Z cyklu historia regionalna



Pobieranie 1,14 Mb.
Strona1/9
Data22.11.2017
Rozmiar1,14 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9

Wiesław Kutek
Gdzie są chłopcy z tamtych lat... .Z cyklu historia regionalna.

CICHOCIEMNI-powiatu :tarnowskiego, pilźnieńskiego, bocheńskiego, brzeskiego.
Każdy region-zakątek naszego kraju posiada swoją historię, postacie którymi lubi się chwalić.

Niewątpliwie na uwagę zasługują osoby związane z wydarzeniami II wojny światowej.

Historia naszej ziemi obfitowała w licznych bohaterów tamtych czasów. Byli to zwykli żołnierze, a także oficerowie II Rzeczypospolitej włącznie z politykiem - premierem Wincentym Witosem.

W tych biogramach chciałbym przedstawić 9 postaci niezłomnych żołnierzy Armii Krajowej działających w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego w dawnych granicach

II RP. Cichociemni- tak nazywano zaprzysiężonych żołnierzy AK, którzy skoczyli do kraju

na spadochronach po specjalnym przeszkoleniu odbytym w Anglii, by zasilić swoim doświadczeniem oddziały Armii Krajowej w walce z okupantem niemieckim i sowieckim.

Przedstawione tu postacie posiadają dużą biografię w licznej literaturze, dlatego każda z nich jest opisana krótko, by czytający nie znudził się, a mógł zapoznać się z historią tego żołnierza, który wniósł swoim urodzeniem i wkładem swoich czynów pamięć dla późniejszych pokoleń.

Najlepszym i niepodważalnym znawcą tematu jest historyk ze Zwierzyńca Krzysztof A. Tochman, którego wydany do chwili obecnej trzytomowy „Słownik biograficzny Cichociemnych”, jest najlepszym opracowaniem książkowym w tej dziedzinie na rynku polskim. Śmiem twierdzić, że długo nie będzie drugiego tak ważnego dla historii najnowszej opracowania w systemie holenderskim napisanym przez autora, korzystającego w dużej mierze z kontaktów osobistych ostatnich cichociemnych żyjących w Polsce i zagranicą. W wolnej Polsce należy oddać hołd tym 316 skoczkom którzy za polskość i umiłowanie ojczyzny często płacili śmiercią i więzieniem. Jeszcze niedawno ich życiorysy były wymazane z pamięci, a wspomnienie o ich szlaku bojowym groziło wiezienie i szykanami ze strony władz komunistycznych. Możemy być dumni, że w naszym regionie znalazło się 9 cc, walecznych z najwaleczniejszych, którzy swą postawą mogą być przykładem dla każdego młodego człowieka który wkracza w dorosły świat. Zainteresowanych odsyłam do bibliografii tematycznej oraz słowniczka na końcu artykułu.


Por.rez piech. Adam Boryczka - ur. (1913-1988) w Wierzchosławicach pow. Tarnów

Por. Por. piech. piech. Józef Czuma – ur. (1915-1944 ) w Niepołomicach pow.Bochnia

Ppor. łączn. Władysław J. Godzik – ur. (1920-1976) w Niwce pow. Brzesko

Por. piech. Stanisław M. Jagielski- ur. (1919-1944) w Rozdzielach pow. Bochnia

Kpt. piech. Stanisław Kolasinski- ur.(1916- ) w Mokrzyskach pow. Brzesko

Por. piech. Zbigniew Matula – ur.(1917-1944) w Radomyślu Wielkim pow. Tarnów Por.piech. Władysław Miciek - ur.(1912-1944) w Brzostku pow. Pilzno Gen., bryg., piech. Leopold Okulicki – ur.(1898-1946) w Bratucicach pow. Bochnia

Por. piech. Kazimierz Rzepka – ur. (1915-1943)w Biadolinach pow. Brzesko
Tych 9-ciu elitarnych żołnierzy Armii Krajowej, odegrało szczególna rolę w Polskim Państwie Podziemnym. Starano się przez dziesięciolecia pomniejszyć udział AK i rolę jaką zajmowało podziemne wojsko w walce z okupantem. Używano często specjalnie nazewnictwa takiego jak: Ruch Oporu, co nie było zgodne gdyż Polska która utraciła niepodległość stworzyła jako jedyna w europie Polskie Państwo Podziemne ze wszystkimi strukturami tj. Wyższe szkolnictwo, działały tajne komplety tzn., podziemne szkoły. Na terenie Generalnej Guberni/GG/, działało prawie 2.000 szkół średnich. W Warszawie /w ukryciu/, działał
i przebywał Delegat Rządu na Kraj w randze wicepremiera. Polska posiadała legalny
i uznawany na Zachodzie rząd emigracyjny. Działały podziemne drukarnie, w prywatnych mieszkaniach i piwnicach powstawały teatry które wystawiały sztuki o charakterze patriotycznym. Działały konspiracyjne sądy które zatwierdzały i wykonywano wyroki, ogłaszając je w podziemnej prasie. Fenomenem była podziemna prasa która wydawała około 1400 tytułów. Armia Krajowa w 1942 roku liczyła pod bronią około 200tysięcy żołnierzy. Pod koniec okupacji jej stan bojowy podniósł się / różne źródła są zgodne/, do ok., 500.000 czynnych i pod bronią akowców gotowych do walki. W tym gronie Armii Krajowej znaleźli się oficerowie najlepszej armii podziemnej Europy cichociemni, o których można było usłyszeć dopiero w późnych latach 80-tych. Starannie omijano tę formację skoczków „ptaszków” z nieba jak ich potocznie także nazywano. Dużym błędem jest nazywanie struktur cywilno-wojskowych w czasie okupacji Ruchem Oporu. Używanie takiego nazewnictwa, urąga naszemu wkładowi w walce o niepodległość Polski. Nazwa ta była celowo rozpowszechniana przez komunistyczne władze w celu pomniejszenia wkładu i zaangażowaniu społeczeństwa polskiego w walkę z Niemcami , a później z okupantem sowieckim. Do ruchu oporu możemy zaliczyć państwa które znalazły się pod okupacją niemiecką. Norwegia, Dania, Holandia, Czechy, Francja i inne, wyłączyć należy dawną Jugosławię ale to osobna historia.
Biogramy cichociemnych.
Mjr ADAM BORYCZKA – 1913-1988 (Brona, Tońko, Albin, Adam, Zdzich)
Urodził się 18 września 1913 r. w Wierzchosławicach w powiecie tarnowskim. Był jednym z siedmiorga dzieci, syn Józefa i Anny z domu Padło. Wychowany w duchu patriotycznym, ojciec należał do BBWR, będąc zagorzałym Piłsudczykiem. Adam w roku 1934 ukończył Gimnazjum im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie. W latach 1934-1935 był uczestnikiem kursu Podchorążych rezerwy Piechoty w przy 20 pp., w Krakowie. Po ukończeniu otrzymał przydział do 16 pp., w Tarnowie. W latach 1934-1939 pracował w Państwowej Fabryce Zakładów Azotowych w Mościcach. 1 stycznia 1937 roku awansowany do ppor. rez. piechoty. Reklamowany z wojska ze względu na stan zdrowia. Nie podlegał z tego względu mobilizacji w 1939 roku. Po ewakuacji fabryki (ZA), zgłosił się do wojska jako ochotnik. Skierowany do 6 DP, walczy w szeregach jako oficer 16 pp., ranny pod Lwowem.

19 września przekracza granice rumuńską. Internowany w miejscowości Targu-Jiu. Organizator konspiracji w obozie ( dowodzi akcją przerzutową internowanych żołnierzy do Francji). Samodzielnie ucieka z obozu w styczniu 1940 roku. Przez Jugosławię i Grecję przedostaje się do Francji. Bierze czynny udział w toczących się tam walkach. Po klęsce Francji ewakuowany na statku ląduje w Wielkiej Brytanii. Zostaje przydzielony do 4 Brygady Strzelców(kadrowej), przemianowanej w 1941 roku na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową. Zgłasza się do działalności konspiracyjnej w kraju. Zostaje jednym z pierwszych cichociemnych, po specjalnym przeszkoleniu zaprzysiężonych na rotę AK. Skierowany do dyspozycji Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza przybiera pseudonim „Brona”. Skok do Polski w nocy z 8/9 kwietnia 1942r. w ramach operacji „Cravat”. Zrzut nastąpił na placówkę odbiorczą „Łąka”. 9 kwietnia 1942 r. jako cichociemny zostaje awansowany do stopnia por. rez. piechoty. ( Skok do kraju podnosił zawsze awans o jeden stopień ). W maju 1942r. otrzymał przydział do „Wachlarza”. Do Wilna przybył 3 maja 1942 r. i został skierowany do V Odcinka (Wachlarza), obejmując zasięg: Wilna, Dyneburga i Pskowa, w którym obejmuje dowództwo ośrodka dywersyjnego w Turmontach. Jego zadanie polega na organizowaniu dywersji na kierunku Dyneburga. Dowodzi ośrodkiem tym od maja 1942 do 15 stycznia 1943 roku. Dywersja, szkolenie nowych żołnierzy AK, a także częste wyjazdy do Warszawy jako kurier do Komendy „Wachlarza”, a później Komendzie Głównej AK(było to po rozwiązaniu „Wachlarza”).
W marcu 1943 r. zostaje dowódcą oddziałów dywersyjnych, stanowiących odwód Komendy Okręgu Wileńskiego AK, a następnie dowódcy Kedywu Okręgu Wilno AK. 7 lipca 1943 roku zostaje ciężko ranny na punkcie kontaktowym w Wilnie. Ucieka i poddaje się leczeniu. Zwolniony z funkcji szefa Kedywu( w związku z zagrożeniem aresztowania), otrzymuje rozkaz organizacji oddziału partyzanckiego i wymarszu do Puszczy Rudnickiej. Od 25 sierpnia 1943 do 19 marca 1944 roku był dowódcą

Oddziału Partyzanckiego (późniejsza sławna 6 Wileńska Samodzielna Brygada AK). Dowodzona przez „Bronę”, następnie zmienia pseudonim na „Tońko”, jego 6 Brygada wykonuje szereg wyroków, stacza wiele potyczek i bitew. Otacza opieka okoliczna ludność i osłania przed sowietami. 15 lipca 1944 zostaje awansowany do stopnia kpt. rez. piechoty.



Po zajęciu Wilna przez sowietów i aresztowaniu kolejnego dowódcy 6 Brygady mjr „Konara”, przejął dowództwo Brygady i wycofał się do Puszczy Rudnickiej. Rozkaz ppłk „Strychańskiego”
(
I. Blumski), zwalnia żołnierzy do domów. „Tońko” skupia przy sobie ok. 250 akowców
i podejmuje dalszą walkę z sowieckim okupantem. Wycofuje się do Puszczy Ruskiej. W sierpniu 1944r.uznając, że dalsza walka jest bezcelowa wraca do Puszczy Rudnickiej i rozpuszcza oddział do domów. „Tońko” udaje się do Wilna. Od lutego 1945r., pełnił funkcję szefa III Oddziału Komendy Okręgów Wileńskiego i Nowogródzkiego AK, a następnie działał w Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj. Aktywnie uczestniczył w likwidacji Okręgu AK Wilno. W marcu 1945r. spotyka się z gen. A. Fieldorfem”Nil”. W maju 1945r., ponownie powrócił do Wilna, nawiązując kontakt z płk F. Niepokólczyckim”Halny”. W połowie roku 1945 na rozkaz Komendanta Okręgu mjr W.Chrząszczewskiego, przedostał się do centralnej Polski. Sierpień 1945 roku to już działalność w WiN. Jest kurierem WiN-u.

Przyjmuje pseudonimy ”Albin”;”Adam”;”Zdzich”. Lata 1947-1952 to służba w tych strukturach. Od roku 1948-1953 był wielokrotnie kurierem Delegatury Zagranicznej WiN, oraz szefem komórki łączności z krajem.(Delegatura Zagraniczna WiN).

Aresztowany 17 czerwca 1954roku przy przekraczaniu granicy z NRD. Skazany wyrokiem Wojskowego Sadu Garnizonowego w Warszawie na trzykrotną karę śmierci


(21 maja 1955r.), z utrata praw publicznych i obywatelskich, oraz praw honorowych na zawsze, oraz przepadek mienia. Decyzja NSW z 29 sierpnia 1955 roku zostaje utrzymana w mocy. Decyzją Rady Państwa z 14 października 1955 roku karę śmierci zmieniono na karę dożywotniego więzienia. Bohaterski żołnierz przebywa w więzieniach polskich tj.,
w Strzelcach Opolskich, Wronkach i Rawiczu. Wspólnie dzieli celę z dowódcą policji i SS Dystryktu Warszawskiego gen. Paulem Geiblem! Paradoks komunizmu tamtych czasów.

29 listopada 1967 roku jako jeden z ostatnich żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego opuszcza celę więzienną. Umiera 30 kwietnia 1988 roku. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim
w Warszawie.

Awansowany pośmiertnie do stopnia majora. Odznaczony : Krzyż Virtuti Militari V kl; trzykrotnie Krzyżem Walecznych ; Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami; pośmiertnie krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. (8.01.1992r.)

Postanowieniem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 1991 roku, uznał wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie z 21 maja 1955 roku za nieważny, jako wydany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.


Por. JÓZEF CZUMA- 1915-1944 („Skryty”,”Krótki”)
Urodził się 6 lutego 1915r., w Niepołomicach w powiecie bocheńskim. Syn Józefa i Marii Tarczyńskiej. Ukończył gimnazjum bocheńskie(1934r.), otrzymując świadectwo dojrzałości.

Promowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem od 1 października 1938. Pełnił służbę w Tarnowskich Górach jako dowódca plutonu.

Od 1 września jako oficer transportowy nadwyżki żołnierzy powstałej po mobilizacji 11 pp. Przybył do Lwowa , tam wstąpił do 19 pp., brał czynny udział w obronie Lwowa, jako dowódca plutonu. W niewoli niemieckiej ucieka (Janów Lwowski). Przekroczył granicę węgierską 4 grudnia 1939r. Do 28 lutego internowany. 9 marca 1940r., przedostał się do Francji. Z Francji przedostał się 21 czerwca 1940r., do Wielkiej Brytanii. Zgłasza się do służby w kraju , przechodzi kurs ze specjalnością dywersji. 29 listopada 1942 r., został zaprzysiężony w Oddziale VI Sztabu NW. 1 stycznia 1943r., mianowany na porucznika ze starszeństwem. W nocy z 17/18 lutego 1943r., skok do kraju .(operacja lotnicza „Floor”, ekipa 21). Po aklimatyzacji w Warszawie przydział do Kedywu Okręgu AK Śląsk ( nie został zrealizowany), Kolejny przydział do Okręgu AK Warszawa. Objął dowództwo nad oddziałem swojego imienia „Skrytego”. Współdziałał z innymi oddziałami. Wykonał szereg akcji dywersyjnych i zbrojnych na transporty kolejowe, fabryki i urzędy. Można śmiało powiedzieć, że specjalizował się w akcjach kolejowych,( ostrzelanie pociągów i transportów niemieckich i wysadzanie ich w powietrze, oraz blokady stacji kolejowych, łącznie z ich opanowaniem). Bierze udział w likwidacji agentów niemieckich.

Aresztowany 12 lipca 1944r., w Warszawie ( w wyniku zdrady w pobliżu Dworca Głównego), zamordowany w Alei Szucha w Warszawie po kilku dniach ciężkich przesłuchań.



Odznaczony pośmiertnie Virtuti Militari V klasy.
Ppor. Władysław J. Godzik- 1920-1976 („Skrzat”, „Ptasznik”)

Urodził się 11 lutego 1920 r., w Niwce w powiecie brzeskim. Syn Michała i Marii z domu Gołąb. W latach 1926/27 uczęszczał do szkoły powszechnej w Brzesku. Od 1930 roku uczył sie w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Brzesku. W 1938 r., zdał egzamin dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim-Wydział Prawa. !939 rok tak jak dla wielu to okres wojny. Unika aresztowania i melinuje się na Wołyniu u rodziny. 28 czerwca 1940r., zostaje aresztowany przez NKWD i zesłany na Syberię. Po tzw., amnestii 6 września 1941 r., zwolniony i zaciąga się do Armii gen. Andersa. Przekracza granicę sowiecko-perską będąc pod dowództwem brytyjskim. 27 sierpnia 1942 r., wypłynął z Durbanu na s/s „Laconia”. 12 września statek zostaje storpedowany przez niemiecką łódź podwodną U-156. Po kilku dniach dryfowania w łodzi ratunkowej zostaje wyłowiony przez Francuzów (krążownik należał do rządu Vichy), zostaje internowany i dostarczony do Casablanki. Uwolniony po kapitulacji Maroka w Algierii, przez Gibraltar przedostał się do Anglii ( 6 grudnia 1942r.). W Anglii został przydzielony do Sekcji Dyspozycyjnej NW. Odbył szkolenie w zakresie radiotelegrafii, zaprzysiężony 19 stycznia 1944 roku. Przerzucony do bazy we Włoszech. Awans ze starszeństwem na podporucznika (18.X.1944). W nocy z 17/18 października 1944r., odbył skok do Polski, w ramach operacji lotniczej „Wacek 1”. Przydzielony do Podokręgu AK Piotrków Oddział V. Był zastępcą dowódcy i dowódcą plutonu radiołączności. Wojna dla cc „Skrzata” skończyła się we wrześniu 1945r., gdzie „ujawnił się” w Komisji Likwidacyjnej b., AK we Włochach. Pod Warszawą. Po wojnie jako jeden z nielicznych cc nie był represjonowany ( brak informacji). Odznaczony Virtuti Militari V klasy.


Por. Stanisław Jagielski – 1919-1944 („Gacek”;”Siapek”)
Urodził się 8 września 1919r., w Rozdzielach w powiecie bocheńskim. Syn Józefa i Stanisławy Porębskiej. Maturę uzyskał w Państwowym Gimnazjum Męskim w Wieliczce.

W Krakowie kończy dywizyjny kurs podchorążych rezerwy piechoty .( 20 pp w Krakowie).

Bierze czynny udział w walkach 1939 roku w składzie 20 pp., jako dowódca drużyny strzeleckiej. 22 września 1939 r., dostaje się do niewoli niemieckiej,(okolice Tomaszowa Lubelskiego). Uciekł i przedostał się do strefy okupacyjnej sowieckiej. 22 października 1939 roku przedostał się przez Rumunię do Francji. Odbył kurs podchorążych. Po upadku Francji 21 czerwca 1940r., przedostał się do Wielkiej Brytanii. 22 lipca 1940r., przydział do 1 Brygady Strzelców. 22 sierpnia 1941 r., wyraził zgodę na pracę w konspiracji i skok do kraju Zaprzysiężony 24 sierpnia 1942r., podporucznik z dnia 1 października 1942r.

W nocy z 1/2 października 1942 roku w trakcie operacji „Gimlet”, skok do Polski.

Przydzielony do Okręgu AK Lublin. Prowadzi intensywne szkolenie dywersyjne i sapersko minerskie. Został Szefem Kedywu Inspektoratu Rejonowego Lublin i Puławy, jednocześnie organizator dywersji,(grudzień 1942). Dowodził oddziałem dyspozycyjnym tych Inspektoratów od 22 października 1943r., ( po śmierci cc ppor „Ewy’J.Poznański). Wykonał szereg akcji dywersyjno-bojowych, liczne likwidacje agentów niemieckich. Aresztowany w Ługowie przez Niemców 7 grudnia 1943 r. Przeszedł ciężkie śledztwo w gmachu Gestapo w więzieniu na Zamku.

Nie wydał nikogo. Nie udały się próby wykupienia z rąk Gestapo. Został powieszony 6 marca 1944r., w publicznej egzekucji. Pośmiertnie odznaczony Virtuti Militari V klasy.



Kpt. Stanisław Kolasiński – 1916 („Ulewa”;”Śmiga”)
Urodził się 16 listopada 1916r., w Mokrzyskach w powiecie brzeskim. Syn Ferdynanda i Anny Madej. W roku 1935 ukończył gimnazjum w Brzesku, uzyskując świadectwo dojrzałości. W tym samym roku wstąpił na kurs podchorążych rezerwy przy 82 pp syberyjskim im. T. Kościuszki. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Ostrowie-Komorowie. 1 października 1938 roku awansował na podporucznika. Został przydzielony do 6 pp Legionów 1 DP Legionów w Wilnie. Kampania września 1939 roku to udział w bitwach i odwrocie. Ranny przebywa w szpitalu w Zamościu do 15 listopada 1939r., skąd ucieka do Tarnowa i melinuje się u rodziny. 5 stycznia 1940r., przekracza granicę węgierską. Po upadku Francji ewakuował sie do Anglii (21 .VI .1940r.) Wcielony do 1 Brygady Strzelców w Biggar. Zgłosił się do służby w kraju we wrześniu 1942r. po przeszkoleniu skok do Polski w nocy z 13/14 marca 1943 roku w trakcie operacji „Door”. Po aklimatyzacji w kwietniu 1943 roku przydział do Kedywu AK Okręgu Lwów. Brał udział w licznych akcjach dywersyjnych w rejonie Lwowa. Dywersja –sabotaż, a także obrona ludności polskiej przed bandami UPA.

W 1944r., w związku z akcją „Burza”, został dowódcą oddziału 2 kompanii 19pp AK. Zgarnięty przez Niemców w czasie obławy i wywieziony do Wiednia, następnie do Hamburga. Przeszedł obóz pracy skąd zbiegł w maju 1945 roku. Przedostał się do Wielkiej Brytanii i w dniu 5 maja 1945 roku zgłosił się do Polskich Sił Zbrojnych. Przydział do 2 Brygady 4 DP , objął stanowisko dowódcy 1 kompanii. W PSZ pozostawał do 16 września 1946 r. Od 10 listopada 1951 roku przebywa w Niemczech Zachodnich, podejmując pracę w strukturach WiN-u. Do 1953 roku przebywa w Niemczech, a po rozwiązaniu struktur winowskich wrócił do Wielkiej Brytanii. Był czynnym członkiem Koła Spadochroniarzy Cichociemnych AK. Aktywnie uczestniczy w pracach koła będąc jego prezesem. Założyciel Fundacji AK, od 1984r., członek Rady Fundacji AK.

Odznaczony: Virtuti Militari V klasy., 2-krotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Obecnie jako jeden z nielicznie żyjących cichociemnych mieszka w Londynie.
Por. Zbigniew Matula – 1917-1944 („Radomyśl Wielki”)
Urodził się 26 lutego 1917 roku w Radomyślu Wielkim w powiecie tarnowskim. Syn Eugeniusza i Jadwigi Tomaszewskiej. Szkołę Powszechną ukończył w Radomyślu Wielkim.

Świadectwo dojrzałości otrzymał w 1936 r. w 1937 roku wstępuje do Szkoły Podchorążych rezerwy Piechoty przy 20 pp w Krakowie. W latach 1938-39 kończy Szkołę Podchorążych w Ostrowi-Komorowie. Kampania Wrześniowa to służba w 77 pp w Ośrodku Zapasowym. Walczy pod Grodnem i przez Kalety oraz Sejny, przekracza granicę litewską w dniu 23 września 1939r. Internowany w obozie w Olicie i Birsztanach. Do 10 lipca 1940 roku przebywał w obozie oficerskim w Kalwarii. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Litwę wywieziony w głąb Rosji Sowieckiej. Przebywał w łagrze w Kozielsku. Do pierwszego września 1941r., zaliczył kolejny obóz w Griazowcu. Zwolniony na mocy układu Sikorski-Majski. 15 września 1941r., wstąpił do armii Polskiej gen. Andersa. Otrzymał przydział do 6 kompanii na stanowisku dowódcy plutonu. Awans na plutonowy-podchorąży 15 października 1941r. Kolejny awans na podporucznika 11 grudnia 1941r. w czerwcu 1942r., przeszedł do Iraku i Palestyny (5 DP 6 kompania 15 pp). Wyraża zgodę na służbę w kraju i został przeniesiony do Wielkiej Brytanii. Przechodzi przeszkolenie cichociemnych. Awans do stopnia porucznika 10 października 1943r. zaprzysiężony w Oddziale VI Sztabu NW (15.XII.1943r.) W nocy z 24/25 maja 1944r., operacja lotnicza „Weller”, odbył skok do kraju.

Zrzut przyjęła placówka odbiorcza „Koliber2”, położona 11 km od Bochni ( w kierunku północnym). Przeszedł okres aklimatyzacji w Warszawie. Po tym okresie otrzymał przydział do Inspektoratu Rejonowego Tarnów – Okręg Kraków. Od 1 sierpnia do 22 października dowodzi 2 plutonem 4 kompanii „Ewa” I Baonu „Barbara”16 pp. Na trwale wpisał się w krajobraz walk Oddziału ‘Barbara”. Szlak partyzancki cc ”Radomyśla” wiódł przez całe Pogórze ciężkowickie. Brał udział w szeregu walk na szlaku: Góra Marcina- Machowa-Podlesie- Ratówk i-Tuchów -Rychwałd-Sucha Góra-Jamna – Lichwin. Świetnie wyszkolony był podporą oddziału i niejednokrotnie zimna krew i zachowanie w czasie walk przynosiło sukces i zachowało życie niejednego partyzanta. „Radomyśl” dowodził samodzielnym plutonem partyzanckim o stanie 1+ 25 żołnierzy. Do udanych akcji należy zaliczyć: Wyjście z obławy pod Ratówkami, uderzenie na samochód pancerny(12 września 1944r.) na drodze Szczepanowice- Janowice. W tym samym dniu doszło do ostrego starcia w rejonie Jastrzębiej, Kipsznej Policht i Suchej Góry, z przeważającymi siłami SS i policji niemieckiej. Batalion przeprowadził także liczne akcje na liniach kolejowych Tarnów-Stróże. Największą bitwa „Barbary” był bój na Jamnej, określany jako największa bitwa oddziałów partyzanckich na południu Polski. Wielkim męstwem odznaczył sie cc”Radomyśl”, który nie tylko bronił pozycji, ale prowadził akcje zaczepne przy minimalnych stratach w ludziach(2 zabitych i kilku rannych). Szczęście opuściło dzielnego żołnierza w wyniku zdrady. Poległ we wsi Słona koło Zakliczyna 31 października 1944 roku osłaniając odwrót oddziału. Jak wspominają ostatni partyzanci tamtego wydarzenia , to dzięki bohaterstwu cichociemnego”Radomysla”, mogli przeżyć inni.

Odznaczony 4 – krotnie Krzyżem Walecznych; Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

W 1956 roku ekshumowany do Zbylitowskiej Góry. W rodzinnym mieście Radomyślu Wielkim ( jego pseudonim pochodzący od ukochanego rodzinnego miasta), w murowano tablicę poświęconą Jego pamięci na frontowej ścianie budynku gdzie urodził się por. Zbigniew Matula.

Por. Władysław Miciek 1912-1944 („Młot”; „Szpak’’, „Mazepa”; Wojewoda”)
`

Urodził się 23 maja 1912 roku w Brzostku w powiecie pilźnieńskim. Syn Józefa i Zofii Płaziak. W roku 1933 ukończył Państwową Szkołę Ogrodniczą w Białej. W 1933 r., wstępuje na dywizyjny kurs podchorążych rezerwy (4 Pułk Strzelców Podchalańskich-21 DP Górskiej).

Od 17 września 1934 r., w rezerwie. Po odbyciu ćwiczeń oficerów rezerwy, mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 1 stycznia 1937r.

Uczestniczy w wojnie obronnej 1939r. Dostaje się do niewoli niemieckiej (20.IX.1939). Ucieczka i przekroczenie granicy z Węgrami. W roku 1940 znajduje się we Francji. Po kapitulacji Francji ewakuował się do Anglii.(22 czerwca 1940). Skierowany do 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Zgłosił się do pracy konspiracyjnej w kraju. Brał udział w nieudanej akcji (desancie), na stację transformatorów w Mariniao k/ Bordeux. ( luty 1941). W nocy 25/26 stycznia 1943 roku wykonał skok do Polski, operacja lotnicza „Screvdriver”. Po aklimatyzacji przydzielony do Kedywu Podokręgu Rzeszów AK. Od 5 maja 1944 roku mianowany na zastępcę szefa Kedywu Podokręgu Rzeszów. Zajmował się szkoleniem żołnierzy AK na terenie Obwodu Dębica. Bierze udział w licznych akcjach dywersyjno- sabotażowych. Uczestniczy w akcjach na liniach kolejowych. Likwiduje konfidentów gestapo. Brał udział w akcji przygotowywanej do próby odbicia cc płk. J.Spychalskiego „Luty”, a także przygotowywał zamach na wiezienie w Montelupich i zamachu na dowódcę policji i SS w GG, Koppego. (Akcje te nie doszły do skutku). Pod koniec lipca 1944 roku udaje się służbowo do Warszawy. Bierze udział w Powstaniu. Zginął w dniu 6 sierpnia 1944 roku na ul. Elektoralnej. Odznaczony Virtuti Militari V klasy.



Generał Brygady Leopold Okulicki 1898-1946 ( „Sęp”; „Kula”; ‘Kobra2”; „Termit”; „Niedźwiadek”)
Urodził się 12 listopada 1898r., w Bratucicach w powiecie bocheńskim. Syn Błażeja i Anny Korcyl. Do szkoły powszechnej uczestniczył w Okulicach, a gimnazjum ukończył w Bochni.

Od 1913 roku należał do Związku Strzeleckiego. W maju 1914 roku został podoficerem. 6 sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich. Zwolniony ze względów zdrowotnych(wrzesień 1914), ponownie przyjęty 24 września 1915 r., przydział do 3 pp II Brygady Legionów. Bierze udział w walkach . 5 lipca 1916 r., ranny pod Polską Górą. Awans do stopnia sierżanta.(1916r.) W 1917 roku został uczestnikiem kursu oficerskiego w Zegrzu. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 r., wcielony do armii austriackiej (18 września).

Od stycznia do marca 1918 r., jest słuchaczem szkoły oficerskiej rezerwy w Koszycach. Przebywając w Bochni sformował w dniu 1 listopada 1918r., pluton z uczniów gimnazjalnych z którym wyruszył na front pod Lwów. Został ranny 2 lutego 1919r., w Malechowie k/ Lwowa. Został podporucznikiem od dnia 1 czerwca 1919r., a od 1 kwietnia 1919r., porucznikiem. Czynnie uczestniczy w wojnie z bolszewikami. Został kapitanem od 1 czerwca1919 r., ranny nad Berezyną. Od 22 grudnia 1920r., do 15 marca 1921r., był dowódcą 8 kompanii 4pp w rejonie Suwałki – Sejny. Od 1923-1925 był słuchaczem w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, którą ukończył jako kapitan dyplomowany. Objął służbę w Grodnie. Awansowany do stopnia majora ze starszeństwem od 1 stycznia 1928r. Kolejno służył w latach od 1930-1931 w 75 pp jako dowódca batalionu W Rybniku, a od 11 lipca 1931r., powołany na wykładowcę w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. W Równym był Szefem Sztabu 13 DP (lata 1934/35).Od 21 września został przydzielony do Sztabu Głównego na stanowisku szefa Wydziału „Wschód”, w III Oddziale operacyjnym. W dniu 19 marca 1936r., został mianowany podpułkownikiem . Na stanowisku szefa Wydziału Sytuacyjnego i zastępcy szefa Oddziału III Sztabu Głównego pełnił od 1 kwietnia 1939r.

Wrzesień 1939 roku dla Okulickiego zapisał się jak dla wielu dramatem. Pozostał w Warszawie jako szef do spraw operacyjnych ekspozytury Kwatery Głównej Naczelnego Wodza. Od 10 września 1939r., jako ochotnik brał udział w obronie Warszawy. Po kapitulacji jako jeden z pierwszych wstąpił w struktury Służby Zwycięstwu Polski. Od października 1939r., był dowódca wojewódzkim w SZP Łodzi. Od stycznia 1940r., komendantem Okręgu Łódź ZWZ, (Związku Walki Zbrojnej). Od 1 lipca 1940 r., został mianowany pułkownikiem służby stałej. W związku z dekonspiracją i zagrożeniem aresztowania został odwołany ze stanowiska komendanta Okręgu i przeszedł do Komendy Głównej ZWZ, gdzie pełnił funkcję inspektora. Od października 1940r., został mianowany komendantem okupacji sowieckiej we Lwowie. ZWZ było kontrolowane przez NKWD. Okulicki został aresztowany w nocy z 21/22 stycznia 1941r., wywieziony do Moskwy na Łubiankę. Od kwietnia 1941r., przeniesiony do wiezienia Lefortowa. Zwolniony na mocy układu Sikorski – Majski (12.VIII.1941r.), wstąpił do Armii Polskiej gen., Andersa, obejmując funkcję szefa Sztabu Armii. Dowódca 7 DP formowanej w Kermine i Uzbekistanie. W dyspozycji Naczelnego wodza (1943r.). We wrześniu 1943r., przebywał w Londynie. Na własna prośbę zgłasza się do konspiracji w kraju. Przeszedł specjalne przeszkolenie na kursach cichociemnych. W nocy z 21/22 maja 1944 roku skok do Polski w ramach operacji „Weller”, ekipa 53. Zrzut nastąpił na placówkę odbiorczą „Kos”. Po skoku awansowany do stopnia generała brygady. Był jednym z najstarszych cichociemnych zrzuconych na spadochronie do kraju, miał 46 lat!

Od 3 czerwca zajmował stanowisko Szefa Operacji i I zastępcy Szefa Sztabu KG AK. Od 27 lipca 1944 roku został mianowany komendantem organizacji „Nie”(Niepodległość).

Od 6 września pełnił funkcję Szefa Sztabu KG AK. Po upadku Powstania Warszawskiego został wyznaczony prze gen. dyw. Tadeusza „Bór” Komorowskiego na swojego następcę. Okulicki opuścił Warszawę w raz z ludnością cywilna i udał się do Częstochowy. Od tego czasu używa pseudonimów konspiracyjnych „Niedźwiadek” w kraju i w korespondencji z Londynem „ Termit”. Okulicki zdaje sobie sprawę , że na jego barkach spoczywa odpowiedzialność za Polskie Państwo Podziemne będące w strukturach krajowych AK. Kompletuje nowa Komendę Główna AK. Widząc bezsensowność dalszej walki wydaje ostatni rozkaz, rozwiązując Armie Krajową. Było to 19 stycznia 1945 roku. Przeciwny jest ujawnianiu się żołnierzy AK, którzy zaraz po dekonspiracji zostają aresztowani przez NKWD i rodzime UB. Nie widząc możliwości dalszej walki przyjął tzw., „zaproszenie” , na rozmowy z przedstawicielem gen.”Iwanowem”( Iwan Sierow), w celu omówienia „współpracy”. 27 marca 1945r., podstępnie aresztowany w raz z innymi przedstawicielami Polski Podziemnej rządu i parlamentu, zostaje przewieziony na Łubiankę do Moskwy. Zdaje sobie sprawę, że już drugi raz z tego miejsca nie wróci żywy. Sądzony w „procesie szesnastu”, skazany na 10 lat więzienia ( najcięższy wyrok), w którym zarzucano mu współpracę Armii Krajowej z Niemcami przeciwko ZSRR i inne bzdurne zarzuty. Do 24 grudnia 1946 roku więziony w celi nr 62 więzienia moskiewskiego na łubiance. Został wyprowadzony w wigilię tego roku i zamordowany. Grób Jego po dzień dzisiejszy jak i wielu pomordowanych został nieznany.



Generał Leopold Okulicki posiadał liczne odznaczenia. Virtuti militari V kl, Krzyż Niepodległości, virtuti Militari IV kl, Krzyż Walecznych -4-krotnie, Złoty Krzyz zasługi z Mieczami, The Legion of Merit. W dniu 10 października odsłonięto pamiątkowy pomnik i tablicę w Wierzbnie koło Krakowa ku czci generała i cichociemnym.

Por. Kazimierz Rzepka 1915-1943 („Ognik”)


Urodził się 1 marca 1915 roku w Biadolinach w powiecie brzeskim. We wrześniu 1939 roku był dowódca 1 kompanii 8 pp Legionów. Po klęsce wrześniowej przez Węgry przedostał się do Francji. Ranny dostał się do niewoli niemieckiej. W czerwcu 1941 r., ucieka i przedostaje się do Hiszpanii. Przez pół roku internowany w Miranda de Ebro. Kolejna ucieczka i przez Portugalię oraz Gibraltar przedostaje się do Anglii w 1942 roku. Zgłasza się do pracy w kraju.

Przeszkolony na kursie cichociemnych, zaprzysiężony. Skok do Polski w nocy z 20/21 luty 1943 roku. Zostaje przydzielony do Kedywu Okręgu AK Lwów. Wykonuje wiele akcji sabotażowo-dywersyjnych. W Okręgu Lwów w tym czasie działało pięciu cichociemnych, a późniejszym okresie dołączyło kolejno jeszcze dwóch. Była to bardzo mocne wzmocnienie tamtejszych terenów AK. Cichociemni spełniali ważną i znaczącą rolę w strukturach AK. Ich wyszkolenie sprawiało, że byli przydzielani do obszarów gdzie bardzo często musieli walczyć z dwoma wrogami, sowietami i Niemcami. Porucznik „Ognik” na trwale zapisał się w tamtejszych strukturach Armii Krajowej. Zmarł „dziwną” śmiercią jak na żołnierza cc, bo naturalną na atak serca w czasie odskoku z akcji „cięcia torów”(1943r.), pod Barszczowicami. Jest to prawdopodobnie jedyny przypadek tak niecodziennego zgonu. Podobno jego zwłoki ekshumowano z Krzywic i przeniesiono na Cmentarz Obrońców Lwowa. W rodzinnej miejscowości w Biadolinach k/Tarnowa jest na cmentarzu tablica pamiątkowa.



SŁOWNICZEK WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW.
AK- Armia Krajowa

AL- Armia Ludowa

BCH- Bataliony Chłopskie

CC- Cichociemni

BBWR- Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem

Kedyw – Kierownictwo dywersji

DP- Dywizja Piechoty

GG – Generalna Gubernia

KG AK – Komenda Główna Armii Krajowej

NSW – Naczelny Sąd Wojskowy

NKWD – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych w ZSRR

NRD – Niemiecka Republika Demokratyczna

NW – Naczelny Wódz

PSZ – Polskie Siły Zbrojne

pp – pułk piechoty

SZP – Służba Zwycięstwu Polski

UB – Urząd Bezpieczeństwa

Wachlarz – Wydzielona Organizacja Dywersyjna AK obejmujące dawne Kresy wschodnie, od Lwowa po Wilno, rozrzucone w formie „wachlarza”

WiN – Wolność i Niezawisłość

ZWZ – Związek Walki Zbrojnej
BIBLIOGRAFIA WYBRANA.
Bystrzycki P., Znak Cichociemnych, Warszawa 1983; Chlebowski C., Wachlarz, Warszawa 1983; Duraczyński E., Generał Iwanow Zaprasza, Warszawa 1989; Garliński J., Politycy i Żołnierze, Warszawa 1991; Iranek-Osmecki K., Emisariusz Antoni, Paryż 1985;JankowskiS.,

Z Fałszywym Ausweisem w Prawdziwej Warszawie, Warszawa 1980, t.1, t.2; Korboński S.,

W Imieniu Rzeczypospolitej, Warszawa 1991; Krzyżanowski J.R., Ostatni Komendant, Warszawa 1990; Latkowska-Rudzińska H., Łączność Zagraniczna Komendy Głównej Armii Krajowej1939-1944. Odcinek „Południe”,Lublin1985;LeżańskiC., Dajcie Im Imię,Warszawa, Warszawa 1985; Majorkiewicz L., Lata Chmurne Lata Dumne, Warszawa 1983;Mostwin D.,

Tajemnica Zwyciężonych, Londyn 1992; Nuszkiewicz R., Uparci, Warszawa 1983; Paczkowski A., Ankieta Cichociemnego, Warszawa 1984; Skowroński S.B., Orzeł Ujarzmiony, Zwierzyniec-Rzeszów 1998; Szatsznajder J., Cichociemni z Polski do Polski, Wrocław 1990;Strzembosz T.,Oddziały Szturmowe Konspiracyjnej Warszawy 1939-1944,Warszawa 1983; Tochman K.A.,Słownik Biograficzny Cichociemnych,Oleśnica 1994, t.1; Zwierzyniec-Rzeszów 1986, 2002, t.2; t.3; Niepodlegli Ciemności, Zwierzyniec-Zamość 1991;Tucholski J., Cichociemni, Warszawa 1985;Spadachroniarze,Warszawa 1991;Węgierski J.,Komendy-Lwowskiego Obszaru i Okręgu Armii Krajowej 1941-1944,Kraków 1997;W Lwowskiej Armii Krajowej,Warszawa 1989, Witkowski H., KEDYW Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej w latach 1943-1944, Warszawa 1984; Valentine I., Baza 43-Cichociemni, Warszawa 2004; Praca zbiorowa,Drogi Cichociemnych, Warszawa 1993; Praca zbiorowa, Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956 t.1, Kraków 1997. Brożek G.”Barbara w ogniu walki”,Gość Niedzielny -Tarnów, 1997-10-26.
Fotografie i dokumenty pochodzące ze zbiorów autora.

Kościół św. Jacka w Warszawie



  1   2   3   4   5   6   7   8   9


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna