Zasady działania giełdy papierów wartościowych w warszawie



Pobieranie 44,07 Kb.
Data02.01.2018
Rozmiar44,07 Kb.

Halina Grużewska

nauczyciel

Zespół Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących Nr 6 w Łomży.



GENEZA I FUNKCJONOWANIE GIEŁDY

PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

W WARSZAWIE.


I. Geneza Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

II. Rynek kapitałowy w Polsce.

III. Instytucje polskiego rynku kapitałowego.

IV. Instrumenty polskiego rynku kapitałowego.

V. System notowań na GPW w Warszawie.

I. Geneza Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
Pierwsza giełda papierów wartościowych w Polsce otwarta została w Warszawie 12 maja 1817 r. Sesje odbywały się w godzinach 12.00 - 13.00. W XIX w. przedmiotem handlu na giełdzie warszawskiej były przede wszystkim weksle i obligacje. Handel akcjami rozwinął się na szerszą skalę w drugiej połowie XIX w. W latach między I a II wojną światową giełdy w Polsce działały na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej o organizacji giełd. Oprócz giełdy warszawskiej istniały także giełdy papierów wartościowych w Katowicach, Lwowie, Poznaniu, Łodzi i Wilnie.

Podstawowe znaczenie miała jednak giełda w Warszawie, na której koncentrowało się 90% obrotów. W 1938 r. na warszawskiej giełdzie notowano 130 papierów: obligacje

(państwowe, bankowe, manipulacyjne), listy zastawne oraz akcje. Z chwilą wybuchu II wojny światowej giełda w Warszawie została zamknięta. Po 1945 roku podjęto próby reaktywowania giełd w Polsce, jednak ich istnienie było nie do pogodzenia z istniejącym systemem gospodarki centralnie planowanej. W 1989 roku po zmianie systemu społeczno – gospodarczego rozpoczął się program prywatyzacji i rozwoju rynku kapitałowego. Po przeszło pięćdziesięcioletniej przerwie w odbudowie giełdy zdecydowano się na wprowadzenie procedur nowoczesnego obrotu giełdowego wzorowanego na modelu istniejącym we Francji i przy pomocy Spółki Giełd Francuskich (Societe de Bourses Francaises) i Centralnego Depozytu SICOYAM.

22 marca 1991r. Sejm uchwalił ustawę „Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowym i funduszach powierniczych”. Powstały w ten sposób podstawy prawne głównych instytucji rynku kapitałowego: domów maklerskich, giełdy, funduszy powierniczych jak również Komisji Papierów Wartościowych jako organu administracji rządowej kontrolującego i promującego rynek papierów wartościowych. Ustawa określiła, że giełda powinna zapewnić:



  • koncentrację podaży i popytu na papiery wartościowe dopuszczone do obrotu giełdowego w celu kształtowania powszechnego kursu

  • bezpieczny i sprawny przebieg transakcji i rozliczeń

  • upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej wartości papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu giełdowego.

W niecały miesiąc po uchwaleniu ustawy - 12 kwietnia 1991 r. Minister Przekształceń Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Cztery dni później, 16 kwietnia odbyła się pierwsza sesja giełdowa z udziałem 7 domów maklerskich, na której notowano akcje 5 spółek. Wpłynęło wówczas 112 zleceń kupna i sprzedaży, a łączny obrót giełdy zamknął się kwotą 1990zł (2 tyś. USD).Obecnie na WGPW notowanych jest ponad 200 spółek w systemie ciągłym, pięć razy w tygodniu.

Uznanie zastosowanych w Polsce rozwiązań znalazło swój wyraz w przyjęciu w grudniu 1991 r. WGPW w poczet członków korespondentów Międzynarodowej Federacji Giełd Papierów Wartościowych (FIBV). W październiku 1994r. polska giełda została pełnym członkiem tej organizacji. Zadaniem FIBV jest koordynacja współpracy między giełdami poszczególnych krajów, wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań, ujednolicenie standardów i poszerzanie zasięgu transakcji międzynarodowych.

GPW w Warszawie powstała i działa jako spółka akcyjna, której kapitał wynosi 42 mln zł. Jej akcjonariuszami mogą być banki, domy maklerskie, Skarb Państwa, towarzystwa funduszy powierniczych, zakłady ubezpieczeń oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu i notowanych na giełdzie.

Organami Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie są:



  • Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy – najwyższa władza giełdy wybierająca Radę Giełdy i jej Zarząd

  • Rada Giełdy – sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki, bada jej wyniki finansowe i bilans, rozpatruje sprawozdania zarządu i przedstawia w tej sprawie sprawozdania, zatwierdza regulamin giełdy oraz podejmuje decyzje w zakresie dopuszczania papierów wartościowych do obrotu. Radę tworzy 12 osób.

  • Zarząd Giełdy – reguluje zasady handlu giełdowego, dopuszcza osoby do udziału w giełdzie, ustala zasady i uzanse giełdowe, ustala wysokości opłat z tytułu dopuszczenia maklerów do handlu giełdowego, zarządza finansami giełdy, reprezentuje ją na zewnątrz. W skład Zarządu wchodzi Prezes i dwóch członków.

  • Komisja do spraw Dopuszczeń – dopuszcza papiery wartościowe do obrotu giełdowego.

  • Izba Maklerów – sprawuje kontrolę nad działalnością maklerów, rozstrzyga spory.

  • Sąd Polubowny – wybierany przez WZA i rozstrzygający kwestie wynikające z zawartych na giełdzie transakcji.


II. Rynek kapitałowy w Polsce.
Rynek papierów wartościowych jest częścią rynku finansowego, który z jednej strony pozwala na lokowanie wolnych środków a z drugiej na pozyskiwanie kapitału na działalność inwestycyjną. Na rynku finansowym pieniądz pod różną postacią jest kupowany i sprzedawany a ceną jest spodziewany zysk, jaki mają zamiar osiągnąć strony transakcji. Wraz z rynkiem realnym, rynek finansowy tworzy podstawy gospodarki.

Na rynku realnym sprzedawane i kupowane są czynniki materialne i usługi, na rynku finansowym – wyłącznie prawa do udziału w zyskach, odsetki z tytułu depozytu lub obligacji, prawa poboru itp. Przedmiotem obrotu na rynku finansowym są finansowe papiery wartościowe, czyli dokumenty stwierdzające określone prawa majątkowe o charakterze pieniężnym, których realizacja jest możliwa jedynie na podstawie okazania, udowodnienia własności lub zwrotu tych dokumentów.

Papiery wartościowe spełniają w gospodarce rynkowej ważne funkcje:


  • są ważnym instrumentem akumulacji i wprowadzania do obrotu gospodarczego wolnych środków finansowych, co umożliwia ich lepsze wykorzystanie

  • umożliwiają centralizację i przekształcenie w duże kapitały również drobnych kwot oszczędności, a także transformację kapitałów krótkoterminowych w długoterminowe

  • umożliwiają przepływ środków z mniej do bardziej efektywnych dziedzin gospodarki

  • stwarzają posiadaczom szansę osiągnięcia z lokat pieniężnych wyższych dochodów w porównaniu z dochodami uzyskiwanymi w przypadku deponowania środków w bankach, lokowania w nieruchomościach.

  • ułatwiają normowanie operacji spekulacyjnych, jakie są przeprowadzane przez niektóre osoby fizyczne lub prawne, dysponujące wolnymi środkami pieniężnymi

  • upraszczają tworzenie mieszanych kapitałów oraz przemiany form własności przedsiębiorstw

Struktura i instrumenty rynku finansowego:



1.Krajowy rynek pieniężny:

  • bony skarbowe

  • bony komercyjne

  • certyfikaty depozytowe

  • weksle

  • czeki

  • akcepty bankierskie

2.Walutowy rynek pieniężny

  • waluty

  • instrumenty pochodne oparte na walutach

3.Rynek kapitałowy

  • akcje

  • obligacje

  • instrumenty pochodne oparte na powyższych papierach wartościowych, indeksach itp

Czynnikami decydującymi o pierwotnym zapotrzebowaniu na papiery wartościowe są:



  • stopa oszczędności

  • zwyczaje społeczeństwa w odniesieniu do form lokowania oszczędności

  • organizacja rynku kapitałowego

Czynnikami wpływającymi na pierwotną podaż papierów wartościowych są:



  • skłonność firm do inwestowania

  • możliwość wykorzystania alternatywnych metod finansowania inwestycji

  • zapotrzebowanie państwa na kredytowe dochody budżetowe

III. Instytucje polskiego rynku kapitałowego.
Do najważniejszych instytucji polskiego rynku kapitałowego zaliczamy:

  • banki komercyjne

  • towarzystwa ubezpieczeniowe

  • fundusze emerytalne wraz z OFE

  • fundusze inwestycyjne

  • Narodowe Fundusze Inwestycyjne(NFI)

  • Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (KPWiG)

  • Warszawska Giełda Papierów Wartościowych (WGPW)

  • domy maklerskie

  • Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW)Centralna Tabela Ofert (CeTO)

Banki komercyjne – gromadzą wkłady ludności i organizacji i część inwestują na rynkach kapitałowych, realizują usługi związane z emisją papierów wartościowych, prowadzą działalność doradczą, badawczą i analityczną.

Towarzystwa ubezpieczeniowe i emerytalne – inwestują powierzone środki finansowe na rynku kapitałowym w celu osiągnięcia maksymalnego zysku.

Fundusze inwestycyjne – lokują środki inwestorów w papiery wartościowe, kierując się w swoich działaniach zasadami dywersyfikacji portfela oraz minimalizowaniem ryzyka.

Narodowe Fundusze Inwestycyjne – w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji dofinansowują restrukturyzację małych i średnich przedsiębiorstw państwowych.

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd – reguluje i nadzoruje rynek kapitałowy, chroni interesy inwestorów i licencjonuje podmioty działające w publicznym obrocie papierami wartościowymi.


IV. Instrumenty polskiego rynku kapitałowego.
Papiery wartościowe na rynku kapitałowym dzielimy na:


  1. ze względu na warunki przenoszenia własności:

a)na okaziciela – przeniesienie prawa własności następuje po przekazaniu papieru

b)imienne – przeniesienie prawa własności wymaga cesji na rzecz kupującego

c)na zlecenie – wskazują określoną osobę jako właściciela, przeniesienie praw

własności następuje w drodze indosu.




  1. ze względu na stosunek do własności emitującego papiery:

a)poświadczające wierzytelność –emitent zobowiązany jest do zwrotu długu wraz z odsetkami, ale posiadacz papieru nie ma prawa udziału w danej firmie np. obligacje

b)poświadczające udział – posiadacz jest współwłaścicielem firmy, ma prawo do uczestnictwa w zyskach oraz zarządzaniu firmą na zasadach określonych prawem np. akcje



C. ze względu na przynoszony dochód:

a)stały – określony jest w nich stały procent dochodu lub kwota dochodu np. niektóre

obligacje

b)zmienny – dochód nie jest określony w papierze wartościowym a może zależeć od

zysków emitenta np. większość akcji
D. ze względu na przedmiot transakcji:

a)pieniężne papiery wartościowe – np. banknoty, weksle, czeki bony skarbowe.

b)kapitałowe papiery wartościowe – np. akcje, obligacje.

c)towarowe papiery wartościowe – np. warranty, listy zastawne.



Najważniejszymi instrumentami polskiego rynku kapitałowego są:
Akcje – potwierdzają prawa własności kapitału spółki, dają posiadaczom prawo do dywidendy, do udziału w zarządzaniu spółką, są dziedziczone i zbywalne.

Prawa poboru – występują przy emisji nowych akcji, które nie są jeszcze przedmiotem obrotu na giełdzie, przysługują wszystkim akcjonariuszom, którzy otrzymali potwierdzenie przydzielenia im akcji.

Obligacje – dłużne papiery wartościowe, w których emitent potwierdza, że jest dłużnikiem wobec właściciela obligacji i zapłaci ustaloną kwotę pieniężną wraz z odsetkami w określonym terminie.

Futures – zobowiązują strony do zawarcia transakcji w przyszłości na warunkach określonych w umowie, są wystandaryzowanymi kontraktami terminowymi notowanymi na giełdzie.

Opcje – dają posiadaczom prawo do zakupu lub sprzedaży instrumentów finansowych np. papierów wartościowych, dają prawa właścicielowi, ale nie rodzą zobowiązań.

Warranty – dają nabywcom prawo nabycia akcji przyszłych emisji po z góry określonych cenach(warranty subskrypcyjne)albo żądania zapłaty w ustalonym terminie różnicy między ceną wykonania a ceną rynkową instrumentu bazowego (warranty opcyjne).

V. Systemy notowań na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych.
Obowiązujący na GPW system obrotu charakteryzuje się tym, że kursy poszczególnych papierów wartościowych ustalane są na podstawie zleceń kupujących i sprzedających stąd też zwany jest rynkiem kierowanym zleceniami. Oznacza to, że w celu ustalenia ceny papieru sporządza się zestawienie zleceń zawierające dyspozycje kupna i sprzedaży. Kojarzenia tych zleceń dokonuje się według określonych zasad, zaś realizacja transakcji odbywa się w trakcie sesji giełdowej. Sesje giełdowe odbywają się w siedzibie WGPW od poniedziałku do piątku w godzinach między 10.00 a 16.10. Notowania kontraktów terminowych odbywają się w godzinach 9.00 – 16.10.Dogrywka trwa 20 min. - do16.30.

Dogrywka polega na tym, że przez 20 min. inwestorzy mogą kupować akcje w cenie

po której był ostatni kurs czyli kurs zamknięcia danego waloru.

Informacje giełdowe są upowszechniane przede wszystkim drogą elektroniczną i dostępne są w formie serwisów komercyjnych lub publicznych. Giełda publikuje również Cedułę Giełdową – codzienny biuletyn giełdowy, zawierający informacje o kursach, wskaźnikach i postanowieniach władz giełdy. Od początku 2003r. Ceduła ukazuje się tylko w formie elektronicznej.

Najważniejsze indeksy giełdowe WGPW to:

* WIG – Warszawski Indeks Giełdowy, obliczany od 1994r. Indeks oznaczający sumę cen akcji wszystkich spółek giełdowych.

* WIG20 – obliczany od1994 r. Indeks oznaczający sumę cen akcji 20 największych i najbardziej płynnych spółek giełdowych

* MIDWIG – indeks cen akcji średnich spółek giełdowych



* TECHWIG – indeks cen akcji spółek zajmujących się innowacyjnymi technologiami

* WIRR – indeks cen rynku równoległego.



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna