Wyższa szkoła ekonomiczno-informatyczna



Pobieranie 305,47 Kb.
Strona2/5
Data15.02.2018
Rozmiar305,47 Kb.
1   2   3   4   5

Stopa wzrostu jaka osiągnęły inwestycje bezpośrednie korporacji międzynarodowych to 37% wypływu kapitału i 39% napływu kapitału (1998 r.) Roczny światowy strumień inwestycji wypływających wyniósł w tym samym roku 649 miliardów dolarów, czyniąc z nich najbardziej istotny komponent przepływów kapitałowych. Stało się tak pomimo wielu niekorzystnych czynników, mających miejsce w 1998 w gospodarce światowej, tj.: recesja, niestabilność rynków finansowych, zredukowane kredyty bankowe, zmniejszający się handel światowy, redukcje cen towarów (paliw), ograniczona prywatyzacja, oraz zmniejszone tempo wzrostu gospodarczego.

Wpływ na wzrost strumienia bezpośrednich inwestycji zagranicznych miał fakt liberalizacji przepisów prawnych, celem stworzenia bardziej korzystnych warunków dla napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, gdyż miara korzyści jakie osiągają kraje przyjmujące obcy kapitał jest nieoceniona. Dlatego w obliczu istniejącej dekoniunktury, państwa będące
w stagnacji bądź kraje zacofane, chcąc pobudzić własną gospodarkę powinny otwierać swoje granice na kapitał zagraniczny i za wszelką cenę starać się optymalizować warunki inwestorom zagranicznym.


  1. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w gospodarce światowej

BIZ to obecnie najbardziej zaawansowany sposób wejścia na rynki zagraniczne i corocznie toczy się batalia o dużą stawkę, gdyż na rynkach światowych pojawia się kwota kilkuset miliardów dolarów i z roku na rok rośnie. Wprawdzie rok 2002 nie wykazał wzrostu wartości inwestycji zagranicznych jak w latach poprzednich, a nawet zdarzyły się jego spadki , ale jest to spowodowane kryzysem gospodarczym, który objął bez wyjątku wszystkie kraje na świecie. Nie zmienia to faktu, że BIZ nadal mają największy udział w rozwoju gospodarczym krajów.

    1. Motywy przepływu BIZ

Czynników skłaniających przedsiębiorstwa do zagranicznych inwestycji jest wiele i na wiele sposobów przedstawianych, wśród nich można wyróżnić czynniki polityczne oraz makroekonomiczne.

Janina Witkowska wyróżniła kilka głównych motywacji, do których zaliczyła17:



  • OFENSYWNE- chęć rozbudowy, polepszenie pozycji na rynku, dostęp do większych rynków

  • DEFENSYWNE- podejmowane w obliczu zagrożenia własnej pozycji na rynku, np.: bariery w handlu, cła, normy jakości, przepisy sanitarne, zmiany kursów walutowych, konkurencja lokalna.

  • KOSZTOWE- inaczej produkcyjne lub racjonalizacja produkcji, czyli korzystniejsze kształtowanie kosztów transportu, obniżenie kosztów dzierżawy, mniejsze koszty płacowe, itp.

  • DOSTĘP DO SUROWCÓW I ICH PEWNOŚĆ- tańsze koszty pozyskania surowców

  • KLIMAT INWESTYCYJNY- działalność państwa zachęcająca bądź nie inwestorów do podjęcia inwestycji:

  • korzystne normy prawne

  • stabilność polityki gospodarczej

  • dobrze funkcjonująca administracja publiczna

  • dobrze rozbudowana infrastruktura

  • orientacja środowiska- mniejsze wymagania związane z ochroną środowiska

Janina Witkowska w swojej publikacji głosi „Podkreśla się, że we współczesnej gospodarce światowej nie jest możliwe utrzymanie znaczniejszej pozycji rynkowej w jakimś ważnym regionie, jeśli nie jest się tam fizycznie obecnym w roli producenta. W przeciwnym razie traci się wyczucie danego rynku”18.

Przykładem potwierdzającym tą tezę może być Volkswagen, który w 1969-1970 roku stanowił 20% udziału w amerykańskim rynku samochodowym, lecz na skutek zawetowania przez Związki Zawodowe planu założenia firmy w USA, VW utracił swój udział na rzecz Japonii. Tak więc przedsiębiorstwa dbając o odpowiednią pozycję muszą nieustannie przekraczać i poszerzać granice własnej działalności, wspierając tym samym gospodarkę rodzimą.

Ogólnie można stwierdzić, że motywacji przedsiębiorstw decydujących się na inwestycje zagraniczne należy szukać w warunkach panujących zarówno w krajowym jak
i międzynarodowym, a przede wszystkim w niedoskonałej konkurencji. To właśnie dominująca na rynkach sytuacja konkurencji oligopolistycznej prowadzi do podjęcia odpowiednich działań strategicznych przez przedsiębiorstwa i rozszerzanie ich poza obszar własnego kraju19.

Do tej pory powstało wiele teorii dotyczących czynników skłaniających do inwestowania poza granicami państwa, jednak żadna z nich nie jest na tyle kompletna, by wyjaśnić wszystkie motywy podejmowania inwestycji, a także nie tłumaczą wszystkich strumieni inwestycji,


np.: pomiędzy krajami rozwiniętymi. Nie ulega jednak wątpliwości fakt, że wszelkie kroki podejmowane przez inwestorów mają na celu osiągnięcie możliwie największych korzyści
co stabilizuje gospodarkę, i dzięki takim firmom kraj może zadbać o image polityczny tak istotny na forum światowym.


    1. Skutki przepływu BIZ

Dynamika rozwoju Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych oraz ich stale narastająca wielkość dowodzą temu, że każda ze stron uczestniczących w tychże transakcjach odnosi wiele korzyści.

Motywy inwestowania za granicą opisane w poprzednim rozdziale jednoznacznie określają korzyści jakie osiągają te kraje, natomiast nie uwidaczniają skutków jakie ponoszą kraje


do których inwestycje te napływają. Nieco odmiennie kształtuje się sytuacja w krajach rozwiniętych aniżeli w krajach rozwijających się bądź zacofanych.

W państwach, gdzie kapitał wytwarzany jest na wysokim poziomie, dodatkowe wpływające inwestycje zagraniczne podtrzymują rozwój gospodarczy kraju oraz dostarczają zabezpieczenia na wypadek niekorzystnych zmian koniunkturalnych.

Ze względu na niedobór kapitału, kraje słabo rozwinięte czerpią wiele korzyści z BIZ, gdyż zwiększają one fundusz inwestycji, a co za tym idzie- zwiększa się poziom aktywności gospodarczej kraju20.

Do głównych i podstawowych korzyści napływu inwestycji zagranicznych zalicza się:



  • poprawa bilansu płatniczego- w krótkim okresie następuje szybki dopływ kapitału, natomiast w długim okresie wzrasta wielkość eksportu

  • wzrost dochodu narodowego i przychodów budżetowych

  • wzrost poziomu inwestycji produkcji

  • reorganizacja przedsiębiorstw- wynika z konieczności sprostania narastającej konkurencji, jednocześnie pobudza unowocześnienie i stymuluje zmiany w organizacji firmy

  • wprowadzenie nowych technologii i obniżenie kosztów wytworzenia

  • wzrost zatrudnienia i racjonalizacja zatrudnienia

  • poprawa infrastruktury

Badania wykazały, że relatywnie zmieniają się sposoby zarządzania firmą, gdyż te z udziałem kapitału zagranicznego mają kilkunastoprocentową przewagę dotyczącą przede wszystkim poprawy kontroli kosztów- ograniczenie zbędnych wydatków, planowania finansowego, wykorzystania rachunkowości zarządczej a także ściągania należności- dotyczy to terminowości płacenia podatków. Ponadto przewagę mają w dziedzinie doskonalenia produkcji, jakości wyrobów, poziomu niezawodności, udoskonaleń technicznych, poziomu technologii inwestycji, wykształcenia kadr technicznych. Znacznie dominują w organizacji sprzedaży oraz działaniach marketingowych- znacznie szybciej dopasowują się do potrzeb klienta oraz służą lepszą jakością obsługi21.

Mimo tylu korzyści jakie osiągają uczestnicy BIZ, należy pamiętać również o negatywnych ich skutkach.. Bardzo często motywem podjęcia inwestycji przez korporacje transnarodowe jest wejście na dany rynek i likwidacja krajowego zakładu w celu eliminowania konkurencji, prowadzi to do upadku rodzimej produkcji oraz tworzenie się rynku o charakterze monopolowym.

Kolejnym zagrożeniem jest wprowadzanie na rynek nieużytecznych towarów tj. papierosów, gum do żucia, napojów, a w krajach posiadających zasoby naturalne istnieje ryzyko nadmiernej ich eksploatacji.



Dlatego nadmierna liberalizacja niekoniecznie wiązać się będzie jedynie z pozytywnymi skutkami inwestycji zagranicznych.


    1. Wielkość BIZ na świecie

Wartość Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych na świecie powiększa się w niewiarygodnie szybkim tempie, przekraczając nawet tempo wzrostu PKB oraz handlu światowego. Od 1985r do 1998 wartość inwestycji wzrosła ponad sześciokrotnie osiągając rekordową wielkość w 2000 roku. W kolejnych latach wartość BIZ uległa zmniejszeniu na skutek istniejącej globalnej sytuacji gospodarczej, która wstrzymuje potencjalnych inwestorów do podejmowania działań.

Źródło: Opracowanie własne według danych UNCTAD, World Investment Report 2001
Geografia przepływów BIZ pozostawia jednak wiele do życzenia. Trafiają one przede wszystkim do państw bogatych od lat omijając kraje biedne, którym są niezbędne do poprawy stanu gospodarki. Każdego roku największymi odbiorcami i zarówno źródłami inwestycji zagranicznych są kraje rozwinięte, a wyjątkowo w jednym czy dwóch przypadkach kraje rozwijające się (Chiny i Hongkong)22.

Zaledwie ok. 30% kapitału płynie do krajów słabo rozwiniętych a ponad 60% do wysoko uprzemysłowionych: Kanada, Europa Zachodnia, Japonia. W latach 1995 zaraz po USA największy dopływ kapitału przypadał Chinom, a po niej zainteresowaniem inwestorów cieszyły się kraje Ameryki Łacińskiej (1/4 udziału), natomiast Europa Wschodnia oraz Afryka


nie odgrywały większej roli.

Poniższy wykres przedstawia wielkość napływu i odpływu BIZ w regionach o różnym stopniu uprzemysłowienia, co obrazuje sytuację określonych państw w zależności od poziomu rozwoju gospodarczego.



Żródło: UNCTAD, WIR 2001 r.
Stały wzrost inwestycji w krajach rozwiniętych świadczy o tym, że są one nadal preferowane przez światowy kapitał. Czołowe miejsce inwestora zagranicznego nr 1 piastowały przez długi okres Stany Zjednoczone, lecz w roku 2000 przejęła je Wielka Brytania oraz Francja.



Wprawdzie wartość BIZ w krajach rozwijających się wzrasta (w roku 2000 osiągnęła


240 mld USD), to udział tych państw w globalnych napływach zmalał i osiągnął najniższy poziom od 1991 roku- wielkości 19%.Postęp poczyniły natomiast w wypływach inwestycji zwiększając je trzykrotnie od początku lat 8023.

Należy wspomnieć o wzroście napływów inwestycji do krajów najsłabiej rozwiniętych choć są to wartości marginalne, stanowiące jedynie 0,3 % światowych inwestycji zagranicznych.

Cóż więc powoduje, że inwestorzy kierują swój kapitał do krajów rozwiniętych, gdzie siła robocza jest znacznie droższa, nierzadko warunki podatkowe mniej korzystne i inne czynniki zaprzeczające wszelkim logicznym normom? Okazuje się, że czynniki te nie mają większego znaczenia, gdyż podjęcie działalności w tych krajach wiąże się ze znacznie mniejszym ryzykiem, ze względu na bogatsze społeczeństwo, które w dużym stopniu gwarantuje powodzenie.

W okresie gwałtownego wzrostu wartości BIZ zmieniła się ich struktura branżowa ze względu na zmiany w gospodarkach uprzemysłowionych- wzrosła rola usług a spadła rola przemysłu wydobywczego. Kraje rozwijające się, do których kapitał wpływa, najchętniej skierowałyby strumień inwestycji do tych dziedzin, które kreują postęp techniczny (informatyka, automatyzacja), gdzie wykorzystuje się nowe technologie i uruchamia nowe produkcje. Realia niestety są zupełnie inne, gdyż takie inwestycje wymagają długiego okresu na uzyskanie efektów, dlatego inwestorzy kierują środki do tych dziedzin gdzie można szybko i łatwo osiągnąć jak największe zyski, czyli do branży:



  • przemysł

  • przetwórstwo spożywcze

  • środki transportu

  • pośrednictwo finansowe- banki, ubezpieczenia

  • handel- supermarkety

  • budownictwo

Zarówno kraje rozwinięte, jak i rozwijające się przyciągają BIZ w sposób mniej więcej proporcjonalny do swojego udziału w światowym PKB, ale okazuje się, że kraje rozwinięte otrzymują znacznie większe porcje BIZ niż wynosi ich udział zatrudnienia, a kraje rozwijające się oraz gospodarki w procesie transformacji otrzymują mniej24.

By zmienić swoją sytuację kraje te muszą zwiększyć swoją konkurencyjność i stwarzać jak najatrakcyjniejsze warunki dla inwestorów.


  1. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w Polsce

W Polsce pierwsze inwestycje zagraniczne zaczęły napływać w roku 1990 gdy podjęto kroki prywatyzacyjne. Początkowy okres transformacji był dość trudny dla Polski gdyż gospodarka charakteryzowała się brakiem stabilizacji, inflacja była dość wysoka, państwo miało olbrzymi dług zagraniczny, przedsiębiorstwa były w krytycznej sytuacji a przeprowadzane reformy były nieprzewidywalne w skutkach. Inwestorzy natomiast wymagają klarownej sytuacji, stąd ich obawy i powolne wkraczanie na nasz rynek.

    1. Motywy inwestycji w Polsce

Polska jest atrakcyjnym krajem dla zagranicznych inwestorów i składa się na to wiele czynników, już chociażby położenie geograficzne przynosi korzyści ze względu na dogodne połączenie komunikacyjne zachodu ze wschodem. Najistotniejszymi czynnikami decydującymi o wyborze Polski jako miejsca inwestycji są:

  • niski koszt siły roboczej

  • perspektywy wzrostu gospodarczego

  • wielkość rynku polskiego- 40mln

  • duża podaż siły roboczej

  • możliwość redukcji kosztów

  • niska koncentracja lokalna

  • dobra oferta prywatyzacyjna

  • szanse wejścia do UE

Oprócz czynników zachęcających inwestorów istnieją niestety również takie, które zniechęcają do „wchodzenia” na polski rynek. Inwestorzy obawiają się przede wszystkim zmian prawnych, zniechęcają ich biurokratyczne bariery i rozszerzająca się korupcja. Ponadto nie da się ukryć, że infrastruktura nie jest najlepiej rozwinięta a jest to dość istotny czynnik wpływający na lokalizację działalności.



3.2 Wielkość BIZ w Polsce

W Polsce inwestycje zagraniczne przyjmują głównie formę JOINT VENTRE czyli spółek wspólnych kapitału zagranicznego z kapitałem polskim. Pomimo niesprzyjającej sytuacji


w naszej gospodarce, wzrost BIZ następował równie dynamicznie jak na całym świecie. Rok 2000 był rokiem rekordowym jeśli chodzi o wielkość BIZ, który wyniósł 7mld 147 mln USD, ale można to zawdzięczać bardzo obfitej ofercie prywatyzacyjnej. Głównym zastrzykiem było wykupienie Telekomunikacji Polskiej S.A. przez konsorcjum złożone z francuskiego przedsiębiorstwa France Telecom oraz polskiej spółki Kulczycki Holding.

Poniżej zamieszczona jest tabela określająca wartość BIZ napływających w latach 1997-2001, oraz skumulowana wartość BIZ w Polsce.





1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna