Wskazówki dla pacjentów leczonych jodem promieniotwórczym



Pobieranie 43,02 Kb.
Data23.10.2017
Rozmiar43,02 Kb.

INSTRUKCJA A - 1
Leczenie za pomocą jodu promieniotwórczego (jod 131; 131I) pacjentów

z rakiem tarczycy
Informacje dla pacjentów

    1. Ogólne informacje dotyczące leczenia jodem promieniotwórczym 131I

Leczenie za pomocą jodu promieniotwórczego 131I jest jednym, a niekiedy jedynym z możliwych sposobów leczenia chorób tarczycy, w tym raka tarczycy. Jest to metoda powszechnie stosowana na

świecie od kilkudziesięciu lat, względnie bezpieczna dla chorych w porównaniu z innymi formami leczenia onkologicznego.

Celem leczenia za pomocą jodu promieniotwórczego 131I może być:



  • zniszczenie resztek tarczycy pozostałych po leczeniu operacyjnym,

  • ablacja kikutów tarczycy,

  • zniszczenie pozostałych mikroognisk raka w loży tarczycy i węzłach chłonnych,

  • zniszczenie odległych przerzutów raka tarczycy.

W zależności od zaawansowania choroby dzięki podaniu jodu promieniotwórczego 131I u chorych z rakiem tarczycy uzyskać można:



  • poprawę możliwości wykrycia nawrotu choroby,

  • wydłużenie czasu życia bez nawrotu choroby tarczycy,

  • wyleczenie raka tarczycy,

  • zmniejszenie dolegliwości związanych z obecnością raka tarczycy.


Działanie jodu promieniotwórczego 131I

Po doustnym podaniu jod promieniotwórczy 131I szybko wchłania się z przewodu pokarmowego do krwi, a następnie intensywnie gromadzony jest w pozostałościach tarczycy (ewentualnie przerzutach raka tarczycy), a także niektórych innych narządach.

W wyniku działania promieniowania jonizującego emitowanego przez jod promieniotwórczy 131I (głównie beta minus) na komórki tarczycy lub komórki raka tarczycy dochodzi do zahamowania podziałów komórkowych, martwicy komórek i tkanek, a następnie ich stopniowego włóknienia.

Większość promieniowania emitowanego przez jod promieniotwórczy zostanie pochłonięta przez tarczycę chorego. Jednak również inne tkanki w organizmie pacjenta pochłoną pewną dawkę promieniowania. Wpływ tej dawki promieniowania na organizm omówiono w dalszej części Informacji.


Działania niepożądane jodu promieniotwórczego 131I

Leczenie jodem promieniotwórczym 131I jest z reguły dobrze tolerowane przez pacjentów, należy jednak wspomnieć o niektórych jego konsekwencjach.


Wczesne / krótkotrwałe działania niepożądane po podaniu jodu promieniotwórczego (jod 131; 131I) u pacjentów z rakiem tarczycy
- popromienne zapalenie tarczycy objawiające się dyskomfortem na szyi, obrzękiem i/lub bólem szyi; występuje u około 10-20% pacjentów leczonych jodem promieniotwórczym, częściej u pacjentów z dużymi rozmiarami kikutów tarczycy, zwykle pojawia się w pierwszych dniach i ustępuje w okresie do kilku dni po podaniu jodu promieniotwórczego. Popromienne zapalenie tarczycy zwykle nie wymaga leczenia, w razie potrzeby można jednak podać leki przeciwbólowe i/lub inne leki przeciwzapalne (sterydy nadnerczowe);

- popromienne zapalenie ślinianek; występuje u około 30% pacjentów leczonych jodem promieniotwórczym, zwykle pojawia się w pierwszych dniach i ustępuje w okresie do kilku dni po podaniu jodu promieniotwórczego. Popromienne zapalenie ślinianek zwykle nie wymaga leczenia, w razie potrzeby można jednak podać leki przeciwbólowe i/lub inne leki przeciwzapalne (sterydy nadnerczowe);

- popromienne zapalenie błony śluzowej żołądka – objawia się dyskomfortem w nadbrzuszu, wyjątkowo występują wymioty, zwykle pojawia się w pierwszych godzinach po podaniu jodu promieniotwórczego i ustępuje w okresie do kilku dni po podaniu jodu promieniotwórczego

- depresja szpiku kostnego (trombocytopenia / leukopenia) – zależy od wielkości podanej aktywności jodu promieniotwórczego, ryzyko jej wystąpienia rośnie w przypadku obecności przerzutów nowotworowych do kości. Zwykle ma charakter przemijający.


Późne / długotrwałe działania niepożądane po podaniu jodu promieniotwórczego (jod 131; 131I) u pacjentów z rakiem tarczycy
- popromienne zwłóknienie płuc – dotyczy mniej niż 1 % pacjentów z przerzutami nowotworowymi do płuc, szczególnie tych, którzy mają liczne, rozsiane przerzuty wychwytujące jod promieniotwórczy, leczeni są wielokrotnie, dużymi aktywnościami 131I;

- wtórne nowotwory (białaczki i guzy lite) - dotyczy mniej niż 1 % pacjentów, szczególnie leczonych wielokrotnie z użyciem dużych aktywności 131I (z reguły, gdy łączna podana aktywność przekracza 20–30 GBq), występują po kilku latach ( > 5 latach) od podania jodu promieniotwórczego;

- rzadko występuje trwałe uszkodzenie szpiku kostnego;

- rzadko występuje trwałe upośledzenie czynności gonad u mężczyzn (hipo- lub azoospermia), szczególnie narażeni są pacjenci, którzy otrzymali łączną aktywność przekraczającą 14 GBq 131I;

- rzadko występuje przedwczesne wygasanie czynności jajników;



- przewlekłe uszkodzenie ślinianek z suchością w jamie ustnej, zaburzeniami smaku i powonienia występuje u około 10-20% pacjentów po podaniu 131I, częściej po kilkukrotnym leczeniu za pomocą 131I;

- rzadko występuje zespół suchego oka.



Wskazówki dla pacjentów
Instrukcja ta zawiera zasady postępowania przed, w trakcie oraz po leczeniu jodem promieniotwórczym 131I. Są to dodatkowe informacje, które pomogą pacjentowi lepiej zrozumieć wskazówki lekarza. Najlepszym źródłem dodatkowych informacji dotyczących leczenia pacjenta jest lekarz prowadzący -
powinien on udzielić wszystkich niezbędnych wskazówek oraz rozwiać wszelkie wątpliwości.
Wskazówki dotyczące zachowania się pacjenta przed leczeniem jodem promieniotwórczym
Pacjent powinien poinformować lekarza o ciąży lub jej podejrzeniu (np. zatrzymaniu miesiączki), chorobie nowotworowej przebytych chorobach i operacjach.
Wskazówki dotyczące zachowania się pacjenta w trakcie leczeniem jodem promieniotwórczym
Leczenie jodem promieniotwórczym odbywa się na ogół wg. następującego schematu:

  1. Podanie kapsułki diagnostycznej. Zawiera ona radiojod o niewielkiej aktywności niezbędny do wykonania badań oraz wyliczenia dawki terapeutycznej jodu promieniotwórczego 131I.

  2. Podanie kapsułki terapeutycznej zawierającej jod promieniotwórczy 131I.

Przed i po podaniu kapsułek jodu promieniotwórczego 131I należy przez 2 godziny powstrzymać się od jedzenia. Po przyjęciu kapsułki terapeutycznej zalecane jest przyjmowanie zwiększonej do około 2 litrów dziennie ilości płynów (soki, herbata z cytryną, mięta itp.). Wskazane jest żucie gumy lub ssanie kwaśnych cukierków, co powoduje zwiększone wydzielanie śliny. Należy często korzystać z toalety celem uniknięcia zalegania jodu promieniotwórczego w moczu i w kale. Zapobiega to niepotrzebnemu napromieniowaniu pęcherza moczowego i jelit.
Czas pozostania jodu promieniotwórczego w organizmie

Jod promieniotwórczy 131I, który pacjent otrzymuje pozostanie w organizmie jedynie czasowo. Większość jodu, którego nie wychwyci tarczyca zostanie wydalona podczas pierwszych dwu dni po leczeniu. Jod promieniotwórczy opuszcza organizm głównie przez drogi moczowe, ale niewielka ilość wydalana jest też z potem, śliną, stolcem oraz wydychanym powietrzem. Jod promieniotwórczy 131I, który został pochłonięty przez tarczycę odpowiada za korzystny efekt leczniczy. Ilość jodu pochłoniętego przez gruczoł tarczowy szybko zmniejsza się, co oznacza, że możliwość napromieniowania otoczenia leczonego pacjenta maleje w czasie. Jod promieniotwórczy zanika z czasem - jest to część procesu zwanego rozpadem promieniotwórczym. Ilość jodu promieniotwórczego 131I w sposób naturalny zmniejsza się o połowę co około 8 dni.


Narażenie na promieniowanie od jodu podanego pacjentowi
Nie ma dowodów, że narażenie osób z otoczenia pacjenta leczonego jodem promieniotwórczym może być dla nich szkodliwe. Niemniej jednak zawsze należy zapobiegać niepotrzebnemu narażeniu na promieniowanie jonizujące.
Po przyjęciu dawki leczniczej jodu promieniotwórczego chory staje się na pewien czas źródłem promieniowania. Osoby pozostające przez długi okres czasu w niewielkiej odległości od pacjenta są narażone na działanie tego promieniowania, którego charakter jest podobny do dobrze znanego z badań rentgenowskich promieniowania X (np. zdjęcie klatki piersiowej)

Część jodu promieniotwórczego 131I opuści jednak organizm chorego i może skazić inne osoby. Na przykład, jeżeli trochę jodu wydzielanego ze śliną znajdzie się na umywalce podczas mycia zębów, a następnie dostanie się na ręce innego człowieka mówimy o skażeniu promieniotwórczym. Jod ten może z kolei dostać się do wnętrza organizmu innego człowieka wraz ze spożytym pokarmem powodując dodatkowe, z reguły niewielkie napromieniowanie tej osoby.


Wskazówki dotyczące zachowania się pacjenta po leczeniu jodem promieniotwórczym
Chociaż nie ma dowodów, że ilość jodu promieniotwórczego 131I stosowana do leczenia powoduje jakiekolwiek problemy zdrowotne u innych osób jest rzeczą rozsądną, aby podjąć wszelkie kroki w celu zmniejszenia stopnia narażenia. Jeżeli osoba leczona zachowa pewne środki ostrożności podczas pierwszych kilku dni po leczeniu można zredukować lub całkowicie wyeliminować narażenie dla innych.
Oto trzy podstawowe zasady do zapamiętania:


    1. Odległość - im większa odległość od innych osób tym mniejsza dawka promieniowania zostanie przez nie pochłonięta. Niewielki wzrost odległości znacznie zmniejsza narażenie. Należy zatem nie pozostawać w bliskim kontakcie z innymi jeżeli nie jest to konieczne. Zalecenie to dotyczy również kontaktu chorego z całym personelem medycznym.

    2. Czas - narażenie innych osób na promieniowanie zależy od tego jak długo pozostają one w bliskim kontakcie z leczonym pacjentem. Należy zatem starać się ograniczyć do niezbędnego minimum kontakt chorego z innymi osobami.

    3. Higiena - przestrzeganie zasad higieny zmniejsza ryzyko skażenia jodem, który jest usuwany z organizmu chorego. Większość jodu wydalana jest z moczem, dlatego też zaleca się oddawanie moczu w pozycji siedzącej (dotyczy to również mężczyzn) aby zapobiec zanieczyszczeniu skażonym moczem miejsca wokół toalety. Obowiązuje również staranne wytarcie cewki moczowej papierem toaletowym, dwukrotne spłukanie toalety oraz dokładne umycie rąk przed wyjściem. Z powodu wydzielania się jodu również ze śliną i potem zaleca się korzystanie z osobnych sztućców naczyń i pościeli. Po 3 dniach od leczenia obowiązuje również dokładna kąpiel ze starannym myciem głowy.


  1. Najczęściej zadawane pytania



Jakie jest podstawowe zalecenie po terapii jodem promieniotwórczym ?

Pacjent po leczeniu radiojodem nie powinien przebywać w bliskim kontakcie z innymi osobami. Powinien zachować odległość co najmniej jednego metra. Przy tej odległości może pozostać w kontakcie z innymi osobami do dwóch godzin dziennie (przez okres czasu podany w zaleceniu przed wyjściem do domu).


Czy można kontaktować się z ciężarnymi ?

Należy unikać bezpośredniego kontaktu z kobietą ciężarną. W przypadkach koniecznych wskazane jest ograniczenie czasu kontaktu do minimum.


Czy po leczeniu jodem można zajść w ciążę lub zostać ojcem ?

Działanie jodu promieniotwórczego 131I w organizmie pacjenta rozciąga się na okres kilku miesięcy. Przez okres 4 miesięcy należy unikać zachodzenia w ciążę, również unikać ojcostwa. Ze względu jednak na cykl diagnostyczno-terapeutyczny związany z leczeniem raka tarczycy za pomocą jodu promieniotwórczego 131I możemy sugerować znaczne wydłużenie tego okresu (do 1 – 1,5 roku).


Czy po leczeniu jodem można widywać się z dziećmi lub opiekować się nimi ?

Ryzyko dla dzieci jest większe niż dla osób dorosłych dlatego też należy unikać niepotrzebnego kontaktu przez okres o około tydzień dłuższy niż zalecany dla osób dorosłych. Dzieci do dwóch lat powinny pozostawać pod opieką innych osób.


Czy po leczeniu jodem można karmić piersią ?

Jod radioaktywny przedostaje się do mleka matki i pozostaje w gruczołach piersiowych przez długi okres czasu, wobec tego obowiązuje całkowity zakaz karmienia piersią po leczeniu za pomocą jodu promieniotwórczego 131I.


Czy po leczeniu jodem można współżyć ?

Zaleca się ograniczenie kontaktów seksualnych. Wskazane jest spanie w osobnym łóżku najlepiej w oddzielnym pomieszczeniu. Jeśli to niemożliwe łóżko chorego powinno być oddalone minimum 2 metry od łóżka partnera.


Czy można kontaktować się z osobami starszymi (po 60 roku życia) ?
Ryzyko związane z napromienianiem osób starszych jest mniejsze niż u młodszych dorosłych zatem kontakty z tymi osobami nie muszą być tak długo ograniczone.
Czy można przyjmować gości ?

Krótkie wizyty mniej niż 2 godziny nie stanowią żadnego problemu przy zachowaniu odległości 2 metrów. Nie powinny odwiedzać leczonego pacjenta dzieci i kobiety ciężarne.


Czy można chodzić do pracy ?

Pacjent może pracować jeśli tylko charakter jego pracy pozwala mu na zachowanie odległości minimum 2 metrów od współpracowników. Jeżeli ta odległość jest mniejsza od 2 metrów, a kontakt z tą samą osobą w pracy trwa dłużej niż 2 godziny należy skontaktować się z lekarzem kiedy można wrócić do pracy. Pracownicy żłobków, przedszkoli i szkół bezpośrednio po leczeniu jodem nie powinni pracować. Czas powrotu do pracy musi być ustalony przez lekarza.


Czy można pójść do kina, teatru ?

Nie zaleca się udziału w masowych imprezach z powodu bliskiego kontaktu z innymi osobami przez zbyt długi okres czasu.


Czy można korzystać ze środków komunikacji publicznej ?

Przez tydzień po terapii jodem nie powinno się korzystać ze środków komunikacji publicznej dla podróży trwających więcej niż 2 godziny. Jeśli dłuższe podróże są nieuniknione pacjent powinien zająć miejsce jak najdalej od innych pasażerów. Jeśli korzysta z taksówki powinien zająć miejsce z tyłu i po przeciwnej stronie od kierowcy.


Czy podczas pobytu w oddziale i podczas leczenia za pomocą jodu promieniotwórczego 131I można posiadać własną odzież i urządzenia elektroniczne ?

Podczas pobytu w szpitalu pacjenci mogą posiadać własną odzież. W naszym oddziale na okres leczenia za pomocą jodu promieniotwórczego 131I pacjent otrzymuje odzież szpitalną, zatem własna bielizna nie jest skażona i można ją będzie używać po powrocie do domu. Podobnie nie ograniczamy możliwości zabierania ze sobą wszelkich przedmiotów jakie mogą być potrzebne podczas pobytu w szpitalu, również urządzeń elektronicznych (telefony komórkowe, tablety, komputery osobiste).

Ze względu na obowiązujące przepisy będziemy jednak prosili o czasowe pozostawienie przywiezionych przedmiotów w szpitalu w przypadku ich skażenia (jednak nie ma żadnej potrzeby ich wyrzucania).

Szczegółowe informacje dotyczące postępowania z prywatnymi rzeczami zostaną udzielone przed leczeniem.


Jak mam zachować się w przypadku nagłej hospitalizacji ?

Pacjent powinien poinformować o leczeniu pomocą jodu promieniotwórczego 131I lekarza przyjmującego okazując mu kartę informacyjną przebytej terapii.



Zalecenia do domu:


    1. W miarę możliwości przebywać w wydzielonym pomieszczeniu.;

    2. W kontaktach z innymi domownikami zachowywać odległość minimum 1 metra, czas kontaktów z odległości poniżej 1 metra ograniczyć do minimum;

    3. Unikać kontaktu z małymi dziećmi i kobietami ciężarnymi;

    4. Zachowywać higienę osobistą (szczególnie ważna jest dbałość o higienę rąk przed przygotowywaniem posiłków);

    5. Dbać o higienę sanitariatów (intensywniej spłukiwać);

    6. Odzież i bieliznę własną używaną w ciągu tygodnia po opuszczeniu oddziału prać w oddzielnym wsadzie.


WAŻNE: Powyższe zalecania odnoszą się jedynie do pierwszych kilku dni po leczeniu. Lekarz lub pielęgniarka poinformuje Panią (Pana) jak długo należy przestrzegać tych zaleceń.



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna