKOJOWE

- Rada MSZ podpisała traktaty 10 II 1947 r.: kraje musiały osądzić swoich zbrodniarzy wojennych, wypłacić odszkodowania, przesiedlić część ludności, zmienić granice, rozwiązać organizacje faszystowskie. Np. Włochy utraciły wszystkie kolonie, Triest do 1954 r. był wolnym miastem pod kontrolą ONZ, Rumunia straciła Besarabię i półn.Bukowinę na rzecz ZSRR. Generalnie układy terytorialne ugruntowały dominującą rolę ZSRR w Europie Środk.-Wsch.


ONZ

- W 1942 r. państwa koalicji antyhitlerowskiej podpisały Deklarację NZ., gdzie wspomniano o konieczności powołania organizacji mającej zapewnić pokój – jej zasady ustalono podczas spotkania Wielkiej Trójki a potwierdzono w Jałcie. 25 IV 1945 r. w San Francisco rozpoczęły się obrady konferencji założycielskiej ONZ (50 państw – nie było Polski, choć figurujemy jako założyciele – powodem był nasz podwójny rząd: londyński i warszawski), które 26 VI podpisały Kartę NZ. Siedzibą ONZ miał być Nowy Jork, na czele sekretarz generalny, najważniejszy organ decyzyjny to Rada Bezpieczeństwa (decyduje o wysłanie wojsk – błękitnych hełmów) ze stałymi członkami (USA, Wlk.Brytania, Francja, Chiny, ZSRR) mającymi prawo weta i 1 głos (ZSRR miał dwa, bo odrębny przysługiwał Ukrainie z Białorusią) a pozostali mają kadencję 2-l. Wystąpienia odbywają się przed Zgromadzeniem Ogólnym co roku. Na jednym z nich w 1948 r. uchwalono Powszechną Deklarację Praw Człowieka i Obywatela. Zdecydowano też o podziale Palestyny na część arabską i żydowską oraz wysłaniu wojsk do Korei. Jednak możliwość weta (którą często ZSRR stosowało) uniemożliwia skuteczność działania.



EKSPANSJA KOMUNIZMU

- W l. 1944-48 Stalin wprowadził reżimy komunistyczne w: Niemczech, Jugosławii, Węgrzech, Albanii, Rumunii, Bułgarii, na końcu Czechosłowację (w 1948 r. czescy komuniści z K.Gottwaldem zmusili prezydenta E.Benesza do ustąpienia) – zazwyczaj komuniści wchodziły w koalicję rządową i przejmowali resorty siłowe, podporządkowując sobie przez to aparat państwa. Stalin dbał też, aby rządy komunistyczne działały ze sobą – w konsolidacji całego bloku pomagały więc liczne układy.


REAKCJA ZACHODU

- Alianci w odpowiedzi realizują doktrynę Trumana z 12 III 1947 r. Prezydent zauważył wtedy, że komunizm zagraża pokojowi na świecie i wystąpił wówczas z pomocą (finansową, wojskową i polityczną) dla Grecji i Turcji, które walczyły z komunizmem. Z kolei w VI 1947 r. ameryk.sekretarz stanu G.Marshall zaprezentował plan pomocy dla Europy oparty na współpracy rządów (16 państw) – formalnie był to Europejski Plan Odbudowy (ok. 14 mld US) a jego działania miał koordynować z Paryża Komitet Europ.Współpracy Gospod. Pomoc odrzuciły (pod naciskiem ZSRR) kraje komunistyczne. Był to pierwszy krok w stronę integracji, która doprowadziła do powołania Organizacji Europejskiej Współpracy Gospod. (OEWG) – w 1951 r. USA udzieliły też pomocy militarnej. Efektem pomocy był też spadek znaczenia partii komunistycznych w krajach zach,

- Ważnym etapem zjednoczenia Zachodu było powstanie Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO), który powstał 4 IV 1949 r., z obawy przed rosnącym wpływem komunizmu. Pakt zapewnia wzajemne wsparcie państw członkowskich.
STARE I NOWE MOCARSTWA

- Status mocarstw po II w.św. utraciły Wlk.Brytania i Francja. We Francji gen. de Gauell’owi udało się ograniczyć wpływy Francuskiej Partii Komunistycznej i stworzył IV Republikę. Skazano też za kolaborację z Niemcami ok. 100 tyś. osób a 4 tyś. na śmierć. W Wlk.Brytanii w 1945 r. do głosu doszła Partia Pracy a Brytyjczycy zbliżyli się w stronę USA. Ale dopiero amerykańskie kredyty ustabilizowały sytuację ekonomiczną w obu krajach.

- Rozpoczął się też proces usamodzielnienia się kolonii i domin. Od Wlk. Brytanii uzależniły się w 1947 r. Indie a Francja straciła Indochiny (Wietnam, Laos, Kambodża).

- Po wojnie powstał układ dwubiegunowy z USA po jednej a z ZSRR po drugiej stronie. Wiąże się to także z Churchillem, który dostrzegł zagrożenie ze strony komunizmu i w 1946 r. w Fulton wygłosił przemówienie, gdzie użył pojęcia „żelazna kurtyna”. Po jej wsch. stronie za próby przekroczenia granicy groziła śmierć. Surowo było karane także szpiegostwo (np. proces amerykańskiego małżeństwa Rosenbergów). Koalicja antyhitlerowska się rozpadła i rozpoczęła się zimna wojna (związana z wyścigiem zbrojeń, kontakty dyplomatyczne były napięte a każdą sferę życia cechowała rywalizacja



7. POCZĄTKI WŁADZY KOMUNISTÓW w POLSCE
MANIFEST PKWN

- Ogłoszono go na antenie komunistycznego Radia Moskwa 22 VII 1944 r. PKWN (tworzyli go działacze Związku Patriotów Polskich, członkowie KRN a jego przewodniczącym został socjalista E.Osóbka-Morawski) od Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Komuniści ogłosili się wówczas jedynym legalnym ośrodkiem władzy wykonawczej (uznali rząd londyński i konstytucję kwietniową za nieważne a kierowali się marcową) a zawarty program mówił o reformie rolnej bez odszkodowania, zwrócenia dóbr zabranych przez Niemcy a nie mówił nic o nacjonalizacji. Planowano też wprowadzenie demokracji i sojusz z ZSRR – to była sprzeczność. Sam manifest podlegał kontroli Stalina. 27 VII 1944 r. w Moskwie podpisano porozumienie o granicy między PKWN a ZSRR (zrzekliśmy się Kresów Wschodnich w zamian za przesunięcie granicy na zach.). Gdy Rosjanie zajęli Lubelszczyznę, utworzyli rząd który rezydował do 1 VIII w Lublinie i administrował przedwojennymi województwami (lubelskie, białostockie, lwowskie i część warszawskiego). 31 XII 1944 r. Stalin pozwolił, aby PKWN przekształcił się w Rząd Tymczasowy RP z Morawskim na czele (tylko Jugosławia, ZSRR i Czechosłowacja go uznali).


NOWE GRANICE RP

- Już w Teheranie (a potwierdzono w Jałcie) przywódcy Wielkiej Trójki postanowili, że nasza wsch. granica będzie przebiegać na linii Curzona a w ten sposób Kresy Wschodnie (180 tys. km2 – poł. przedwojennego terenu RP) włączono do ZSRR – porozumienia te zawarto też w polsko-radzieckim układzie granicznym z 16 VIII 1945 r. (w 1951 r. przekazano ZSRR jeszcze powiat hrubieszowski bogaty w węgiel kamienny a w zamian dano nam obszar Ustrzyk Dolnych z wyczerpanymi zasobami ropy, ale dzięki temu udało nam się dokończyć budowę zapory w Solinie). Rząd na emigracji nie zgadzał się z tym, ale nie miał możliwości ingerowania w tą politykę.

- Granica z Czechosłowacją wróciła do stanu z 1938 r. (Stalin nie dał nam zajętego przez nas w 1939 r. Zaolzia – argumentacja polskich komunistów o przywróceniu dawnych ziem piastowskich nie pomogła, ale Stalin też nie dał Czechosłowacji obszaru Kotliny Kłodzkiej i Raciborza). Ostatecznie układ graniczny z Czechosłowacją podpisano w 1958 r.

- Jeśli chodzi o zachód to alianci pod naszą administrację oddali Pomorze Zach., ziemie lubuską, Dolny Śląsk i Górny, dawne Wolne Miasto Gdańsk, Warmię i Mazury (104 tyś. km2). Traktaty graniczne z dwoma państwami niemieckimi z 1950 i 1970 r. (i w końcu w 1990 r.) potwierdziły to. W Poczdamie podjęto też decyzję o wysiedleniach. Ostatecznie utraciliśmy 20% terenu, ale zyskaliśmy większą linię brzegową oraz bardziej bogatsze tereny niż kresy.


PRZESIEDLENIA LUDNOŚCI

- W 1939 r. było nas 35 mln. a po wojnie 24 mln. (część zginęła a część znalazła się poza naszymi nowymi granicami a część – zwłaszcza elita – nie wróciła z Zachodu). Komuniści i Stalin chcieli utworzyć jednolite państwo, zatem z Ziem Odzyskanych wysiedlono 3 mln Niemców a z terenów wschodnich pół mln. Ukraińców oraz nieco Białorusinów i Litwinów. Resztę ludności ukraińskiej i Łemków z Bojkami przesiedlono w ramach akcji Wisła z 28 IV 1947 r. na Ziemie Odzyskane (nadzorował ją gen. S.Mossor., miała rozproszyć po kraju ok. 150 tyś Ukrainców a jej pretekstem była likwidacja bazy dla UPA – w jej wyniku zginęło 1,5 ty. Ukraińców a część opornych skierowano do Centralnego Obozu Pracy w Jaworznie) Kraj opuszczali też Żydzi, bo rosły antysemickie nastroje (np. w Kielcach SB sprowokowała pogrom – zginęło 37 Żydów). Przywożono też Polaków z obozów pracy, z terenów ZSRR. Na Ziemiach Odzyskanych przybyła ludność popadała nieraz w konflikty z osiadłymi tam wcześniej Polakami z grup Ślązaków czy Warmiaków, którzy z racji często wyznania ewangelickiego i odmienny dialekt języka byli brani za Niemców – często ci ostatni zatem wyjeżdżali.


WALKA z OPOZYCJĄ

- 19 I 1945 r. komendant AK – gen. L.Okulicki (Niedżwiadek) rozwiązał AK a sam stanął na czele nowej organizacji NIE (Niepodległość) co podzieliło podziemie. W kraju funkcjonowała od III – VIII 1945 r. DRz.Rp na Kraj oraz WiN (Wolność i Niezawisłość). 1 VII 1945 r. RJN wystosowała odezwę do Narodu Polskiego i Narodów Zjednoczonych , który to manifest jest uznawany za ostatnią odezwę PPP a który kończył się „Testamentem Polski Walczącej”, gdzie żądano m.in. opuszczenia kraju przez wojska sowieckie. Tymczasem Sowieci w III 1945 r. aresztowali i wysłali do Moskwy część polityków i wojskowych, gdzie w VI 1946 r. odbył się ich pokazowy proces (szesnastu) – skazano m.in. Okulickiego i Jankowskiego – członka Delegatury Rządu RP na Kraj. Zbrojne podziemie miało też SN, w skład którego weszły NSZ. W sumie walczyło po wojnie ok. 25-30 tyś. Jeden z najsłynniejszych to mjr Kuraś z Podhala (Ogień) czy 5 Brygada Wileńska (mjr Szendzielorz). Walczyło z nimi NKWD, UB, KBW (Korpus Bezp.Wewnętrznego) i MO a co jakiś ogłaszano amnestie, by wyłapać ujawnionych.


REFERENDUM i WYBORY

- Od 28 VI 1945 r. w W-wie działa TRJN, którego skład uzgodniono w Moskwie w trakcie procesu 16-u a premierem rządu został Morawski choć Mikołajczyk z opozycji (dla zmyłki) dostał tekę wicepremiera i min.rolnictwa. 5 VII TRJN uznały USA i Wlk.Brytania, co większość Polaków uznała za zdradę. Mikołajczyk i jego zwolennicy tworzą PSL (największa partia – 200 tyś.) a po przeciwnej stronie jest komunistyczna PPR. Aby poznać opinie społeczne 30 VI 1946 r. komuniści przeprowadzili referendum z 3 pytaniami (nawoływali do głosowania 3 x tak): 1) czy jesteś za likwidacją senatu, 2) nacjonalizacją przemysłu i reformą rolną, 3) za granicą na Odrze i Nysie. Większość była przeciwna na 1 i 2 sprawę, ale komuniści wynik sfałszowali.

- Przed wyborami przyjęto korzystną dla komunistów ordynację wyborczą (mogli pozbawiać praw wyborczych bez wyroku sądu i dopuszczała – wbrew konst.marcowej – łączenie mandatu posła z funkcją adminisitracji w terenie). Wielu z opozycji zabito. Komuniści stworzyli tzw. Blok Demokratyczny (PPR, PPS, SD). Wybory z 19 I 1947 r. zostały i tak sfałszowane (ponoć komuniści dostali 80% a PSL – 10%). Alianci protestowali – tylko ustnie. Nowy sejm wybrał prezydentem B.Bieruta a premierem Cyrankiewicza. Mikołajczyk w obawie przed więzieniem wyjechał.

8. ODBUDOWA PO II w.św.
ODBUDOWA ZNISZCZEŃ WOJENNYCH

- Polska była najbardziej zniszczonym krajem. Tereny ziem odzyskanych spustoszyła ACz (Sowieci wywozili wyposażenie fabryk, zwierzęta hodowlane, plony, infrastrukturę kolejową). Pod koniec walk Niemcy palili zabudowę miast, wsi, miasteczek – niszczyli obiekty, infrastrukturę (zaś w czasie okupacji wywozili w głąb Rzeszy co cenniejsze obiekty i dokumenty). To wszystko utrudniało powojenne zagospodarowywanie tych terenów. Z kolei od 1945 r. Ministerstwo Ziem Odzyskanych kierowane przez Gomułkę dawało przesiedlanej tam ludności tereny z drogami asfaltowymi, dobrymi gospodarstwami, elektrycznością, kanalizacją i domy murowane. Ludność napływowa nierzadko traktowała to nieufanie i nie potrafiła z tego korzystać. Panowało też poczucie tymczasowości przez co długo jeszcze nie dbano o zasiedlone tereny i miejsca.

- Pracę odbudowy – dzięki dużej ofiarności – finansowało państwo dzięki jednolitej polityce monetarnej. Nadzór nad odbudową objął Bierut (szczególnie nad W-wą, gdyż były plany mówiące o przeniesieniu stolicy do mniej zniszczonego miasta). Powstało Biuro Odbudowy Stolicy (BOS), które zatwierdzało renowacje – zdecydowało ono o zaniechaniu budowy niektórych obiektów a za to w ich miejsce powstały gmachy socrealistyczne.
REFORMA ROLNA

- Jej hasło pojawiło się już w komunistycznym manifeście PKWN. Pierwszy dekret w tej sprawie wydano 6 IX 1944, na mocy którego zarządzono wywłaszczenie dotychczasowych właścicieli bez odszkodowania (majątki pow. 50 ha w woj.poznańskim, śląskim i pomorskim – pow.100 ha). Następnie po 2-3 ha ziemi dano chłopom bezrolnym (lub małorolnym) – kolejny dekret z II 1945 r. pozwolił na tworzenie 5 ha gospodarstw (na ziemiach poniemieckich nawet do 15 ha).


KOLEKTYWIZACJA ROLNICTWA

- Parcelacja rozdrobniła gospodarstwa (średnie liczyło ponad 5 ha), ale i tak wielkością majątki były zbliżone do tych przed wojną – komunistom chodziło jednak o propagandowy zabieg i poparcie chłopstwa a w dalszej kolejności o upaństwowienie tej ich własności ziemskiej (tj. kolektywizację). Reforma miała też zlikwidować warstwę ziemiańską, przez co zniszczono wiele cennych dworów. Pierwsze traktory, jakie pojawiły się w l.40-ych głównie w państwowych kółkach rolniczych, też miały przekonać chłopów do kolektywizacji, która była jednym z elementów upaństwowienia gospodarki. W okresie stalinowskim utworzono ok. 8 tyś. spółdzielni rolniczych a 1949 r. powstało PGR (Państwowe Gospodarstwa Rolne). Spółdzielnie te jednak okazały się mało efektywne, więc nie przejęły całkowitej kontroli nad przemysłem, choć do 1956 r. usilnie starano się zmusić do tego chłopów np. przez obowiązkowe kontyngenty (dostawy dla państwa) czy wysokie podatki dla indywidualnych rolników. To z czasem powodowało problemy dla miast, bo liczba ich mieszkańców stale rosła, a „prześladowane” rolnictwo nie było w stanie zaspokoić potrzeb miast.
NACJONALIZACJA PRZEMYSŁU

- Komunistom chodziło o przejęcie pełni własności państwa a w tym celu podjęli wpierw kroki nacjonalizacji przemysłu i handlu rozpoczęta po ustawie z 3 I 1946 r. a przeprowadzona przez ministra H.Minca w l. 1946-47 – państwo przejęło wtedy bez odszkodowań przedsiębiorstwa należące do zdrajców narodu i od Niemców (subiektywna interpretacja) oraz przemysł wydobywczy i poligraficzny (kontrola nad wydawnictwami), ponadto zakłady zatrudniające pow. 50 os./1 zmianę (odszkodowania dano tylko właścicielom niezdolnym do pracy) + majątki polskich Żydów pomordowanych w II w.św. Ponadto Minc ogłosił, że dochody wypracowywane przez państwo przejmuje prywatne rzemiosło i handel (co grozi kapitalizmem) i rozpoczął tzw. bitwę o handel, która zmniejszyła liczbę prywatnych sklepów i hurtowni (obywatele stracili więc dostęp do towarów pierwszej potrzeby)

- 28 X 1950 r. przeprowadzono ustawę o wymianie pieniędzy, która ograbiła Polaków z oszczędności, bo przyjęto zły kurs wymiany dla gotówki (100 starych zł za 3 nowe zł) – zakazano też posiadania złota i obcych walut.
INDUSTRIALIZACJA KRAJU

- W 1945 r. wszystkie siły (w tym opozycja) popierały ingerencję państwa w gospodarkę – różniły się tylko w jej zakresie. Komuniści podjęli decyzję, że kraj będzie się rozwijał na podstawie planów gospodarczych, których wytyczne opracowywał CUP (Centralny Urząd Planowania – większość stanowiła PPS) a pierwszy plan 3-letni obejmował l.1947-49 i odbudowę gospodarki ze skupieniem się na gałęziach zapewniających szybki powrót do wydajności a wydobyty surowiec miano szybko skierować do odbiorców - plan ten zakończył się sukcesem. Wtedy to wprowadzono w zakładach (na wzór radzieckiego) „wyścig pracy” (polegający na przekraczaniu norm pracy co wiązało się z pochwałami i nagrodami partii dla tzw. przodowników pracy). Ta inicjatywa nie cieszyła się poparciem społecznym, bo na sukces pojedynczych osób składał się nieraz wysiłek wielu innych – niedocenianych. Pierwszym tak propagandowano wykreowanym przodownikiem został górnik W.Pstrowski. W 1949 r. na wzór Stalina postanowiono skupić się na przemyśle ciężkim, służącym zbrojeniom – powstała PKPG (Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego) z Mincem a większość stanowiła PPR – uchwalono wtedy plan 6-letni (1950-55) polegający na intensywnym uprzemysłowieniu, ale nie brano pod uwagę w ogóle czynnika ekonomicznego – np. nowe fabryki lokowano nie ze względu na infrastrukturę, ale ze względów politycznych – np. Nowa Huta (władzom zależało, by zatrzeć mieszczański i antykomunistyczny charakter Krakowa). Ponadto zaniedbano przemysł lekki, spożywczy i rolnictwo, przez co drastycznie spadł poziom życia mieszkańców.



9. POLSKA w CZASACH STALINIZMU
PZPR

- W VI 1958 .r Gomułka wygłosił referat, gdzie poruszył kwestię stanowisk partii wobec kwestii niepodległości. Ponieważ było to sprzeczne z Moskwą (w tym czasie potępiła narodową drogę Jugosławii do socjalizmu), która chciała ujednolicić politykę w krajach satelickich. Stąd na kolejnym posiedzeniu KC PZPR Bierut oskarżył Gomułkę o odchylenie prawicowo-nacjonalistycze – Gomułka został zmuszony do uznania swoich win a następnie został odsunięty na boczny tor. Wydarzenie to to przyspieszyło proces sowietyzacji kraju. Doszło też do procesów sądowych polityków PPS co osłabiło jej struktury (chciano zjednoczyć obie partie, ale przy dominującej roli PPR). Ostatecznie 15 XII 1948 w Politechnice Warszawskiej powstała PZPR z Bierutem jako I sekretarzem (były agent NKWD, w czasie wielkiej czystki był w więzieniu co uchroniło go od śmierci). Gomułkę i jego zwolenników usunięto z partii i uwieziono.

- W l. 1943-48 działał Związek Walki Młodych, który pomagała utrwalić władze komunistów: tłumiła demonstracje antykomunistyczne, pobierała przymusowe kontyngenty od chłopów etc.

- Jednym z przejawów sowieckiego modelu komunizmu był w PRL kult Stalina a wg tego hołd oddawano też pozostałym sekretarzom partii. Wszystkich propagandowano kreowano, ukrywając prawdziwe oblicze wodzów partii.


KOMUNIŚCI U WŁADZY

- Od wyborów w 1947 r. komuniści kontrolują aparat polityczny (zmniejszając znaczenie reszty partii) + rozbili zbrojne podziemie. Członków WiN, NSZ, NZW wysyłano do więzień, obozów pracy, skazywano na procesy – jak członków zrzeszenia WiN w l. 1946-47 – oraz śmierć. W 1947 r. na kongresie władzy ludowej włączono dawne mikołajczykowskie PSL do SL i powstało ZSL. Z kolei SP w 1950 r. przystąpiło do SD. Obie partie kontrolowała PZPR i obie prezentowały hasła komunistyczne jak kolektywizacja rolnictwa (ZSL) czy uspołecznienie rzemieślników (SD). Ponadto od przejęcia władzy komuniści poddali życie obywateli pełnej kontroli czemu towarzyszyła atmosfera zagrożenia i wszechobecna propaganda (chłopi i robotnicy to grupy, które miały zbudować kraj, często pokazywano wizerunki Stalina i naszych polskich sekretarzy chcąc podkreślić konieczność i opłacalność takiej współpracy).


PROPAGANDA

- Pod koniec l. 40-ych obowiązującym kierunkiem w sztuce i kulturze stał się realizm socjalistyczny (socrealizm – zrezygnowano z awangardy na rzecz prostoty i klasycyzmu, choć wzorce antyczne zastępowano symbolami związanymi z chłopami i robotnikami). Artyści i twórcy jeśli chcieli dostać fundusze, musieli podporządkować się władzy, stąd powstawały lawinowo utwory chwalące ustrój i partię, powieści o życiu robotników oraz w walce z wrogami systemu. W budownictwie nastąpił rozkwit neoklasycystycznego budownictwa z l.30 z ZSRR (Nowa Huta, Pałac Kultury i Nauki, MDM – Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa w W-wie – w tym celu wyburzono całe dzielnice pełne zabytkowych kamienic z 19 w.). Zgodnie z duchem propagandy, filmy dokumentalne przedstawiały fałszywy, ale zgodny z duchem ustroju obraz Polski (chłop i robotnik byli uciskani latami przez duchowieństwo, szlachtę i burżuazję). W działaniach propagandowych dbano o prosty sposób przekazu, aby dotrzeć do szerokiego kręgu odbiorców.


Directory: uploads
uploads -> Opis 5 nominacji do Oscara, w tym w kategoriach: najlepszy film, najlepszy scenariusz oryginalny I najlepsza aktorka pierwszoplanowa
uploads -> Szkoła podstawowa klasy IV vi cykl Profilaktyczno-Społeczny „Filmowe Drogowskazy”
uploads -> Przewodnik do ćwiczeń z przedmiotu „prawo międzynarodowe publiczne”; drugi rok studiów dziennych w Instytucie Stosunków Międz
uploads -> Power rangers premiera: 24. 03. 2017
uploads -> Znaczenie kliniczne przerzutów raka prostaty do regionalnych węzłów chłonnych
uploads -> Polityka gospodarcza
uploads -> Program grupowego ubezpieczenia na życie dla pracowników Uniwersytetu Wrocławskiego
uploads -> Zarządzanie procesami
uploads -> Konspekt Przedmiotu „Informatyka w Kryminalistyce” prowadzonego w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego

Pobieranie 244.98 Kb.

Share with your friends:
1   2   3   4   5   6




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna