Wybrane regulacje prawne z zakresu prawa pracy dotyczące bezpieczeństwa I higieny pracy, z uwzględnieniem



Pobieranie 153,49 Kb.
Strona4/4
Data14.02.2018
Rozmiar153,49 Kb.
1   2   3   4

Podstawowe zasady ewakuacji z obiektów.

Bezpieczna ewakuacja ludzi z obiektów jest możliwa przy zachowaniu odpowiednich warunków techniczno-budowlanych dla dróg ewakuwacyjnych i elementów wystroju wnętrz, określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 z dnia 15 czerwca 2002 r.) oraz ustaleniu przedsięwzięć ewakuacyjnych. Ewakuację z budynku należy podjąć po ocenie przez kierującego akcją ratowniczą (zarządzającego obiektem), czy rzeczywiście istnieje taka potrzeba.

Podstawowym obowiązkiem wszystkich osób przebywających w budynku w przypadku powstania zagrożenia, jest współpraca oraz bezwzględne podporządkowanie się poleceniom kierującego akcją ratowniczą, który do czasu przybycia jednostek Państwowej Straży Pożarnej musi zorganizować ewakuację ludzi i mienia. Osoby nie biorące udziału w akcji ratowniczej powinny ewakuować się najkrótszą oznakowaną drogą ewakuacyjną poza strefę objętą pożarem lub na zewnątrz budynku.

Wszyscy uczestniczący w ewakuacji, a w szczególności organizujący działania ewakuacyjne powinni pamiętać że :



  • w pierwszej kolejności ratuje się zagrożone życie ludzkie – ewakuację rozpoczyna się od tych pomieszczeń (lub stref), w których powstał pożar lub które znajdują się na drodze rozprzestrzeniania się ognia oraz z tych pomieszczeń (lub stref), z których wyjście lub dotarcie do bezpiecznych dróg ewakuacji może być odcięte przez pożar, zadymienie lub inne zagrożenie,

  • zabronione jest wykorzystywanie dźwigów (wind) do celów ewakuacji – ewakuację z wyższych kondygnacji należy prowadzić klatkami schodowymi,

  • należy wyłączyć dopływ prądu do pomieszczeń i stref objętych pożarem,

  • należy usuwać z zasięgu ognia wszelkie materiały palne, cenne urządzenia, walory itp.,

  • należy przeciwdziałać panice wśród ludzi przebywających w budynku, wzywając do zachowania spokoju, informując o drogach ewakuacji oraz roztaczać opiekę nad potrzebującymi pomocy,

  • w przypadku odcięcia dróg ruchu dla pojedynczych osób lub grupy ludzi, należy niezwłocznie dostępnymi środkami, bezpośrednio lub przy pomocy osób znajdujących się na zewnątrz odciętej strefy powiadomić kierującego akcją ratowniczą,

  • osoby odcięte od dróg wyjścia, a znajdujące się w strefie zagrożenia, należy zebrać w pomieszczeniu najbardziej oddalonym od źródła zagrożenia i w miarę posiadanych środków i istniejących warunków, ewakuować z zewnątrz przy pomocy sprzętu przybyłych jednostek Państwowej Straży Pożarnej,

  • wchodząc do pomieszczeń lub stref silnie zadymionych, przyjmować pozycję pochyloną (jak najbliżej podłogi) oraz zabezpieczać drogi oddechowe prostymi środkami (np. zmoczonym w wodzie materiałem),

  • podczas przechodzenia przez silnie zadymione odcinki dróg ewakuacyjnych należy poruszać się wzdłuż ścian, aby nie stracić orientacji co do kierunku ruchu,

  • nie należy otwierać bez koniecznej potrzeby drzwi do pomieszczeń, które mogą być objęte pożarem, ponieważ nagły dopływ powietrza sprzyja gwałtownemu rozprzestrzenianiu się ognia – otwierając drzwi do takich pomieszczeń należy chować się za ich ościeżnicę,

  • nie można dopuszczać do blokowania w pozycji otwartej drzwi wyposażonych w samozamykacze,

  • po zakończeniu ewakuacji osób należy sprawdzić, czy wszyscy opuścili poszczególne pomieszczenia – przy niezgodności stanu osobowego i podejrzenia, że ktoś pozostał w zagrożonej strefie, należy natychmiast fakt ten zgłosić jednostkom ratowniczym przybyłym na miejsce akcji i przeprowadzić ponowne sprawdzenie pomieszczeń w budynku.



Skutki ekonomiczne niewłaściwych warunków pracy.
Koszty następstw nieodpowiednich warunków pracy ponoszą zarówno osoby fizyczne, przedsiębiorstwa, jak i sektor publiczny, gdyż urazy spowodowane wypadkami zwiększają zapotrzebowanie na różne jego usługi, np. usługi służby zdrowia. W efekcie końcowym koszty te obciążają wszystkich obywateli jako podatników oraz jako konsumentów. W rezultacie wypadki powodują znaczne straty w gospodarce, których wysokość według szacunków Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy w Bilbao w „starych” krajach członkowskich UE wynosi od 2,6 do 3,8% PKB. Według szacunków Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego (CIOP-PIB) w Polsce koszty niewłaściwych warunków pracy wynoszą od 17,4 do 21,75 mld zł, co stanowi od 1,7 do 2,1% PKB. Aspekty ekonomiczne kształtowania warunków pracy mogą być analizowane zarówno na poziomie makroekonomicznym, jak i mikroekonomicznym. Prowadzone analizy powinny uwzględniać zarówno koszty wynikające z nieodpowiednich warunków pracy, jak i koszty działalności prewencyjnej. Istotną rolę ogrywają ekonomiczne stymulatory poprawy warunków pracy, funkcjonujące głównie w formie zróżnicowanej składki na ubezpieczenie wypadkowe.
Dla przedsiębiorstw koszty nieodpowiednich warunków pracy stanowią dodatkowe koszty produkcji, które mogą wpływać na ceny wyrobów i usług. Na koszty te, zgodnie z normą PN-N-18004:2001, składają się m.in. koszty: ubezpieczenia wyrażone w składkach na społeczne ubezpieczenie wypadkowe, wypadków przy pracy i zdarzeń potencjalnie wypadkowych, chorób zawodowych, świadczeń z tytułu pracy w warunkach szkodliwych i uciążliwych, zwiększonej absencji chorobowej spowodowanej warunkami pracy, obniżonej wydajności pracy i jakości produkcji, które w efekcie powodują zaburzenia toku produkcji i podrażają jej koszt, a ponadto pogarszają wizerunek firmy.
Koszt składki na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawowy składnik kosztów bhp w przedsiębiorstwie. Dzięki tej składce pracujący mają zapewnione ze strony ZUS świadczenia pieniężne i wybrane świadczenia rzeczowe w razie zaistnienia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. W związku z wprowadzeniem w życie z dniem 1 kwietnia 2006 r. zróżnicowanej składki na ubezpieczenie wypadkowe na poziomie przedsiębiorstwa znacznie wzrosła jej rola w ogólnych kosztach bhp w przedsiębiorstwie. Koszty wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych stanowią istotny składnik kosztów nieodpowiednich warunków pracy.

SZKOLENIA BHP
Obowiązek szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. (Dz. U. 2004 nr 180, poz. 1860 z późn. zm.). Za działalność szkoleniową w tym zakresie odpowiedzialni są pracodawcy.

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikowi odbycie, odpowiedniego do rodzaju wykonywanej pracy, szkolenia, w tym przekazanie mu informacji i instrukcji dotyczących zajmowanego stanowiska pracy lub wykonywanej pracy.

Szkolenie może być organizowane i prowadzone przez pracodawców lub, na ich zlecenie, przez jednostki organizacyjne uprawnione do prowadzenia szkoleniowej w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na podstawie przepisów o systemie oświaty.

S

zkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzone są jako:


  • szkolenie wstępne,

  • szkolenie okresowe.

Szkolenie wstępne jest przeprowadzane w formie instruktażu według programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk i obejmuje:

  • szkolenie wstępne ogólne (instruktaż ogólny) – dla wszystkich nowo zatrudnionych pracowników, studentów odbywających u pracodawcy praktykę studencką oraz uczniów szkół zawodowych zatrudnionych w celu praktycznej nauki zawodu. Instruktaż ogólny prowadzi pracownik służby bhp lub osoba wykonująca u pracodawcy zadania tej służby albo pracownik wyznaczony przez pracodawcę posiadający zasób wiedzy i umiejętności zapewniające właściwą realizację programu instruktażu.

  • szkolenie wstępne na stanowisku pracy (instruktaż stanowiskowy) przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub pracodawca, jeżeli osoby te posiadają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenia zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Szkolenie okresowe odbywają:

  1. osoby będące pracodawcami oraz inne osoby kierujące pracownikami, w szczególności kierownicy, mistrzowie i brygadziści,

  2. pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych,

  3. pracownicy inżynieryjno-techniczni,

  4. pracownicy służby bhp i inne osoby wykonujące zadania tej służby,

  5. pracownicy administracyjno-biurowi i inni nie wymienieni w pkt. 1-4, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne albo z odpowiedzialnością w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu, nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach robotniczych, na których występują szczególnie duże zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników, nie rzadziej niż raz w roku.

Szkolenie osób wymienionych w pkt. 1 oraz 3-5 powinno być przeprowadzane w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 5 lat, a w przypadku pracowników administracyjno-biurowych nie rzadziej niż raz na 6 lat.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej ustalił ramowe programy szkolenia wstępnego i okresowego dla wszystkich grup podlegających obowiązkowi szkolenia.

Organizatorzy szkoleń zapewniają:



  1. programy poszczególnych rodzajów szkolenia opracowane dla określonych grup stanowisk;

  2. programy szkolenia instruktorów w zakresie metod prowadzenia instruktażu – w przypadku prowadzenia takiego szkolenia;

  3. wykładowców i instruktorów posiadających zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia;

  4. odpowiednie warunki lokalowe do prowadzenia działalności szkoleniowej;

  5. wyposażenie dydaktyczne niezbędne do właściwej realizacji programów szkolenia;

  6. właściwy przebieg szkolenia oraz prowadzenie dokumentacji w postaci programów szkolenia, dzienników zajęć, protokołów przebiegu egzaminów i rejestru wydanych zaświadczeń


Instruktaż stanowiskowy

Zjawisko niedostosowania nawet najlepiej przygotowanego pod względem teoretycznym i praktycznym specjalisty do funkcji czy stanowiska pracy, które obejmie, wymaga przegrupowania wiadomości i umiejętności ich stosowania do wymagań.

Ponadto zachodzi konieczność doskonalenia lub wręcz wykształcenia nowych umiejętności warunkujących osiągnięcie wysokiej sprawności zawodowej. Okres ten, to okres adaptacyjny. Adaptacja jest to proces przystosowania jednostki do określonych rodzajów działań, opanowania nowych sytuacji, opanowania działań pozwalających rozwiązać zadania wynikające z zakresu pracy czy funkcji. Najczęściej o funkcji adaptacyjnej w nauczaniu pracy mówimy w odniesieniu do nowych pracowników. Obejmuje ona również oświadczonych pracowników, którzy np. zmieniają stanowisko pracy lub jego wyposażenie. Jeśli nawet nowe wyposażenie czy nowe stanowisko pracy nie wymaga dopełnienia posiadanych umiejętności to następuje konieczność przynajmniej częściowego przeorganizowania dotychczasowych doświadczeń zawodowych stosownie do układu czynności.

Potrzeba adaptacji w doskonaleniu zawodowym zachodzi wszędzie tam, gdzie poziom i rodzaj umiejętności wystarcza do obsłużenia stanowiska, ale muszą się te umiejętności odpowiednio przeorganizować, dostosować do rodzaju zadań pracowniczych.

Potrzeba adaptacji występuje wówczas gdy posiadane wiadomości i umiejętności są dostateczne aby po ich przeorganizowaniu w nowe struktury można było wypełnić konkretne czynności rozwiązujące zadania zawodowe. Zdarza się jednak i to dość często, że nowi pracownicy nie posiadają umiejętności niezbędnych do wykonania czynności zawodowych. Wówczas funkcja adaptacyjna połączona jest z wyrównaniem braków.

Nowy pracownik musi więc przyswoić wiedzę praktyczną dopełniającą teorię, a jeśli ujawni się różnica między wiedzą i umiejętnościami posiadanymi a wymaganiami na stanowisku pracy- musi ją wyrównać.

Mówimy wówczas o funkcji wyrównawczej w nauczaniu bezpiecznej pracy. Funkcja wyrównawcza polega na uzupełnieniu umiejętności do poziomu określonego np. wymaganego zwyczajowo. Na przykład z braku odpowiednich kandydatów do pracy, przyjmuje się pracowników bez pełnego wymaganego wykształcenia.

Funkcja ta zawsze występuje w odniesieniu do nauczania bezpiecznej pracy, bowiem żaden program szkolny obejmujący przedmiot bezpieczeństwo i higiena pracy nie zawiera problematyki wiążącej się ze specyfiką tego zagadnienia występującą w danej branży.

Wprowadzenie nowych maszyn i urządzeń, zmiana technologii, wymagają obok przeorganizowania dotychczasowego układu, umiejętności uzupełnieniem go nowymi wiadomościami i umiejętnościami.

Uzupełnianie tego zakresu wiedzy musi zastąpić w każdym procesie nauczanie bezpieczeństwa pracy. Z funkcją wyrównawczą mamy do czynienia wówczas, gdy następuje taka zmiana warunków pracy, że jej wykonanie wymaga uzupełnienia umiejętności i wiedzy pracowników umiejętności do zmieniających się warunków organizacyjnych czy technologicznych. Jest to również często proces uzupełniania wiedzy o istotnych zagadnieniach, często podstawowych z dziedziny bezpieczeństwa pracy bez znajomości, których nie istnieje możliwość wykształcenia umiejętności i nawyków bezpiecznego wykonywania czynności zawodowych.


Tak więc każdy proces nauczania odejmujący problematykę bezpieczeństwa pracy to proces przystosowania pracownika do nowych dla niego, pod względem specyfiki branżowej, informacji lub przystosowanie jego umiejętności do zmieniających się warunków organizacyjnych czy technologicznych. Jest to również często proces uzupełniania wiedzy o istotnych zagadnieniach, często podstawowych z dziedziny bezpieczeństwa pracy bez znajomości, których nie istnieje możliwość wykształcenia umiejętności i nawyków bezpiecznego wykonywania czynności zawodowych.

Punktem wyjściowym więc dla określenia celów tego nauczania jest z jednej strony zasób wiedzy i umiejętności pracownika, z drugiej zaś wymagania stawiane pracownikowi wykonującemu określoną pracę, pełniącemu daną funkcję. Cel ten jest odpowiedzią na pytanie:

- Co pracownik wie i umie w zakresie informacji i umiejętności w dziedzinie bhp?

- Co powinien wiedzieć i umieć, aby wykonywać pracę w sposób bezpieczny na danym stanowisku pracy?

Jeżeli przyjmiemy, że w zakresie kompetencji pracownika na stanowisku roboczym w zakresie bhp jest wykonywanie pracy zgodnie z zasadami bhp, podejmowanie inicjatyw w usprawnianiu organizacji pracy, ocena własnego stanowiska i postulowanie zmian usprawniających bezpieczeństwo pracy, to celem nauczania tego pracownika w dziedzinie bhp powinno być przekazanie wiedzy o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy i ukształtowania umiejętności stosowania ich w praktyce zawodowej. Zakres tej wiedzy powinien obejmować obszary wyrównujące dotychczas posiadaną, a umiejętności kształtować się powinny przez zetknięcie wiedzy teoretycznej z praktyczną rzeczywistością i dokonywanie adaptowania jej do konkretnych warunków pracy przez praktyczne sprawdzenie.

W wyniku działań dydaktycznych realizujących powyższe zamierzenie pracownik na stanowisku roboczym powinien:



  • znać czynniki występujące na stanowisku pracy i w najbliższym otoczeniu, stwarzające zagrożenia dla zdrowia i życia pracownika,

  • posiadać ukształtowane umiejętności bezpiecznych zachowań,

  • wyrażać aktywne postawy zmierzające do poprawy warunków pracy,

  • wykazywać umiejętności usprawniania metod pracy,

  • w toku utrwalania umiejętności drogą ćwiczeń wykształcać nawyki pracy zgodnej z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • opanować rozumienie procesów technologicznych oraz umiejętności posługiwania się wyposażeniem technicznym stanowiska,

  • opanować umiejętności wykonywania rozmaitych operacji w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracy własnej i kolegów,

  • pogłębiać wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania pracy przy zmieniającej się technologii i wynikających z niej zagrożeń,

  • umieć korzystać z dokumentacji technicznej, rysunków roboczych, instrukcji bhp.



INSTRUKTAŻ STANOWISKOWY BHP I JEGO ELEMENTY

I. Przygotowanie procesu nauczania bezpiecznej pracy na stanowisku roboczym

Przed przystąpieniem do przeprowadzenia procesu nauczania bhp. Instruktor powinien dokonać określonych zabiegów mających na celu przygotowanie procesu nauczania.

Celem nauczania bezpiecznej pracy jest wykształcenie w uczącym się takich kwalifikacji zawodowych, które pozwolą mu na wykonywanie pracy w sposób mistrzowski, zgodny z zasadami jej bezpieczeństwa. Przedmiotem nauczania jest określona praca, wchodzące w jej skład operacje.
Określając przedmiot nauczania trzeba ustalić:

- jaka to jest praca,

- jaki jest jej rezultat,

- jaki materiał wyjściowy / surowiec / używany jest do wytworzenia produktów,

- jaki wzór wytworu ma być realizowany i na jakiej podstawie,

- w jakim czasie praca ma być wykonana,

- w jakim miejscu i na jakim stanowisku praca ma być wykonana,

- na jakie elementy / np. operacje / praca powinna być rozłożona,

- jakie zagrożenia istnieją w poszczególnych elementach pracy,

- jakie czynności uboczne i pomocnicze wiążą się z wykonywaniem pracy stanowiącej przedmiot nauczania,

- do jakiego stopnia dokładności, szybkości, pewności należy nauczyć

- jakie szczególne wymogi dotyczące bezpieczeństwa pracy stawiać należy uczącym się.

Przedmiotem nauczania bezpiecznego wykonywania pracy jest nie tylko umiejętność jej wykonania, ale pewna suma wiadomości teoretycznych ściśle z nią związanych.

Etap przygotowania - instruktażu powinien składać się z następujących czynności:

a/ analiza stanowiska roboczego z punktu widzenia występujących zagrożeń i uciążliwości.

b/ opis czynności wraz z określeniem występujących zagrożeń i wskazaniem sposobu zachowania. Przy dokonywaniu analizy i opisu stanowiska, szczególnie trudne elementy procesu technologicznego należy uwzględnić jako elementy dodatkowych ćwiczeń utrwalających prawidłowe nawyki.

c/ przygotowanie wyposażenia stanowiska roboczego odpowiednio do wykonywanego zadania roboczego.

Przy wykonywaniu analizy czynności na danym stanowisku pracy należy uwzględnić:

l. Czynniki natury technicznej / konstrukcja i stan techniczny maszyn i urządzeń, narzędzi, otoczenia /

a/ Cechy i właściwości przedmiotu:

elementy ruchome, luźne, ostre, wystające, kształt, stabilność, stateczność, sztywność, zawartość / tworzywo /, chropowatość powierzchni, nieprzewidziana zmiana położenia przedmiotu, szkodliwe oddziaływanie materiałów, wytrzymałość mechaniczna, cieplna, chemiczna, elektryczna.



b/ Cechy i właściwości środków transportu

różnokierunkowość ruchu, zmienność kierunkowości ruchu, stan techniczny, oznakowanie barwne.



c/ cechy i właściwości maszyn / urządzeń /

samoczynne nieruchomienie, przypadkowe wyłączenie, zmiana położenia przedmiotu, zły stan techniczny, brak urządzeń zabezpieczających, wadliwość urządzeń zabezpieczających, dostosowanie do wygody obsługi.



d/ Cechy i właściwości terenu, pomieszczenia, otoczenie dostępność do transportowanych przedmiotów, stan dróg transportowych, oświetlenie przedmiotu i drogi jego ruchu, tło akustyczne zapewniające odbiór sygnałów, odbłyski światła, mikroklimat umożliwiający wykonanie zadania bez nadmiernego zmęczenia, czystość powietrza, zatrzymanie się spadającego przedmiotu lub zmiana kierunku spadania, przypadkowe usunięcie przedmiotu, stan ochron osobistych, prąd elektryczny, hałas, drgania, przypadkowa niesprawność, awaria.

e/ Cechy i właściwości narzędzi

konstrukcja, stan techniczny, wygoda obsługi, zabezpieczenie przed urazami.

2. Czynniki organizacyjne

dobór środka transportu, zastosowanie uchwytów specjalnych do zaczepiania przedmiotu lub opakowań, tempo i rytm pracy, nadmierna lub niedostateczna jej intensywność, stan dróg transportowych, warunki środowiskowe, dobór pracownika, brak nadzoru, nieznajomość niebezpieczeństwa, ukształtowanie stanowisk pracy i wadliwość ich organizacji, metody pracy i ich zmiana lub wadliwość, samowolne opuszczenie stanowiska przez obsługę, nieprawidłowa zmiana pozycji, niewystarczające przeszkolenie zawodowe i bhp, niedostateczna zdolność adaptacji.

3. Uwarunkowania psychofizyczne

stan zdrowia, łatwe uleganie zmęczeniu, staż pracy, stan emocjonalny, stosunek do pracy, wyszkolenie, przydatność do zawodu, wadliwe właściwości woli i uwagi, wadliwość pracy organów wzroku, słuchu, niedyspozycje fizyczne i psychiczne, niewłaściwy odruch, brak pamięci, przyspieszony lub opóźniony refleks, zręczność, unik świadomy lub nieświadomy.



II. Przebieg nauczania jego fazy i zasady
A. Przygotowanie pracownika do szkolenia

Każde szkolenie powinno się zacząć od wstępnej rozmowy z uczestnikami procesu nauczania. Rozmowa ta powinna zorientować instruktora, mistrza w poziomie wiadomości i umiejętności uczestników w zakresie pracy stanowiącej przedmiot nauczania, co pozwoli instruktorowi dopasować zasób prezentowanej wiedzy do poziomu przygotowania szkolonych oraz wzbudzić zainteresowanie pracownika przedmiotem nauczania. Sposób przeprowadzenia tej rozmowy zależy od szeregu czynników, takich jak:

- ogólny poziom świadomości i umiejętności reprezentowany przez uczestników szkolenia,

- indywidualne cechy poszczególnych słuchaczy, wiek, doświadczenie.

Najskuteczniejszą metodą wprowadzenia uczestników/pracowników w temat szkolenia jest połączenie pogadanki z dyskusją.

W etapie przygotowawczym należy przedstawić przedmiot nauczania. Dzięki temu uczący się uzyska pełne zrozumienie danej pracy, jej celu, nauczenia, podstaw teoretycznych związków z innymi procesami, sposobu wykonania oraz świadomość czego oczekuje instruktor i do czego proces nauczania zmierza.



B. Pokazanie sposobu wykonania danej operacji

Najskuteczniejszy sposób przeprowadzenia pokazu to taki, który prowadzony jest wg następującego schematu:

- pokaz całości,

- pokaz elementów,

- ponowny pokaz całości.
W fazie pokazu całości ukazujemy wraz z objaśnieniem cały proces pracy. Jeśli jest on bardzo skomplikowany, dzielimy go na poszczególne fazy i dokładnie objaśniamy. Przy pokazie całkowitym poszczególne fazy łączymy tak, aby tworzyły jedną całość. Sposób wykonania poszczególnych części powinien być przedstawiony szkolonemu pracownikowi dwukrotnie, niezbyt szybko oraz w sposób zwięzły omówiony.

Tak przeprowadzony pokaz pozwala szkolonemu pracownikowi uzyskać wstępny, ogólny obraz pracy, którą ma w przyszłości wykonać.



Następny etap to pokaz elementowy.

Pokaz fragmentu pracy staje się źródłem:



  • określonej umiejętności,

  • wiadomości o charakterze wykonywanych czynności, sposobie ich wykonania,

  • spostrzeżeń o stopniu trudności i niebezpieczeństwie tkwiącym w pracy.

Pokaz powinien przebiegać wg następującego porządku:

  • pokazanie i określenie wszystkich elementów potrzebnych do wykonania danej operacji tzn. materiałów, narzędzi, maszyn,

  • sposób posługiwania się narzędziem,

  • sposób obsługiwania maszyny,

  • sposób wykonywania danej operacji,

  • sposób posługiwania się przyrządami.

Po przeprowadzeniu pokazu całościowego i fragmentarycznego w celu lepszego utrwalenia przez uczniów materiału należy ponownie dokonać pokazu całości. Instruktor demonstruje cały proces pracy ponownie objaśniając poszczególne elementy. Ta faza pokazu ma na celu powiązanie demonstracji z uzasadnieniem sposobu wykonywania czynności. W ostatniej fazie instruktor powtarza cały proces / bez objaśnień / . Jeżeli jest to proces złożony, pokaz końcowy powtarza kilkakrotnie, stopniowo przyspieszając tempo.


C. Próbne wykonanie zadania przez ucznia pod kontrolą prowadzącego instruktaż
Próbne wykonanie pracy przez instruowanego pod nadzorem instruktora:

1. Wstępna, samodzielna próba wykonania pracy,

2. Wykonanie w zwolnionym tempie poszczególnych fragmentów pracy z jednoczesnym głośnym objaśnieniem wykonywania poszczególnych czynności.

3. Wykonanie poszczególnych fragmentów procesu pracy z jednoczesnym objaśnieniem sposobu wykonywania tych czynności,

4. Ogólny - ponowny pokaz całościowy procesu pracy wraz ze stopniowym przyspieszeniem tempa wykonywanych czynności / od powolnego do normalnego /.
Pierwsze samodzielne wykonanie pracy przez ucznia/pracownika jest wynikiem osiągnięcia celu nauczania i opanowania pracy stanowiącej przedmiot szkolenia. Jeżeli uczący się pomyślnie wykonał tę próbę, to oznacza, iż wyciągnął pełną korzyść z procesu nauczania. Dla instruktora udana próba stanowi dowód, że pokaz i instruktaż zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i kompletny z zastosowaniem właściwych metod dydaktycznych.

Duże znaczenie psychologiczne dla uczącego się ma wyrażenie przez instruktora pochwały i uznania. Staje się to dla nich poważnym bodźcem do dalszego rozwijania aktywności w procesie nauczania pracy. W czasie próbnego wykonywania pracy uczeń z reguły popełnia szereg błędów, które w miarę powtarzania prób znikają. W trakcie pracy ucznia/pracownika, jeżeli nie zachodzi potrzeba, instruktor nie powinien zbyt wcześnie ingerować i dokonywać korekty dostrzeżonych usterek wykonawczych. Ingerencja ta jest wtedy niezbędna, gdy pracownik nie przestrzega podstawowych wytycznych wykonywania pracy, zwłaszcza dotyczących bezpiecznego wykonywania pracy, a także zaleceń mających na celu ułatwienie pracy.

Niezmiernie ważne na tym etapie szkolenia jest zapobieganie powstawaniu szkodliwych nawyków wpływających ujemnie na wynik pracy. Nawyki takie mogą powstawać bardzo szybko, już po kilkurazowym / błędnym wykonaniu pracy, które nie zostało poprawione przez instruktora. W przypadku stwierdzenia u ucznia/pracownika zarysowujących się znacznie odchyleń od prawidłowego wykonywania pracy, instruktor powinien otoczyć go specjalną opieką i dodatkowo przerobić z nim odpowiednie fragmenty procesu pracy.
D. Samodzielna praca

Jeżeli pracownik poczynił wystarczające postępy i potrafi już pod nadzorem zadowalająco wykonać nową czynność, należy mu powierzyć samodzielną pracę do wykonania. Danie pracownikowi możliwości samodzielnej pracy pozwala mu wierzyć we własne siły i umiejętności. Instruktor nie powinien w żadnym przypadku stać obok ucznia/pracownika i w sposób ciągły obserwować jego pracę.

Dyskrecja, ograniczenie interwencji do najbardziej niezbędnych, taktowne i przyjazne odnoszenie się do ucznia/pracownika - to podstawowe zasady postępowania instruktora/mistrza w trakcie szkolenia. Sprzyjają one powstawaniu poczucia pewności siebie pracownika/ucznia.

Trzeba jednak pamiętać, że i na tym etapie kursant musi mieć możność zwrócenia się do określonej osoby z prośbą o wyjaśnienie nasuwających się wątpliwości.



E. Omówienie i ocena przebiegu nauki

Szkolenie pracowników zakłada pełną aktywizację jego uczestników w poznaniu zasad bezpiecznej pracy i nabywania umiejętności usprawnienia stanowiska pracy przez dokonywanie próbnych działań zmniejszających uciążliwość pracy. Celowi temu służą różnorodne metody prowadzenia zajęć, ale przede wszystkim metoda sprawdzianu wiedzy i umiejętności. Zadanie rozwiązywane przez pracowników powinno być wąskie, związane z własnym stanowiskiem pracy, dające możliwość rozumienia potrzeby i istoty usprawnień na stanowisku czyli upraktycznienie całości wiedzy wynikającej z odbytego szkolenia.







1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna