Wsm po zakończeniu zimnej wojny (10-12 lat temu), ale tyczy się też korzeni- między zakończeniem II w. św a zakończeniem zimnej wojny



Pobieranie 288,6 Kb.
Strona1/4
Data19.01.2018
Rozmiar288,6 Kb.
  1   2   3   4

WSM - po zakończeniu zimnej wojny (10-12 lat temu), ale tyczy się też korzeni- między zakończeniem II w. św. a zakończeniem zimnej wojny.

Stosunki międzynarodowe opierały się na grze odrębnych interesów, mających porównywalną siłę państw (era nowożytna). Zawsze była I liga państw, II- występowały jako sojusznicy państw silniejszych i III liga.

I liga- początkowo były to państwa europejskie – Francja, Hiszpania, Anglia, Szwecja, Cesarstwo Niemieckie, z czasem pojawiła się Rosja, Polska, w II poł. XVIII w. Awansowały Prusy, z kolei wypadła Polska itd. Pojawili się nowi- USA, Japonia, w XX w. Chiny.

Przez 3 stulecia trwała gra interesów państwowych, potem z punktu widzenia interesów narodowych państwa. Państwa wchodzą w koalicję. Interes państwa pochodzi od położenia geopolitycznego (poł. geograficznego i politycznego), czyli geografia + to co się dzieje wokół państwa. Do XVII w. Położenie geopolityczne wyznaczały 2 fakty: rozbicie Niemiec (na zach. od Polski nie było silnego państwa) i słabość Rosji (wyzwolona spod panowania tatarskiego), czyli polska w korzystnej sytuacji geopolitycznej. Po I w. św. sytuacja się zmienia- 2 silne państwa w otoczeniu. Sytuacja geopolityczna zmienia się, gdy zmienia się coś wewnątrz państwa. I w. św. zamknęła pewien etap stosunków międzynarodowych, II w. św. nadała stosunkom radykalnie inny charakter- starcia przeciwstawnych problemów ideologicznych i politycznych. Szło o panowanie nad światem, które miało dokonać się w imię określonych ideologii. Starcie 3 ładów ideologicznych: 1- stworzony w Niemczech hitlerowskich- panowanie rasy germańskiej w Europie i sprzymierzonej rasy japońskiej; 2- demokracje zachodnie- wizja świata demokratycznego; 3- Związek Sowiecki- odchodzi od kapitalizmu na rzecz socjalistycznego, komunistycznego społeczeństwa. Zwycięzcami były 2 ideologie: Zachód i Rosja- kontynuacja II w. św. to rywalizacja tych państw. Powstał układ 2-biegunowy. Wyrażał się w 3 właściwościach: 1- dwa mocarstwa były nieproporcjonalnie silniejsze niż jakiekolwiek inne państwa, wszyscy inni wyszli z wojny osłabieni i nie mogli uzyskać nawet suwerenności. Została wynaleziona broń nuklearna potem wodorowa, w latach 60-tych pociski międzykontynentalne; 2- każdy z biegunów był otoczony państwami sojuszniczymi, uzależnionymi. ZSRR narzucił hegemonię Europie Środ-Wsch, Chiny to sojusz bez narzucania, sojusznicy USA robili to dobrowolnie przed strachem przed ZSRR; 3- oba bieguny były zdefiniowane ideologicznie- nie trzeba było być Rosjaninem by popierać ZSRR.

Cecha zimnej wojny- był to konflikt między dwoma blokami. Zimna wojna skończyła się załamaniem ZSRR. W miejsce układu 2- biegunowego pojawił się układ wielobiegunowy- USA, Chiny, Rosja, Indie, Japonia, Unia (nowy element) itd. Świat wrócił do stanu z przed I w. św., ale z dominacją USA (wcześniej nie było dominacji jednego państwa). USA oprócz dbania o swoje interesy potrafi wychodzić na przeciw interesów innych państw.


Przyszłość stosunków międzynarodowych:

  • Koncepcja końca historii- klęska komunizmu oznacza koniec historii, nie pojawią się nowe szanse

  • Samuel Hantington- koniec rywalizacji między systemami ideologicznymi nie oznacza końca rywalizacji w ogóle

  • Brzeziński (Pędziński)- świat będzie zdominowany przez USA

WYKŁAD 2

26.02.2001
Wojna secesyjna.

Koniec XIX wieku przyniósł dominację USA w obu Amerykach.

Od lat 20-tych XX wieku dążenie USA do usunięcia z zachodniej półkuli wpływów krajów Europy. Po wygranej wojnie z Hiszpanią USA pozostawały państwem regionalnym.

Partnerem gospodarczym USA w Europie była Wielka Brytania. Niemcy w swej wojnie przeciw Wielkiej Brytanii rozumiały że odcięcie dostaw od USA ma bardzo duże znaczenie. Rozpoczęły działania za pomocą łodzi podwodnych, co uniemożliwiłoby handel. To sprowokowało USA do włączenia się do wojny w 1917 roku, gdy Niemcy zatopili jeden ze statków USA. Spowodowało to pojawienie się USA na polach bitewnych Francji. W czasie wojny Willson sprecyzował zasady ładu powojennego  po okropieństwach Wojny Światowej, Stany Zjednoczone powinny być jednym z podstawowych składników ładu pokojowego  Liga Narodów (projekt Willsona).

W 1932 ??? wygrywa Roosevelt (4 razy wybierany). Zmarł na początku 4 kadencji. Roosevelt był zwolennikiem zaangażowania się USA w wojnę.

Niemcy solidaryzując się z Japonią wypowiedziały wojnę USA, licząc, że Japonia to samo zrobi wypowiadając wojnę Rosji. W konsekwencji Stany Zjednoczone znalazły się w stanie wojny wbrew wcześniejszym zapewnieniom dawanym społeczeństwu. Stany Zjednoczone urosły w siłę, gdyż od tej pory nie byli uwikłani w działania wojenne, a inni sojusznicy byli wycieńczeni działaniami wojennymi, utracili swe kolonie. W tej sytuacji Stany Zjednoczone były mocarstwem.

USA nie mogły się wycofać już z polityki międzynarodowej, gdyż pojawił się nowy mocarz – Rosja.

W 1946 roku, pan X .....? ogłosił artykuł z wizją paktu amerykańskiego na następne 10 lat (jeśli amerykanie nie powstrzymają komunizmu to będzie się on rozszerzał lawinowo, bez wojny, co może powodować powstanie tak wielkiej potęgi, że stanowiłaby ona zagrożenie dla USA  należy stworzyć doktrynę powstrzymywania. Podjął te działania Truman  Doktryna Trumana.

Pierwsze dwa państwa, gdzie doktryna Trumana została użyta to Grecja i Turcja  pomoc gospodarcza, finansowa i wojskowa, co umożliwiło Turcji przeciwstawienie się upaństwowienia cieśnin Bosfor i Dardanele, a Grecji powstrzymanie partyzantki komunistycznej.

W marcu 1949 roku w Waszyngtonie następuje podpisanie paktu Północnoatlantyckiego (NATO). Pierwotni członkowie to 12 państw z czego 2 znajdowały się po zachodniej części Atlantyki (USA, Kanada), pozostali 10 to : Wielka Brytania, Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, Norwegia, Dania, Islandia, Włochy, Portugalia). Te 12 państw zobowiązało się do wspólnej obrony w momencie zagrożenia jednego z nich. W Traktacie Waszyngtońskim najważniejszy jest artykuł 5  w razie ataku na któregokolwiek członka NATO, inni pomogą mu wszystkimi swoimi środkami dostępnymi.

NATO w polityce amerykańskiej stanowi istotny element strategiczny w czasie zimnej wojny à element stabilizacyjny, ale nie jedyny bo istniał też plan Marshalla - przekazywanie pomocy gospodarczej, ale kraje biorące udział w tej pomocy musiały płacić za nią swoją walutą, ale pieniądze te szły nie dla USA, ale szły dla uzgodnioną pomoc (np. inwestycje) w kraju który brał ta pomoc (pochodzenia).

Doktryna powstrzymywania była globalna. W Europie działała dobrze, ale w Azji działała źle, bo nie pasowała do ich realiów kulturowych i społecznych (oto naród. Który w większości nie chce komunizmu, mniejszość przy pomocy ZSRR i sprzyjających warunkach przejmie władzę). Było to błędne. W Azji (Chiny), rewolucja chińska była tego przykładem. Mimo pomocy USA, władzę przejeli komuniści.

W latach 50-tych to się udało (Korea). Odrzucenie wojsk K. Północnej i komunistycznych sił. Ale już w Indochinach doktryna powstrzymania przegrałaà Konsekwencją tego wieloletnia wojna (przegrana, w 1973 wycofali się). Globalnie jednak ta doktryna sprawdziła się.

Po Zimnej wojnie celem USA jest:

Po prezydenturze Clintona (8 lat) à demokrata. Te lata określiły odpowiedź jaka linia strategiczna ma być zachowana. USA odrzuciły pokusę nowego izolacjonizmu. Można było oczekiwać, że gdy znikło zagrożenie z ZSRR wraz z blokiem wschodnim, USA wrócą do polityki trzymania się na uboczu.

USA nie podjęły próby zniszczenia Rosji.

Partnerska współpraca- uznanie interesów innych państw ( np. Rosja, Białoruś ), ale gdy Rosja przeciwstawiła się rozszerzeniu NATO w latach 90-tych, by Polska, Węgry i Czechy nie przyłączyły się, to jest to złamanie partnerskiej współpracy. USA przeciwstawiły się by Rosja dyktowała co maja inne państwa robić. 13 marca 1999 Polska, Węgry i Czechy weszły do NATO (50 – ta rocznica utworzenia NATO).

Dwojakie interesy: interes gospodarczy narodu amerykańskiego (nie można bogactw USA przeznaczać na pomoc krajom słabo rozwiniętym), a potrzeba utrzymania ładu światowego.

JUGOSŁAWIA

Gdy rozpoczęły się zmiany co do wychodzenia z komunizmu nastąpiły walki między narodowościami: Bośni i Hercegowinie oraz Kosowie. USA wraz z innymi członkami NATO zaangażowały się na Bałkanach. Najpierw udzielając pomoce na przerwanie działań wojennych, a następnie nalotów na wyjście Serbów z Kosowa. Wywołało to krytykę, nawet w krajach NATO. Niemniej jednak warto zastanowić się nad logiką tej nowej doktryny użycia siły. USA naruszyły tu prawo międzynarodowe, bo nie dawało ono do dziś prawa ingerowania, gdy interesy kraju nie zostały bezpośrednio zagrożone. Pojawiła się tu nowa strategia: ze względu na rozmiar działań, zbrodnie przeciwko ludzkości w kraju działań zbrojnych. Ta nowa doktryna jest bardzo kontrowersyjna, bo istnieje tu możliwość ingerencji państwa mocnego w politykę kraju słabszego. W sytuacjach skrajnych, państwa obce mogą użyć siły w obronie ludności maltretowanej, to znaczy gdy suma zbrodni przeciw ludzkości jest bardzo duża, to np. NATO może interweniować.

Ważnym partnerem dla USA jest jednocząca się Europa. Procesy integracyjne (od 1992 zwłaszcza) powodują, że USA maja do czynienia z potężnym partnerem, który staje się zjednoczoną siłą. Mamy tu 2 tendencje USA à odrębne stosunki z poszczególnymi państwami Europy rozwijać.





  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna