Zadania I funkcje nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej



Pobieranie 57,39 Kb.
Data04.02.2018
Rozmiar57,39 Kb.

  1. Zadania i funkcje nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej.

Edukacja wczesnoszkolna to nauczanie, kształcenie i wychowanie. Nauczanie to dostarczanie wiadomości, kształcenie to rozwijanie różnorakich intelektualnych i motorycznych umiejętności i nawyków, a wychowanie to formowanie wszystkich postaw, a w konsekwencji całej osobowości. 1

Powszechne jest przekonanie, że rozwój psychiczny dziecka w młodszym wieku szkolnym ma bardzo duże znaczenie dla kształtowania osobowości w wyższych klasach. Powszechnie też docenia się rolę nauczania zintegrowanego, jako głównego i podstawowego szczebla w kształceniu i wychowaniu człowieka.

Dzieci w klasach młodszych I-III są szczególnie podatne na wpływy, wykazują ogromną chęć do pracy, a także są ciekawe świata i dążą do jego poznania. Te charakterystyczne cechy tego okresu wieku nauczyciel musi nie tylko rozwijać, ale także pobudzać i kształtować nowe.

Od tego, w jaki sposób będzie zorganizowana praca na tym etapie, uzależniony jest dalszy rozwój dzieci, a także dalsza kariera uczniów. Na żadnym poziomie kształcenia proces dydaktyczny i wychowawczy nie łączy się tak ściśle ze sobą jak w edukacji wczesnoszkolnej.

W młodszym wieku szkolnym zadania dydaktyczne i wychowawcze ściśle się ze sobą splatają i przenikają. Należycie prowadzona praca w klasach niższych, uwzględniająca różnorakie potrzeby rozwojowe wszystkich dzieci, decyduje w znacznym stopniu o dalszej karierze szkolnej i życiowej ucznia. Praca w klasach młodszych to szeroko rozumiany start szkolny i życiowy dziecka.

Zadania stawiane przed nauczycielem nauczania początkowego T. Wróbel sformułował jako zadania: poznawcze, sprawnościowe i wychowawcze.

Praca poznawcza dzieci obejmuje wiedzę rzeczową w zakresie: faktów społecznych, przyrodniczych, wytworów kulturalnych powstałych w wyniku różnorodnej działalności człowieka oraz wiedzę językową i matematyczną. Zakres zadań sprawnościowych dotyczy zdobywania podstawowych technik i umiejętności do dalszej pracy umysłowej, ogólne zdolności – uczenia się oraz sprawności techniczne, plastyczne, muzyczne i ruchowe. Zadania wychowawcze to przede wszystkim zadania związane z wychowaniem moralno-społecznym. 2

Centralnym czynnikiem warunkującym pożądane wyniki pracy dydaktyczno-wychowawczej w szkole, a zwłaszcza w nauczaniu zintegrowanym jest nauczyciel. Swoistość pracy na tym szczeblu szkoły ( klasy I – III ) polega na tym, że osobowość znajduje się w procesie stawania się, odznaczając się pod wieloma względami jeszcze wielką plastycznością i podatnością na zamierzone i niezamierzone wpływy zewnętrznego otoczenia. Stąd też zadania nauczyciela w tym okresie są szczególnie ważne, jak w żadnym już okresie życia dziecka. Działalność ta dotyczy wykonywania zadań: opiekuńczych, diagnostyczno-prognostycznych, kompensacyjno-usprawniających, poznawczych, kształcących i wychowawczych. Właściwością szczebla nauczania zintegrowanego jest to, iż powinien on spełniać w równej mierze wszystkie sześć funkcji. Zadania te występują w rzeczywistości we wzajemnych związkach, zaś spełnianie jednych jest często nieodzownym warunkiem realizacji innych.

M.R. Radwiłowiczowie podają następujące funkcje nauczania początkowego: opiekuńcza, diagnostyczno-prognostyczna, kompensacyjno-usprawniająca, poznawczo-kształcąca i wychowawcza.

Do zadań wychowawcy w obrębie funkcji opiekuńczej należą zadania szczegółowe takie jak: troska o zdrowie powierzonych mu dzieci, ich bezpieczeństwo, zapewnienie odpowiednich warunków higienicznych, dbałość o należyty rozwój fizyczny, ich racjonalne odżywianie, odpowiednio zorganizowaną rekreację.

W czasie zajęć lekcyjnych wychowawca klas młodszych powinien zwracać uwagę na postawę dzieci w ławkach, czy siedzą prosto, nie garbią się. Ma to istotne znaczenie przy wszelkiego typu skrzywieniach kręgosłupa. Nauczyciel powinien często organizować ćwiczenia gimnastyczne. Gimnastyka taka wpływa odprężająco na układ nerwowy dziecka oraz pozwala na rozluźnienie mięśni całego ciała, zwiększa dopływ tlenu poprzez kilkakrotne wdechy i wydechy przy otwartych oknach.3

Przez funkcję diagnostyczno - prognostyczną rozumiemy zadania dotyczące poznania poszczególnych dzieci przez dobrze ukierunkowaną obserwację oraz prognostycznego projektowania możliwie optymalnych dróg dalszego rozwoju każdego dziecka. Wśród nich należy wymienić zadania szczegółowe, takie jak: poznanie psychiki dziecka i wnikliwe analizowanie uzyskanych danych, wyciąganie na tej podstawie wniosków, planowanie zadań rozwojowych. Nauczycielowi powinno przyświecać nastawienie nie na refleksję, lecz na pozytywne zorientowanie samego siebie, rodziców i dziecka w możliwościach jego potencjalnego rozwoju. 4

Funkcja kompensacyjno - usprawniająca jest jakby przedłużeniem praktycznym funkcji poprzednio omawianej. „Rola nauczyciela polega na eliminowaniu, złagodzeniu lub rekompensowaniu takich odchyleń jak wady wzroku, słuchu i mowy czy leworęczności. Nauczyciel nie działa tu w pojedynkę, lecz w kontakcie z lekarzem, pedagogiem szkolnym, psychologiem oraz rodzicami.”5

Zadaniem nauczyciela jest również usuwanie wad i niedostatków języka i słownictwa pochodzenia środowiskowego. Do funkcji tej zalicza się zespół specjalnych zabiegów dydaktyczno-wyrównawczych i korekcyjnych służących usuwaniu nie tylko przyczyn, ale i samych niepowodzeń szkolnych.



Funkcja poznawcza jest najwyraźniej preferowana w programach szkolnych i najlepiej realizowana przez nauczycieli. Konkretyzuje się w zadaniach szczegółowych oddzielnych przedmiotów nauczania, zmierzając do wyposażenia uczniów w odpowiedni zasób elementarnych wiadomości. Funkcji poznawczej nie sposób omawiać w oderwaniu od funkcji kształcącej, gdyż dopiero wtedy widzi się w pełni nową przyśpieszającą rozwój intelektualny rolę szczebla nauczania początkowego. Za sedno funkcji kształcącej należy przyjąć rozwijanie ogólnych operacji myślowych i ogólnych sposobów racjonalnego uczenia się. Do zadań szczegółowych należy: wyrabianie koncentracji i podzielności uwagi, kształcenie pamięci logicznej, rozwijanie elementarnych sprawności, to jest umiejętności i nawyków, zarówno intelektualnych jak i manualnych o charakterze ogólnym. Ważne zadanie to rozwijanie zainteresowań i uzdolnień uczniów.

Bogatą i różnorodną pod względem konkretnych zadań jest funkcja wychowawcza nauczania początkowego. Mówi się o wychowaniu intelektualnym, politechnicznym, emocjonalnym, moralno-społecznym, światopoglądowym, fizycznym, zdrowotnym i estetycznym. W ramach zadań wychowawczych dają się wyszczególnić między innymi następujące zadania: rozwijanie pozytywnej motywacji wobec uczenia się i nauki szkolnej, wyrabianie poszanowania dla własnej pracy i pracy innych, kształtowania zaufania we własne siły, woli pokonywania trudności, należytego stosunku do mienia społecznego i indywidualnego, a także do dzieci młodszych, słabszych, ludzi starych i chorych.

Poprzez utrzymywanie kontaktu z rodzicami nauczyciel może pomóc w przezwyciężaniu trudności wychowawczych. Szczególną troską powinien wychowawca otaczać dzieci z rodzin niewydolnych wychowawczo czy też patologicznych.

Duże znaczenie dla odpowiedniego wypełniania funkcji wychowawczych ma postawa samego nauczyciela. Jeżeli nauczyciel jest sprawiedliwy, dobrze z zaangażowaniem wypełnia swoja pracę, ma serdeczny stosunek do dzieci, to istnieją wszelkie szanse, że zrealizuje zadania wychowawcze. 6

Kolejno omawiane funkcje nauczania początkowego, których spoistość i związek łatwo zauważyć na podstawie zadań szczegółowych, prowadzi do ważnego wniosku. Rola nauczyciela w tych wszystkich zakresach jest specyficzna i odpowiedzialna. Wykracza poza zadania, które eksponuje program nauczania, ponieważ oprócz strony intelektualnej nastawiony jest na rozwijanie umiejętności i postaw dotyczących danych treści. Nauczyciel musi dostrzegać, wykorzystywać i modyfikować całokształt uwarunkowań, które dopiero umożliwiają realizację wszystkich funkcji nauczania początkowego.

Jak wynika z powyższych rozważań rola nauczyciela – wychowawcy klas nauczania zintegrowanego jest specyficzna i wyjątkowo odpowiedzialna. Można stwierdzić, że w klasach początkowych potrzebny jest nauczyciel o wielkich przymiotach serca i charakteru, kochający pracę z małymi dziećmi, cierpliwy i opanowany, stale podnoszący swoje kwalifikacje w drodze samokształcenia i korzystający z różnych organizowanych form doskonalenia.




  1. Autorytet i osobowość nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej.


Autorytet (z łaciny auctoritas – powaga moralna, znaczenie) to prestiż osoby, grupy lub organizacji oparty na uznanych i cenionych w środowisku lub społeczeństwie wartościach: religii, prawie, nauce, itp.7 Można tę definicję uzupełnić o takie znaczenia, jak: ogólne uznanie, wpływ, mir, jak również zespół cech osobowych sprawiających, że chętnie, bez nakazu czy strachu podporządkowujemy się danej osobie.8

Warto również uświadomić sobie, że z autorytetem kojarzymy pewne związane z nim symbole: ubiór (np. toga, mundur, sutanna, trzyczęściowy garnitur), wielkość ciała oraz tytuły.

Autorytety występują we wszystkich społecznościach, jednak, zależnie od okoliczności, zauważyć można pewne zróżnicowane sposoby, w jakich się one przejawiają. Zasada autorytetu jest warunkiem umożliwiającym funkcjonowanie każdego systemu politycznego oraz każdej formacji społecznej.9

Rodzice są pierwszym autorytetem dla dziecka, ale gdy dziecko przekracza progi szkoły, konkuruje z nimi autorytet nauczyciela. W relacji nauczyciel – uczeń każdy ma ściśle określone zadania: uczeń musi pokonać własne ograniczenia, a nauczyciel ma wskazać kierunek i sposób. Nie jest bardzo ważne ani to, co wychowawca mówi, ani to, jakimi metodami pracuje, ważne jest to, kim on sam jest. Nauczyciel nie może być tylko twórcą nakazów i zakazów, lecz przede wszystkim ostoją, przykładem i pomocą w kształtowaniu samego siebie, w żmudnym procesie autokreacji.

Przenosząc wartość definicji autorytetu na grunt szkoły, należy podkreślić, iż autorytet wychowawcy jest niezbędnym czynnikiem dla właściwego przebiegu procesu wychowawczo-edukacyjnego. Nauczyciel dysponuje, jak się wydaje, szeroką gamą czynników, na których może budować autorytet, a mianowicie:

* kompetencje wynikające z nauczania danego przedmiotu, takie jak: wiedza, sposób jej przekazania, umiejętność zaciekawienia przedmiotem;



* cechy osobowości nauczyciela jako osoby dorosłej: konsekwencja, porównywalność zachowań, niezmienność zasad, uczciwość, rzetelność, samokrytyka i umiejętność przyznania się do błędu, prezentowany system wartości i działanie zgodne z nim, umiejętności pozaprzedmiotowe, hobby, zaciekawienie uczniów swoimi zainteresowaniami;

* kompetencje interpersonalne: sposób komunikowania się z uczniami, sposób formułowania wymagań w zakresie uczenia się i zachowania na lekcji, stosunek do uczniów, umiejętność budowania konstruktywnych kontaktów, umiejętność słuchania, gotowość do pomocy, umiejętność udzielania pomocy i wsparcia, respektowanie dojrzałości uczniów.

* efektywność w działaniu: umiejętność organizowania pracy własnej i innych, umiejętność rozwiązywania powstających problemów, skuteczność w działaniu.10

Powyższe wyliczenie wskazuje, że autorytet nauczyciela nie wynika wyłącznie z zajmowanego przez niego stanowiska, lecz stanowi sumę pewnych naturalnych i/lub nabytych, wypracowanych umiejętności, natomiast okoliczności (rodzaj szkoły, etos placówki, wiek, płeć nauczyciela i uczniów) mogą być czynnikiem sprzyjającym lub utrudniającym budowanie autorytetu.

Reasumując, na autorytet wychowawcy składają się przede wszystkim cechy jego charakteru i osobowości, jak również talent pedagogiczny, przejawiający się w budzeniu zainteresowań i zapału do nauki, a także w obcowaniu z dziećmi.11

Obraz nauczyciela ma niewątpliwie wpływ na funkcjonowanie dziecka w szkole. Jeśli ten obraz jest pozytywny, wpływa on na motywację dziecka do aktywnego uczestnictwa w zajęciach. Brak stresu pozwala dziecku na kreatywne podejście do stawianych mu zadań. Ma to swoje konsekwencje w radzeniu sobie z wymaganiami edukacyjnymi.

Dziecko rozpoczynające naukę szkolną przychodzi z obrazem nauczyciela. Od nauczyciela zależy więc, jaki obraz dziecko utrwali. Nauczycielom nauczania początkowego przypada w procesie edukacyjnym doniosła rola inicjatora procesu dopasowania się dziecka – ucznia do szkoły i odwrotnie. To nauczyciel jest twórcą swego autorytetu, bo autorytetu nie można otrzymać, nikt nie jest też w stanie wyposażyć kogokolwiek w autorytet. 12

Budowanie autorytetu nauczyciela jest przede wszystkim kształtowaniem relacji między nauczycielem a uczniami, opartych na autonomii obu podmiotów. Nauczyciel – mistrz, przewodnik przestrzega zasad poszanowania godności ucznia, jest ponadto odpowiedzialny, otwarty, słuchający. Miarą autorytetu nauczycieli jest postawa uczniów wobec nich.13

Według W. Okonia autorytet „ogniskuje w sobie to wszystko, co jest konsekwencją wykształcenia nauczyciela, jego osobistych walorów oraz jego działalności w szkole i w środowisku.” W żadnym chyba zawodzie osobista wartość nie wpływa w tym stopniu na owoce jego działalności co w zawodzie nauczycielskim.14

Zgodzić się należy z powszechnie znanym poglądem, że dzieci w pierwszych latach nauki widzą w wychowawczyni „Swoją Panią”. Mają do niej zaufanie i odnoszą się do niej życzliwie. Dla zapewnienia prawidłowych kontaktów nauczyciela z uczniami A. Kania proponuje stosowanie swoistego dekalogu :



  1. Działać na serce przez miłość, na rozum przez przekonanie, uspokajać swoim spokojem – być cierpliwym, rozsądnymi opanowanym, unikać emocji i nieprzemyślanych decyzji.

  2. Zachęcać, a nie zniechęcać – pobudzać do działania, aktywności, kreatywnego myślenia, wiary we własne siły.

  3. Sukces ucznia moim sukcesem – cieszyć się z osiągnięć swoich podopiecznych, czerpać z nich siłę do dalszej pracy.

  4. Być mediatorem – pośredniczyć między szkołą, domem, środowiskiem lokalnym.

  5. Dążyć do kompromisu – widzieć sprawę oczyma nie tylko nauczyciela, ale także ucznia.

  6. Otwierać duszę dziecka na piękno – uczyć wrażliwości, poczucia dobrego smaku, taktu i właściwej kultury bycia w każdej sytuacji.

  7. Aby zło zwyciężać, ze złem walczyć trzeba –dawać dziecku szansę poprawy, ukazywać drogi dojścia ku dobremu i ku zmianie sposobu zachowania.

  8. Nadzieja jest matką mądrych, którzy umieją daleko patrzeć – uczyć perspektywistycznego spojrzenia w przyszłość, mądrego i odpowiedzialnego planowania dalszego życia.

  9. Najlepszym przykładem : przykład własnego życia – staram się być pogodnym, uśmiechniętym człowiekiem, uczciwie i mądrze kierować własnym życiem.

  10. Pamiętać, że bilansem każdego dnia jest zaakceptowanie jego rezultatu wraz z rozczarowaniem i trudem. 15

Osobowość - termin używany w różnych znaczeniach, najczęściej oznacza zespół stałych właściwości i procesów psychofizycznych, odróżniających daną jednostkę od innych, wpływający na organizację jej zachowania, a więc na stałość w nabywaniu i porządkowaniu doświadczeń, wiadomości i sprawności, w reagowaniu emocjonalnym w stosunkach z innymi ludźmi oraz na stałość w wyborze celów i wartości. Powstanie tych stałych mechanizmów zachowania się jednostki jest efektem rozwoju, w którym szczególnie ważną rolę odgrywają pierwsze lata życia. Nabyte wówczas przez dziecko wzory zachowania wywierają trudny do przezwyciężenia wpływ na całe jego życie.16

Zatem osobowość to występujący u każdego człowieka zasób utrwalonych postaw i mechanizmów przystosowawczych pozwalających mu utrzymać równowagę między wewnętrznymi pragnieniami, emocjami, a otaczającym go światem. Jest to zespół utrwalonych cech określających zachowanie, myśli i emocje, wyznaczający indywidualny i niepowtarzalny styl życia. Podstawą osobowości są odziedziczone i nabyte cechy biofizyczne modelowane w procesie rozwojowym w czasie dzieciństwa i młodości przez oddziaływania kulturowe, społeczne oraz zwyczaje wychowawcze w rodzinie.

Mówić o osobowości nauczyciela znaczy wskazywać na wzór człowieka, który organizuje pracę i kieruje postępowaniem tego, którego kształcąc równocześnie przysposabia się do życia. To taki człowiek, który odznacza się umiejętnością bezpośredniego z nim współżycia i jest bliski temu wszystkiemu, z kim i z czym współżyje jego uczeń, a więc współbycia z jego rodzicami, jego otoczeniem, jego wzlotami i upadkami, swoistego współżycia ze społeczeństwem, które go darzy zaufaniem.

Osobowość nauczyciela według Czesława Banacha obejmuje trzy struktury:



  1. poznawczą: wyraża się działaniem związanym ze spostrzeganiem i rozumieniem ucznia – wychowanka,

  2. motywacyjną obejmuje system wartości, potrzeby i postawy nauczyciela,

  3. czynnościową: prakseologiczno - pedagogiczna.17

Osobowość nauczyciela docelowo znajduje się nieustannie w wytaczaniu sobie drogi, bez przerwy przekracza niejako sama siebie, by prze swą teraźniejszość móc nadążać za tym, co z sobą niesie nadchodząca przyszłość. Doskonaląc więc i wzbogacając swoje „teraz” nauczyciel przygotowuje się do wypełnienia nim przewidywanego „jutra”, a zatem pozostaje w stałym pogotowiu na przyjmowanie i wychowawcze sposobienie młodego człowieka, który wraz z nauczycielem dorasta i zarazem wyrasta już dla innych czasów i innych osobowo zadań. Celem dla nauczyciela zawsze pozostanie dziecko i jego przyszłość.


  1. Kompetencje nauczyciela klas I-III.



    1. W pracy dydaktyczno-wychowawczej nauczycieli klas I-III wyróżnia się następujące kompetencje:

  • interpretacyjno-komunikacyjne,

  • kreatywności,

  • współdziałania,

  • pragmatyczne,

  • informatyczno-medialne.

  • informatyczno-medialne.

    1. Bardzo ważne w przygotowaniu nauczycieli do zawodu są kompetencje interpretacyjno-komunikacyjne, które wyrażają się umiejętnością rozumienia i definiowania sytuacji edukacyjnych oraz skutecznością zachowań komunikacyjnych, zarówno werbalnych, jak też niewerbalnych. Dotyczą one m.in.:

  • posiadania wiedzy o komunikacji interpersonalnej i umiejętności wykorzystania jej w edukacyjnych,

  • nabycia umiejętności nawiązywania i podtrzymywania kontaktu z uczniem,

  • zrozumienia dialogowego charakteru relacji nauczyciel-uczeń,

  • doskonalenia poprawności, czytelności i etyczności własnych zachowań językowych np. umiejętności kształtowania wrażliwości językowej wychowanków, odsłaniania funkcji języka jako narzędzia myślenia i porozumiewania się.

    1. W pracy nauczyciela istotną rolę pełnią również kompetencje kreatywności. Wyrażają się innowacyjnością i prorozwojową skutecznością działań nauczyciela. Przejawia je nauczyciel, który:

  • rozumie i zna swoistość działania pedagogicznego jako twórczego,

  • zna możliwości i bezpieczne granice w dokonywaniu twórczych zmian w pracy nauczyciela i szkoły,

  • umie opracować autorski program nauczania,

  • umie myśleć krytycznie oraz stymulować rozwój samodzielnego i krytycznego myślenia, samokształcenia i pracy nad sobą oraz swoich wychowanków,

  • umie planować własną koncepcję doskonalenia i samokształcenia zawodowego.

    1. Przedmiotem wszechstronnych analiz są również kompetencje współdziałania rozumiane jako skuteczność zachowań prospołecznych nauczyciela i sprawność w integrowaniu zespołów uczniowskich oraz innych podmiotów edukacyjnych. Wyrażają się one głównie:

  • posiadaniem wiedzy o prawidłowościach współdziałania i rozwoju społecznym uczniów oraz umiejętnością jej odpowiedniego wykorzystania do tworzenia z grupy uczniowskiej środowiska wychowawczego,

  • rozumieniem związków zachodzących między własnym systemem interakcyjnym a procesami społecznymi w grupie uczniowskiej,

  • umiejętnością modyfikowania własnego stylu, kierowania grupą wychowanków w zależności od stopnia ich rozwoju i dojrzałości społeczno-moralnej,

  • umiejętnością rozwiązywania sytuacji konfliktowych przez negocjowanie i kompromis oraz kształcenia u wychowanków tej umiejętności,

  • rozumieniem potrzeby współpracy z pozaszkolnymi uczestnikami procesu edukacyjnego i umiejętnością współdziałania na rzecz tworzenia warunków do uczenia się we współpracy i współodpowiedzialności za jego efekt.

    1. Dla celów poznawczych istotne są kompetencje pragmatyczne nauczyciela, które wyrażają się jego skutecznością w planowaniu, organizowaniu, realizacji i ewaluacji procesów edukacyjnych. Dotyczą one umiejętności:

  • dysponowania podstawową wiedzą psychologiczną i metodyczną o skutecznym działaniu pedagogicznym,

  • rozumienia potrzeby i umiejętności różnicowania projektów działania w zależności od dokonanych diagnoz, podmiotowych możliwości ucznia,

  • realizowania założeń edukacji integracyjnej,

  • posługiwania się podstawowymi elementami warsztatu pracy nauczyciela w kształceniu i wychowaniu,

  • umiejętności opracowania własnego programu zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej,

  • rozumienia procesów ewaluacji szkolnej oraz umiejętności opracowania i posługiwania się różnymi technikami kontroli osiągnięć uczniów.

    1. Oprócz analizowanych wcześniej kompetencji pedagogicznych nauczyciela istotną rolę w jego aktywności zawodowej pełnią kompetencje informatyczno-medialne. Wyrażają się one umiejętnością wykorzystania technologii informacyjnej i komunikacyjnej w doskonaleniu procesów edukacyjnych. W zakresie tych kompetencji nauczyciela nauczania początkowego wskazuje na:

  • umiejętność obsługi komputera, wideo i innego sprzętu technicznego,

  • umiejętność wykorzystania nowoczesnej technologii do wspomagania procesu nauczania-uczenia się,

  • umiejętność tworzenia autorskich programów edukacyjnych i udostępniania ich w sieci Internet. 18

    1. Więckowski wyróżnia następujące rodzaje kompetencji nauczyciela:


  1. Kompetencje specjalistyczne, a więc wiedzę i umiejętności dotyczące obszaru zwanego nauczaniem początkowym.

  2. Kompetencje dydaktyczne obejmujące między innymi:

  • kształcenie umiejętności właściwego projektowania i planowania modułów zintegrowanych jednostek tematycznych;

  • respektowanie logiki i specyfiki rozwojowej dzieci w młodszym wieku szkolnym;

  • uwzględnianie cyklu uczenia się, który charakteryzuje to, iż poczynając od konkretnego przeżycia, doświadczenia, problemu, poprzez obserwację i refleksje (czyli stawianie pytań: co? jak? dlaczego?) prowadzi do uogólniania (a więc nadawania znaczeń i pełnego zrozumienia) i aktywnego eksperymentowania kolejnych działań cyklów;

  • rozwijanie umiejętności nawiązywania przez nauczyciela do "strategii" uczenia się dzieci 7-10 letnich, do sposobu nabywania przez nie kompetencji;

  • opanowywanie technik motywowania i zachęcania dzieci do podejmowania wielorakiej aktywności i to w różnorodny sposób organizowanej;

  • nabywanie umiejętności diagnozowania dziecka i jego rozwoju, a więc ujmowanie aktualnego poziomu rozwoju dzieci - uczniów na tle ich dotychczasowej drogi życia, dążenie do odkrycia i zrozumienia logiki tej drogi oraz na tle szeroko ujmowanego kontekstu społeczno-kulturowego.

  1. Kompetencje psychologiczne, a w szczególności:

  • pozytywne nastawienie do dzieci, ich rodziców, nauczycieli i innych osób współpracujących;

  • umiejętność unikania najczęstszych przyczyn zakłóceń w komunikowaniu się ludzi;

  • umiejętność porozumiewania się w ogóle ,a z uczniami w szczególności oraz nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu;

  • umiejętność kontrolowania emocji;

  • umiejętność budowania zgranego zespołu uczniowskiego i kierowania nim.19

Opracowała:



Edyta Pryt

1 M. R. Radwiłowiczowie, Nauczyciel klas początkowych, Warszawa, 1981, s. 17.

2 T. Wróbel, Praca nauczyciela w klasach I-III, Warszawa, 1974, s. 92.

3 M. R. Radwiłowiczowie, Nauczyciel klas początkowych, Warszawa, 1981, s. 24.

4 Tamże, s. 67.

5 M. Przetacznikowa, Rozwój psychiczny dzieci i młodzieży, Warszawa, 1967, s. 138.

6 M. R. Radwiłowiczowie, s. 24.

7 Por. R. Smolski, M. Smolski, E.Stadtmüller, Edukacja obywatelska. Słownik encyklopedyczny, Warszawa 1999, s.77.

8 E. Szymanek-Płaska, Waga autorytetu nauczyciela, prezentacja multimedialna. Bielsko-Biała, 2001.

9 A. Aleksander, A. Panek, D. Topa, tamże.

10 Por. E. Szymanek-Płaska, tamże.

11 E. Badura, Emocjonalne uwarunkowania autorytetu nauczyciela, Warszawa, 1981, s. 49.

12 R. Więckowski, Autorytet nauczyciela nauczania początkowego w opinii uczniów i rodziców, „Życie Szkoły”, 1982, nr 10.

13A. Nogała, Autorytet nauczyciela, http://www.sokol.republika.pl/two/publik/nog1.htm

14 W. Okoń, O autorytecie nauczyciela „Życie Szkoły”, 1971, nr 1, s. 5.


15 A. Kania, Dekalog nauczyciela, „Wychowawca” ,2001, nr 1, s. 6.

16 Okoń W., Słownik pedagogiczny PWN, Warszawa 1987’, s. 215.


17 Cz. Banach, Osobowość nauczyciela, „Gazeta Szkolna”, 2001, nr 6, s. 18.


18 Anna Sowińska , Świadomy i kompetentny nauczyciel ,„Bliżej Przedszkola”, 2010, nr 5, s. 36-37.

19 R. Więckowski , „ Planowanie pracy pedagogicznej nauczyciela”, Życie Szkoły, 2000, nr 9, s. 43.




©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna