Wyższa szkoła ekonomiczno-informatyczna



Pobieranie 305,47 Kb.
Strona1/5
Data15.02.2018
Rozmiar305,47 Kb.
  1   2   3   4   5

Hanna Witek, Monika Brandt: Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne jako najważniejsza forma...


BEZPOŚREDNIE INWESTYCJE ZAGRANICZNE JAKO GŁÓWNA FORMA MIĘDZYNARODOWYCH
PRZEPŁYWÓW KAPITAŁÓW


W LATACH 1996-2002

WYŻSZA SZKOŁA

EKONOMICZNO-INFORMATYCZNA



27.04.2003 r.

SPIS TREŚCI


Wstęp 2

  1. Formy przepływu kapitału 3

  1. Pojęcie przepływu kapitału 3

  2. Kredyty i pożyczki 4

  3. Inwestycje portfelowe 7

  4. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne 8

  1. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w gospodarce światowej 10

  1. Motywy przepływu BIZ 10

  2. Skutki przepływu BIZ 12

  3. Wielkość BIZ w świecie 13

  1. BIZ w Polsce 16

  1. Motywy inwestycji w Polsce 17

  2. Wielkość BIZ w Polsce 18

  3. Polska na tle świata i Europy 22

  1. Zakończenie 24

  2. Bibliografia 25

WSTĘP
Kapitał w rozwoju cywilizacji jest jednym z istotniejszych czynników, który sprawia, że dynamika rozwoju cywilizacji wzrasta. W dzisiejszych czasach, w których odległość już nie odgrywa kluczowej roli na płaszczyźnie podejmowanych wielu decyzji, przedsiębiorca może wybierać dla siebie najkorzystniejsze warunki i miejsca dla swej działalności, będąc terytorialnie niezależnym. Fakt ten jest wynikiem gwałtownego wzrostu technologii i myśli ludzkiej zaangażowanej w rozwój i badania naukowe, których wynikiem jest powstawanie coraz bardziej precyzyjnych narzędzi do pracy. Czynniki te powodują, że podejmowane inwestycje przez inwestorów zaczynają mieć charakter międzynarodowy lub transnarodowy,
a inwestorzy chętniej inwestują poza granicami swego kraju, wykorzystując panujące tam korzystniejsze warunki dla przeprowadzanego przedsięwzięcia. Takie działania inwestorów nie tylko poprawiają wynik na prowadzonej działalności lecz także dywersyfikują działalność przedsiębiorstwa. Pojawia się jednak problem związany z kierunkiem inwestycji. Jakie powinno się wykonywać działania by szanse na rozwój poprzez przyjmowanie obcego kapitału były równe dla wszystkich krajów? Jakie czynniki wpływają na decyzję inwestorów
i czy można zmienić kierunek strumieni tego kapitału?

W pracy tej znajdują się informacje o tym, jak do tej pory kształtowały się wszelkie zależności, co decydowało o wyborach inwestorów i lokalizacji kapitału, jakie czynniki spowalniają wzrost BIZ w poszczególnych krajach itp. Dzięki tej wiedzy łatwiej będzie można odpowiedzieć na postawione wyżej pytania i przewidywać skutki określonych zdarzeń i decyzji gospodarczych.

W pierwszym rozdziale pracy znajdą się kluczowe pojęcia związane z przepływem kapitału oraz krótko streszczone wszystkie ich formy.

Kolejny rozdział zawiera istotne informacje dotyczące Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych, czyli motywy inwestorów kierujących swój kapitał do innych krajów, korzyści jakie osiągają obydwie strony tychże operacji, ale również zagrożenia i negatywne strony takiej działalności. Rozdział ten zawiera również podstawowe dane w odniesieniu


do wielkości BIZ na świecie- największych inwestorów, wielkości inwestycji oraz miejsca lokowania kapitału.

Ostatni rozdział przedstawia Polskę na tle pozostałych krajów, opisuje wielkość inwestycji napływających doń, oraz przedstawia najkorzystniejsze formy inwestycji oraz wymagania jakim musi podołać każdy kraj chcąc czerpać zyski z inwestycji zagranicznych..




  1. Formy przepływu kapitału

1.1 Pojęcie przepływu kapitału

Rozważania dotyczące międzynarodowych przepływów kapitałów wymagają przede wszystkim zapoznania się ze znaczeniem terminu KAPITAŁ. Definicja encyklopedyczna określa kapitał jako aktywa finansowe lub rzeczowe mające wartość pieniężną, występujące


w kilku formach: kapitał obrotowy, kapitał stały, kapitał trwały, kapitał zmienny. Potocznie kapitał rozumiany jest jako środki pieniężne, zasób pieniężny, majątek.
Chęć uzyskania większych dochodów, brak możliwości korzystnego ulokowania wolnego kapitału, zasobność krajów w surowce, tania siła robocza na obcym rynku-to jedne z licznych przyczyn zaburzeń konstrukcji modeli Smith'a, Ricarda i ich kontynuatorów, ograniczających swe teorie do problematyki obejmującej międzynarodowy podział pracy i obrót towarowy.
W gospodarce narodowej coraz większe znaczenie zaczęło nabierać przemieszczanie się czynników produkcji tj.: ziemi, kapitału i pracy1, a ich intensywność znacznie wyprzedziła obroty Handlu Zagranicznego. Odnosi się to w szczególności do przepływu kapitałów, który po II wojnie światowej objął swym zasięgiem praktycznie cały świat przybierając także nieznane do tej pory formy2. Niewątpliwie ogromne znaczenie miał tutaj postęp techniczny związany z komputeryzacją i przesyłaniem informacji, który pozwolił na osiągnięcie niewyobrażalnej wcześniej mobilności kapitału finansowego3.

Pojęcie międzynarodowych ruchów kapitału nie jest jednorodne, na ogół utożsamiane jest


z transakcjami kapitałowymi odnotowanymi w bilansie płatniczym tych krajów4. Uczestnikami w takim obrocie kapitałowym mogą być przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe, banki komercyjne, bank centralny oraz budżety różnych szczebli5. Obecnie
w literaturze przepływ kapitału traktowany jest w szerokim znaczeniu jako transakcje kapitału dokonywane miedzy krajami i zagranicznymi podmiotami (innymi niż Bank Centralny), które mają wpływ na zmianę wysokości lub struktury salda należności
i zobowiązań danej gospodarki narodowej wobec zagranicy.

Kapitał powstaje w krajach, w których społeczeństwo wytwarza więcej aniżeli konsumuje,


a odpowiednia akumulacja wytworzonego dochodu narodowego sprzyja narastaniu jego zasobów. Istnieją kraje o bardzo obfitych zasobach kapitałowych, kraje bardzo ubogie, gdzie społeczeństwo cierpi na niedostatek kapitału (niestety jest ich zdecydowana większość)
oraz kraje, które tworzą nadwyżkę ekonomiczną -dochód przekracza konsumpcję-
ale jej niewielka ilość nie zapewnia trwałego wzrostu gospodarczego6.

W odniesieniu do narodów, nie ma wątpliwości, że wielkość posiadanego kapitału świadczy


o jego zamożności i obrazuje poziom oraz dynamikę jego gospodarczego rozwoju. Kraje charakteryzujące się zacofaniem gospodarczym bądź też będące w stagnacji, upatrują w napływie kapitału zagranicznego szansę na zmianę tej sytuacji. Najbardziej korzystną dla danego kraju jest taka sytuacja, gdy kapitał ten „osiądzie na stałe” w jego granicach, co oznacza, że wszelkiego rodzaju zyski mogą być reinwestowane, czyli wykorzystywane na miejscu bez potrzeby ich zwracania do kraju jego faktycznego pochodzenia, co sprzyja zgromadzenie własnego kapitału.

Międzynarodowe przepływy kapitału urzeczywistniają się w różnych formach, ale jako najistotniejsze dla gospodarki krajów uznać możemy następujące formy migracji kapitału w skali międzynarodowej:




1.2 Kredyty i pożyczki

Kredyty

Obecnie kredyty odgrywają coraz bardziej znaczącą rolę w gospodarce światowej. Przyczyniają się one do przyspieszenia wzrostu gospodarczego, pomagają uchronić się przed kryzysem a także go pokonać. Do korzystania z kredytów są zachęcane rządy, gdy mają trudności w utrzymaniu równowagi w bilansie płatniczym7.



Z uwagi na różnorodność rynku i potrzeb mamy do czynienia z różnego rodzaju kredytami.
Ogólnie możemy je podzielić według różnych kryteriów:

  1. ze względu na podmiot:

  • kredyty prywatne – przeznaczone dla prywatnych przedsiębiorców.

  • kredyty państwowe – są udzielane przez rządy rządom oraz kredyty instytucji międzynarodowych udzielane państwom. Mają na celu uzdrowienie gospodarki danego kraju. Instytucjami udzielającymi tych kredytów są:

  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy

  • Bank Światowy

  • Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.

  1. ze względu na „pochodzenie” wywozu kapitału:

  • kredyty kupieckie – udzielane między dwoma przedsiębiorstwami w związku z transakcją kupna – sprzedaży. Możemy tu mówić o wywozie kapitału ze źródeł publicznych oraz ze źródeł prywatnych. Źródłem publicznym są budżety, różnego rodzaju budżety lokalne, a także organizacji międzynarodowych. Kredyty te są udzielane przede wszystkim z myślą o osiąganiu celów makroekonomicznych lub regionalnych.

  • kredyty bankowe – udzielane są przez banki bankom zagranicznym lub przedsiębiorstwom zagranicznym, łatwo dostępne i powszechne. Z czasem firmy miały trudności ze spłacaniem kredytów i rozpoczęły się kryzysy w gospodarce jak np. w Korei Południowej, a przykładem zbankrutowania z tych przyczyn jest firma Daewoo8. Istotna jest tu wypłacalność kredytobiorcy i ryzyko spłaty ( dla banku). Sytuacja w niektórych państwach cały czas się pogarszała wtedy też upowszechniło się zaciąganie kredytów rotacyjnych. Te natomiast były przeznaczane na spłatę wcześniejszych. W ten sposób powstawało systematyczne zadłużanie się państw.

  1. ze wzglądu na okres kredytowania rozróżniamy:

  • kredyty krótkoterminowe – do 1 roku spłaty, należą do nich kredyty handlowe, niektóre rodzaje kredytów finansowych oraz krótkoterminowe lokaty na rynku walutowym

  • kredyty średnioterminowe – do 5 lat

  • kredyty długoterminowe – powyżej 5 lat




  1. ze względu na przedmiot finansowania kredytu:

  • kredyty towarowe – obwarowane klauzulami zobowiązującymi kredytobiorcę do wydatkowania kredytu na zakupy z kraju wierzyciela

  • kredyty finansowe – wyżej oprocentowane, ale umożliwiają wydatkowanie kredytu na dowolny cel, udzielane przez banki.

  1. ze względu na formę techniczną mamy:

  • kredyty na rachunku bieżącym – jeżeli eksporter tylko zapisuje dług w swoich księgach.

  • dyskonto weksli – jeśli kredytowa wierzytelność eksportowa jest zabezpieczona wekslem.

  • w formie obligacji – mogą być emitowane przez państwo ale i przez instytucje samorządowe i duże przedsiębiorstwa.

Przepływ kapitału w postaci zagranicznych kredytów finansowanych wiąże się z pewnym ryzykiem dla podmiotu udzielającego kredytu. Udzielając pożyczki podmiotowi gospodarczemu znajdującemu się poza granicami kraju podlegającemu jurysdykcji, pożyczkodawca znacznie zmniejsza możliwości dochodzenia swoich wierzytelności
na drodze prawnej9.

Naraża się również na jednostronne ogłoszenie przez kraj-pożyczkobiorcę niewypłacalności, czy nawet odrzucenia długu, lub zawieszenia ze strony pożyczkobiorcy jego obsługi. Aby się zabezpieczyć przed tego typu ryzykiem, pożyczkodawca stara się zapewnić sobie gwarancje rekompensaty poniesionych szkód. Do takich gwarancji zaliczamy gwarancje udzielane przez własny rząd lub jego agendę. Można również zarządzać, aby rząd kraju lokalizacji podmiotu (np. banku) uzyskującego pożyczę przejął na siebie ryzyko niewypłacalności tego podmiotu.

Międzynarodowe kredyty finansowe były przez długie lata drugorzędną formą wywozu kapitału. Ich dynamiczny rozwój nastąpił dopiero w latach siedemdziesiątych. Były to jednak w większości kredytu źle zarządzane, które doprowadziły do wybuchu tzw. kryzysu zadłużeniowego w wielu państwach.

Pożyczki

Są to wymieniane w skali międzynarodowej wkłady gotówkowe oraz różnego rodzaju papiery wartościowe (najczęściej obligacje), z wyłączeniem jednak akcji. Różnią się one od kredytów tym, iż nie muszą być oprocentowane i nie mają wymagalności określenia celu, na jaki chcemy je przeznaczyć.




    1. Zagraniczne inwestycje portfelowe

Inwestycje portfelowe to długookresowe lokaty kapitału w zagranicznych papierach wartościowych, głównie obligacjach i akcjach, w celu osiągnięcia większego niż z krajowych papierów wartościowych dochodu w postaci: dywidend i odsetek, wyników gry giełdowej
z tytułu różnic kursów obligacji i akcji, a także dochodów z tytułu różnic kursów walutowych w związku z transferem kapitału portfelowego oraz dochodu z jego zastosowania10.

Inwestycje te umożliwiają bardziej rentowne ulokowanie kapitału. Zaletą jest możliwość ich podjęcia przy niewielkim nakładzie Ponadto rozwój telekomunikacji oraz komputeryzacja pozwalają na stałą kontrolę sytuacji gospodarczej poszczególnych firm oraz natychmiastowe przeprowadzanie operacji co w znacznie ogranicza ryzyko lokaty11.

Spośród istniejących form inwestycji portfelowych obecnie dominuje zakup akcji zagranicznych przedsiębiorstw, gdyż ekspansji w tej dziedzinie sprzyja przede wszystkim długookresowa stabilizacja gospodarek najważniejszych krajów.

Polityka inwestorów musi prowadzić do wywozu kapitału za granicę wyłącznie z myślą


o ulokowaniu go w akcjach przedsiębiorstwa gwarantującego wyższe zyski niż w kraju. Może być również skutkiem racjonalnej polityki zróżnicowania portfela inwestycyjnego. Racjonalność tą tłumaczy teoria portfolio, która zakłada, że spadkowi stopy zysku części inwestycji towarzyszy wzrost stopy zysku pozostałych. W myśl tej koncepcji inwestor może osiągnąć wyższy zysk przy danym ryzyku, lub daną stopę zysku przy ryzyku mniejszym12.

W ostatnich latach zjawiskiem charakterystycznym dla międzynarodowego rynku kapitałowego stał się wzrost znaczenia inwestycji portfelowych jako formy wywozu kapitału do krajów rozwijających się.



Obecnie wiele krajów jest jednocześnie importerami i eksporterami inwestycji portfelowych. W Polsce inwestycje portfelowe ulokowane są głównie w akcje, bony skarbowe, obligacje
i inne papiery wartościowe o stosunkowo skróconym terminie wykupu (do roku).

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Bilans Płatniczy NBP.




    1. Zagraniczne inwestycje bezpośrednie

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne (BIZ) stały się bardzo ważną formą wywozu kapitału. Można je zdefiniować jako podejmowanie od podstaw samodzielnej działalności gospodarczej za granicą lub też przejmowanie kierownictwa przedsiębiorstwa już istniejącego Cechą wyróżniającą te inwestycje jest to, że pociągają one za sobą nie tylko transfer zasobów, ale również prawo kontroli. Znaczy to, że filia nie tylko ma finansowe zobowiązania
w stosunku do przedsiębiorstwa macierzystego, ale jest też częścią tej samej struktury organizacyjnej13.

BIZ mogą przybierać różne formy w zależności od sposobu objęcia kontroli nad przedsiębiorstwami. Między innymi możemy wyróżnić:



  1. SUBSIDIARY- przedsiębiorstwa zależne- tworzenie nowych lub przejęcie istniejących już za granicą przedsiębiorstw, nad którymi firma macierzysta sprawuje pełną kontrolę

  2. BRANCHES- zakładanie oddziałów, które nie są samodzielnymi jednostkami gospodarczymi i nie mogą być rejestrowane poza granicami kraju macierzystego jako niezależne towarzystwa przemysłowe lub handlowe (brak osobowości prawnej)

  3. OFFILIATES- tworzenie przedsiębiorstw siostrzanych- stowarzyszonych, gdzie udział firmy macierzystej nie musi wynosić 100%, mają one odrębną osobowość prawną

  4. JOINT- obejmowanie udziałów w firmie zagranicznej lub współudział w tworzeniu nowej firmy

  5. GREENFIELD - zielone pola, gdzie inwestor buduje przedsiębiorstwa od podstaw

  6. BROWNFIELD- brązowe pola, tutaj inwestor wykupuje istniejące już przedsiębiorstwa14

Najbardziej zaawansowaną formą ekspansji kapitału zagranicznego w krajach lokaty jest tworzenie filii (córek), w których 100% udziałów należy do kapitału zagranicznego. Łączą się one z bardzo wysokim poziomem kontroli nad przedsiębiorstwem, ale jednocześnie
z największym ryzykiem inwestowania na obcym rynku15.

Międzynarodowe przepływy kapitału mają więc ścisły związek z działalnością korporacji międzynarodowych – transnarodowych oraz z uruchamianą przez nie produkcją międzynarodową. Produkcja międzynarodowa odnosi się do tej części, która jest kontrolowana i zarządzana prze korporacje mające siedziby w innych krajach16. Sprawowanie kontroli odbywa się poprzez posiadanie odpowiedniego kapitału udziałowego w kapitale zakładowym lub w aktywach. Korporacje transnarodowe to głównie duże przedsiębiorstwa


z krajów wysoko uprzemysłowionych, rozwijających się, ale także z krajów transformujących swoją gospodarkę. Według przeprowadzonych szacunków przez ONZ firmy transnarodowe posiadały ponad 15% aktywów wszystkich korporacji transnarodowych, ich udział
w sprzedaży wyniósł 22%. Głównie dotyczy to przemysłu elektronicznego i komputerowego, oraz motoryzacyjnego, paliwowego, chemicznego, spożywczego oraz w dziedzinie farmaceutyki.


  1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna