Wyższa szkoła zarządzania I bankowości w krakowie wydział Finansów I Bankowości



Pobieranie 0,8 Mb.
Strona4/12
Data24.02.2019
Rozmiar0,8 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

TABELA 1. NAJPOPULARNIEJSZE KARTY PŁATNICZE W POLSCE





Pozycja na rynku

Nazwa karty

Udział w rynku kart pł.(%)

1

VisaElectron debetowa PKO BP

18,2

2

Maestro debetowa Pekao S.A.

11,7

3

Visa Classic złotowa charge PKO BP

7,0

4

Eurocard/Mastercard charge Pekao S.A.

6,5

5

Visa Electron debetowa BSK

5,8

6

Visa Concerto charge Pekao S.A.

4,4

7

Visa Sezam Electron debetowa BPH

4,1

8

Visa Electron debetowa Bank Zachodni

2,9

9

Visa Electron kredytowa BSK

2,8

10

Visa Classic złotowa debetowa Pekao S.A.

2,5

11

Maestro debetowa WBK

2,2

12

Maestro debetowa PBK

2,0

13

Eurocard / Mastercard kredytowa Pekao S.A.

1,8

14

Visa Classic złotowa charge BSK

1,6

15

Visa Electron debetowa BIG BG

1,4

16

Maestro debetowa BGZ

1,2

17

Visa Electron debetowa WBK

1,1

18

Citibank Silver kredytowa

1,0

19

Visa Electron debetowa Kredyt Bank

0,9

20

Visa Classic złotowa debetowa BIG BG

0,7

21

Visa Classic złotowa charge BPH

0,6

22

Visa Classic złotowa kredytowa Bank Zachodni

0,6

23

Visa Electron debetowa Millenium

0,6

24

Visa Classic dewizowa Pekao S.A.

0,5

25

Visa Classic dewizowa PKO BP

0,5

Źródło: Opracowanie własne na podstawie magazynu finansowego 09.07.2001

    1. Budowa i zabezpieczenia kart płatniczych

Informacje ogólne o budowie plastykowego pieniądza

Na rynku finansowym funkcjonuje wiele rodzajów kart płatniczych. Wszystkie jednak łączą pewne podstawowe wspólne cechy. Będące w obiegu karty są znormalizowane . Normalizacja dotyczy głównie strony technicznej.

Obecnie karty płatnicze muszą być wykonane z plastiku i posiadać wymiary 54x86x0,8mm.

Na powierzchni karty wytłoczone są:24



  • nazwa i symbol organizacji lub banku będącego wystawcą karty,

  • numer karty,

  • data ważności ( formuły : valid from – ważna od, expires end – wygasa z końcem),

  • nazwa użytkownika karty,

  • imię i nazwisko osoby uprawnionej do posługiwania się kartą,

  • napis określający charakter karty (Classic, Gold, itd.)

  • symbol karty,

  • trójwymiarowy hologram umieszczony na czołowej stronie karty , charakterystyczny dla każdego z systemów; wyjątek stanowią karty American Express oraz Diners’ Club,

  • czarny pasek magnetyczny o wymiarach 12x86mm, zawierający zakodowane wiadomości dotyczące posiadacza karty i jego rachunku, a także osobisty numer identyfikacyjny – PIN ; identyfikator składa się z czterech cyfr i powinien być znany wyłącznie posiadaczowi ; numer ten jest nadawany przez wystawcę karty, a posiadacz może go zmienić wykorzystując do tego celu bankomat,

  • poniżej paska magnetycznego umiejscowiony jest specjalny biały fakturowany pasek , przeznaczony do złożenia podpisu przez posiadacza,

  • na odwrotnej stronie znajdują się informacje dodatkowe, takie jak adresy i telefony przydatne w razie potrzeby zasięgnięcia informacji lub zgłoszenia znalezionej lub zagubionej karty.

SCHEMAT 4. BUDOWA KARTY PŁATNICZEJ
Awers

Nazwa banku-wystawcy karty


Symbol systemu

Numer karty Data ważności


Imię i nazwisko posiadacza


Rewers
Pasek magnetyczny

Miejsce na podpis posiadacza karty Informacja banku-wystawcy karty
Źródło: opracowanie własne
Zabezpieczenia kart płatniczych
Karty bankomatowe, jak również inne rodzaje kart płatniczych, zabezpieczają właścicieli przed utratą pieniędzy z powodu kradzieży czy zgubienia. Każda karta posiada bowiem swego rodzaju “elektroniczny podpis” zwany PIN’em (Poufny Numer Identyfikacyjny). Najczęściej po trzykrotnym, nieprawidłowym wybraniu PIN’u bankomat zatrzymuje kartę.

Obecnie dużym problemem jest zabezpieczenie kart przed ich podrobieniem. Koniecznością staje się stosowanie wszelkiego rodzaju zabezpieczeń mających utrudnić ich podrobienie, m.in.:



  • wytłoczony w dolnej części awersu numer, który powinien być zgodny z odpowiednimi dla różnych firm układami cyfrowymi,

  • określony termin ważności,

  • kartą może posługiwać się tylko osoba, której imię i nazwisko jest na niej wytłoczone (osoby, które obsługują klienta mają obowiązek to sprawdzić!).

  • podpis właściciela karty, a karty nie podpisane uważa się za nieważne (karty typu “Bussines” mają wytłoczoną nazwę firmy),

  • logo systemu (VISA, Mastercard) natomiast dodatkowym oznaczeniem jest hologram na awersie karty, niezwykle trudny do podrobienia, jednak nie znajduje się on na wszystkich kartach (np. brak jest go na karcie DINERS CLUB).

  • niektóre karty kredytowe posiadają ograniczenia realizacji tylko do określonego terenu (np. napis VALID ONLY IN POLAND- oznacza, iż karta ważna jest tylko na terytorium Polski),

  • niektóre karty mogą mieć też zdjęcie właściciela. Przykładam takiej karty w Polsce jest karta wydawana przez Citibank.

Coraz bliżej nam do czasów, gdy karty i posługiwanie się nimi będzie bardziej bezpieczne. Aby zapewnić korzystne warunki dla użytkowników bankomatów i jednocześnie zwiększyć bezpieczeństwo na świecie testuje się nowe typy tych urządzeń, nie wymagające podawania numeru PIN. Kamera zainstalowana nad bankomatem porównuje obraz tęczówki oka i na tej podstawie identyfikuje właściciela karty. Tożsamość można też sprawdzać porównując optycznie zdjęcie właściciela karty z zapisem komputerowym lub linie papilarne palców czy też analizując dłoń klienta.



    1. Klasyfikacja kart płatniczych

Nie każda karta płatnicza ma taki sam charakter, ale też nie każdy klient banku ma takie same potrzeby i gotów jest ponosić takie same opłaty za kartę . Dlatego też różnorodność kart na rynku musi być duża, aby sprostać wymaganiom każdego zainteresowanego. Szeroki wybór plastikowego pieniądza na rynku finansowym sprawił, że pojawiły się różne kryteria klasyfikacji tego produktu.

Pierwszy podział związany jest z typem organizacji płatniczych wydających karty i wyróżniamy tutaj :

  • Visa (karty międzynarodowe)

    • Visa Electron

    • Visa Classic

    • Visa Classic - wirtualna (wyłącznie płatnicza)

    • Visa Classic Gold

    • Visa Classic Platinum

    • Visa Business

    • Visa Business Gold

  • Europay i MasterCard (karty międzynarodowe)

  • Maestro

  • Cirrus (wyłącznie bankomatowa)

  • MasterCard Electronic

  • EuroCard/MasterCard

  • EuroCard/MasterCard - wirtualna (wyłącznie płatnicza)

  • EuroCard/MasterCard Gold

  • EuroCard/MasterCard Business

  • PolCard (karty krajowe)

    • PolCard Bis

    • PolCard Tempo (wyłącznie bankomatowa)

    • PolCard Classic

    • PolCard Business

  • PBK Styl (karty krajowe)

  • PBK Hermes (wyłącznie płatnicza)

  • Inne (międzynarodowe organizacje klubowe)

    • American Express

    • Diners Club

Kolejna klasyfikacja dotyczy sposobu sprawdzania ważności karty i odczytu zapisanych na niej informacji. Rozróżniamy w tym wypadku:25

  • karty tłoczone,

  • karty magnetyczne,

  • karty inteligentne.


Karty tłoczone to takie karty w których ważność sprawdza się poprzez identyfikację klienta, na podstawie wzoru jego podpisu oraz w oparciu o dostarczony przez bank wykaz kart zastrzeżonych , który musi ujmować w takim wypadku sprawdzany produkt.

Dane identyfikujące posiadacza są na takiej karcie wytłoczone, co umożliwia ich łatwe skopiowanie na dowodach transakcji, a na odwrocie takiej karty jest miejsce na wzór podpisu posiadacza. Wdrożenie takich kart jest stosunkowo tanie, ponieważ ich akceptacja jest możliwa bez wyposażenia placówki handlowej w specjalne urządzenia elektroniczne do identyfikacji klienta oraz autentyczności karty.

Karty tłoczone są jednak bardzo łatwe do sfałszowania, dlatego też banki coraz częściej ograniczają ich stosowanie.

Karty magnetyczne są akceptowane wyłącznie w bankomatach i placówkach zaopatrzonych w urządzenia umożliwiające odczyt danych zapisanych na pasku magnetycznym. Dane dotyczące posiadacza powinny być na takiej karcie wydrukowane a nie wytłoczone. Natomiast na pasku magnetycznym są zakodowane dane decydujące o autentyczności karty. Identyfikacja właściciela takiej karty odbywa się przez porównanie wprowadzonego przez niego hasła z wartością obliczoną na podstawie danych zapisanych na pasku magnetycznym przy wydawaniu karty.

Powyższa karta nie musi posiadać miejsca przeznaczonego na podpis posiadacza.



Karty inteligentne zawierają wbudowany układ scalony z pamięcią i procesorem. Zasady identyfikacji posiadacza takiej karty są podobne do przyjętych w przypadku zwykłych kart magnetycznych , z tym, że wszystkie czynności wykonywane są przez procesor.

Zastosowanie w miejsce paska magnetycznego , układu scalonego połączonego z pamięcią zapewnia możliwość zapisania znacznych ilości danych , co pozwala na rozszerzenie , zarówno zakresu kontroli autentyczności karty, jak i zdolności jej posiadacza do dokonania zamierzonej transakcji. W pamięci takiej karty można zapisać wiele informacji i programów ich przetwarzania. Informacje te mogą dotyczyć limitów kredytowych przyznanych posiadaczowi, danych jego polisy ubezpieczeniowej oraz stanu zdrowia.

Karta inteligentna może służyć do obsługi kilku rachunków bankowych a także pełnić wiele funkcji jednocześnie , np. karty debetowej, kredytowej czy telefonicznej .

Te wszystkie wymienione wyżej zalety mogą doprowadzić do sytuacji w której karty magnetyczne zostaną wyparte przez karty inteligentne.



Karty mogą być również dzielone pod względem możliwości korzystania z nich. Możemy je podzielić na dwa rodzaje:

  • karty płaskie (Visa Electron, Maestro, MasterCard Electronic, PolCard Bis), których używa się wyłącznie w terminalach elektronicznych,

  • karty wypukłe (Visa Classic, EuroCard/MasterCard, PolCard Classic), zwane również embosowanymi lub wypukłymi, używa się zarówno w terminalach elektronicznych, jak i bez obecności terminali, czy nawet bez fizycznej obecności karty.

Kartę wypukłą rozpoznamy poprzez wytłoczone cyfry i literki, podczas gdy z karty płaskiej zwykle nic nie wystaje ponad jej powierzchnię. Zwykle, gdyż spotykane są karty płaskie z wypukłymi niektórymi danymi. Jednak karta w pełni wypukła posiada wytłoczone: pełny numer karty, czas ważności oraz nazwę posiadacza. Każda karta ponadto posiada logo organizacji płatniczej, niektóre mają również nadrukowany hologram.

Płatność za pomocą karty, aby była bezpieczna, powinna być złożona z dwóch czynności:



  1. Weryfikacja posiadacza karty oraz samej karty (obecnej fizycznie).

  2. Autoryzacja transakcji przez centrum autoryzacyjno-rozliczeniowe (np. eCard, PolCard).

Weryfikacja polega na podaniu przez użytkownika numeru PIN karty, podpisaniu rachunku przedstawionego przez sprzedawcę, a czasem obu tych czynności jednocześnie. Dodatkowo sprzedawca powinien sprawdzić (wg procedur ustalonych przez centrum a-r czyli centrum autoryzacyjno – rozliczeniowe kart płatniczych) stan karty oraz zgodność podpisu ze wzorem na karcie. W przypadku jakiejkolwiek wątpliwości powinno nastąpić sprawdzenie tożsamości klienta na podstawie dowodu osobistego lub innego dokumentu.

W czasie autoryzacji( kontroli ) transakcji następuje sprawdzenie ważności karty (czy nie jest zastrzeżona), prawidłowości jej danych (czy numer karty, termin ważności i nazwa posiadacza są prawidłowe) oraz możliwości obciążenia karty daną kwotą. W operacjach z wykorzystaniem kart płaskich autoryzacja jest zawsze dokonywana przez centrum, dzięki czemu teoretycznie nie ma możliwości wykonania debetu na koncie. Dla kart wypukłych w przypadku małych kwot (do ok. 200-400 zł w zależności od sklepu) autoryzacja w centrum a-r nie jest przeprowadzana, dzięki czemu płatność kartą jest bardzo szybka. Autoryzacja przeprowadzana przez centrum występuje zawsze w transakcjach internetowych i telefonicznych.



Użytkowanie kart płaskich

Karty płaskie można używać wyłącznie:



  1. w punktach sprzedaży wyposażonych w terminale elektroniczne (POS),

  2. w placówkach bankowych wyposażonych w terminale elektroniczne (POS),

  3. w bankomatach.

W pierwszym i drugim przypadku posiadacz karty potwierdza transakcje podpisując rachunek wydrukowany przez terminal elektroniczny lub wprowadza za pomocą terminala numer PIN. Terminal przeprowadza automatycznie autoryzację łącząc się z systemem centrum a-r. W przypadku bankomatów transakcje są potwierdzane poprzez wprowadzenie PIN-u. Do wykonywania transakcji za pomocą kart płaskich niezbędna jest również fizyczna obecność karty (np. w punkcie sprzedaży karta jest przeciągana w terminalu, do bankomatu karta musi zostać włożona).

Duża niedogodnością kart płaskich jest czasochłonna autoryzacja w punktach sprzedaży. Terminal POS wykonuje wówczas za pomocą modemu połączenie poprzez centrum aż do systemu bankowego. Łączny czas takiej operacji waha się od 20s do 60s w zależności od pory dnia i aktualnego obciążenia systemu autoryzacyjnego.



Użytkowanie kart wypukłych (embosowanych)

Karty wypukłe można używać tak, jak kart płaskich oraz dodatkowo jeszcze: 26



  1. w punktach sprzedaży wyposażonych w urządzenia zwane imprinter'em,

  2. w punktach sprzedaży z autoryzacją telefoniczną (głosową),

  3. w zakupach dokonywanych drogą zdalną (np. przez telefon, internet).

Imprinter (ręczny powielacz popularnie zwany żelazkiem) służy do odbicia wypukłych danych karty na rachunku, który następnie podpisuje klient. Rachunek ten jest podstawą do obciążenia karty. Autoryzacja ( czyli kontrola ) telefoniczna polega na tym, że sprzedawca dzwoni do centrum, przez telefon podaje dane karty i kwotę transakcji, następnie operator ręcznie wpisuje dane do systemu autoryzacyjnego, po czym ustnie przekazuje sprzedawcy odpowiedź systemu. Sprzedawca ręcznie wypełnia rachunek, który zostaje podpisany przez klienta.

W przypadku dokonywania zakupów drogą zdalną użytkownik karty podaje sprzedawcy: imię i nazwisko, numer oraz termin ważności karty, następnie transakcja jest autoryzowana w centrum a-r. Posiadacz karty nie jest w żaden sposób weryfikowany, nie jest sprawdzany numer PIN ani nie następuje podpisanie rachunku, nie jest również wymagana fizyczna obecność karty. W przypadku zakupu produktu materialnego dodatkowa weryfikacja może polegać na sprawdzeniu zgodności adresów: adres klienta posiadany przez bank musi być zgodny z adresem, na który będą przesłane zakupy. Taką weryfikację umożliwiają tylko centra a-r w USA. W przypadku zakupów produktów cyfrowych (np. muzyczne pliki MP3) taka weryfikacja jest już wcale niemożliwa.

Karty wypukłe są bardziej niebezpieczne, ale jednocześnie i mniej uciążliwe od kart płaskich. Używanie karty wypukłej jest zwykle mniej czasochłonne, gdyż nie każda transakcja jest autoryzowana i wówczas nie następuje długie połączenie terminala POS z centrum. Zasady autoryzacji transakcji kartą wypukłą zależą od wielu czynników, w tym również od terminala sklepu i od ustawień karty (wprowadzonych przez bank). Transakcje poniżej kwot 100-300 zł rzadko podlegają autoryzacji. Powyżej pewnej kwoty granicznej wszystkie transakcje w POS-ie muszą być autoryzowane.

Następny podział kart płatniczych to podział pod względem funkcjonalnym i podmiotowym. Pierwszy podział funkcjonalny obejmuje głównie:


  • karty kredytowe,

  • karty debetowe,

  • karty obciążeniowe ( charge ),

  • karty bankomatowe.

Karty kredytowe

Karta kredytowa to karta funkcjonująca zupełnie niezależnie od posiadanego rachunku. O jej wydanie może ubiegać się także osoba, która nie ma otwartego rachunku w banku wydającym kartę. Termin spłaty i wysokości kredytu (limitu karty) są wypadkową statusu klienta w banku i negocjacji z bankiem.

Jedną z najczęściej stosowanych form karty kredytowej jest „revolving credit card”. Posiadacz tej karty uzyskuje co miesiąc możliwość zaciągania kredytu do określonego limitu i sam decyduje, czy spłaca swoje zobowiązania wobec banku natychmiast, czy wykorzystuje możliwość kredytowania przeprowadzonych transakcji. Linia kredytowa jest odnawiana co miesiąc. Posiadacz karty jest zobowiązany do regulacji raz w miesiącu pewnej kwoty wynoszącej z reguły równowartość 5-10% wszystkich finansowych zobowiązań wobec banku wynikłych z transakcji dokonywanych przy użyciu karty. Najczęściej odsetki od kredytu powstałego przy użyciu karty kredytowej są naliczane w trybie dziennym i zwykle są one wyższe niż odsetki od kredytu udzielanego klientom indywidualnym nie przypisanego do karty.

Kartami kredytowymi można się posługiwać zarówno przy transakcjach w punktach handlowo –usługowych ,jak i wypłacać gotówkę z bankomatów.27

Karta kredytowa uznawana jest za najbardziej efektywne źródło dochodów wydawcy .
Karty debetowe

Karty debetowe to karty typu „pay now” (natychmiastowej zapłaty), co oznacza, że kwota transakcji jest pobierana z rachunku karty z dniem otrzymania przez bank danych o przeprowadzonej transakcji.

Daje ona możliwość płatności tylko do wysokości stanu konta na określonym rachunku bankowym. Posiadacz karty musi mieć rachunek w banku. Jest wydawana klientom posiadającym konto osobiste, a także ROR bądź rachunek a vista. Nie posiadają one potencjalnie żadnych możliwości kredytowych.

Za przeprowadzone przy użyciu karty operacje bezgotówkowe bank nie pobiera żadnych prowizji.

Jeśli osoba posiadająca kartę debetową przeprowadzi transakcję na kwotę przekraczającą kwotę pieniędzy zgromadzonych na rachunku, od operacji powodujących ujemne saldo rachunku bank nalicza karne odsetki, przekraczające znacznie standardowe oprocentowanie kredytu i pobiera różnicę z zablokowanej kwoty gwarancyjnej (jeśli stosuje takie rozwiązanie).

W przypadku, gdy posiadacz rachunku ma możliwość zaciągania w nim kredytu, to wydania do niego karta debetowa pozwala na realizowanie transakcji do wysokości salda uwzględniającego limit kredytowy rachunku. Nie spełnia ona jednak funkcji karty kredytowej, ponieważ kredyt jest przypisany do rachunku, a nie do karty.28

Obsługa kart debetowych wiąże się z koniecznością autoryzacji . Autoryzacja karty jest krótkotrwałą procedurą kontroli autentyczności oraz pokrycia na rachunku karty. Dokonywana jest głównie w punktach handlowo – usługowych. Proces ten zabezpiecza środki na rachunku posiadacza w przypadku utracenia przez niego karty, oraz chroni przed fałszerstwem lub oszustwem.

Karta debetowa ma mniejszy zasięg w porównaniu do karty kredytowej. Są jednak i w tym wypadku wyjątki; bowiem istnieją karty debetowe o zasięgu międzynarodowym : VISA Electron lub MasterCard Maestro.


Karty obciążeniowe ( charge )

Karty typu charge to karty z odroczonym terminem płatności. Funkcjonują one na podobnych zasadach co karty kredytowe. Pozwalają one na dokonywanie płatności oraz pobieranie gotówki , którą posiadacz w danej chwili nie dysponuje. Dają możliwość zaciągania krótkoterminowego kredytu.

W bankach są najczęściej przypisane do prowadzonego rachunku osobistego (ROR lub a vista). Na podstawie miesięcznych wpływów na rachunek bank ustala miesięczny limit wydatków możliwych do zrealizowania przy pomocy karty, obejmujący łączną sumę transakcji bezgotówkowych i gotówkowych.

W ostatnim dniu cyklu rozliczeniowego bank sumuje wszystkie wydatki posiadacza karty i pobiera w tym dniu całą kwotę z rachunku. Przez cały okres od dokonania transakcji aż do momentu pobrania przez bank tej kwoty z rachunku, transakcje nie są oprocentowane. Bank więc niejako udziela właścicielowi karty nie oprocentowanego kredytu na ten okres.

Zwykle raz w miesiącu bank przysyła posiadaczowi karty rachunek oraz zestawienie transakcji, zawierające kwoty transakcji oraz prowizję od zawartych transakcji. W trakcie cyklu rozliczeniowego ilość pieniędzy na rachunku właściciele karty nie ma żadnego znaczenia dla płaconych rachunków. Nawet jeśli wykorzystany zostanie cały przyznany limit miesięczny, a saldo rachunku jest bliskie zero. Dopiero w dniu rozliczenia stan rachunku powinien pokryć spłatę przeprowadzonych transakcji. W przypadku różnicy sald – bank nalicza wysokie karne odsetki od brakującej kwoty zrealizowanych transakcji.

Taki sposób rozliczania transakcji (raz w miesiącu) jest atrakcyjny głównie dla osób nie posiadających w danym momencie żadnych środków na rachunku bankowym, ale mających pewność, że w dniu rozliczenia transakcji znajdzie się na tym rachunku odpowiednia ilość pieniędzy (pokrycie).29



Karty bankomatowe

Karty bankomatowe są ściśle związane z instytucją banku. Emitują je tylko banki i wydają klientom posiadającym rachunki bieżące. Służą one głównie do wypłacania gotówki w bankomatach . Jednak nie są to jedyne funkcje tych kart. Wśród kart bankomatowych wskazać można na karty wielofunkcyjne, które umożliwiają poza podjęciem gotówki, także transfer środków pieniężnych czy wydruk wyciągu. Zdarza się jednak, iż bank wydający kartę bankomatową umożliwia również wykonywanie nią transakcji poza bankomatami, w specjalnych samoobsługowych urządzeniach służących np. do dokonywania płatności za bilety komunikacji , zapłatę za parking lub autostradę bądź zapłatę za rozmowy telefoniczne z publicznych automatów dostosowanych do akceptacji kart. Tego typu transakcje mogą również wymagać potwierdzenia kodem PIN.

Charakteryzowane karty wydawane są w Polsce przez banki posiadające odpowiednią infrastrukturę, czyli sieć bankomatów , system oraz know – how, dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych.

Warto jeszcze dodać , iż karty bankomatowe mogą być wydane jako karty lokalne ( czyli akceptowane są wyłącznie przez określoną sieć bankomatów jednego lub kilku współpracujących ze sobą banków ) bądź mogą być wydane w ramach jednego z międzynarodowych systemów kart bankomatowych ( np. PLUS lub Cirrus), wówczas akceptowane są przez wszystkie bankomaty na świecie oznaczone symbolem danego systemu.

Kwota dostępna za pomocą karty określana jest limitem dobowym. W Polsce te limity wahają się w granicach od 100 do 900 złotych. Oznacza to, że klient może danego dnia podjąć gotówkę do wysokości limitu bądź salda , gdy saldo na rachunku jest mniejsze od kwoty limitu. Jest to bardzo ważna cecha karty bankomatowej, która nie pozwala na przekroczenie salda i zaciągnięcie kredytu.

Okres ważności karty bankomatowej to zwykle rok od daty jej wydania . Można się nią posłużyć do ostatniego dnia miesiąca , w którym upływa termin jej ważności.

Po zakończeniu terminu i zwrocie do banku , wydawana jest nowa karta z tym samym numerem PIN –em i inną datą ważności , o ile bank nie ma zastrzeżeń do klienta.

Drugi podział funkcjonalny obejmuje następujące rodzaje kart:


  • kartę gwarancyjną,

  • kartę gwarantowaną,

  • kartę przedpłaconą,

  • „elektroniczną portmonetkę”.

Karta gwarancyjna

Karta gwarancyjna to taka , której celem jest zagwarantowanie płatności dokonanej czekiem do wysokości określonej na awersie. Czek potwierdzony taką kartą staje się czekiem z gwarancją bezwarunkowej zapłaty. Potwierdzenia dokonuje osoba przyjmująca czek przez wpisanie numeru karty na odwrocie czeku.

Karty gwarancyjne wydaje się wraz z czekami, np.karta wydawana do euroczeków banku Pekao S.A.

Karta ta może także spełniać funkcję karty bankomatowej przy podejmowaniu gotówki z bankomatu.30



Karta gwarantowana


Karta gwarantowana to taka, której funkcjonowanie opiera się na podstawie złożonego w banku depozytu na rachunku bankowym, mającym zwykle charakter lokaty terminowej. Karty tego typu są wydawane klientom, którzy nie mają jeszcze utrwalonej pozycji i zdolności płatniczej.

Karty powiązane z depozytami funkcjonują zwykle jako karty kredytowe, gdzie kredyt zabezpieczony jest lokatą. W przypadku konieczności egzekwowania roszczeń bank kieruje swoje postępowanie przede wszystkim do zdeponowania kwoty gwarancyjnej.31


Karta przedpłacona


Tego rodzaju karta wydawana jest nie tylko przez banki ale także przez inne instytucje, także handlowo-usługowe. Ma ona zakodowaną wartość na pasku magnetycznym, która ulega zmniejszeniu wraz z każdorazowy użyciem (np. karta telefoniczna). W zależności od sposobu kodowania , użycie karty powoduje zmniejszenie jej „wartości” o odpowiednią liczbę jednostek taryfowych lub o wartość zakupionych usług.

Karty przedpłacone mogą być kartami jednorazowymi oraz odnawialnymi. Po wyczerpaniu się ich wartości mogą one być z powrotem załadowane i wykorzystywane.

Nie występują one w praktyce bankowej zbyt często, ale ich rola może się zwiększyć w przyszłości, np. jako bezgotówkowych środków pieniężnych dla osób nie posiadających pełnej zdolności do czynności prawnych.32

„Elektroniczna portmonetka”


Powstała ona na bazie inteligentnej karty przedpłaconej, która przy użyciu specjalnych terminali dostosowanych do zapisu i odczytu dwu kart jednocześnie pozwala na dokonanie operacji zwiększenia i pomniejszenia pojemności obu kart.

Karta CLIP jako elektroniczna portmonetka jest kartą wstępnie opłaconą, co oznacza, że do pamięci karty wprowadzone są środki, o kwotę których pomniejsza się rachunek klienta. Ma ona możliwość ponownego uzupełniania informacji – jej posiadacz może udać się do bankomatu lub specjalnego stanowiska i po wykorzystaniu elektronicznych pieniędzy załadować nowe ze swojego konta.

Elektroniczna portmonetka służy do przeprowadzania transakcji finansowych o niewielkiej wartości. Przy każdej transakcji liczba impulsów jest zmniejszana w karcie kupującego

i przepływa do terminala sprzedawcy. Sprzedawca na podstawie zebranych impulsów uzyskuje rozliczenie w banku wydawcy kart.

Zaletą elektronicznej portmonetki jest brak autoryzacji, co powoduje ograniczenie kosztów działających systemów telekomunikacyjnych. Posiada ona także wady, m.in. posiadacz karty nie ma naliczanych odsetek od kwoty zdeponowanej na karcie, w przypadku kradzieży karty posiadacz traci zablokowane na niej środki, a ich odzyskanie jest znacznie odroczone w czasie, itp.33
Klasyfikacja kart pod względem podmiotowym czyli w zależności od rodzaju klientów , którym są oferowane uwzględnia :


  • karty dla klientów indywidualnych ( osoby fizyczne),

  • karty dla klientów instytucjonalnych ( podmioty gospodarcze, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej , nie prowadzące działalności gospodarczej ),

  • karty dla klientów uprzywilejowanych ( obejmują oni zarówno klientów indywidualnych jak i instytucjonalnych , którzy zostali zakwalifikowani na mocy wewnętrznych procedur bankowych).



Kolejny ważny podział kart płatniczych to podział na karty o zasięgu:

  • krajowym ( np. karta POLCARD ),

  • międzynarodowym ( VISA, MasterCard, EuroCard, American Express, Diners’ Club, JCB) .

Inny jeszcze podział kart płatniczych , to podział ze względu na status użytkownika karty. Wyodrębnia się karty :

  • popularne ( tzw. silver , srebrne ),

  • specjalne ( tzw. gold , złote ).

Karty specjalne wydaje się osobom uznanym przez podmiot wydający kartę za bardzo ważne . Karty takie zwane są kartami VIP . Posiadanie takiego produktu jest dowodem wyjątkowego zaufania ze strony banku.

Jak widać oferta kart płatniczych na rynku finansowym jest bogata. Stają się one szybko powszechnym instrumentem obrotu bezgotówkowego.

Klasyfikację kart płatniczych przedstawiona została poniżej.

RYS. 1. KLASYFIKACJA KART PŁATNICZYCH


KARTY PŁATNICZE


podział ze względu na :


sposób

funkcjonowania

zasięg


podmiot



status użytkownika

KRAJOWE


DEBETOWE

DLA KLIENTÓW INDYWIDUAL-NYCH

POPULARNE

KREDYTOWE



ZAGRANICZNE

SPECJALNE

DLA KLIENTÓW

INSTYTUCJO-NALNYCH

CHARGE

DLA KLIENTÓW UPRZYWILEJO-WANYCH

BANKO –


MATOWE

GWARAN –

CYJNE

GWARANTO –

WANE

PRZED –


PŁACONE

„ ELEKTRO-

NICZNA PORTMONE –

TKA”

Źródło: opracowanie własne na podstawie Podręcznika dla

studentów J . Głuchowski, J . Szambelańczyk



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna