Zapis przebiegu spotkania z Narodowym Bankiem Polskim



Pobieranie 257,98 Kb.
Strona1/6
Data02.04.2018
Rozmiar257,98 Kb.
  1   2   3   4   5   6



Spotkanie z NBP - 16 października 2007 r.


Zapis przebiegu spotkania z Narodowym Bankiem Polskim

nt. „Integracji Polski ze strefą euro”

16 października 2007 r.

Pani prof. E. Mączyńska

Witam państwa w naszych skromnych progach. Cieszę się, że dzięki inicjatywie Narodowego Banku Polskiego będziemy mogli dzisiaj podyskutować o integracji Polski ze strefą Euro. Za chwilę oddam głos panu Dyrektorowi Cezaremu Wójcikowi, następnie będzie mówił pan Marek Rozkrut, ale najpierw, korzystając z okazji, chciałam Państwa poinformować o tym, co się wydarzy w końcu listopada. Mianowicie, 29 i 30 listopada organizujemy VIII Kongres Ekonomistów Polskich. Ta problematyka, którą będziemy omawiali dzisiaj, problematyka Euro, będzie też przedmiotem obrad listopadowego Kongresu. Kongresy odbywają się co kilka lat (poprzedni miał miejsce w 2001 r.) i omawiane są na nich najważniejsze problemy stojące przed polską gospodarką. Organizatorem VIII Kongresu jest Polskie Towarzystwo Ekonomicznego, ale zaprosiliśmy wszystkich ekonomistów, bez względu na przynależność. Zaprosiliśmy także ekonomistów polskich funkcjonujących na stałe za granicą. Zapowiada się bardzo interesująca dyskusja. Zapraszam Państwa na stronę internetową PTE, gdzie podajemy szczegółowe informacje dotyczące Kongresu. Dziękuję bardzo. Proszę bardzo panie Dyrektorze.



Pan Dyrektor Cezary Wójcik

Dziękuję Pani profesor za wprowadzenie. Dzień dobry Państwu. Cieszę się, że mogę dzisiaj wystąpić w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym., Jaki jest cel tego spotkania. Ma ono dwojaki charakter, są jakby dwa cele. Po pierwsze chciałbym Państwu przedstawić krótką informację o Biurze ds. Integracji ze Strefą Euro , które zostało powołane w maju tego roku. Chciałem Państwu powiedzieć o tym, co Biuro ma zrobić, w jaki sposób Biuro chciałoby to zrobić, jakie są główne cele, jakie są główne zadania. Wielu z Państwa prawdopodobnie już o tym wie, bo miałem okazję mówić o tym przy różnych okazjach, ale ponieważ za każdym razem są inne osoby, to pozwolę sobie powtórzyć to. Natomiast w drugiej części Pan Marek Rozkrut, który w Biurze kieruje pracami badawczymi przedstawi zestaw pytań badawczych, jako podstawę do naszej dzisiejszej dyskusji. Intencja jest taka, żeby zrobić po prostu burzę mózgów, wspólnie się zastanowić nad tym, jakie są najważniejsze pytania badawcze, które mogłyby być poruszone w Raporcie dotyczącym korzyści i kosztów uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej, który mamy przygotować. Jakie są najważniejsze zagadnienia związane z integracją ze strefą euro, jakie widzimy najważniejsze zagrożenia, szanse związane z tym procesem. Z naszego punktu widzenia będzie to ważna dyskusja, dlatego że wszystkie Państwa głosy zapiszemy, będziemy o nich pamiętać i będziemy starać się je włączyć w przygotowywany Raport.

Na początku powiem kilka słów na temat celów i zadań Biura. Później kilka słów dlaczego Raport chcemy przygotować, dlaczego warto, aby taki Raport powstał. Następnie Pan Marek Rozkrut przedstawi ogólny kierunek prac badawczych.

Jakie są zadania BISE-y?

Głównym zadaniem BISE-y, czyli Biura ds. Integracji ze Strefą Euro, to jest skrót, jest opracowanie Raportu na temat integracji Polski ze strefą euro. Biuro powstało 15 maja tego roku i główne zadanie jakie zostało mu wyznaczone, to przygotowanie tego Raportu. Jakie są cele Raportu? Przede wszystkim sformułowanie ocen, rekomendacji, postulatów mających znaczenie dla decyzji podejmowanych w trakcie realizacji procesu integracji Polski ze strefą euro. Sformułowanie tych ocen i rekomendacji musi się oprzeć na dwóch elementach. Po pierwsze, dokonanie analizy dotychczasowego funkcjonowania strefy euro, czyli analizy tego jakie są osiągnięcia strefy euro, jakie są wyniki osiągane w strefie euro, czy strefa euro funkcjonuje dobrze, jakie są ewentualne problemy, jak się do nich przygotować z punktu widzenia Polski. Drugi element, to identyfikacja warunków determinujących maksymalizację lub można powiedzieć optymalizację korzyści z przystąpienia Polski do strefy euro. To są dwa obszary badawcze, na podstawie których chcielibyśmy przedstawić rekomendacje, oceny i postulaty, które mają znaczenie dla integracji Polski ze strefą euro. Planujemy opublikować Raport w grudniu 2008 r. Dlaczego Raport? To jest ważne pytanie, na które chciałbym odpowiedzieć dlatego, że to jest pewnie pytanie, które sobie wielu z Państwa zadaje, dlatego, że podobne raporty i dokumenty były już przygotowane. Jak Państwo wiedzą w 2004 r. był przygotowany raport w Narodowym Banku Polskim. W 2005 r. był przygotowany raport, czy dokument w Ministerstwie Finansów. Tu widzę przyjaciół z Ministerstwa Finansów, z którymi wspólnie nad tym raportem pracowaliśmy. Ja też miałem przyjemność brać udział w tych pracach. Ale były też inne opracowania, były opracowania instytutów badawczych, były opracowania CASE’u, były opracowania różnych naukowców z różnych szkół, czy z SGH, czy z Uniwersytetu Warszawskiego. Więc to nie jest tak, że dzisiaj otwieramy jakiś zupełnie nowy proces, jakieś zupełnie nowe drzwi, ale to jest pewna kontynuacja tego, co do tej pory było zrobione. Uważam, że Raport, który będziemy teraz przygotowywać, powinien budować na tym dorobku, bo te raporty, które zostały zrobione, każdy z nich jest wartościowym dokumentem, jest w nich bardzo wiele wartościowych informacji, wiele wartościowych analiz, które na pewno warto wykorzystać.

Z drugiej strony, myślę, i mam nadzieję Państwo się ze mną zgodzą, że też jest przestrzeń dla przygotowania nowego dokumentu, który być może będzie mógł zanalizować obszary, które do tej pory nie były przedmiotem badań. Po pierwsze minęło już trochę czasu od przygotowania tamtych raportów. Dzisiaj mamy koniec 2007 r. czyli minęło już niemal 10 lat od przyjęcia wspólnej waluty w pierwszych krajach członkowskich Unii Europejskiej i myślę, że dzisiaj mamy rzeczywiście szansę spojrzenia na te doświadczenia. Możemy dokonać oceny ex post w większym stopniu, niż to było jeszcze 3, 4, czy 5 lat temu. Teraz mamy znacznie więcej danych, znacznie więcej doświadczeń i możemy na tych danych i doświadczeniach bazować formułując postulaty dla Polski. Chociażby Słowenia weszła do strefy euro 1 stycznia 2007 r. Przecież możemy dzisiaj nauczyć się od Słowenii jak ten proces zorganizować efektywnie, jak najlepiej. Maltańczycy będą wchodzili do strefy euro 1 stycznia 2008 r. Ich doświadczenia też będziemy mogli wziąć pod uwagę. W końcu możemy też spojrzeć wstecz na funkcjonowanie strefy euro i wyciągnąć lekcje z tego, jak ta strefa funkcjonuje. W 2003, czy w 2004 r. w dużym stopniu nasze postulaty, które były zawarte w tych dokumentach opierały się głównie o teorię. Natomiast dzisiaj rzeczywiście możemy w większym stopniu spojrzeć na te doświadczenia i starać się wyciągnąć z nich lekcje dla Polski. Jeśli chodzi o samą decyzję kiedy euro przyjąć, bo wiadomo, że to jest decyzja nie czy, tylko kiedy, bo Polska zobowiązała się do przyjęcia euro w Traktacie Akcesyjnym. I jak ten proces zorganizować najlepiej w sytuacji, kiedy zostanie podjęta decyzja polityczna. To jest coś, co ja nazywam ‘the benefit of a late comer’ czyli korzyść z późniejszego wejścia. Tak się stało, że Polska w strefie euro jeszcze nie jest, tak się stało, że do tej pory decyzja nie jest podjęta, wobec tego co my ekonomiści, eksperci, profesjonaliści możemy zrobić. Możemy przeanalizować te doświadczenia, które są i przenieść z nich jak najwięcej lekcji dla Polski po to, żeby nasz kraj jak najwięcej skorzystał na tym procesie. I druga rzecz, czy nowy element, to jest otwarta debata publiczna. Jest to, według mnie, rzeczywiście coś bardzo wartościowego. Zarówno ten dokument w Ministerstwie Finansów, jak i ten dokument w Narodowym Banku Polskim, były przygotowywane w dużej mierze wewnątrz tych instytucji. Natomiast przy tym Raporcie intencja jest trochę inna. Intencja jest taka, żeby od samego początku prace były prowadzone w bardzo otwartej atmosferze. Idea ma dwojaki charakter.

Po pierwsze, mamy takie przekonanie, że decyzja o przystąpieniu do strefy euro jest nie tylko decyzją ekonomiczną, ale też polityczną i społeczną, wobec tego włączenie wszystkich osób zainteresowanych w ten proces będzie sprzyjać silnej pozycji ostatecznej decyzji, którą przyjmiemy. Wtedy będziemy mieli poczucie, że wspólnie przygotowaliśmy ten Raport, że nasze głosy, poglądy i opinie są w nim zawarte i akceptacja dla tego Raportu, który będzie prawdopodobnie stanowił podstawę do podjęcia decyzji, wyznaczenia daty wejścia do strefy euro, na pewno będzie silniejsza.

I druga rzecz. Ja jako osoba, która ma przyjemność kierować pracami Biura jest odpowiedzialna za przygotowanie Raportu, chciałbym, żeby ten Raport był jak najlepszy, na najwyższym poziomie merytorycznym i profesjonalnym. I mam takie przekonanie, że można to zrobić tylko wówczas, kiedy będziemy się uczyć od innych i kiedy będziemy dostrzegać poglądy innych, kiedy będziemy Państwa analizy, poglądy, postulaty włączać do naszych prac, bo tak naprawdę przecież mając jak najlepsze intencje możemy sami pomijać pewne kwestie, możemy pewnych kwestii nie dostrzegać. Natomiast w takiej otwartej wymianie poglądów na pewno ten Raport może być przygotowany znacznie lepiej i stać na wyższym poziomie merytorycznym. To jest jeden z podstawowych, czy głównych celów, które sobie stawiamy w Biurze.

Jaki jest ogólny kierunek prac badawczych? Za chwilę Pan Marek przedstawi kierunek prac badawczych, ale główne założenia badawcze są następujące: przede wszystkim analiza dotychczasowego funkcjonowania strefy euro. Takiej analizy do tej pory nie było, a warto ją przeprowadzić, bo powiedzmy sobie tak, na gruncie teoretycznym w dużej mierze można dosyć łatwo pokazać jakie są korzyści z przyjęcia euro, natomiast dobrze wiemy, że ostatecznie to, jak te korzyści zmaterializują się w konkretnym kraju zależy od stopnia przygotowania tego kraju i sytuacji społeczno-gospodarczej. Sami widzimy, że w strefie euro są kraje, którym się wiedzie bardzo dobrze, a są kraje, którym się wiedzie trochę mniej. Dlaczego tak jest? Czym one się różnią? Czego Polska może się nauczyć z doświadczeń Portugalii, czy czego Polska może się nauczyć z doświadczeń Hiszpanii, a czego z doświadczeń Grecji. Każdy z tych krajów osiąga trochę inne rezultaty będąc w strefie euro i myślę, że to w dużej mierze jest zdeterminowane decyzjami w zakresie polityki gospodarczej, które były podjęte w tych krajach. I druga rzecz. Identyfikacja warunków determinujących maksymalizację korzyści z przystąpienia Polski do strefy euro i ocena w jakim stopniu są one spełnione. Z literatury wiemy, jakie są warunki skutecznego przystąpienia do wspólnego obszaru walutowego. Ale pytanie jest oczywiście, w jakim stopniu są one spełnione w Polsce. Pamiętam w Ministerstwie Finansów często rozmawialiśmy o elastyczności rynku pracy, o elastyczności rynków produkcji, o synchronizacji cykli koniunkturalnych i tych wszystkich kwestii, które są niezwykle ważne dla dobrego i sprawnego funkcjonowania we wspólnym obszarze walutowym. Pytanie jest wobec tego empiryczne, czy Polska te warunki spełnia, czy też nie? Jeżeli spełnia, to w jakim stopniu? I oczywiście dokonanie szacunków kosztów i korzyści członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w strefie euro. To jest oczywiście pytanie trudne, ale tym niemniej warto starać się na nie odpowiedzieć, warto poszukiwać odpowiedzi i to właśnie będziemy czynić w Raporcie.

Idea jest taka, żeby ten dokument miał charakter doradczy, bo będzie prawdopodobnie miał trochę szerszy zakres; nie tylko będzie poruszał kwestie makroekonomiczne, ale chcielibyśmy także, żeby poruszał kwestie techniczno-organizacyjne. To są te elementy, na które została zwrócona uwaga w dokumencie Ministerstwa Finansów. Są to bardzo ważne kwestie, bo przecież przyjęcie euro to nie jest tylko kwestia spełnienia kryteriów z Maastricht, ale to jest cały obszar zagadnień związanych z kwestiami organizacyjnymi, technicznymi, instytucjonalnymi i te też warto poruszyć w Raporcie i starać się we wszystkich tych obszarach przedstawić pewne rekomendacje tak, aby proces był zorganizowany jak najlepiej. Oczywiście zostanie to dokonane na bazie analizy kosztów i korzyści, która będzie podstawą wypracowania ostatecznej decyzji o tym, kiedy euro w Polsce powinno być przyjęte.



To co jest dla nas niezwykle istotne w pracach nad Raportem, to przejrzysta i otwarta komunikacja. Intencją naszą jest to, żeby Państwo też mogli w tych pracach uczestniczyć. Będziemy Państwa zapraszać na seminaria, spotkania i wspólnie będziemy mogli być częścią tego procesu. Ważną zasadą pracy nad Raportem jest współpraca i konsultacja z pracownikami innych departamentów NBP oraz z osobami spoza banku centralnego. Tutaj mam na myśli nie tylko środowiska ekonomistów, ale także mam na myśli środowiska pracodawców i pracobiorców, z którymi już mieliśmy się okazję spotkać i którzy bardzo pozytywnie odpowiedzieli na te nasze zaproszenie, żeby się włączyli w to spotkanie. A wiem, że dzisiaj są z nami reprezentanci pracobiorców i pracodawców. Bardzo liczymy na ich wsparcie. Rozmawialiśmy o możliwych elementach współpracy, np. pojawił się taki pomysł, że organizacje pracodawców i pracobiorców mogłyby skontaktować się ze swoimi współpracownikami w Unii Europejskiej i poprosić ich o analizy przyjęcia euro w ich krajach. Jaki jest ich punkt widzenia, jakie były oczekiwania. Możemy przecież się wiele od siebie nauczyć, pracując wspólnie możemy znacznie więcej osiągnąć, niż pracując indywidualnie. Intencja jest oczywiście taka, żeby na końcu tej drogi przygotować Raport, który będzie obiektywny, który będzie rzetelny, szczery naukowo, o wysokich walorach poznawczych i praktycznym zastosowaniu. Szczerość i rzetelność naukowa to jest coś, co jest podstawą pracy każdego z nas, ludzi związanych z nauką. Ja też jestem człowiekiem nauki, pracuję przecież na SGH, pracuję w Polskiej Akademii Nauk. Dla mnie ten element jest podstawą jakiejkolwiek pracy i to też będzie podstawą pracy nad tym Raportem.

To co teraz powiem może się Państwu wydać trochę ogólne i trochę idealistyczne, a dla mnie są naprawdę bardzo ważne i ja naprawdę w to wierzę. Jaka jest wizja funkcjonowania Biura? Ta wizja wypływa z takiego przekonania, że są trzy ważne sprawy dla Polski. Po pierwsze, to żebyśmy umieli w Polsce, albo żebyśmy się starali w Polsce podnosić jakość debaty publicznej. Myślę, że wszyscy Państwo się zgodzą, że to jest niezwykle ważne. Druga rzecz, żeby w Polsce było tak, ja chciałbym sobie życzyć i wszyscy ludzie, którzy pracują w Biurze, żeby decyzje strategiczne dla kraju były oparte na analizie ekspertów i profesjonalistów, którzy przygotowują materiał i na tej bazie jest wypracowana decyzja polityczna, żeby wszystko było oparte na rzetelnych fundamentach. I w końcu, żebyśmy umieli w Polsce prowadzić otwarty szczery dialog i umieli współpracować, umieli działać wspólnie w przekonaniu, że gdzieś realizujemy jakieś wspólne dobro, że wszyscy chcemy, żeby w naszym kraju było jak najlepiej. I to są te trzy elementy, które chcielibyśmy zrealizować w Biurze. TO jest naszą postawą pracy w Biurze, to że naprawdę chcemy współpracować z Państwem, jesteśmy otwarci, będziemy to powtarzać za każdym razem, chcemy zrealizować te wartości, o których powiedziałem. Podnosić jakość debaty publicznej właśnie przez takie spotkania, właśnie przez wymianę informacji, przez przekazywanie informacji, także do prasy i mediów. To, żeby decyzje strategiczne oparte były na analizie ekspertów, to mam nadzieję uda się zrobić, dlatego że będziemy mogli, chcemy skorzystać w przygotowaniu tego Raportu z Państwa wiedzy, z wiedzy wielu mądrych ludzi, którzy pracują w Narodowym Banku Polskim, z wielu mądrych ludzi, którzy pracują w innych instytucjach publicznych, w organizacjach pracodawców i pracobiorców i na tej podstawie wypracować analizę merytoryczną. Oczywiście później jest drugi poziom, poziom polityczny, ale to jest coś, co nas nie dotyczy. I w końcu otwarta i szczera debata publiczna. Przyjęcie euro i integracja ze strefą euro jest jednym z najważniejszych strategicznych wyzwań, które stoi przed naszym krajem i dobrze, żebyśmy o tym rozmawiali, żeby dopuścić wszystkie poglądy w tej debacie, żeby wszystkie te poglądy były przeanalizowane, znalazły w jakiś sposób odzwierciedlenie w tym dokumencie. I to też się wiąże z naszą wizją Biura. Ja mówiłem o tym w czwartek na spotkaniu w PAN-ie i powtórzę to dzisiaj, bo też mi się to wydaje ważne. Danny Rodrick, profesor z Harwardu, którego Państwo na pewno znają, zwłaszcza tu w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym, napisał kiedyś artykuł o polityce gospodarczej i powiedział tak, że są dwa rodzaje polityki gospodarczej. Pierwsza to jest „wait and see”, czyli poczekajmy, zobaczymy. Ja bym powiedział, że to nie jest dobry sposób uprawiania polityki gospodarczej. Powiedział, że dobrym sposobem uprawiania polityki gospodarczej jest coś, co nazwał „prepare and persuade”, czyli przygotuj i przekonaj. Ja się z nim zgadzam, to jest dobry sposób uprawiania polityki, ale dodałbym, jako ostatni element, według mnie bardzo ważny: „let people be a part of the decision-making process”, czyli pozwól ludziom być częścią procesu decyzyjnego. Myślę, że to jest właśnie szczególnie ważne w przypadku takich projektów, które nie tylko są projektami takimi ściśle technicznymi, ale projektami społeczno-ekonomicznymi, społeczno-politycznymi. Takim jak integracja ze strefą euro. W sytuacji kiedy my, Państwo i wszystkie osoby zainteresowane tym procesem, będą się czuli częścią procesu decyzyjnym, na pewno decyzja o integracji ze strefą euro będzie decyzją trwalszą, mocniejszą i lepiej służącą krajowi.

I krótkie podsumowanie. Trzy rzeczy, które chciałem podkreślić. Otwartość na otoczenie zewnętrzne, z dwóch powodów. Po pierwsze, właśnie z tego powodu, że mamy takie przekonanie w Biurze, że możemy się od Państwa wiele nauczyć, że to nie jest tak, że w Biurze pracuje 8, 9, 10 osób, które wiedzą co to znaczy euro i wiedzą jakie są koszty i korzyści. To są osoby, które mają otwarte głowy, chcą przeprowadzić ten proces w otwartości i korzystać z wiedzy i doświadczenia wielu ludzi. Już dzisiaj, na tym spotkaniu liczę na Państwa uwagi i propozycje. To jest ogólny zarys tego, jak Biuro funkcjonuje. To jest jedno z pierwszych spotkań, które dzisiaj odbywamy. Mam nadzieję, że takich spotkań będzie więcej jeśli Państwo się zgodzą. Ale chciałbym, żebyście Państwo pamiętali, że oprócz celu, który mamy osiągnąć chodzi też o sposób, w jaki go zrealizujemy: otwarcie, wspólnie realizując ważny cel, z przekonaniem, że to jest dla wspólnego dobra. A teraz, poproszę pana Marka Rozkruta, którego krótko może przedstawię. Pan Marek Rozkrut pracuje w Biurze od niedawna, natomiast w Narodowym Banku Polskim pracuje już od wielu lat. Pan Marek Rozkrut był też współautorem tego Raportu z 2004 r. Dzisiaj Pan Marek kieruje pracami badawczymi, jest kierownikiem Zespołu ds. Analiz i Badań Zagranicznych, czyli głównie będzie się zajmował sprawami związanymi z analizą funkcjonowania strefy euro. Cieszę się, że dzisiaj może wystąpić, bo muszę Państwu powiedzieć, że to jest naprawdę bardzo mądra osoba, profesjonalnie przygotowana do swojej pracy i dzisiaj przedstawi Państwu różne uwagi, pytania badawcze w zasadzie, po to, żebyśmy mogli sobie zrobić tą burzę mózgów, a my później będziemy pamiętać o tych pytaniach, będziemy starać się je włączyć w Raport; Państwa oczekiwania i spostrzeżenia w naszych pracach uwzględnić. Także przekazuję głos panu Markowi.



Pan Marek Rozkrut

Dziękuję bardzo. Już przedstawiać się nie będę. W każdym razie chciałbym jeszcze ze swej strony przywitać wszystkich serdecznie i podziękować za możliwość uczestniczenia w dzisiejszym spotkaniu. Ja głęboko wierzę w inspirującą dyskusję na temat zagadnień związanych z integracją walutową. Wracając do prezentacji. Realizacja głównych bloków badawczych, o których dr Wójcik powiedział, poprzez zanalizowanie dotychczasowych doświadczeń krajów w strefie euro poprzez identyfikację warunków, które sprzyjają maksymalizacji korzyści i szans oraz minimalizacji kosztów i zagrożeń związanych z przyjęciem wspólnej waluty, wreszcie poprzez zbilansowanie efektów integracji walutowej dla polskiej gospodarki, to wszystko powinno skutkować, w ostatecznym rozrachunku, przedstawieniem w Raporcie konkretnych rekomendacji dla polityki gospodarczej na drodze do strefy euro. Realizacja tego celu tak naprawdę będzie jednak uwarunkowana nie tyle rzetelnym przeprowadzeniem poszczególnych analiz, co uwzględnieniem w Raporcie jako całości wszystkich najważniejszych zagadnień związanych z problematyką integracji ze strefą euro. Zagadnień od kwestii makro, po kwestie mikroekonomiczne, techniczne, społeczne. Dlatego naszym zdaniem tutaj ważne jest nie tyle udzielenie rzetelnych odpowiedzi na zadanie pytanie, co udzielenie rzetelnych odpowiedzi na właściwie zadane pytania. Pytania, które będą obejmować zagadnienia najważniejsze z punktu widzenia różnych grup społecznych, różnych przedstawicieli. Dlatego punktem wyjścia kluczowym dla Raportu jest sformułowanie najpierw pytań badawczych, które w następnej kolejności ukierunkują prowadzone przez nas analizy, badania, wspólnie prowadzone analizy i badania. W jaki sposób te pytania możemy formułować? Z jednej strony patrząc na doświadczenia krajów strefy euro możemy je analizować w kontekście zachodzącego procesu konwergencji bądź dywergencji pomiędzy nimi i analizować tu możemy zarówno dostosowania nominalne, jak i dostosowania w sferze realnej. W przypadku dostosowań nominalnych mamy na myśli m.in. oczywiście poziom inflacji, starać się odpowiedzieć na pytania, czy występują różnice w poziomie inflacji, czy one się pogłębiają pomiędzy krajami strefy euro, na ile one są trwałe. Również oczywiście kluczowe znaczenie mają tutaj dostosowania w sektorze finansów publicznych, jak one przebiegają, na ile one są trwałe. Analizując dostosowania nominalne w krajach strefy euro warto się przyjrzeć na pewno jak ta sytuacja wyglądała przed przyjęciem wspólnej waluty, a jak już w ramach uczestnictwa w unii monetarnej. Tutaj m.in. powinniśmy zapytać pewnie o rolę dyscyplinujących reguł w polityce gospodarczej, w szczególności zastanowić się czy kryteria z Maastricht, abstrahując od tego, czy ze wszystkimi się zgadzamy czy nie z punktu widzenia ekonomicznego, to czy one pełnią rolę dyscyplinującą dla prowadzonej polityki gospodarczej, a z drugiej strony czy taką rolę pełni Pakt Stabilności i Wzrostu już w ramach członkostwa w unii monetarnej. Tu zapożyczając z opracowania Mayes i Suvanto (2007) można użyć określenia, czy kryteria z Maastricht taką pełnią rolę „lure of entry”, czyli że członkostwo w unii monetarnej jest zachętą do spełnienia kryteriów z Maastricht, a tym samym do prowadzenia zdyscyplinowanej polityki gospodarczej, a z drugiej strony że w ramach unii monetarnej występuje problem „no threat of exit”,, a więc nie ma ryzyka tego, że kraj, który nie przestrzega tej dyscypliny, zostanie np. z tej unii monetarnej wyrzucony.

Analizując dostosowania w sferze realnej. z jednej strony postaramy się odpowiedzieć na pytanie, jak wygląda ryzyko, jakie jest ryzyko występowania wstrząsów asymetrycznych w krajach strefy euro. Pytamy tutaj o konwergencję strukturalną. W jakim stopniu są zbieżne cykle koniunkturalne poszczególnych krajów. Jak wygląda struktura produkcji, handlu w danych krajach. Pytamy nie tylko jak ona wygląda, ale warto zadać sobie pytanie jak się zmieniła w trakcie uczestnictwa w unii monetarnej. Czy np. zbieżność cykli koniunkturalnych zwiększyła się, wzrosła w ramach członkostwa w unii monetarnej. A więc, spróbujemy empirycznie zweryfikować argumenty teoretyczne o endogeniczności kryteriów, optymalnych obszarów walutowych czyli, że już w ramach członkostwa w unii monetarnej dostosowania w gospodarkach zachodzą szybciej, a tym samym już w ramach członkostwa w unii monetarnej łatwiej spełnić warunki, które ograniczają koszty uczestnictwa w strefie euro. Warto się zastanowić nie tyle jak duże jest ryzyko występowania wstrząsów asymetrycznych, ale jaka jest, jak się zmieniła, czyli ponownie pytamy o endogeniczność. zdolność do absorpcji, negatywnych efektów wstrząsów gospodarczych. Z jednej strony pytamy tu o elastyczność gospodarki, na ile dostosowania rynku pracy, rynku produktów ułatwiają dostosowanie się do tego typu zjawisk. Ale warto też zadać sobie pytanie o efekt integracji finansowej, czy poprzez np. kanał rynku kapitałowego, czy kanał rynku kredytowego, łatwiejsze jest wygładzanie dochodu już w ramach unii monetarnej, a tym samym akomodowanie negatywnych efektów wstrząsów gospodarczych. Wreszcie warto zapytać, czy dostosowania fiskalne zachodzą bardziej efektywnie już w tym obszarze, czy poza nim. I to co dla wielu osób może jest najważniejsze, czy euro przyczynia się do szybszego i bardziej stabilnego rozwoju krajów unii monetarnej i w szczególności krajów o niższym poziomie rozwoju, takich jak Polska, czy członkostwo w unii monetarnej sprzyja szybszemu procesowi doganiania, a więc warto przyjrzeć się doświadczeniom krajów również pod tym kątem. Analizując doświadczenia krajów strefy euro na pewno będziemy warto się zastanowić, które kraje są podręcznikowymi, dobrymi przykładami działań, które powinniśmy naśladować i działań, których powinniśmy unikać. Zastanowić się, co było właśnie źródłem sukcesów, a co przyczyną porażek poszczególnych krajów unii monetarnej, które z nich przyciągnęły więcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych, gdzie rozwój handlu następował w większym stopniu, gdzie w mniejszym, gdzie występowały poszczególne problemy. Oczywiście, gdy myślimy o kosztach i o doświadczeniach krajów w strefie euro, to warto się zastanowić jaki był koszt utraty niezależnej polityki pieniężnej w tych krajach. Tam gdzie można, warto spróbować przeprowadzić pewne analizy, zastanowić się jak polityka pieniężna wyglądałaby w, a jak poza unią monetarną. Zastanowić się można, w jakim stopniu utrata również niezależnej polityki kursowej jest kosztowna dla poszczególnych krajów, gdzie kurs walutowy rzeczywiście ułatwia akumulację wstrząsów, skutków wstrząsów asymetrycznych, a w jakim stopniu sam może być źródłem tych wstrząsów. Wreszcie, z drugiej strony w ramach członkostwa w unii monetarnej, może warto zastanowić się, jakie rzeczywiście są korzyści z uczestnictwa w procesie decyzyjnym Europejskiego Banku Centralnego, czy tak naprawdę wpływ na tę decyzję jest marginalny, czy może poprzez możliwość tworzenia danych koalicji ten wpływ może być większy. W ostatnich latach jednym z kluczowych zagadnień analizowanych przez ekonomistów jest proces globalizacji. Więc myślę, że to też byłaby wartość dodana i nowy element w Raporcie, gdybyśmy się przyjrzeli efektom integracji walutowej i zastanowili się w jaki stopniu na nie wpłynął rzeczywiście proces globalizacji. Gdy mówimy o euro, to też można się zastanowić - a co byłoby bez euro? Wiele głosów, wiele osób wskazuje na doświadczenia innych krajów, które pozostają poza obszarem unii monetarnej, więc warto się zastanowić dlaczego niektóre kraje Unii Europejskiej, w szczególności Wielka Brytania, Dania, Szwecja, decydowały się pozostać poza strefą euro. A jeśli tak, to czy poniosły z tego tytułu straty, a może uniknęły niepotrzebnych kosztów? Również warto na pewno przyjrzeć się i być gotowym na udzielenie odpowiedzi na pytanie, gdy myślimy o perspektywach rozszerzenia strefy euro, tj. czy w Raporcie w ogóle powinna być poruszona, ale niektórzy na to wskazują, kwestia trwałości strefy euro, a w szczególności czy dla zapewnienia trwałości unii monetarnej jest konieczna unia polityczna, np. rozważanie Paula de Grauwe, m.in. dotyczą tego obszaru. Czy potrzebna jest dalsza integracja polityczna, aby w ogóle unia monetarna mogła przetrwać?


  1   2   3   4   5   6


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna