Wykłady z 14 września 2006 Pieniądz



Pobieranie 109,48 Kb.
Data23.12.2017
Rozmiar109,48 Kb.

  1. Wykłady z 14 września 2006


Pieniądz – powszechny ekwiwalent służący do regulowania wszelkich zobowiązań .
Funkcje pieniądza :

1/ płatnicza

2/ wymienna

3/ miernika wartości,

4/ tezauryzacji / odkładania pieniądza /

5/ pieniądza światowego


Ad. 4. Tezauryzacja :

  1. tzw. aktywa pieniężne( odkładanie do skarpety );

  2. aktywa quazi pieniężne w formie rachunków pieniężnych i rachunków krótkoterminowych;

  3. aktywa finansowe – wartościowe papiery, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, lokaty długoterminowe;

  4. aktywa rzeczowe – nieruchomości, dzieła sztuki, kamienie i metale szlachetne;



Płynność na drugim miejscu stopa zwrotu / płynność - rośnie potencjalny dochód , mniejsze ryzyko finansowe .
Rodzaje pieniądza – gotówkowy, bezgotówkowy, elektroniczny, kamienie,
Finanse jest to ogół zjawisk ekonomicznych związanych z gromadzeniem i podziałem zasobów pieniężnych lub jako stosunki ekonomiczne wynikające z ruchu pieniądza, zgromadzenia wydatkowania zasobów pieniężnych.
Ruch pieniądza – jest to powstawanie pieniądza,

Cyrkulacja – obieg pieniądza

Oszczędzanie – tezauryzacja.
Planowanie finansowe – przewidywanie przebiegu zjawisk finansowych na podstawie analizy zaszłości i stanu istniejącego przy uwzględnieniu uwarunkowań określających stan przyszły.

Plan jest elementem polityki finansowej, która definiowana jako świadome kierowanie przebiegiem zjawisk finansowych poprzez dokonywanie wyboru zadań na cele, które mają być osiągalne, jak i sposobu i metod osiągania przedsiębiorstw


i gospodarstw domowych .

Polityka finansowa dzieli się na :

- politykę finansową makro dot. organów rządowych;

- politykę finansową mikro dot. przedsiębiorstw i gospodarstw domowych
Gospodarska finansowa – wszystkie działania w obrębie zjawisk finansowych związanych z przygotowaniem różnego rodzaju operacji pieniężnych i faktyczną realizacja tych operacji oraz ich prognozowaniem i planowaniem.
Zjawiska finansowe można rozpatrywać w ujęciu przedmiotowe, w którym wyróżnia się :

- wydatki i przychody ekwiwalentne;

- wydatki i przychody redystrybucyjne;

- wydatki i przychody kredytowe.


Wydatki i przychody ekwiwalentne – przepływy ekwiwalentne są regulowane przez mechanizmy rynkowe.

Występuje wzajemne świadczenie między podmiotami, z których jeden ma przychód


a drugi wydatek . Np. kupno towaru lub usługi, płaca jako wynagrodzenie za pracę. Przykład : kupno cukru dla ciebie wydatek a dla sklepu przychód .
Wydatki i przychody redystrybucyjne – nie są regulowane przez mechanizm rynkowy, nie występuje wzajemne świadczenie między podmiotami, z których jeden ma przychód
a drugi wydatek

Przykład do wydatków i przychodów redystrybucyjnych: podatki, opłaty, cła, zasiłki, zapomogi, renty, emerytury, stypendia, alimenty, pożyczki, bony, odsetki bankowe.


Wydatki i przychody kredytowe – przepływy pieniężne między podmiotami, których jeden jest bankiem .

Kreacja pieniądza


Klasyfikacja podmiotowa zjawisk finansowych :

1/ finanse przedsiębiorstw

2/ finanse gospodarstw domowych

3/ finanse budżetu

4/ finanse banków, instytucji kredytujących

5/ finanse ubezpieczeń


System finansowy – zbiór norm prawnych i organizacyjnych, które ustalają zadania instytucji związanych z gromadzeniem i podziałem zasobów pieniężnych.
Wyróżnia się 4 ogniwa systemu finansowego :

  1. system finansów publicznych, w ramach którego wyróżnia się system finansów państwowych i samorządowych;

  2. system finansów banków, w ramach którego wyróżniamy bank centralny, banki komercyjne;

  3. system finansów ubezpieczeń, w ramach którego wyróżniamy system ubezpieczeń społecznych i gospodarczych ;

  4. system finansów przedsiębiorstw – państwowych i prywatnych


Gospodarstwa domowe nie występują ponieważ nie jest ono unormowane prawnie.
W obrębie gospodarki narodowej wyróżnia się :

  1. strefę realną czyli gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa oraz inne podmioty gospodarujące

  1. strefę budżetową, która reprezentowana jest przez organy rządowe i samorządowe;

  2. strefę finansową, która jest reprezentowana przez podmioty gospodarki pieniężno – finansowej czyli instytucje finansowe, bank centralny , banki komercyjne .


II. Wykłady z dnia 19 listopada 2006 r.
Temat : Funkcje finansowe
Wyróżnia się 3 funkcje finansowe :

  1. funkcja alokacyjna;

  2. funkcja redystrybucyjna

  3. funkcja stabilizacyjna


Ad.1. Funkcja alokacyjna mówi o alokacji czynników produkcji oraz produktów finalnych
i towarzyszących im przepływów pieniężnych.

Alokacja występuje między przedsiębiorstwami a także między przedsiębiorstwami


i gospodarstwami domowymi na zasadach mechanizmu rynkowego .

Dysponentem zasobów pieniężnych są podmioty sektora realnego i wtedy mówi się


o pierwotnym podziale zasobów finansowych.

Wtórny podział to podział dochodu narodowego – częściowo można tu mówić o funkcji redystrybucyjnej.


Ad.2. Funkcja redystrybucyjna odzwierciedla przepływy pieniężne składające się na wtórny podział zasobów pieniężnych.

Redystrybucja w szerokim ujęciu oznacza ponowne rozdysponowanie przychodów pieniężnych .

Można mówić tu o redystrybucji budżetowej i poza budżetowej.

Redystrybucja budżetowa przeprowadzana jest przez budżet państwa lub gminy. Za pomocą transferów redukuje się lub uzupełnia dochody pieniężne w ten sposób wyrównując


w pewnym sensie siłę społeczeństwa czyli likwidację różnic dochodów.

Redystrybucja poza budżetowa obejmuje przepływy pieniężne między podmiotami nie bankowymi a systemem bankowym, związane z lokowaniem wolnych środków pieniężnych po pierwsze w postaci lokat bankowych, po drugie odsetek od depozytów bankowych.



Po trzecie obejmuje przepływy pieniężne między podmiotami posiadającymi wolne środki
a podmiotami, które są zainteresowane wykorzystaniem zewnętrznych źródeł finansowych.

Po czwarte obejmuje przepływy pieniężne związane z wynagrodzeniami za udostępnienie środków pieniężnych czy to poprzez bank czy inne instytucje .

Po piąte obejmuje przepływy pieniężne związane z wtórnym obrotem papierami wartościowymi.

Po szóste obejmuje przepływy pieniężne między sferą budżetową a systemem bankowym, związane z finansowaniem deficytu budżetowego .
Ad.3. Funkcja stabilizacyjna ma na celu stabilizację gospodarki czyli oddziaływanie instrumentami fiskalnymi i monetarnymi na cykl gospodarczy.

Instrumenty fiskalne to:

- podatki

- wydatki
Instrumenty monetarne to:

- stopa procentowa

- kursy walut ( pobudza eksport )
Funkcja stabilizacyjna ma na celu interwencję państwa.
Temat : Polityka finansowa
I.. Ruch okrężny pieniądza w gospodarce .
Ruch pieniądza w procesie produkcji, podziału, wymiany, konsumpcji i inwestycji opisywany jest jako tzw. ruch okrężny pieniądza w gospodarce.
Ruch pieniądza opiera się na następujących przesłankach :


  1. gospodarstwa – obejmuje 2 podstawowe sektory :

    1. sektor prywatny – przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe;

    2. sektor publiczny – sektor reprezentowany jest przez rząd lub samorząd
      i ponadto należy wyróżnić zagranicę tj powiązania gospodarki z zagranicą .




  1. wydatek jednego sektora przyczynia się do wzrostu dochodów drugiego sektora;

  2. produkt krajowy brutto rozpatrywany jest jako suma wydatków ponoszonych przez poszczególne sektory lub jako suma dochodów osiąganych przez poszczególne sektory z uwzględnieniem salda obrotów z zagranica .

  3. społeczny proces produkcji trwa nieustannie i nie można określić ani początku ani końca tego okresu


Schemat ruchu okrężnego w gospodarce

Wzór obliczania PKB w ujęciu makroekonomicznym Y = K + I + R + G

Wzór obliczania PKB w ujęciu prywatnym tj + wynagrodzenia + zysk Y = W + Z + K + I + R + G
Wzory do sprawdzenia :
( P – S + K ) – odejmuje się dwustronnie transfery minus podatki plus konsumpcja
( W + Z + S ) – ( P + K ) = I + ( R + S – P ) + G

per saldo oszczędności deficyt


Oszczędności w sektorze prywatnym równają się inwestycje prywatne plus deficyt budżetowy plus saldo obrotów z zagranicą .

Wzór = I + B + B



Temat : Popyt na pieniądz
Popyt na pieniądz – wyróżnia się 3 teorie :

1) teoria ilościowa reprezentowana przez Fischera;

2) teoria preferencji płynności reprezentowana przez Keynesa;

3) teoria monetarystyczna reprezentowana przez Friedmana .


1) Teoria Fischera

Ilość pieniądza jaka jest w obiegu przeznaczona jest do obrotu ( transakcja )

Ilość transakcji jest większa od pieniądza
Wzór na ilość pieniądza w obiegu :
MV = P x T ( x oznacza mnożenie )
M – ilość pieniądza w obiegu

V – szybkość krążenia pieniądza

P – średni poziom cen

T – rzeczowy wolumen transakcji


M = PT

V

V = PT

M
Powyższa teorie rozwinął Pigoń, który wprowadził wzór :
M = K x P x Y
K – współczynnik wyróżniający ułamek dochodu jaki jednostki gospodarujące chcą zachować w formie płynnej - w formie pieniężnej .

P – średni poziom cen

V wielkości produktu narodowego brutto
2) Teorie jw. rozwinął Keynes, który zajmował się teorią spoczynku pieniądza. Wprowadził on teorię preferencji płynności .

Teoria preferencji płynności Keynesa – podmioty gospodarcze część środków pieniężnych wolą przetrzymywać w postaci płynnej ponieważ płynne rezerwy mogą być natychmiast wykorzystane do zaspakajania potrzeb podczas gdy środki na lokatach bankowych muszą podlegać transformacji na pieniądz płynny a to pociąga za sobą czas i koszty.

Keynes wprowadził pojęcie procentu. Według Keynesa procent jest to wynagrodzenie za rezygnację z preferencji płynności .
Keynes wprowadził 3 motywy popytu na pieniądz :

- transakcyjny,

- przezornościowy

- spekulacyjny



Motyw transakcyjny – ( wykładowca nie podał )
Motyw przezornościowy – jest ściśle powiązany z transakcyjnym i wynika z niego dążenie do powiększania rezerw transakcyjnych o pewien ich ułamek, który pozwala uniknąć trudności płatniczych w razie niespodziewanego zwiększenia płatności bieżących .

Popyt na pieniądz w ujęciu transakcyjnym i przezornościowym jest funkcja dochodu .


Popyt według motywu spekulacyjnego – jest popytem wynikającym z relacji preferencji płynności do oczekiwanego dochodu ponieważ im większe możliwości osiągnięcia dochodu
z lokaty tym bardziej preferencje płynności występuje na rzecz aktywów finansowych.

Popyt na pieniądz w ujęciu spekulacyjnym jest funkcją stopy procentowej .






Wykład 3 z dnia 3.12.2006 r.
Teoria ilościowa, której wyznawcą był Fischer na początku 20 wieku .

Każdy pieniądz, który jest w obiegu jest transakcją

Wzór Fischera :

MV = PT
Popyt na pieniądz w spoczynku :


Wykres

Objaśnienie do wykresu :

Stopa obligacji spada kurs obligacji rośnie (………..wyższa)

/ popyt na pieniądz w spoczynku

Stopa obligacji wzrasta kurs obligacji spada (………….. niższa)

Łączny popyt na pieniądz

M z + OA
Teorię Keynesa rozwinął Tobin , który wprowadził teorię portfela inwestycyjnego .
Od ryzyka i osiągania dochodów zależy inwestycja
Temat : Zmiany struktury portfela przy zmianie stopy procentowej i zmiany ryzyka :
Teoria Friedmana – tj teoria monetarystyczna - popyt na pieniądz zależny jest od wzrostu stałego dochodu w ujęciu realnym tj od relacji wskaźnika zmian poziomu stałych cen.
Fridman wprowadził pojęcie deficytu budżetowego .
Uwaga ! Powyżej tematy były omawiane tylko dla przypomnienia
Temat właściwy wkładu : Inflacja
Inflacja jest to proces przejawiający się we wzroście pieniądza w obiegu, który to wzrastając powoduje podwyższenie ogólnego poziomu cen .
I. Rodzaje inflacji
Ze względu na czynniki jakie wywołały inflację wyróżniamy 2 rodzaje inflacji :
1. Inflacja popytowa.

Inflacja popytowa jest to inflacja tzn. nabywców i zgodnie z teorią Keynesa występuje wtedy, gdy zagregowany popyt na towary podwyższa możliwość jego zaspokojenia. Ta inflacja występuje w gospodarkach centralnie kierowanych , nakazowo – rozdzielczych .


2. Inflacja kosztowa .

Inflacja kosztowa inaczej nazywana inflacja producenta jej przyczyny leżą po stronie podażowej. Przyczyną tej inflacji są niskie koszty produkcji m.in. podatków, wynagrodzeń, cen energii, materiałów niezbędnych do produkcji .


Ze względu na tempo wyróżniamy 4 rodzaje inflacji :
1/ pełzająca – jedno cyfrowa , łagodna , na poziomie 3%-5% rocznie, nie wywołuje żadnych negatywnych skutków dla gospodarki.
2/ krocząca – od 4% - 9% , wywołuje oczekiwania inflacyjne, ale skutki negatywne tej inflacji dla gospodarki są bardzo łagodne.
3/ galopujaca – 2 – 3 cyfrowa w skali roku . Nad tą inflacją Państwo może stracić kontrolę . Rynki finansowe stopniowo zamierają. Alokacja funduszy odbywa się nie na zasadach mechanizmu rynkowego tylko drogą racjonowania.
4/ hiperinflacja – Wzrost cen powyżej 50 % w skali miesiąca . Jest to nagły szybki , gwałtowny wzrost cen, który wywołuje napięcia polityczne, społeczne. Występuje przypadkowa redystrybucja dochodu narodowego .
Wyróżniamy ponadto następujące rodzaje inflacji:
a) inflację wewnętrzna .

Jest to inflacja, której przyczyny tkwią w zjawiskach strukturalnych i instrumentalnych wewnątrz danego kraju, charakterystyczna dla danej gospodarki narodowej.


b) inflacja zewnętrzna

Przyczyny tej inflacji tkwią poza granicami kraju i na to gospodarka kraju nie ma wpływu (np. towary, które musimy kupować zagranica jak gaz, ropa naftowa, towary kupowane z krajów o niestabilnej gospodarce )


c) inflacja budżetowa

Przyczyną inflacji są nadmierne wydatki budżetowe, które nie mają pokrycia w dochodach budżetu.


d) inflacja kredytowa

Inflacja ta występuje gdy jest zbyt dużo kreacji strumienia pieniądza kredytowanego. W tym przypadku można się pokusić , że jest to inflacja popytowa.


Przeciwieństwem inflacji jest deflacja czyli spadek cen
Co jest lepsze inflacja czy deflacja ?

Lepsza jest inflacja ponieważ pobudza popyt.


II. Wskaźniki wielkości inflacji
1. Wskaźnik CPI ( Consumer Price Index )

Jest to wskaźnik towarów konsumpcyjnych oparty na koszyku dóbr i usług konsumpcyjnych przez typową rodzinę miejską .


2. Wskaźnik delator PKB – stosunek nominalnego PKB przez realny PKB razy 100%

Nominalne PKB obliczany jest przy użyciu cen bieżących .

Realny PKB liczony jest z wykorzystaniem cen występujących w roku bazowym
Luka inflacyjna – jest to nadwyżka wielkości bieżącego popytu na towary nad wielkością podaży dóbr i usług przy określonym poziomie cen, niezmienny i istniejącej skłonności do oszczędzania przy danych rozmiarach pieniądza transakcyjnego.
Nawis inflacyjny powstaje w wyniku wieloletniej otwartej luki inflacyjnej. Pojawiają się oszczędności wymuszone a więc zasoby pieniężne, które nie mogą być wydane na dobro i usługi z powodu słabej ich podaży.

Nawis powstaje w wyniku cen kontrolowanych przez Państwo czyli wtedy gdy zostaje wyłączony samoczynny mechanizm rynkowy dostosowujący popyt do podaży .


Skutki inflacji :
1. Zniekształcenie informatycznej funkcji cen w tym przypadku ceny nie stanowią dobrego miernika kosztów ponoszonych przez producentów. Inflacja sprawia, że tracą oni orientację rynkową co utrudnia kalkulację ich kosztów.
2. Ucieczka od pieniądza czyli spadek realnego popytu na zgłoszoną podaż przez ludność ( ucieczka w instrumenty albo w walutę obcą lub w towary przy dużej inflacji )
3. Redystrybucja dochodów – Skarb Państwa ma korzyści większe wpływy do budżetu a z drugiej strony Państwo jest największym dłużnikiem .
4. Osłabienie aktywności gospodarczej – Inflacja utrudnia planowanie długoterminowe oraz niechęć do podejmowanego ryzyka w sytuacjach kryzysowych. Powoduje mniejszą aktywność gospodarczą i ludności
Instrumenty powodujące obniżenie inflacji :
1. instrumenty monetarne – operacje otwartego rynku, polityka Banku Centralnego w zakresie stopy rezerwy obowiązkowej oraz stopy kredytu redyskontowego .

2. instrumenty fiskalne – restrykcyjna polityka finansowa, niski deficyt budżetowy .



Instrumenty monetarne służą obniżeniu inflacji .
a) rezerwa obowiązkowa Banku Centralnego i banków komercyjnych

Rezerwa obowiązkowa - to środki, które banki komercyjne odprowadzają od każdej lokaty bankowej krótkoterminowej i długoterminowej .

Wysokość tej rezerwy wynosi 3% od każdej lokaty.

Rezerwę ustala Rada Polityki Pieniężnej.

Rezerwa nie może być większa niż 30% na awista, 20 % terminowe.

500tys. EURO to kwota wolna od rezerwy obowiązkowej

Rezerwa jest po to by kontrolować podaż pieniądza wpływa na potencjał kredytowy banków.
b) operacje otwartego rynku :

Polegają one na zakupie lub sprzedaży przez Bank Centralny krótkoterminowych papierów wartościowych: bonów pieniężnych NBP, obligacji NBP, bonów skarbowych. Celem w/w operacji jest kontrola podaży pieniądza a po drugie oddziaływanie na wielkość rynkowej stopy procentowej .


Operacje otwartego rynku to :

    1. absorbujące – ściągnięcie pieniądza z rynku

    2. zasilające – zasilają rynek w pieniądz

Operacje otwartego rynku można podzielić na :


1/ bezwarunkowe : bezwarunkowy zakup, bezwarunkowa sprzedaż .
2/ warunkowe : warunkowa sprzedaż , warunkowy zakup .
Operacje otwartego rynku wyróżniamy :


  1. podstawowe, które są przeprowadzane regularnie - co tydzień emituje się bony pieniężne … dniowe ,

  2. dostrajające – stosuje się w przypadku kiedy rynkowa stopa procentowa odbiega od wielkości przyjętej przez Bank Centralny za optymalną .

  3. strukturalne – operacje długoterminowe polegające na emisji czyli sprzedaży obligacji długoterminowych ,

  4. depozyt na koniec dnia Banku Centralnego – od 5 lat funkcjonuje w Polsce . Banki mając nadwyżkę mogą lokować między innymi w depozytach Banku Centralnego.

Wymienione operacje pkt. 1 do 3 powodują ściągnięcie pieniądza na rynek .


Stopa procentowa operacji otwartego rynku wynosi aktualnie 4%
Rentowność na rynku jest powyżej 4 %
Kredyt redyskontowy – instrument operacji otwartego rynku. Polegający na zakupie przez Bank Centralny weksli handlowych wcześniej zdyskontowanych w banku komercyjnym .
Warunki jakie należy spełnić aby weksel był zdyskontowany :

1/ musi to być weksel handlowy taki który powstał w wyniku transakcji gospodarczej kupna – sprzedaży usług i dóbr

2/ weksle musi być podpisany przez 3 osoby wypłacalne : wystawca weksla, beneficjent, bank komercyjny .

3/ termin wykupu weksla nie może być krótszy nić 15 dni ani dłuższy niż 90 dni .

Redyskonto weksla umożliwia zwiększenie akcji kredytowych banków komercyjnych .
Który z instrumentów monetarnych służących obniżeniu inflacji jest lepszy : otwartego rynku czy redyskonta weksli ?
Wykład 4 z dnia 16 12.2006 r.
Operacje otwartego rynku polegają na zakupie lub sprzedaży przez Bank Centralny krótkoterminowych papierów wartościowych , po pierwsze w celu regulowania podaży pieniądza, a po drugie i pośrednio oddziaływania na rynkową stopę procentową.
Rodzaje operacji otwartego rynku :


    1. operacje warunkowe,

    2. operacje bezwarunkowe

Dopisane z podręcznika Stanisława Owsiaka

Operacje otwartego rynku to transakcje dokonywane z inicjatywy banku centralnego z bankami komercyjnymi. Obejmują one warunkową i bezwarunkową sprzedaż lub kupno papierów wartościowych lub dewiz, a także emisje własnych papierów dłużnych banku centralnego.



Operacje otwartego rynku równoważą popyt i podaż środków utrzymywanych przez banki komercyjne w banku centralnym. Dzięki temu bank centralny wpływa na poziom krótkoterminowych stóp procentowych na rynku międzybankowym.

Obecnie operacje otwartego rynku przeprowadzane przez Narodowy Bank Polski polegają na emisji własnych papierów dłużnych (7-dniowych bonów pieniężnych), których minimalna rentowność jest równa stopie referencyjnej wyznaczonej przez Radę Polityki Pieniężnej.”

Bardziej skomplikowanym instrumentem polityki pieniężnej są tak zwane operacje otwartego rynku. Bank centralny skupuje od banków lub im sprzedaje krótkoterminowe papiery wartościowe. Transakcje kupna zawarte są na krótki okres, po którym bank centralny dokonuje odwrotnej operacji, to znaczy sprzedaży nabytych wcześniej papierów wartościowych. Możliwa jest również inna kolejność, tj. najpierw dochodzi do sprzedaży, a następnie kupna. Operacje otwartego rynku mają zapewnić odpowiednią płynność sektora bankowego. Inaczej mówiąc, bank centralny dostarcza pieniędzy, gdy ich brakuje na rynku międzybankowym, i odwrotnie ­ zasysa wolne środki pieniężne, wtedy gdy jest ich na rynku nadmiar. W ten sposób stabilizuje on stopy procentowe na rynku międzybankowym oraz zapewnia płynność sektorowi bankowemu, umożliwiającą wzajemne rozliczenia banków. „



Sektor bankowy
Wyróżnia się dwa rodzaje systemów bankowych :

  1. jednoszczeblowy, który obowiązywał do 01 lutego 1989 r,

  2. dwuszczeblowy, który obowiązuje od 01 lutego 1989 r.

Różnice między tym dwoma systemami wynikają z tego co robi Bank Centralny, który sprawuje funkcję polityki pieniężnej jak również sprawuje funkcję banku komercyjnego .


Funkcja polityki pieniężnej sprawowana przez Bank Centralny – jednoszczeblowy system bankowy.
Funkcja polityku pieniężnej i funkcja banku komercyjnego – dwuszczeblowy system bankowy.
Bank centralny jest niezależny od rządu.

Dzisiaj jest on przede wszystkim odpowiedzialny za wartość waluty narodowej oraz za zorganizowanie rozliczeń pieniężnych i regulowanie płynności sektora bankowego. Wymienione funkcje są ściśle ze sobą powiązane. Skuteczne oddziaływanie banku centralnego na cały sektor możliwe jest dzięki instrumentom polityki pieniężnej.

Do roku 1982 nie było pojęcia zdolności kredytowej tzn klienta stać wraz z odsetkami spłacić kredyt . Pojęcie to wprowadzono w 1982 roku .

Co to jest bank ?

Bank jest to osoba prawna utworzona zgodnie z przepisami ustaw działająca na podstawie zezwolenia uprawniającego do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem powierzone środki pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym.



Co to jest system bankowy ?

System bankowy to jest całokształt instrumentów bankowych oraz norm określających wzajemne powiązania i stosunki z otoczeniem .



Bank dzieli się wg 3 kryterium :

1/ ze względu na formę prawną:



  1. państwowe ( w Polsce jest 1 bank państwowy Bank Gospodarstwa Krajowego )

  2. prywatne – w formie Spółek akcyjnych,

  3. spółdzielcze

2/ ze względu na funkcjonalność :



  1. Bank Centralny

  2. Banki depozytowo – kredytowe

  3. Banki hipoteczne

  4. Banki spółdzielcze


Podmioty sektora bankowego to:

- Centrum rozliczeniowe kart płatniczych.

- Krajowa Izba Rozliczeniowa,

- Bankowy Fundusz Gwarancyjny,

- Nadzór Bankowy i Komisja Nadzoru Bankowego,

- Biuro Informacji Kredytowej,

- Związek Banków Polskich.
Funkcje systemu bankowego :


  1. stworzenie warunków do transformacji środków inwestowania co do terminu, ryzyka i wielkości ,

  2. stworzenie mechanizmów gromadzenia środkami oraz ich inwestowanie w różne przedsięwzięcia,

  3. zapewnienie możliwości dokonywania płatności między podmiotami gospodarczymi,

  4. zapewnienie informacji cenowej co stwarza możliwość podejmowania decyzji przez podmioty,

  5. zarządzanie ryzykiem bankowym inaczej stworzenie warunków do efektywnego zarządzania.

Ad.1 . ( wykładowca wyjaśnił tylko tą pierwszą funkcję)


Transformacja terminu tj. transformacja lokat krótkoterminowych na długoterminowe.
Transformacja wielkości tj. transformacja lokowania dużych kwot na krótkim okres.
Transformacja ryzyka tj. lokowanie pieniądza według zasady stopa procentowa i zaufanie
Warunki tworzenia banku komercyjnego

I . Warunki tworzenia banku komercyjnego to:

  1. Kapitał założycielski banku musi wynosić co najmniej 5mil EURO. Kapitał ten musi być
    w formie pieniężnej . Jest wyjątek od tej zasady , że kapitał założycielki może być
    w formie rzeczowej nie większej niż 15 % kapitału założycielskiego.

  2. Warunkiem koniecznym aby założyć bank komercyjny (nowy ) – nie mniej iż
    3 założycieli. W przypadku gdy bank komercyjny jest powoływany przez inny bank może być jeden podmiot .

  3. Dysponować pomieszczeniem, które posiada urządzenia zapewniające bezpieczne przechowywanie środków pieniężnych.

  4. Bank musi złożyć plan finansowy i plan działania na co najemnie 3 lata do przodu .

  5. Bank musi powołać zarząd, który składa się z co najmniej 3 osób, w tym prezesa i Członka Zarządu , którzy powinni uzyskać zgodę Komisji Nadzoru Bankowego .
    ( na marginesie : Prezes musi mieć odpowiednie wykształcenie tzn finansowe, doświadczenie wtedy może otrzymać zgodę Komisji Nadzoru Bankowego na pełnienie tej funkcji ).

  6. Najważniejszym bankiem jest Bank Centralny.

II. Funkcje banku komercyjnego :

  1. Bank jako płatnik.

W tym przypadku bank prowadzi rachunki bankowe, rozliczenia pieniężne, wspomaga przedsiębiorstwa w zarządzaniu płynnością .

b) Bank jako agent.

W tym przypadku bank swoimi działaniami inwestycyjnymi wspiera przedsiębiorstwa w emisji i klasowaniu papierów wartościowych na rynku ( tj sprzedaż papierów wartościowych na rynku )

c) Bank jako gwarant .

Jest to pojecie ryzyka bankowego .

d) Bank jako pośrednik .

TZN. Bank dokonuje transformacji wielkości strumieni pieniądza, ryzyka, informacji.

e) Bank jako instrument polityki pieniężnej.

W tym przypadku występuje kreacja pieniądza wkładanego, który spełnia funkcję płatniczą i kredytową.
Bank Centralny

Celem Banku Centralnego jest dbałość o stabilizację waluty krajowej oraz wspieranie polityki gospodarczej rządu, o ile nie zakłada to celu pierwszego ( tzn. inflacji ).



I. Bank Centralny pełni on trzy podstawowe funkcje, jako:

    1. Banku emisyjnego

    2. Banku Banków

    3. Banku państwowego


Bank emisyjny.

Bank emituje pieniądz gotówkowy w postaci banknotu i bilonu .

Dopisek „ NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce. Narodowy Bank Polski określa wielkość ich emisji oraz moment wprowadzenia do obiegu, za którego płynność odpowiada. Ponadto, organizuje obieg pieniężny i reguluje ilość pieniądza w obiegu.”

Bank banków.

Bank Centralny prowadzi rachunki banków, banków komercyjnych. Oddziałowuje na możliwość kreacji pieniądza banków komercyjnych. Bank Centralny dba i kontroluje płynność sektora bankowego. Kontroluje obieg pieniądza w systemie bankowym. Ustala stopy rezerwy obowiązkowej i oprocentowania . Prowadzi rachunki obowiązkowe i nadzór bankowy .

Dopisek „NBP pełni w stosunku do banków funkcje regulacyjne, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa depozytów zgromadzonych w bankach oraz stabilności sektora bankowego. Organizuje system rozliczeń pieniężnych, prowadzi bieżące rozrachunki międzybankowe i aktywnie uczestniczy w międzybankowym rynku pieniężnym. Narodowy Bank Polski jest odpowiedzialny za stabilność i bezpieczeństwo całego systemu bankowego. Pełniąc funkcję banku banków, sprawuje kontrolę nad działalnością banków, a w szczególności nad przestrzeganiem przepisów prawa bankowego. Ponadto NBP nadzoruje systemy płatności w Polsce.”

Bank państwa.

Bank Centralny prowadzi rachunki rządu , obsługuje kasę budżetu, utrzymuje rezerwy w walutach obcych , obsługuje jako agent – pośrednik zadłużenie wewnętrzne i zewnętrzne , walczy z inflacją .

Dopisek „NBP prowadzi obsługę bankową budżetu państwa, prowadzi rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych, państwowych funduszy celowych i państwowych jednostek budżetowych oraz realizuje ich zlecenia płatnicze „
II. Organy Narodowego Banku Polskiego
Organami Narodowego Banku Polskiego są: Prezes NBP, Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd NBP.
1. Prezes Narodowego Banku Polskiego.
Prezes NBP jest powoływany przez Sejm na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na 6-letnią kadencję. Jest on przewodniczącym Rady Polityki Pieniężnej i Zarządu NBP. Osoba pełniąca funkcję Prezes NBP nie może być Prezesem nie dłużej niż 2 kolejne kadencje.

Prezes NBP nie może być członkiem żadnej partii , Związku Zawodowego , nie może prowadzić działalności gospodarczej, zarobkowej , z wyjątkiem działalności naukowej .


Zadania Prezesa NBP :

1/ Jest prezesem Zarządu Banku.

2/ Przewodniczy Radzie polityki Pieniężnej.

3/ Przewodniczy Komisji Nadzoru Bankowego.

4/ Reprezentuje bank na zewnątrz.

5/ Jest szefem wszystkich pracowników NBP


Kiedy wygasa kadencja Prezesa NBP :

- jeżeli minie 6 lat kadencji,

- kiedy zrezygnuje z funkcji,

- śmierć ,

- kiedy zostanie odwołany .

Prezes może być odwołany, kiedy ciężka choroba nie pozwala mu prowadzić mu obowiązków zawodowych, kiedy Trybunał Stanu zakaże mu zajmowania stanowisk kierowniczych lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych, kiedy zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione przestępstwa.


2. Rada Polityki Pieniężnej

Rada Polityki Pieniężnej wybierana jest na jedną kadencję , która wynosi 6 lat.

W skład Rady Polityki Pieniężnej wchodzi Prezes jako Przewodniczący i dziewięciu członków, powoływanych po trzech przez Prezydenta, Sejm i Senat.

Członkowie Rady Polityki Pieniężnej podobnie jak Prezes NBP nie mogą prowadzić działalności gospodarczej , należeć do Związku Zawodowego . Nie można ich odwołać . Mandat wygasa podobnie jak mandat Prezesa NBP.

Zadaniem Rady Polityki Pieniężnej jest coroczne ustalanie założeń polityki pieniężnej oraz podstawowych zasad jej realizacji. Rada ustala wysokość podstawowych stóp procentowych, określa prowadzenie politykę tj. zasady operacji otwartego rynku oraz ustala zasady i tryb naliczania i utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Zatwierdza plan finansowy banku centralnego oraz sprawozdanie z działalności NBP. Posiedzenia odbywają się raz na miesiąc , pod koniec miesiąca.

W Radzie Polityki Pieniężnej są :



  • Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej

    • Prezes NBP - Leszek Balcerowicz

  • Członkowie Rady Polityki Pieniężnej

    • Jan Czekaj

    • Dariusz Filar

    • Stanisław Nieckarz

    • Marian Noga

    • Stanisław Owsiak

    • Mirosław Pietrewicz

    • Andrzej Sławiński

    • Halina Wasilewska-Trenkner

    • Andrzej Wojtyna

Zadania Rady Polityki Pieniężnej (szczegółowe) :
1/ Ustala wysokość stóp procentowych w NBP.

2/ Ustala zasady i stopy rezerwy obowiązkowej banków i wysokość jej oprocentowania .

3/ Określa górną granicę zobowiązań wynikającą z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów zagranicznych, instytucji bankowych i finansowych.

4/ Zatwierdza plan finansowy NBP oraz sprawozdanie z działalności NBP.

5/ Przyjmuje roczne sprawozdanie finansowe NBP.

6/ Ustala zasady operacji otwartego rynku .

Dopisek

7/ Ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej,

8/ składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego,
3. Zarząd Rady Polityki Pieniężnej .

Zarząd składa się z Przewodniczącego oraz 6-8 Członków, w tym 2 wiceprezesów .

Zarząd jest powoływany i odwoływany przez Prezydenta RP na wniosek Prezesa NBP.

Dopisek „Zarząd kieruje działalnością NBP. Jego podstawowym zadaniem jest realizacja uchwał Rady Polityki Pieniężnej, uchwalanie i realizowanie planu działalności NBP oraz wykonywanie zatwierdzonego przez Radę planu finansowego, a także realizacja zadań z zakresu polityki kursowej i systemu płatniczego.”



Zadania Zarządu NBP ( szczegółowe) :

1/ Realizacja zadań z zakresu polityki kursowej.

2/ Prowadzenie okresowej oceny obiegu pieniądza i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego.

3/ Nadzór operacji otwartego rynku .

4/ Uchwalanie planu finansowego i działalności NBP.

5/ Ocenianie funkcji systemu bankowego.

6/ Określanie zasady gospodarki funduszami NBP.

7/ Określanie zasady polityki kadrowej i płatniczej NBP.

8/ Opracowywanie bilansu obrotów płatniczych państwa zagranicą.

9/ Uchwalanie prowizji i opłaty bankowej stosowanej przez NBP oraz ustalanie ich wysokości.



II. Czynności operacji bankowych
Prawo bankowe wyróżnia 2 grupy czynności bankowych :
1. Wykonywanie tylko i wyłącznie czynności sensustrikte zalicza się :
a) przyjmowanie wkładów na każde żądanie lub po nadejściu oznaczonego terminu i prowadzenie rachunków tych wkładów ,

b) prowadzenie innych rachunków bankowych,

c) udzielanie kredytów bankowych,

d) przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych,

e) udzielanie i potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie i potwierdzanie akredyty,

f) emisja bankowych papierów wartościowych,

g) wydawanie instrumentu pieniądza elektronicznego .
2. Wykonywanie czynności bankowych pod warunkiem, że bank je wykonuje :

a) udzielanie pożyczek pieniężnych,

b) udzielanie poręczeń,

c) operacje czekowe i wekslowe,

d) wydawanie kart płatniczych i dokonywanie operacji przy ich użyciu,

e) terminowe operacje finansowe,

f) zbywanie i nabywanie wierzytelności pieniężnych,

g) przechowywanie papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych.

h) wykonywanie czynności zleconych związanych z emisją papierów wartościowych,

i) prowadzenie skupu i sprzedaży wartości dewizowych ,

j) pośrednictwo w dokonywaniu przekazów pieniężnych oraz rozliczeń w obrocie dewizowym.
Rodzaje operacji bankowych:
- operacje czynne inaczej aktywne,

Polegają one na wykorzystaniu kapitału własnego bądź obcego w określone przedsięwzięcia dochodowe ( np. kredyty bankowe, pożyczki, zakupy obcych papierów wartościowych , factoring, lokaty międzybankowe czynne, gwarancje bankowe) .


- operacje bierne inaczej pasywne,

Polegają na pozyskiwaniu kapitału obcego bądź zwiększaniu kapitału własnego w celu wykorzystania tego kapitału w operacjach czynnych ( np. lokaty bankowe, lokaty między bankowe bierne przyjęte, emisja własnych papierów wartościowych, kredyty refinansowe z Banku Centralnego .


- operacje pośredniczące inaczej usługowe,

Wykonywane są na rachunek, ryzyko na zlecenie klienta ( np. prowadzenie rachunków bankowych, prowadzenie bankowych rozliczeń pieniężnych, dworactwo banku, zarządzanie aktywami, wydawanie czeków, wynajmowanie skrytek sejfowych )



"Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank Polski. Przysługuje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza."
Konstytucja RP (Art. 227,  ust.1)








©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna