Wyższa szkoła zarządzania I bankowości w krakowie wydział Finansów I Bankowości



Pobieranie 0,8 Mb.
Strona7/12
Data24.02.2019
Rozmiar0,8 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Podmioty rozliczenia przy pomocy karty płatniczej


W procesie zapłaty kartą płatniczą uczestniczą cztery podmioty a mianowicie:

    • emitent,

    • posiadacz,

    • przedsiębiorstwo akceptujące zapłatę kartą

    • centrum autoryzacyjno- rozliczeniowe.


Emitentami czyli wydawcami kart płatniczych są , w zależności od ich rodzaju bardzo różnorodne podmioty. Na świecie są to banki oraz inne instytucje takie jak domy towarowe, kampanie naftowe, biura podróży czy też linie lotnicze. W warunkach polskich emitentami kart są wyłącznie banki.

Posiadacz to kolejny podmiot zaangażowany w rozliczenie za pomocą karty płatniczej. Może nim być każda osoba fizyczna . Zgodnie z prawem posiadaczem kart mogą być również osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, które zostały wyposażone przez ustawę w zdolność do nabywania we własnym imieniu i na własny rachunek praw i obowiązków w sferze prawa materialnego. Podmiotom tym wydawane są karty firmowe używane do pokrywania kosztów delegacji służbowych. Do dokonywania płatności przy pomocy takiej karty uprawniony jest jedynie imiennie oznaczony na karcie pracownik lub inna upoważniona osoba.

Przedsiębiorstwo akceptujące zapłatę kartą jest trzecim podmiotem uczestniczącym w rozliczeniach tego typu . Jest to typowe przedsiębiorstwo handlowo – usługowe. Jego uczestnictwo w rozliczeniach przy pomocy karty płatniczej wiąże się z licznymi obciążeniami np. opłatami z tytułu wynajmu urządzeń umożliwiających wydruk odpowiednich rachunków oraz opłatami za uczestniczenie w systemie. Dlatego nie każdy podmiot gospodarczy jest zainteresowany takim rodzajem rozliczeń.

Centrum autoryzacyjno- rozliczeniowe dokonuje faktycznego rozliczenia wszystkich transakcji dokonanych przy użyciu kart systemu na określonym terenie. Zajmuje się ono przeprowadzaniem autoryzacji oraz przyjmowaniem i rozliczaniem rachunków dostarczonych przez przedsiębiorstwa.


Powyższe podmioty dokonują transakcji z użyciem karty płatniczej w różnoraki sposób .

Używają do tego bankomatów jak i Internetu.


Rozwój sieci bankomatów


Dokonywanie transakcji przy użyciu bankomatów jest najprostszym sposobem. Bankomat ( ATM) jest skomputeryzowana maszyną , stosowaną przede wszystkim przy wypłatach i wpłatach pieniędzy , żądaniach podania stanu konta i przelewach. Często określane są jako „automatyczny kasjer” .

ATM – y działają przy użyciu kart magnetycznych – bankomatowych i osobistych numerów identyfikacyjnych PIN. W Polsce numery takie są trzy lub czterocyfrowe.

Najczęściej bankomaty są dostępne przez całą dobę.

Historia bankomatów rozpoczęła się dość wcześnie. Pierwsze bankomaty udostępniono w Stanach Zjednoczonych w 1964 roku. Służyły one wówczas wyłącznie do wypłat gotówki przy pomocy karty magnetycznej. Od tego roku uległy one zmianie i udoskonaleniu.

Dopiero w 1972 roku wprowadzono na rynek bankomaty akceptujące plastikowe karty.

Oprócz wypłaty gotówki bankomaty wielofunkcyjne mogą służyć w takich działaniach jak:



  • sprawdzenie bieżącego stanu rachunku właściciela karty,

  • wydruk historii rachunku, zmiana numeru PIN karty, przyjmowanie wpłat gotówkowych,

  • wydruk czeków,

  • realizację czeków,

  • polecenia przelewu,

  • wymianę walut, itp.

Zakres usług zależy od banku będącego właścicielem bankomatu.


Dostępność funkcji w bankomacie jest uzależniona od jego typu oraz sposobu podłączenia do sieci informatycznej banku. Biorąc pod uwagę to kryterium podziału bankomatów można je podzielić na pracujące w trzech trybach:

  • standalone – nie posiadają połączenia z systemem informatycznym banku. Pełnią najprostszą funkcję, najczęściej wypłatę gotówki w ograniczonym zakresie. . Zwykle nie akceptują kart międzynarodowych organizacji płatniczych.

  • Off-line – podłączone do lokalnego komputera bankowego nie posiadającego połączenia z systemem informatycznym banku. Wypłata gotówki jest tu ograniczona limitem ustalonym przez bank. Zwykle nie akceptują kart międzynarodowych organizacji płatniczych.

  • On-line – bankomaty pracujące z bezpośrednim dostępem komputera bankomatu do sieci informatycznej banku. Oznacza to, że każda transakcja jest na bieżąco rejestrowana. Bankomaty tego typu są bezpieczniejsze i pozbawione wad dzięki możliwości dokonywania natychmiastowej autoryzacji.

Transakcje dokonywane za pośrednictwem bankomatu

Jak zostało wspomniane powyżej bankomaty umożliwiają dokonanie szeregu operacji włącznie z najbardziej tradycyjną czyli wypłatą gotówki. Rozliczenia tych transakcji kształtują się następująco.

Przy podejmowaniu gotówki z bankomatu posiadacz karty musi przede wszystkim znać swój kod PIN . Pierwszą czynnością jaką wykonuje jest włożenie karty do szczeliny bankomatu. Później posiadacz podaje swój numer identyfikacyjny i wybiera opcję wypłaty gotówki. Następnie wprowadza kwotę jaką chce podjąć i akceptuje powyższe czynności przy użyciu „ ENTER” . Bankomat po chwili dokonuje wypłaty przez wysunięcie banknotów ze specjalnej zamykanej i otwieranej automatycznie szczeliny oraz drukuje wyciąg z dokonanej operacji.

Inna operacja polegająca na dokonaniu wpłaty gotówki do bankomatu ( nie rozpowszechniona w Polsce ) odbywa się przez wybranie na ekranie opcji – wpłata gotówki. Po dokonaniu tej czynności bankomat wydaje nam specjalna kopertę, do której należy włożyć żądaną sumę w banknotach lub czek. Kopertę umieszcza się w szczelinie, jednocześnie wprowadzając dane za pomocą klawiatury o wysokości deponowanej kwoty. Koperta jest automatycznie znakowana danymi dotyczącymi klienta . Rachunek jest uznawany dopiero po sprawdzeniu zgodności zawartości koperty z zadeklarowaną kwotą. Sprawdzenia dokonuje pracownik banku najpóźniej dzień po dokonaniu operacji.

Kolejną operacją jakiej może dokonać posiadacz karty płatniczej za pomocą bankomatu jest bezgotówkowy transfer środków pieniężnych. W tym celu musi on wykonać najpierw podstawowe czynności związane z włożeniem karty i podaniem numeru a następnie wybiera na ekranie monitora opcję transferu i stosuje się do instrukcji.

W przypadku regularnych opłat za gaz i elektryczność posiadacz rachunku jest zobowiązany zawiadomić bank o chęci wykorzystania bankomatu w płatnościach. Po wykonaniu tego posiadacz karty może regulować opłaty, przez wybranie opcji zapłata rachunków. Opcja ujmuje listę wierzycieli a właściciel karty może dokonać opłat według własnego wyboru.

W transakcjach dokonywanych za pośrednictwem bankomatu zgoda na autoryzację czyli kontrolę, przez podanie PIN jest jednoznaczna z dokonaniem i rozliczeniem operacji.

Pozytywna odpowiedź na autoryzację jest jednocześnie informacją, że transakcja jest wykonana i rozliczona. Taki system rozliczania (jednocześnie z autoryzacją) nosi nazwę Single Message System.

Jak widać rozliczenia operacji dokonywanych z użyciem bankomatu są bardzo proste . Dzięki temu liczba ATM zwiększa się z dnia na dzień. Banki czując potrzebę i konieczność wprowadzania nowoczesnych rozwiązań, starają się umożliwić klientom dostęp do pieniędzy w bardziej dogodny sposób. Stąd też pojawiają się coraz nowocześniejsze bankomaty, z różną ilością funkcji. Urządzenia ATM są montowane tak, żeby mogły z nich korzystać osoby na wózkach inwalidzkich. Niektóre bankomaty posiadają funkcję tzw. touch screen , pozwalającą na wybór opcji poprzez delikatne dotykanie w odpowiednim miejscu ekranu . W niedalekiej przyszłości maja się pojawić urządzenia reagujące na głos.

Rozliczenia w systemie EFTPOS

System EFTPOS to nazwa szerokiej gamy elektronicznych systemów rozliczeń bezgotówkowych przeprowadzanych bezpośrednio w punkcie sprzedaży dla płatności dokonywanych za pomocą plastykowych kart magnetycznych . Filozofia tego systemu oparta jest na szybkiej , natychmiastowej płatności za pomocą karty , dokonanej w momencie zakupu towaru lub usługi.

EFTPOS całkowicie eliminuje papierowe dokumenty obciążeniowe i uznaniowe ,a co za tym idzie – zmniejsza płatności do minimum a czasami nawet do zera.

System EFTPOS składa się z trzech elementów , którymi są:



  • identyfikacja,

  • autoryzacja,

  • przekaz informacji.


Identyfikacja związana jest z posiadaczem karty płatniczej. Może być dokonywana w sposób elektroniczny przez weryfikację PIN lub przez wizualna kontrolę wzoru podpisu na rewersie karty.

Autoryzacja może być przeprowadzana elektronicznie poprzez bezpośrednie połączenie on-line z punktem obsługi finansowej systemu. Ma ona na celu zapobieżenie stratom wynikającym z powstawania długów czy nadużycia.

Podstawowym celem każdej autoryzacji jest bowiem sprawdzenie przed dokonaniem transakcji czy:



  • karta została wydana przez bank,

  • istnieje odpowiedni rachunek karty,

  • w przypadku karty debetowej - na jej rachunku znajdują się wystarczające środki finansowe pozwalające na dokonanie transakcji,

  • w przypadku kart pozostałych typów - istnieje dostępny limit dla karty pozwalający na dokonanie transakcji,

  • karta nie została wycofana z obiegu (nie została zastrzeżona lub unieważniona),

  • posiadacz karty ma prawo do dokonania transakcji,

  • w przypadku transakcji w bankomacie lub specjalnym elektronicznym terminalu wyposażonym w tzw. PIN-Pad (klawiatura umożliwiająca bezpieczne wprowadzenie kodu PIN) - czy posiadacz podał prawidłowy kod PIN,

  • transakcja może zostać zrealizowana.

Proces autoryzacji jest jednym z najważniejszych elementów zachowania bezpieczeństwa obrotu bezgotówkowego z użyciem kart płatniczych.

Następnym krokiem jest rozliczenie dokonanej transakcji, które związane jest z przekazaniem danych dotyczących sprzedaży do banku obsługującego klienta.

Przekaz informacji jest najważniejszym elementem rozliczenia transakcji . Taka transmisja odbywa się za pomocą terminalu komputerowego wyposażonego w czytnik kart, łączącego się automatycznie z bankiem. Terminal zwykle znajduje się w punkcie sprzedaży. W sytuacji gdy terminale nie posiadają czytników dane wprowadzane są manualnie przez pracownika punktu sprzedaży. Najnowocześniejsze są terminale EFTPOS wyposażone w czytniki kodów paskowych. Informacje o płatności w EFTPOS są transmitowane do wystawcy kart . Odbywa się to pojedynczo lub zbiorczo na koniec dnia obrachunkowego. Niektóre systemy rozliczają się przez zautomatyzowaną izbę rozrachunkową. Jednak w większości przypadków funkcjonują proste systemy EFTPOS, gdzie rozliczenie wiąże się z wystawieniem rachunku obciążeniowego lub innego rachunku kasowego, który musi zostać podpisany przez klienta.
Przekaz danych w tym wypadku odbywa się elektronicznie.

Rozliczanie w systemie EFTPOS nie jest jeszcze dość popularne . Wiąże się to z dużymi kosztami jakie wynikają z wdrażania. Systemy tego typu są najlepiej rozwinięte w krajach uprzemysłowionych o wysokim rozwoju technicznym.

Oprócz EFTPOS powstają także inne elektroniczne systemy rozliczeń. Jeden jest już nawet stosowany . Nosi nazwę home bankingu . Jego podstawą jest umożliwienie klientowi dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym za pomocą komputera PC lub terminalu podłączonego do bankowego systemu za pomocą łączy telekomunikacyjnych czyli modemu i telefonu. Dzięki temu klient za pomocą terminalu może nie wychodząc z domu wydawać dyspozycje przelewu na rachunki wierzycieli a także korespondować z bankiem.

Klasyczne rozliczenia transakcji przy użyciu kart płatniczych


W przypadku , gdy punkt handlowo – usługowy akceptujący zapłaty z użyciem karty nie jest wyposażony w terminal wówczas transakcje rozliczana jest w klasyczny sposób , tzn. poprzez sporządzenie dokumentów obciążeniowych . Dokumenty te sporządzane są w formie rachunku obciążeniowego . Do przeprowadzenia transakcji z użyciem kart niezbędne są także zestawienia zbiorcze druków rozliczeniowych oraz wykaz kart zastrzeżonych – tzw. stop lista, które dostarczane są przez centrum rozliczeniowe.

Przed sporządzeniem rachunku obciążeniowego pracownik punktu honorującego karty jest zobowiązany przeprowadzić kontrolę polegającą na sprawdzeniu autentyczności karty , jej terminu ważności, zgodności podpisu właściciela karty. Należy także dokonać weryfikacji numeru karty i jeśli wysokość transakcji tego wymaga skontaktować się z centrum autoryzacji w celu uzyskania specjalnego kodu, który zostaje wpisany na rachunek obciążeniowy.

Po spełnieniu wszystkich wymagań przez klienta pracownik może wystawić rachunek obciążeniowy. Używa do tego imprintera , za pomocą którego nanosi dane dotyczące karty na rachunek. Po wyciągnięciu rachunku z urządzenia uzupełnia się na nim pozostałe dane dotyczące transakcji tj. datę, kod autoryzacji, kwotę transakcji oraz łączną sumę do rozliczenia . Klientowi nie wolno dokonywać żadnych zmian na rachunku , ma on jedynie obowiązek go podpisać. Po złożeniu podpisu klient otrzymuje jeden egzemplarz rachunku i swoja kartę . Czynności w punkcie sprzedaży nie kończą procesu rozliczenia , lecz są jedynie etapem tej operacji. Po wystawieniu rachunku obciążeniowego pracownik musi jeszcze sporządzić zbiorcze zestawienie rachunków obciążeniowych , które wraz z rachunkami stanowi podstawę rozliczenia transakcji przez centrum rozliczeniowe . Zbiorcze zestawienie musi zawierać wszystkie dane dotyczące transakcji z danego dnia. Po sporządzeniu zestawienia , jego oryginał wraz z załączonymi sztywnymi kopiami rachunków obciążeniowych jest przekazywany do centrum rozliczeniowego. W centrum dane zawarte na dokumentach są wprowadzane do komputera. Później są przetwarzane i na ich podstawie wystawia się faktury zbiorcze dla odpowiednich organizacji. Kolejną czynnością jest wystawienie poleceń przelewu na rachunki podane przez punkty honorujące. W następnym dniu polecenia te trafiają do banku , który zajmuje się ich realizacją. Po otrzymaniu przelewu punkt honorujący porównuje kwoty z kopią zbiorczej faktury i po stwierdzeniu zgodności kończy proces rozliczeniowy pomiędzy punktem a centrum rozliczeniowym. Pozostaje jeszcze do rozliczenia jedynie należność pomiędzy centrum rozliczeniowym a systemem, która odbywa się elektronicznie.

Jak widać rozliczenia klasyczne przy użyciu karty płatniczej są czasochłonne .Obecnie zaczyna się od nich odchodzić na korzyść nowoczesnych form rozliczeń nie wymagających zwiększonej roli czynnika ludzkiego . Klasyczne metody rozliczeń stosuje się jedynie w punktach akceptujących karty , gdzie instalacja terminali EFTPOS jest nieopłacalna ze względu na niską liczbę transakcji.




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna