Wyższa Szkoła Komunikacji I Zarządzania w Poznaniu



Pobieranie 28,13 Kb.
Data08.12.2017
Rozmiar28,13 Kb.

Prof. zw. dr hab. inż. Józef Marciniak

Wyższa Szkoła Komunikacji i Zarządzania w Poznaniu




Transport w procesach logistycznych



Artykuł omawia rolę transportu w procesach logistycznych tj. relacjach przemysłowego wytwarzania produktów i ich konsumpcji. Ponadto przedstawia analizę procesów logistycznych w zakresie przepływu transportowego ładunków. Omawia także transportowe procesy bimodalne i intermodalne oraz analizy infrastruktury w logistycznych procesach transportowych. W zakończeniu przedstawiono propozycje przedsięwzięć dla zwiększenia efektywności procesów transportowych w logistyce.
Istota procesów logistycznych
Potrzeby społeczne generują niezbędność posiadania wszelkiego rodzaju dóbr materialnych w postaci różnorodnych wyrobów. Przygotowanie takich wyrobów realizowane jest przez procesy produkcyjne (tj. pozyskiwanie, przetwarzanie i obróbkę) w przedsiębiorstwach przemysłowych.

Relacje związane z wytworzeniem produktów i ich konsumpcji odbywają się poprzez dystrybucję tych wyrobów, która ściśle związana jest z procesami transportowymi i magazynowymi [6]. Następują więc odpowiednio przemiany wyrobów (towarów) w sensie przestrzenno-czasowym w przedsiębiorstwach logistycznych.

Procesy logistyczne zachodzą w trzech obszarach:


    1. w obszarze przepływu transportowego ładunków, czyli tzw. czystej pracy przewozowej – jest to więc transport daleki lub transport zewnętrzny.

    2. w obszarze przeładunku i przemieszczania ładunków czyli transportu bliskiego lub transportu wewnętrznego.

    3. w obszarze procesów manipulacyjnych czyli magazynowania i składowania.

Obszary te ilustruje rysunek 2.1.

W tym pojęciu, logistyka jest ściśle związana z realizacją procesów transportowych, służących do tworzenia efektywnych łańcuchów dostaw dóbr rzeczowych dla ich odbiorców. System transportowy stanowi zatem fundamentalny element struktury funkcjonalnej systemu logistycznego, współtworzonego przez: system przepływu dóbr fizycznych, system przepływu informacji, system gospodarki opakowaniami oraz system gromadzenia i utylizacji odpadów [5]. Funkcjonowanie i dalszy rozwój logistyki stawia przed transportem nowe zadania. Nowatorski charakter zadań realizowanych na rynku transportowym wynika z konieczności kompleksowej obsługi klienta. Wymóg ten powoduje z kolei zmiany struktur organizacyjnych, metod zarządzania oraz rozwiązań w zakresie techniki i technologii procesów transportowych.

Efektem poczynań zmian jest przekształcenie się tradycyjnie pojmowanego przewoźnika lub spedytora w operatora procesów logistycznych. Po takiej transformacji firma transportowa staje się dostawcą pakietu usług logistycznych takich jak:


  • usługi polegające na przemieszczaniu i magazynowaniu dóbr rzeczowych,

  • usługi związane z gospodarką materiałową i dystrybucją wyrobów obejmujące: realizację zamówień, inwentaryzację zapasów, kontroląi znakowaniem towarów, promocją wyrobów, badaniem popytu i prognozowaniem sprzedaży,

  • usługi finansowe obejmujące: ubezpieczenie przesyłek, finansowanie transakcji, realizowanie płatności, ewidencjonowanie operacji finansowych,

  • usługi informacyjne w zakresie diagnozy sytuacji na rynku zaopatrzenia lub zbytu, monitorowania przebiegu procesów logistycznych.

Wysoka sprawność operatora logistycznego znacząco przyczynia się do zredukowania kosztów towarzyszących przepływom strumieni materiałów oraz informacji w łańcuchach logistycznych. Doświadczenie wykazuje, że funkcję operatora procesów logistycznych mogą pełnić głównie firmy transportowe o uregulowanej pozycji na rynku, np. kolejnictwo, transport samochodowy, lotniczy czy związki z własnym potencjałem przewozowym i wysoko kwalifikowaną kadrą, a także kooperującymi z innymi przewoźnikami.

Nieodzownym warunkiem funkcjonowania transportu w systemie logistyki gospodarczej jest dostępność do infrastruktury transportowo-magazynowej, będącej integralną częścią szeroko pojmowanej platformy logistycznej. Podstawą tworzenia takiej platformy powinno być utworzenie i upowszechnienie systemów informacyjnych, służących racjonalnemu zaspokajaniu potrzeb przewozowych w tym optymalizacji i wykorzystaniu taboru. Funkcjonowanie systemów informacyjnych jest także warunkiem tworzenia centrów logistycznych, uznawanych za punktową infrastrukturą systemu logistycznego oraz za główny czynnik organizacyjny rynku usług logistycznych. Centra logistyczne koordynują działalność logistyczną wielu przedsiębiorstw. Rola jaką poszczególne gałęzie transportu odgrywają w obsłudze centrów logistycznych zależy przede wszystkim od ich struktur organizacyjnych, metod zarządzania, rozwiązań technicznych oraz technologii procesów transportowych.



Transportowe procesy bimodalne i intermodalne


Przyjmijmy definicję, że „Logistyka jest procesem planowania, realizacji i kontroli wydajnego i oszczędnego przepływu i magazynowania surowców, półfabrykatów i gotowych wyrobów oraz związanych z tym odpowiednio do wymagań klienta” [4], z zachowaniem zasad:

  • właściwych materiałów (right goods),

  • we właściwej jakości (right quality),

  • we właściwe miejsca (right place),

  • we właściwym czasie (right time).

Wówczas stosowanie transportu bimodalnego i intermodalnego staję się oczywiste. W transporcie tym dostawy realizowane są od dostawcy do odbiorcy bez przeładunku.

Istotne przyspieszenie procesów transportowego, obniżenie pracochłonności w działaniach logistycznych oraz obniżenie strat z tytułu uszkodzeń towarów podczas transportu można uzyskać przy stosowaniu tzw. zintegrowanych jednostek ładunkowych w skrócie ZJŁ (rys. 3.1). Zintegrowane jednostki ładunkowe obejmują: kontenery wielkie, naczepy siodłowe, wymienne nadwozia, samochody jednoczłonowe, zespoły dwuczłonowe (ciągnik siodłowy +naczepa), pociągi drogowe. Zintegrowane jednostki ładunkowe są formowane na podstawie:



  • ładunków jednostkowych lub pojedynczych ładunków luzem,

  • normowanych pojemników i opakowań,

  • normowo informowanych pakietów, palet i kontenerów małych.

Ogólną zasadą tworzenia zintegrowanych jednostek ładunkowych ilustruje rysunek 3.1. Stanowią one podstawę funkcjonowania transportu intermodalnego.

Transport intermodalny jest to przewóz towarów w tej samej zintegrowanej jednostce ładunkowej za pomocą różnych środków transportowych, bez potrzeby jej rozformowania i zmiany – jak przedstawiono na rys. 3.2

W Europie rozpowszechnił się transport intermodalny nazywany transportem kombinowanym, który zalecany jest do przewozu ładunków na odległość 400 ÷500 km w ruchu krajowym i na odległość 800 ÷ 1000 km w ruchu międzynarodowym.

Intensywny rozwój transportu kombinowanego wykreował w Europie najnowszy rodzaj transportu – transport bimodalny. Transport bimodalny – to odmiana przewozu kolejowo-drogowego w którym samochodowe naczepy siodłowe osadza się bezpośrednio na dwóch typowych 4-kołowych wózkach kolejowych – się przedstawia to rys. 3.3.



Infrastruktura w logistycznych procesach transportowych


Logistyczne centra obsługi zintegrowanych jednostek ładunkowych powinny mieć co najmniej dwie strefy ładunkowe:

  • kolejową (rzeczną) i morską,

  • drogową – magazynową.

Usytuowanie wymiennych stref w terminalu kontenerowym przedstawia rys. 4.1 Strefy te obsługują z reguły suwnice bramowe o nośności do 50 ton charakteryzujące się dużą wydajnością przeładunku kontenerów oraz portowe żurawie wyposażone z specjalne chwytaki o nośności do 20 ton, stosowane do przeładunku drobnicy. Zdolność przeładunkowa terminali jest w istotny sposób uwarunkowana wyposażeniem w różnorodne i uniwersalne urządzenia dźwigowe.

Transport intermodalny wymusza więc posiadanie odpowiednich placów składowych i krytych magazynów, niekiedy o zmiennej okresowo konfiguracji. Centra logistyczne oprócz opisanego pionowego systemu przeładunków posiadają także wyposażenie do poziomego systemu przeładunków. Można tu zaliczyć ciągniki siodłowe do drogowych naczep kontenerowych, naczep do wymiennych nadwozi oraz ciągników „ro-ro”


do wewnętrznego przemieszczania naczep terminalowych tzw. „roltrailerów” – wyposażenie to ilustruje rys. 4.2.

Zakończenie i wnioski


Funkcjonowanie i rozwój polskiego transportu w systemach logistycznych implikuje realizację niżej wymienionych przedsięwzięć:

  1. Tworzenie nowoczesnych struktur logistycznych na potrzeby efektywnego zarządzania procesami gospodarczymi przez budowę łańcuchów logistycznych i realizację dostaw zgodnie z zasadą „just in time”, jest ściśle związane z reorganizację systemu transportowego oraz zmianą charakteru działających w nim podmiotów.

  2. Wykreowanie głównego kierunku zmian polegających na dostosowaniu polskiego transportu do wymagań krajowego i międzynarodowego systemu logistycznego tj. na tworzeniu:

    1. nowoczesnej infrastruktury logistycznej w postaci centrów logistycznych przystosowanych do obsługi intermodalnego przewozu zintegrowanych jednostek ładunkowych (ZJŁ) obejmujących: kontenery wielkie, naczepy siodłowe, wymienne nadwozia, jedno i dwuczłonowe samochody, pociągi drogowe,

    2. sieci połączeń w komunikacji samochodowej, kolejowej, powietrznej oraz morskiej, skupiające się w centrach logistycznych,

    3. logistycznych systemów informacyjnych umożliwiających sprawowanie kontroli w centrach nad przepływami

  1. Tworzenie w Polsce centrów logistycznych zdolnych do funkcjonowania w systemie eurologistyki wymaga również opracowania i wdrażania nowych intermodalnych technologii przeładunkowych, normujących konieczność posiadania i eksploatacji właściwego zespołu nowoczesnych maszyn roboczych, pojazdów i urządzeń pomocniczych.

  2. Nowe potrzeby warunkujące prawidłowe funkcjonowanie oraz rozwój transportu w systemach logistyki gospodarczej narzucają również potrzebę kształcenia nowego typu specjalistów dla branży transportowej, tzw. operatorów oraz integratorów logistycznych, zdolnych do kreowania, projektowania, implementacji oraz efektywnego zarządzania kompleksami operacji i usług logistyczno-przewozowych w całym łańcuchu dostaw w gospodarce.

Rysunki

    1. Rysunek nr 2.1 (str.5)

Rys. 2.1: Obszary funkcjonalne w procesie integracji przepływów materiałowych w gospodarce

Rysunek 3.1 (str. 9):

Rys. 3.1: Ogólna zasada tworzenia zintegrowanych jednostek ładunkowych (ZJŁ), uformowanych w postaci: a) kontenera wielkiego, b) naczepy siodłowej, c) wymiennego nadwozia, d) jednoczłonowego samochodu, e) zespołu dwuczłonowego, f) pociągu drogowego

III. Rysunek 3.2 (str. 9):

Rys. 3.2: Zasada ogólna intermodalnych realizacji procesu przewozowego zintegrowanych jednostek ładunkowych (ZJ)


      1. Rysunek 3.3 (str. 9):

Rys. 3.3: Zasady formowania składu bimodalnego w kolejowym przewozie naczep siodłowych: a) uniesienie tyłu naczepy, b) najazd tyłem na wózek kolejowy, c) uniesienie kół jezdnych naczepy, d) opuszczenie podpór przednich naczepy, e) wyjazd ciągnika, f) wtoczenie wózka kolejowego pod przód naczepy, g) uniesienie podpór i osadzenie naczepy na wózku kolejowym

Rysunek 4.1 (str.10):

Rys. 4.1: System funkcjonalny lądowo-morskiego terminalu kontenerowego:
1 – składowiskowa suwnica szynowa bramowa (SS),

2- suwnica bramowa-morska-lądowa

V. Rysunek 4.2 (str. 10):

Rys. 4.2: Maszyny ciągnikowe do przeładunków ro-ro: 1-samochodowy ciągnik siodłowy (CS) do drogowych naczep kontenerowych N




Literatura


  1. Brdulak H. Rynek usług transportowo-spedycyjnych w Polsce –czynniki popytowe, Międzynarodowy transport a spedycja w Polsce, II edycja, SGH, Warszawa 1997

  2. Cyprjański J.: Opportunity of Implementation of Expert Systems in Transport Service
    Concept, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1993

  3. Chmurowa M.: Logistyczne uwarunkowania technologii przeładunku kontenerów, „Maszyny Dźwigowo-Transportowe, nr 2/1996

4. Korzeń Z.: Logistyka w transporcie towarów, Politechnika Wrocławska, Wrocław 1998

5. Marciniak J., Walińska H.: Zastosowanie logistyki w transporcie, Prace Politechniki Radomskiej, Radom 2001

6. Transport kombinowany – uwarunkowanie i możliwości, Materiały seminarium naukowo-technicznego; SiTK, nr 1 (2.31)/1994

7. Walachowski S.: Doświadczenia krajowe w przewozach samochodów ciężarowych


w systemie „ruchoma droga”. Logistyka nr 1/1994

8. Zijderveld E.J.A.: A structured terminal desing method with a focus on rail container terminals (rozprawa doktorska). Technische Universiteit Delf; Delf 1995




©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna