Załącznik do Uchwały nr lii/422/2014 Rady Miasta I Gminy Wronki z dnia 12 listopada 2014r roku strategia rozwoju miasta I gminy wronki na lata 2014-2020 Wronki, 2014 Spis treści



Pobieranie 3,2 Mb.
Strona6/24
Data14.02.2018
Rozmiar3,2 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

Zasoby przyrodnicze


Ukształtowanie terenu, geomorfologia

Gmina Wronki, według podziału fizyczno – geograficznego Polski Kondrackiego, położona jest w podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego w dwóch makroregionach: Dolina Toruńsko – Eberswaldzka (z mezoregionem Kotlina Gorzowska) oraz Pojezierze Wielkopolskie (z mezoregionem Pojezierze Poznańskie).

„Kotlina Gorzowska jest największym mezoregionem Pradoliny Toruńsko – Eberswaldzkiej, szlakiem odpływu na zachód wód rzeczno-lodowcowych fazy pomorskiej zlodowacenia bałtyckiego. Dwa submezoregiony, które wchodzą w jej skład, obejmują teren Wronek. Obornicka Dolina Warty (315.332) to odcinek Warty od ujścia Wełny pod Obornikami do ujścia Noteci. Dolina na tym odcinku ma 2-4 km szerokości. Dno doliny zajęte jest przez łąki, ale po obu jego stronach na wyższych tarasach rosną bory sosnowe. Pozostałe tereny położone na północ od doliny Warty to submezoregion Międzyrzecze Warty i Noteci obejmujący wysokie tarasy lodowcowo-rzeczne, pochylające się ze wschodu na zachód od około 60 m do 40 m.n.p.m. Charakterystyczną cechą krajobrazu są wydmy o wysokości względnej 20-40 m (ponad 90 m.n.p.m.) porośnięte zwartym kompleksem Puszczy Noteckiej. Są to wydmy różnego typu. Na północ od Sierakowa i Wronek przeważają wydmy poprzeczne.

Pojezierze Poznańskie (315.51) jest wysoczyzną otoczoną z czterech stron dolinami: Warty, Obry oraz Bruzdą Zbąszyńską na zachodzie. Obszar gminy Wronki położony na południe od Warty, wchodzi w skład dwóch mikroregionów – Pojezierza Międzychodzko-Pniewskiego (315.512), które stanowią strefę marginalną fazy poznańskiej zlodowacenia bałtyckiego długości około 75 km i szerokości 10-20 km oraz Równiny Szamotulskiej (315.518) - płaskiej moreny dennej. Pojezierze Międzychodzko-Pniewskie wznosi się nad dno Obornickiej Doliny Warty na wysokość około 80 m (110 m n.p.m.), licznie występują tu jeziora, dominuje mieszane rolniczo - leśne użytkowanie. Wysokości Równiny Szamotulskiej nie przekraczają 80-90 m n.p.m. (tj. 30-40 m ponad dno doliny Warty), jeziora są nieliczne, dominuje rolniczy sposób użytkowania. Granicę pomiędzy mikroregionami wyznacza obniżenie Ostrorogi.”1


Geologia

„Osady kenozoiczne spoczywają na utworach mezozoicznych, które stanowią głównie

opoki, wapienie, margle i piaski glaukonitowe górnej kredy. Strop mezozoiku zalega przeciętnie na głębokości około 200 m. Osady mezozoiku przykryte są utworami trzeciorzędowego oligocenu. Są to głównie piaski drobnoziarniste, iły i mułki o miąższości około 60 m. Na nich zalegają osady mioceńskie, których miąższość waha się od 75 do 100 m. Ostatnim ogniwem trzeciorzędu jest seria plioceńskich iłów poznańskich. Na południe od Wronek miąższość osadów wynosi 25-50 m, natomiast na zachód od Wronek nawet na głębokości do 75 m. Zaburzony przez lądolód układ warstw powoduje występowanie wychodni iłów w samych Wronkach i dolinie Warty. W północnej części obszaru miąższości

pliocenu są zdecydowanie mniejsze – we fragmencie wschodnim poniżej 25 m, a zachodnim

nawet poniżej 10 m. (Wrzesiński D., 2003r.)

Spąg utworów czwartorzędowych zalega przeciętnie na rzędnej od 0 do 25 m n.p.m. we wschodnim pasie na zachód od Wronek i szerokiej strefie na wschód od miasta. Miąższość czwartorzędu na analizowanym terenie jest niewielka i nieznacznie zmienia się od poniżej 10 m, w dolinie Warty i na południe od niej, do poniżej 25 m, na pozostałym obszarze. W części południowej, zasadniczo po dolinę Warty, są nimi prawie wyłącznie gliny zwałowe, natomiast na północ od Warty – utwory piaszczyste. (Wrzesiński D., 2003r.)

W północnej części gminy znajdują się pola wydmowe uformowane z piasków drobnoziarnistych. W formach wklęsłych wypełnionych utworami organicznymi występują torfy i gytie.”2
Gleby i użytkowanie terenu

Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, przeważającą część terenu gminy Wronki zajmują lasy i grunty leśne - 64,52% (19 491 ha). Prawie ¼ ogólnej powierzchni gminy stanowią z kolei grunty orne - 24,40% (7 370 ha). Strukturę gruntów uzupełniają: pozostałe grunty i nieużytki - 6,81% (2 058 ha), łąki - 2,37% (717 ha), pastwiska - 1,75% (530 ha) oraz sady (0,14%). Łączna powierzchnia gruntów wchodzących w skład gminy Wronki to 30 207 ha. Strukturę gruntów wronieckiej gminy (według danych GUS z roku 2005) zaprezentowano na poniższym wykresie.


Rysunek 5 Struktura użytkowania gruntów Gminy Wronki w 2005 roku

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego

W strukturze gruntów ornych znajdujących się na terenie gminy największy udział mają te z glebami IV klasy bonitacyjnej (około 22%). Nieco mniej, bo około 16 – 17% ogólnej powierzchni stanowią grunty z glebami klas: IIIa, IIIb, VI oraz VIRZ. 7% ogólnej powierzchni stanowią grunty orne klasy V, 2% - klasy IV, natomiast 3% to grunty bardzo dobrej II klasy.

Około 21% gruntów ornych należy do kompleksów pszennych (pszenny bardzo dobry – 3%, pszenny dobry – 14%, pszenny wadliwy – 3%). Występują one w miejscowościach: Nowa Wieś, Samołęż, Stare Miasto i Głuchowo. Kompleks gleb żytnich bardzo dobrych i dobrych (około 40% gruntów ornych) koncentruje się na południe od rzeki Warty. Gleby słabe na podłożu piasków słabogliniastych podścielonych piaskami luźnymi (gleby żytnie słabe – 12%, żytnie bardzo słabe – 17%) występują na północ od Warty oraz w rejonie wsi: Wartosław, Pakawie i Lubowo. Gleby te są przepuszczalne i wrażliwe na susze. Kompleksy zbożowo – pastewne obejmujące gleby zwięzłe, podmokłe oraz murszowe i torfowe (kompleks gleb: zbożowo – pastewny mocny – 3%; zbożowo pastewny słaby – 7%) występują w obniżeniach terenu na terasie zalewowej Warty oraz w dolinie cieków. Większe kompleksy znajdują się w okolicach miejscowości: Wronki, Chojno – Wieś, Stróżki i Wierzchocin.

Podobnie jak w całej Wielkopolsce, gleby na terenie gminy Wronki charakteryzuje znaczny stopień zakwaszenia (co wiąże się z koniecznością przeprowadzania zabiegów wapnowania), niska zasobność w potas i magnez oraz wyższa w fosfor.
Klimat

W podziale Polski na regiony rolniczo – klimatyczne gmina Wronki stanowi część dzielnic: środkowej i bydgoskiej. Obszar ten charakteryzuje się najniższymi w Polsce rocznymi opadami, rzadko występującymi dniami z pogodą słoneczną lub niskim zachmurzeniem (około 37), a tym samym największą liczbą dni pochmurnych (średnio 128). Średnia roczna temperatura powietrza wynosi około 8°C. Nieco wyższe wartości średnie notuje się w dzielnicy środkowej, charakteryzującej się najmniejszą liczbą dni z pogodą mroźną (około 28 dni w roku) i większą, niż w dzielnicy bydgoskiej, liczbą dni z przymrozkami (od 100 do 110). Klimat gminy Wronki charakteryzuje się także długim czasem zalegania pokrywy śnieżnej (od 50 do 80 dni) oraz dłuższym (średnio o około 5 dni) okresem wegetacyjnym (od 210 do 220 dni). Gmina Wronki leży w obszarze dużych deficytów wodnych charakteryzującym się niską sumą opadów atmosferycznych oraz stosunkowo wysokimi temperaturami powietrza. Dominują tutaj wiatry z sektorów: zachodniego, północno-zachodniego i wschodniego.



Zasoby wodne

Wody gruntowe na przeważającym obszarze gminy zalegają na głębokości 1 – 2 m p.p.t. (dolina Warty oraz rozciągająca się na południe od niej strefa wysoczyznowa). Wyraźnie głębiej wody podziemne występują w strefie pagórków wydmowych na obszarze Puszczy Noteckiej, miejscami nawet ponad 10 m p.p.t. Centralna i południowa część gminy położona jest w obszarze ochronnym głównych zbiorników wód podziemnych:



  • na wschodzie GZWP nr 146 – Subzbiornik trzeciorzędowy Jezioro Bytyńskie – Wronki – Trzciel;

  • na zachodzie GZWP nr 147 – Dolina rzeki Warty (Sieraków - Międzychód).

Na terenie gminy zlokalizowane są również wody geotermalne.

Przechodząc do charakterystyki wód powierzchniowych, na pierwszym miejscu należy wymienić rzekę Wartę, która jest głównym ciekiem gminy Wronki. Rzeka przepływa równoleżnikowo ze wschodu na zachód. Jej głównymi prawymi dopływami są kolejno: Smolnica (Kanał Wilczak) i Rów Rzeciński, Popowo oraz Struga Młyńska z jeziora Chojno. Lewe dopływy to natomiast: ciek bez nazwy przepływający przez Jezioro Samołęskie uchodzący do Warty we Wronkach, Ostroroga uchodząca do Warty poniżej Wartosławia oraz ciek w Karolewie.

Większość terenu gminy odwadnia właśnie Warta, jedynie skrajnie północny fragment – Noteć. Strefa położona na południe od Warty odwadniana jest przez mniejsze cieki o nieznacznych przepływach, często o charakterze okresowym, co wiąże się z lokalnym zdrenowaniem obszarów użytków rolnych.

Na terenie gminy Wronki występują liczne jeziora polodowcowe:



  • Chojno – o powierzchni 48,46 ha – położone całkowicie w lasach Puszczy Noteckiej; maksymalna głębokość jeziora wynosi 10,1 m (średnia około 3,5 m); zbiornik przechodzi przesmykiem z groblą o wysokości 2 m w jezioro Kłuchowiec; Chojno charakteryzuje się słabo rozwiniętą linią brzegową;

  • Jezioro Radziszewskie – o powierzchni 41,5 ha – typowy zbiornik polodowcowy z regularną i przeciętnie rozwiniętą linią brzegową; maksymalna głębokość – 12,1 m (średnia 4,1 m);

  • Jezioro Rzecińskie – o powierzchni 36,93 ha – jezioro okolone torfowiskiem, które porastają liczne rzadkie gatunki roślin; od 2006 roku teren jeziora jest chroniony jako obszar Natura 2000 „Torfowisko Rzecińskie”;

  • Kłuchowiec – o powierzchni 13,1 ha – nazywane także Głuchowiec lub Głuchowskie; położone w zachodniej części gminy Wronki, przy drodze wojewódzkiej nr 150; od południowego brzegu jezioro połączone z jeziorem Chojno;

  • Jezioro Pakawskie – o powierzchni 31,1 ha;

  • Mylinek – o powierzchni 5,7 ha;

  • Kupiszewo – o powierzchni 10,24 ha;

  • Jezioro Czarne – o powierzchni 4,48 ha; maksymalna głębokość jeziora to 8 m (średnia – 4,9 m);

  • Grabowo – o powierzchni 6,42 ha; maksymalna głębokość jeziora to 9 m (średnia – 5,1 m);

  • Cyblin – o powierzchni 8,05 ha; maksymalna głębokość jeziora to 17 m (średnia – 7,2 m);

  • Jezioro Pożarowskie – o powierzchni 45,1 ha;

  • Śradowo;

  • Samita;

  • Jezioro Samołęskie – o powierzchni 29 ha.

Jeziora znajdujące się na terenie gminy Wronki zajmują łączną powierzchnię około 260 ha, co stanowi 0,86% ogólnej powierzchni gminy.

Do wód powierzchniowych zaliczają się także: stawy, zbiorniki przeciwpowodziowe, zbiorniki retencyjne, niewielkie oczka wodne oraz drobne zbiorniki lokalne.


Szata roślinna

Jak wynika z przedstawionej wyżej, struktury użytkowania gruntów na terenie Gminy Wronki, prawie 2/3 jej powierzchni stanowią obszary leśne. Pełnią one funkcje: gospodarczą, ekologiczną oraz turystyczno – rekreacyjną. Główny ich kompleks należy do Puszczy Noteckiej. Lasy Puszczy Noteckiej rozpościerają się na sandrach i piaskach rzecznych teras akumulacyjnych oraz na rozległych terenach wydmowych. Na ubogich glebach przeważają głównie siedliska borowe o niebogatych drzewostanach sosnowych (stanowią one 80-90% powierzchni leśnych) – bory świeże, bory suche i bory mieszane świeże o bardzo niskiej produkcyjności. Rzadko spotykane są tutaj siedliska żyźniejsze z drzewostanami bukowymi i dębowymi.

Lasy występujące na terenie gminy Wronki można podzielić na:


  • lasy suche – występują przede wszystkim na obszarze zwydmionym wyższej terasy pradoliny wchodzącej w skład Kotliny Gorzowskiej; są to lasy podatne na erozję, charakteryzujące się dużym zagrożeniem pożarowym z uwagi na częsty niedobór wilgoci; dominuje tutaj sosna (95%); występują także: brzoza, olsza, dąb oraz świerk;

  • lasy siedlisk wilgotnych – bór wilgotny, bór mieszany, las wilgotny – występują na niewielkich powierzchniach w nieckach deflacyjnych między wydmami, w pobliżu jezior, cieków oraz w dolinie Warty; są to siedliska wilgotne, okresowo zalewane; w strukturze drzewostanu przeważa sosna oraz olcha, a w runie: borówka bagienna, trzcina, bagno oraz paprocie;

  • bór świeży – w drzewostanie dominuje sosna z domieszką dębu i brzozy oraz osiki; w podszycie występują jałowce i jarzębina, w runie: borówka, mchy i paprocie;

  • bór mieszany świeży – drzewostan w największym stopniu tworzą: sosna, brzoza, dąb, buk, grab, klon i modrzew; w podszyciu: jarzębina, kruszyna i trzmielina; w runie: borówka, trawy, paprocie i konwalia;

  • las świeży – zajmuje niewielkie fragmenty nad Jeziorem Wielkim; w drzewostanie najczęściej występują: grab, buk, dąb, klon i lipa; w podszyciu wielowarstwowym: podrosty drzew, leszczyna, kalina, jarzębina, głóg, jeżyny; w runie – trawy.

Zdecydowana większość lasów pełni funkcje ochronne: glebochronne i wodochronne. Lasy ochronne występują nad Jeziorem Radziszewskim, na północ od Wronek, aż do wsi Obelzanki, wzdłuż Warty oraz nad jeziorami w południowo – zachodniej części gminy.
Obszary i obiekty chronione

Na terenie gminy Wronki występują siedliska objęte ochroną w ramach sieci NATURA 2000. Należą do nich:



  • Obszar specjalnej ochrony ptaków – „Puszcza Notecka” (PLH 300015) – najważniejsza w regionie ostoja ptaków drapieżnych, głównie kani rudej, kani czarnej, bielika i rybołowa; teren jest również istotnym lęgowiskiem błotniaków i sów – puchacza i włochatki;

  • Obszar specjalnej ochrony siedlisk „Torfowisko Rzecińskie” (PLH 300019) – położony jest w rozległym obniżeniu pomiędzy wydmami Puszczy Noteckiej, w obrębie międzyrzecza Warty i Noteci, ok. 7 km na północny – zachód od Wronek; oprócz cennych gatunkowo ptaków znajduje się tutaj unikatowa ostoja tzw. mechowisk z cenną florą mchów i storczyków;

  • Obszar specjalnej ochrony siedlisk „Jezioro Kubek” (PLH 300006) – leży na pograniczu wysokiej i środkowej terasy Obornickiej Doliny Warty oraz pól wydmowych Międzyrzecza Warty i Noteci, na północ od Sierakowa; na terenie gminy Wronki występuje jedynie północny fragment obszaru objętego ochroną; Jezioro Kubek chroni znakomicie zachowany kompleks zbiorowisk naturalnych związanych m.in. ze szczególnym układem warunków siedliskowych powstających na styku dwóch fizjotopów – typowych dla Puszczy Noteckiej - zalesionych wydm i stosunkowo rozległej misy jeziornej u ich podstawy; występuje tutaj bardzo dobrze wykształcony, rozległy kompleks olsów i towarzyszącej im roślinności związanej z krystalicznymi wodami źródlanymi.

Północna i zachodnia część obszaru gminy Wronki objęta jest ochroną i wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Notecka”. Jest to obszar obejmujący największy w Polsce kompleks wydm śródlądowych o wysokościach względnych dochodzących do 40 m zlokalizowany na terasach rzecznych w międzyrzeczu warciańsko – noteckim. Tereny wydmowe porasta bór sosnowy o nazwie „Puszcza Notecka”. Na terenie gminy Wronki granica Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Notecka” biegnie południową granicą gminy, dalej drogami w kierunku północnym przez miejscowości: Głuchowo, Wróblewo, Pożarowo, Wartosław i Krasnobrzeg. Z Krasnobrzegu granica przebiega w kierunku wschodnim do miejscowości Popowo, a dalej granicą lasu na północ do Wronek do drogi Borek – Samołęż, by następnie skręcać na południe i na wschód wzdłuż linii kolejowej.

Na terenie Gminy Wronki występuje 8 obszarów ustanowionych, stosownymi uchwałami Rady Miasta i Gminy Wronki, użytkami ekologicznymi. Są to:



  • „Kobusz i Smolarnia” – kompleksy gruntów położone wśród lasów sosnowych, charakteryzujące się roślinnością bagienno – łąkową oraz fauną bezkręgowców właściwych dla danych zespołów roślinnych (zespoły roślinne turzycowe, sitowia leśnego); użytki zlokalizowane są na terenie leśnictwa Smolarnia;

  • „Bagno Żurawinowe” – kompleks gruntów charakteryzujący się roślinnością bagienno – łąkową; użytek zlokalizowany jest na terenie leśnictwa Lutyniec, a jego tereny sąsiadują z Jeziorem Rzecińskim i obejmują częściowo podmokłe trzęsawiska; na bagnach i łąkach wykształciły się zespoły turzycowe, zespół sitowia leśnego i zespół mozgawy (trzciny pospolitej); występują tutaj takie rośliny jak: rosiczka okrągłolistna, żurawina błotna, wełnianka pochwowata, mech torfowiec; zwierzęta reprezentowane są m.in. przez: żurawia, bociana czarnego, słonkę, kanię rudą, rybołowa oraz wydrę;

  • „Kacze Błota” – teren jest enklawą zbiorowiska roślin bagiennych z oczkiem wodnym otoczonym drzewostanem sosnowym; wykształciły się tutaj zespoły roślin turzycowych oraz zespół sitowia leśnego; użytek zlokalizowany jest na terenie leśnictwa Mokrz;

  • „Bobrowy Zakątek” – kompleks gruntów położonych na siedliskach olsowych, porośnięty roślinnością bagienną, wśród której spotyka się kosaćca żółtego, storczyka plamistego, całą gamę traw turzycowych oraz różne odmiany wierzb; teren ten jest miejscem bytowania borsuka, bobra, żurawia, a także ptaków drapieżnych; użytek zlokalizowany jest na terenie leśnictwa Smolnica;

  • „Wrzosowe Wydmy” – teren stanowi szeroki pas przeciwpożarowy przecinający monolit lasów Puszczy Noteckiej; grunty narażone są na erozję wietrzną; jest to teren pagórkowaty, zbudowany z piasków wydmowych, pokryty kobiercem wrzosów i roślinnością kserotermiczną; użytek zlokalizowany jest na terenie leśnictw: Gogolice, Smolarnia oraz Pustelnia;

  • „Bagno i Jezioro Rzecińskie” – w skład użytku ekologicznego wchodzi jezioro o powierzchni 19,52 ha oraz bagno z torfowiskami o powierzchni 36,40 ha; celem powołania użytku jest ochrona torfowisk przejściowych i niskich; występuje tutaj 26 zbiorowisk roślin zaliczonych w Wielkopolsce do rzadkich i zagrożonych, charakterystycznych dla strefy tundry, takich jak: rosiczka okrągłolistna, lipiennik loseli oraz mchy torfowe; obszar charakteryzuje się występowaniem 117 gatunków ptaków, w tym 86 gatunków lęgowych wskazanych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt; można tutaj zaobserwować m. in.: bąka, bączka, podgorzałkę, kanię rudą, orła bielika, zielonkę, podróżniczka;

  • „Staw Samita” – położony na terenie leśnictwa Samita wśród starych, wiekowych dębów i sosen nieopodal zabytkowej leśniczówki, dawnego dworku myśliwskiego Hrabiów Kwileckich z Wróblewa; Staw Samita jest w rzeczywistości jeziorem mającym charakter stawu, którego północno – zachodnia część jest porośnięta roślinnością szuwarową; występuje tutaj wiele ciekawych gatunków flory i fauny.

W gminie Wronki zlokalizowanych jest ponadto 21 pomników przyrody. Tą formą ochrony objętych jest 12 grup drzew, 7 pojedynczych drzew, głaz narzutowy oraz stanowisko paproci. W katalogu tym znajdują się przedstawiciele 5 gatunków drzew: dąb szypułkowy, sosna zwyczajna, buk zwyczajny, lipa drobnolistna, brzoza brodawkowata.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna