Wielkości wartościowe w agregacji



Pobieranie 188,3 Kb.
Strona1/2
Data01.02.2018
Rozmiar188,3 Kb.
  1   2

WYKŁAD I


Makroekonomia bada gospodarkę jako całość. Posługuje się wielkościami agregatowymi, czyli tworzonymi drogą łączenia, sumowania na szczeblach mikro.

Może to być: wielkość produkcji w kraju (suma całej produkcji krajowej), bezrobocie.


Wielkości ekonomiczne mogą być w postaci:

- zasobów – w ekonomii uchwycona w danym konkretnym momencie czasu, np. stan zapasów na dany dzień,

- strumieni – wielkość ekonomiczna badana w określonym wymiarze czasowym – wielkości odnoszące się do produkcji.

Wielkości wartościowe w agregacji – sumujemy ceny produktów. Istnieje jednak ryzyko w sumowaniu z powodu inflacji, która zmienia te wartości, mimo np. tego samego poziomu produkcji.

Wtedy stosuje się ujęcia nominalne i realne.



  1. Nominalne ujęcie wielkości – w cenach bieżących z roku, w którym produkcja była wytwarzana.

  2. Realne ujęcie wielkości – wyrażone w cenach pochodzących z roku przyjętego za podstawowy lub bazowy.


Główne problemy (cele) makroekonomiczne:

  1. Wysoki poziom produkcji i stały jej wzrost przy jak najlepszym wykorzystaniu posiadanych czynników produkcji.

  2. Jak najwyższy poziom zatrudnienia i minimalizacja poziomu bezrobocia.

  3. Stabilność cen – niedopuszczanie do zjawisk inflacyjnych, utrzymanie inflacji na jak najniższym poziomie. Deflacja – powszechny spadek cen, jest równie szkodliwy, związany jest z osłabieniem gospodarki, kryzysem gospodarczym. Dla gospodarki korzystny jest niewielki poziom inflacji.

  4. Zrównoważone stosunki z zagranicą wyrażające się w zrównoważonym bilansie płatniczym.

Dla realizacji tych celów używa się polityki fiskalnej, monetarnej, przy pomocy narzędzi makroekonomicznych.


RACHUNEK DOCHODU NARODOWEGO obejmuje z jednej strony omówienie różnych wielkości makroekonomicznych, przy pomocy których wyrażamy wielkość wytworzonej w kraju produkcji, a z drugiej strony sposoby pomiaru tejże produkcji, efekty działalności gospodarczej.
ZAŁOŻENIA:

1/ współczynnik RDN mieści się w systemie SNA, jako system rachunkowości narodowej. W systemie tym do dochodu narodowego wlicza się zarówno efekty działalności w sferze materialnej, jak i niematerialnej (dobra materialne i usługi),


2/ obejmuje tylko wartość dóbr i usług wytworzonych w sektorze formalnym, rejestrowanym. Sektor nieformalny – „szara strefa” nie rejestrowana, nie jest wliczana ani ujmowana w rachunku dochodu narodowego oraz nie wliczany jest również SEKTOR POZARYNKOWY – tu nie dochodzi do wymiany, to jest to, co wytwarzamy sami sobie (remonty, ogródki działkowe), wytwarza się pewne dobra, które nie podlegają wymianie,
3/ wszystkie wielkości odnoszą się do jednego roku.

MIARY I SPOSÓB MIERZENIA WIELKOŚCI



PKB – Produkt Krajowy Brutto

PNB – Produkt Narodowy Brutto

PNN – Produkt Narodowy Netto

DOCHÓD NARODOWY

PNB – Produkt Narodowy Brutto


  1. PKB jest miarą wartości wytworzonej produkcji w danym kraju przez podmioty funkcjonujące w danym kraju bez względu na to, kto jest ich właścicielem.

Możemy go obliczać trzema sposobami:

  1. zsumowanie wartości wytworzonych dóbr i usług

  2. sumowanie dochodów otrzymywanych przez gospodarstwa domowe z tytułu świadczenia usług przez czynniki produkcji,

  3. suma wydatków na dobra i usługi.

Powinny dać tę samą wartość. Poprzez zsumowanie wszystkich dóbr i usług niektóre dobra byłyby sumowane wiele razy. Żeby tego uniknąć stosuje się sumowanie dóbr finalnych albo wartości dodane.

DOBRA FINALNE to dobra nabywane przez ostatecznego użytkownika. Mogą być dobrami konsumpcyjnymi lub inwestycyjnymi (maszyny, urządzenia) nabywane przez przedsiębiorstwa, producentów. Wszystkie dobra nabywane przez gospodarstwa domowe są dobrami finalnymi.

DOBRA POŚREDNIE to dobra, które stanowią nakład w kolejnym procesie produkcyjnym.

WARTOŚĆ DODANA – przyrost wartości w wyniku konkretnego procesu produkcyjnego. Możemy ją obliczyć odejmując od wartości produktu, jego ceny, wartość nakładów zakupionych z zewnątrz rzeczowych czynników produkcji. W praktyce obejmuje ona koszty pracy, zysk i amortyzację.
Obliczając PKB sumujemy ceny dóbr finalnych lub wartości dodanych.
SPOSÓB 1
Cena sprzedaży Zużycie pośrednie Wartość dodana

ZBOŻE 4,00

Zużycie pośrednie 0,00

Wartość dodana 4,00
MĄKA 6,50

Zużycie pośrednie 4,00

Wartość dodana 2,50
CHLEB 10,00

Zużycie pośrednie 6,50

Wartość dodana 3,50
RAZEM WARTOŚĆ GLOBALNA 20,50

RAZEM ZUŻYCIE POŚREDNIE 10,50

RAZEM WARTOŚĆ DODANA 10,00
20,50 – 10,50 = 10,00
SPOSÓB 2

Suma dochodów otrzymywanych przez gospodarstwa domowe związane ze świadczeniem usług z czynników produkcji:

- dochody z pracy (wynagrodzenia)

- procenty, zyski z kapitału

- dochody z najmu
- nie wlicza się dochodów transferowych (renty, emerytury)
SPOSÓB 3

Sumowanie wydatków na zakup dóbr konsumpcyjnych i inwestycyjnych


Y = K + I + G + Nex

K – dobra konsumpcyjne

I – dobra inwestycyjne

G – wydatki rządu (przeznaczone na zakup dóbr i usług) nie wlicza się płatności transferowych

Nex – różnica między exportem a importem
PKB wyrażone jest w cenach czynników produkcji i cenach rynkowych.

PKB w cenach rynkowych to wartość PKB w cenach czynników produkcji powiększony o podatki pośrednie i pomniejszony o subsydia.


Podatki dzielą się na podatki pośrednie (zawarte w cenach towaru VAT, akcyza) i bezpośrednie (płacone są od dochodów, płac, spadków, darowizn).


  1. PRODUKT NARODOWY BRUTTO – jest sumą dochodów otrzymywanych przez obywateli danego kraju bez względu na miejsce powstawania tych dochodów.

PNB = PKB powiększonemu o dochody netto z tytułu świadczenia usług przez czynniki produkcji za granicą.




  1. PRODUKT NARODOWY NETTO – to PNB – Amortyzacja

  2. DOCHÓD NARODOWY – to PNN wyrażony w cenach czynników produkcji

Nominalny PNB – w cenach, które istniały w roku wytwarzania produktu

Realny PNB – wyrażony w cenach stałych z roku przyjętego za rok bazowy lub podstawowy
Wyrażenie nominalne jest potrzebne do bieżącego gospodarowania, podziału dochodu narodowego.

Wyrażenie realne jest konieczne do badania dynamiki gospodarczej, gdyż istnieje konieczność wyeliminowania inflacji.


DEFLATOR – wskaźnik wrażany w ułamku:
PKB nominalny * 100

PKB realny


Wynik: wartość powyżej 100 – jest to inflacja, np. 120, to jest 20% inflacji
PRZYKŁAD

K = 2.000

I = 700

G = 300


P (podatki) = 150

Nex = - 50

Amortyzacja = 20

D.netto = -70

Subsydia = 0
PKB ceny rynkowe = 2.000 + 700 + 300 – 50 = 2.950 w cenach rynkowych

PKB czynniki produkcji = PKB c.r. – P + sub. = 2.950 -150 = 2.800 w cenach czynników produkcji

PNB = 2.800 + (-70) = 2.730 w cenach czynników produkcji

PNN = PNB i amortyzacja = 2.730 – 20 = 2.710 w cenach czynników produkcji


PNN c.cz.pr. = Dochód Narodowy
REALNY PKB

Delator = PKB nom./PKB realny * 100


120 = 2.400/x *100

120x = 240.000

X = 2.000
PKB realny = 2.000 w roku t+1 (w cenach z roku t)

1.800 w roku t


STOPA WZROSTU (wyrażenie realne)
r = PKB z roku (t+1) – PKB (t) / PKB (t) = 2.000 – 1.800 / 1.800 = 200 / 1.800 = 1/9 * 100% = 100/9% = 11% (około)

PKB jako miernik oceny jakości życia – wskaźnik PKB w przeliczeniu na jedną osobę – jest to statystyczna ilość dóbr i usług na jednego mieszkańca.


Kierunki krytyki PKB jako miernika oceny jakości życia:

  • PKB jest miarą tylko sektora formalnego, nie bierze pod uwagę strefy szarej i sektora pozarynkowego, nie jest więc miarodajny w określaniu poziomu jakości życia, nie mówi o strukturze rzeczowej wytworzonej produkcji,

  • Zubożenie przez substytucję – oznacza to, że otrzymujemy coś w postaci dóbr i usług, co jest kosztem np. zanieczyszczenia środowiska,

  • PKB per capita nie informuje o podziale dochodu narodowego,

  • PKB jest wielkością obliczoną w skali 1 roku, natomiast warunki jakości życia nie są skutkiem 1 roku, ale wielu lat, wielu pokoleń.

  • Jakość życia jest w dużym stopniu niemierzalna.

M I E R N I K I




  1. Dobrobyt Ekonomiczny Netto (DEN) – opracowali amerykańscy naukowcy w latach 70 –tych. Koryguje PKB o tzw. „PLAGI”, jak również uwzględnia wartość dóbr publicznych, wartość produkcji pozarynkowej, czystych dóbr publicznych, jak i wartość czasu wolnego. Nie wlicza się efektów strefy szarej.

  2. Współczynnik rozwoju społecznego HDI – wypracowywany przez agendę ONZ-tu – UNDP – program narodów zjednoczonych ds. rozwoju. Raporty rozwoju społecznego – zawierają wskaźniki, między innymi właśnie HDI, poza tym wskaźniki ubóstwa, długości życia.

HDI jest wskaźnikiem syntetycznym. Jest sumą:

- przeciętnej trwania życia w momencie urodzin,

- poziom wykształcenia – umiejętność czytania, pisania, edukacji

- PKB per Capita wyrażony wg parytetu siły nabywczej. Wyraża się go wg kursu walutowego, albo parytetu siły nabywczej.

PKB w Polsce : liczbę ludności = np. 2.000,-

Sprowadzamy do wspólnej waluty, np. wg kursu dolara np. 600 $

Parytet siły nabywczej (ang. PPP) – 1 dolar w różnych krajach ma różną siłę nabywczą. Koryguje się go o siłę nabywczą waluty np. 1 dolara wg USA, więc w Polsce 600 $ x 2 = 1.200 $
W Z R O S T I R O Z W Ó J G O S P O D A R C Z Y
Pojęcia:

WZROST – przyrost zasobu dóbr konsumpcyjnych i produkcyjnych odzwierciedlających się we wzroście realnego PKB (produkujemy coraz więcej). Miarą dynamiki wzrostu jest stopa wzrostu dochodu narodowego jako relacja przyrostu dochodu narodowego w roku (t+1) do dochodu narodowego w roku (t).


PKB 2005 – PKB 2004 / PKB 2004
ROZWÓJ GOSPODARCZY –miara uwzględniająca oprócz wzrostu gospodarczego, aspekty jakościowe dotyczące wytworzonej produkcji, warunki wytwarzanej produkcji, jej podziału, lepsze technologie.
Czynniki wzrostu gospodarczego Czynniki produkcji

Kraje o wysokim wzroście gosp.: ziemia

- klimat umiarkowany kapitał

- brak narażenia na ataki praca


Ziemia była ważnym czynnikiem wzrostu gospodarczego. Obecnie czynniki ziemia, zasoby naturalne odgrywają znacznie mniejszą rolę w krajach wysoko rozwiniętych. O rozwoju zaczęły decydować inne czynniki.

W krajach słabo rozwiniętych czynnik ziemia przesądza o możliwościach rozwoju (woda, wyżywienie ludności dla zaspokojenia podstawowych potrzeb). Warunki, zasoby naturalne są decydującymi czynnikami.


Siła robocza – czynnik pracy jest ważny pod względem jakości, wykwalifikowanej, wykształconej siły roboczej. Jest na niskim poziomie jako kapitał intelektualny z powodu zbyt niskiego wykształcenia.
Praca – kapitał intelektualny, społeczny – współpraca w grupie, odpowiedzialność

Kapitał rzeczowy i finansowy – powiększanie kapitału drogą inwestycji finansowanych z oszczędności. Większe oszczędności w krajach bogatych, stąd większa możliwość inwestowania, oszczędności prywatne, państwowe, zagranica – pożyczki zagraniczne.


ŚWIATOWY KRYZYS ZADŁUŻENIOWY – 2 tys. mld dolarów – ogólne zadłużenie światowe, Polska 40 mld dolarów. Państwa nie są w stanie spłacać zadłużenia.
ZAGRANICZNE INWESTYCJE BEZPOŚREDNIE – polegają na wybudowaniu za granicą przedsiębiorstwa od podstaw lub wykupieniu pakietu kontrolnego dużego przedsiębiorstwa za granicą, wykupieniu całości istniejącego przedsiębiorstwa.
BARIERY WZROSTU GOSPODARCZEGO

  1. Instytucjonalna – niedorozwój instytucji – zbyt słabe lub zbyt silne państwo, korupcja, łapownictwo, niewłaściwe stosunki własnościowe

  2. Strukturalne – niewłaściwe struktury gospodarcze, nadmierny rozwój gałęzi, niedorozwój komunikacji, bankowości,

  3. Siły roboczej – brak wykwalifikowanej, wykształconej siły roboczej

  4. Surowcowa – import-export surowców, bariery ilościowe, jakościowe, cła,

  5. Ekologiczna – zdegradowane środowisko naturalne, zakaz stosowania pewnych technologii, co przyczynia się utrudnieniu rozwoju gospodarczego.

Strategia rozwoju w 1992 roku – SZCZYT ZIEMI- określono TRWAŁY ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ (podtrzymujący):

„aby tak prowadzić działalność gospodarczą by jak najlepiej zaspokajać potrzeby ludzi obecnie żyjących, ale nie kosztem zaspokojenia potrzeb generacji następnej”.
WYKŁAD 26.03.2006 R.

Budżet państwa to plan finansowy, zawierający planowane wydatki i dochody państwa. Ustalany jest na 1 rok po zatwierdzeniu przez władzę ustawodawczą staje się aktem najwyższej rangi (ustawą).


Budżet pełni funkcje:

1) f i s k a l n ą - polega na gromadzeniu dochodów budżetowych pochodzących głównie z podatków, umożliwiających utrzymanie aparatu państwowego oraz realizację określonych zadań

2) r e d y s t r y b u c y j n ą - umożliwia dokonywanie własnej dystrybucji (podziału), zmian w podziale dochodu narodowego, niwelowanie różnic dochodów grup społecznych, wspomagania warstw najuboższych, niwelowanie różnic w poszczególnych regionach kraju, zwolnienia podatkowe, renty, emerytury, zasiłki

3) s t y m u l a c y j n a - polega na oddziaływaniu dochodów i wydatków budżetowych państwa na życie społeczne i gospodarcze państwa. Polityka stymulacyjna wykorzystywana jest w walce z bezrobociem.


DOCHODY BUDŻETOWY – podstawowe źródło: podatki, cła, dochody z prywatyzacji przedsiębiorstw, opłaty skarbowe, sądowe, notarialne.
PODATKI: przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne świadczenie pieniężne pobierane przez państwo na podstawie przepisów prawa.

Dwie grupy podatków:



    • DOCHODOWE – bezpośrednie, płacą podmioty gospodarcze, osoby indywidualne od osiągniętych dochodów, przedsiębiorstwa – podatki o charakterze liniowym, CIT, przedsiębiorcy płacą jedną stawkę podatkową w Polsce 19%, podatki od osób fizycznych, indywidualnych, zbudowane na zasadzie progresji podatkowej. Oznacza to, iż wyższe dochody obniżane są wyższą stopą opodatkowania,

    • POŚREDNIE – VAT, podatek od wartości dodanej. Wprowadzony w 1954 r. we Francji po raz pierwszy, w Polsce od 5 lipca 1993 r. – zastąpił podatek obrotowy, zawarty jest w cenie i jest bardzo pewnym źródłem dochodów. Stale rośnie. Skala podatków pośrednich w Polsce 22%, 7%, 0%, zwolnione.

WYDATKI BUDŻETU PAŃSTWA

Mają tendencję do wzrostu. Od pewnego czasu utrzymują się na stałym poziomie. Gdy planowane wydatki są wyższe od planowanych przychodów – powstaje deficyt budżetowy.

Sposoby pokrywania deficytów budżetowych:



    • kredyty bankowe od banków komercyjnych,

    • finansowanie przez bank centralny

EFEKT WYPIERANIA LUB WYPYCHANIA opisuje zjawisko zmniejszania się inwestycji prywatnych (popytu inwestycyjnego na wskutek wzrostu stóp procentowych w bankach komercyjnych w związku z zaciąganiem kredytów przez budżet dla pokrycia deficytu budżetowego).


ZACIĄGANIA DŁUGU PUBLICZNEGO – dług – całkowita kwota zadłużenia rządu w formie należnej zapłaty z tytułu sprzedanych papierów wartościowych Skarbu Państwa w celu pokrycia deficytu budżetowego. Obligacje mogą kupować banki, instytucje, osoby fizyczne, stajemy się wierzycielami rządu udzielając pożyczki.

Rząd spłaca z obligacji odsetki z naszych podatków. Dług publiczny nie powinien przekroczyć 60% PKB, w Polsce nie powinien przekroczyć 3% PKB.


DEFICYT BUDŻETOWY powiększa się poprzez:

    • dodatkowe drukowanie pieniądza, które powinno być związane ze wzrostem wartości dóbr i usług, a nie może być produkowaniem pustego pieniądza

    • zaciąganie kredytu w bankach zagranicznych.

POLITYKA FISKALNA – realizowana jest przez budżet państwa. Polega na użyciu przychodów i wydatków budżetu państwa dla osiągnięcia celów przyjętych w politykę społeczno-gospodarczą. Przychodów poprzez ich zmniejszenie, tj. ulgi podatkowe, zwolnienia podatkowe. Od strony wydatków budżetowych: subsydia, dochody dla najbiedniejszych osób wpływają na wspomaganie gospodarki.


W Y K Ł A D 9.4.2006 r.
NARZĘDZIA POLITYKI FISKALNEJ służą do rozbudzenia wzrostu gospodarczego.
Podatki to polityka fiskalna. Państwo może oddziaływać na pożądane kierunki rozwoju gospodarczego poprzez swoje wydatki: finansowanie inwestycji, budowy dróg, autostrad, budownictwo mieszkaniowe, dotacje przedsiębiorstw następuje wtedy spadek bezrobocia.

Również poprzez kształtowanie struktury przychodów może realizować cele gospodarcze (obniżenie podatków np.)


Przez politykę pieniężną rozumie się użycie podaży pieniądza dla realizacji określonych celów gospodarczych. Wiąże się z kontrolą podaży pieniądza. Podmiotem tej polityki jest BANK CENTRALNY. W Polsce to NBP, w USA – Bank Rezerwy Federalnej (FED).
W warunkach swobodnego przepływu siły roboczej, kapitałów, w Unii Europejskiej powstał projekt wspólnej waluty. Dlatego powstała konieczność Centralnej Bankowości.

I etap to w 1994 roku – Europejski Instytut Monetarny we Frankfurcie. Jego zadaniem było przygotowanie do powstania Europejskiego Banku Centralnego i Europejskiego Systemu Banków Centralnych. Ten bank rozpoczął działalność w początkowym okresie unii monetarnej, tj. unia monetarna od 1.1.1998 r. , Bank – 1.06.1998 r.


Jest jeden Europejski Bank Centralny, który wchodzi w skład Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC). System tworzą banki centralne krajów członkowskich należących do strefy EURO (kraje 15-tki poza Wielką Brytanią, Danią i Szwecją).

Polski bank uczestniczy w pracach na zasadzie obserwatora.


Bank Centralny jest odpowiedzialny za:

    • kształtowanie i realizację polityki pieniężnej Unii

    • utrzymywanie rezerw dewizowych krajów członkowskich i zarządzanie nimi

    • czuwanie nad sprawnym funkcjonowaniem systemu płatniczego, jak i instytucji kredytowych i finansowych.

Nie podlega mu:

    • kontrola instytucji ubezpieczeniowych

Pierwszym bankiem centralnym w 1668 roku był bank w Szwecji. Jednak rzeczywisty rozwój wiąże się z powstaniem w 1694 roku banku centralnego Anglii.

Trzeci bank centralny powstał w roku 1800 – bank we Francji.

W Polsce pierwszy bank, to Bank Emisyjny powstały w 1828 roku pod zaborem rosyjskim. Został zamknięty w 1885 r.


Proces tworzenia centralnych banków w Europie zakończono w 1928 roku. Funkcje tych banków (początkowo emisyjnych) zaczęły się do siebie zbliżać.

Po kryzysie (1929-1933) zaczęło kształtować się oblicze banków, rozpoczęły aktywnie realizować politykę finansową, spełniać swoje funkcje i oddziaływać na gospodarkę.

FUNKCJE BANKU CENTRALNEGO
- e m i s y j n a - ma prawo emitować pieniądze (wyłączność), reguluje obieg pieniądza gotówkowego w gospodarce, zgodnie z potrzebami, utrzymanie odpowiedniej wielkości zapasu emisyjnego banknotów, monet, zapewnianie stałych dostaw do banków komercyjnych w odpowiednich nominałach, sortowanie, selekcja, wycofywanie zużytych znaków pieniężnych,
- k s z t a ł t o w a n i e i r e a l i z a c j a p o l i t y k i p i e n i ę ż n e j - stosowanie różnych narzędzi będących w dyspozycji banku.
- z a r z ą d z a n i e r e z e r w a m i d e w i z o w y m i - łącznie z rządem współdziała w kształtowaniu kursu walutowego oraz realizuje politykę dewizową państwa.
- o d d z i a ł y w u j e n a s y s t e m b a n k o w y w gospodarce, tzw. „bank banków”, jest ostatnią instytucją kredytującą banki komercyjne,
- czuwa nad sprawnym funkcjonowaniem rozliczeń płatniczych w gospodarce,

- prowadzi rozliczenia na rzecz rządu, obsługa budżetu państwa, rachunku bieżącego budżetu,


NIEZALEŻNOŚĆ BANKU CENTRALNEGO – ma być niezależny od rządu, ma być jednostką anatomiczną. Bank Centralny nie może finansować deficytu budżetowego, nie może kupować rządowych obligacji, udzielać kredytów państwu. Bank powinien samodzielnie podejmować decyzje, nie powinien podlegać krótkookresowym celom rządu.
STABILNOŚĆ główny cel banku centralnego. Osiągnięcie i utrzymanie stabilności to również cel Europejskiego Banku Centralnego. Poza tym, ma wspierać gospodarkę unijną pod warunkiem nie naruszania celu podstawowego.
Cel ten określony jest konstytucyjnie w Konstytucji z 6.IV.1997 r. – NARODOWY BANK POLSKI ODPOWIADA ZA WARTOŚĆ PIENIĄDZA.
W Unii stabilność oznacza, że istnieje sytuacja, że w średnim okresie, przeciętny roczny wzrost cen nie będzie przekraczał 2% poziomu inflacji mierzonej w postaci zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych 2% HICP.

Lepsza jest niewielka inflacja, niż deflacja, czyli ogólny spadek cen, bo jest to czynnik demobilizujący dla gospodarki.


Wysokość stóp procentowych wpływa na popyt. Im niższe stopy procentowe, tym wyższy popyt inwestycyjny.
NARZĘDZIA BANKU CENRALNEGO:

    • administracyjne

    • stopy % banku centralnego

    • operacje otwartego rynku

    • refinansowanie banków

Cała polityka pieniężna opiera się na założeniach:



    1. w długim okresie czasu występuje względnie stała relacja między wielkością podaży pieniądza, a wielkością popytu (wydatków) na dobra i usługi,




    1. Bank Centralny może skutecznie kontrolować podaż pieniądza i tym samym wpływać na wielkość popytu na dobra i usługi,




    1. W rezultacie działania mechanizmu rynkowego w gospodarce, kształtując podaż pieniądza, można w ostatecznym rachunku oddziaływać na kształtowanie ogólnego poziomu cen, wykorzystujemy relacje: popyt-podaż-cena.

NARZĘDZIA ADMINISTRACYJNE:




    • REZERWA OBOWIĄZKOWA – Bank Centralny ustala obowiązującą we wszystkich bankach rezerwę obowiązkową. Ustala się ją procentowo w stosunku do wkładów. Kwota rezerwy gromadzona jest na rachunkach bankowych w BC, może być oprocentowana, ale nie musi. Część rezerwy jest przeznaczona na pogotowie kasowe w banku.

Rezerwa służy płynności bankowej, można nią wpływać podnosząc stopę – obniżamy możliwości kredytowe banku.
KREACJA PIENIĄDZA BANKOWEGO

Bank centralny zajmuje się emisją pieniądza, banki komercyjne – kreują. Kreacja to pieniądz bezgotówkowy, związany z działalnością kredytową banku, kwota przewyższająca wkłady.



Ograniczenie kreacji to STOPA REZERW OBOWIĄZKOWYCH.
m =
Współczynnik kreacji to liczba, przez którą należy pomnożyć wielkość wkładu pierwotnego, aby otrzymać ogólną wielkość kreacji pieniądza M.

M- wartość ogólnych wkładów

Wp – wkład pierwotny
Jeżeli bank centralny podwyższa stopy procentowe, to działa przeciwinflacyjnie, gdy obniża – uwalnia środki na kredyty.
Bank kształtuje następujące stopy procentowe:


    • stopę redyskontową

    • stopę lombardową

    • stopę depozytową

    • stopę referencyjną.

Obecnie oprocentowanie wynosi:



    • kredyt lombardowy 5,5%

    • redyskonto weksli 4,25%

    • oprocentowanie lokat banków w NBP 2,5%

    • stopa operacji otwartego rynku 7 dniowych – 4%




    • dyskonto weksli (średnie w 20 największych bankach) 11,52%

STOPA REDYSKONTOWA – dyskonto wiąże się z wekslem, na którym dłużnik zobowiązuje się w określonym czasie spłacić kwotę pożyczki. Związane jest kredytem krótkoterminowym. Odsprzedawanie weksla i kupowanie go przez bank, przed terminem realizacji, za kwotę mniejszą – kwota pomniejszenia to dyskonto.

Bank komercyjny może otrzymać kredyt z banku centralnego za pomocą odsprzedaży weksli. REDYSKONTO to wykup przez bank centralny od banków komercyjnych przed terminem jego realizacji. Bank potrąca wtedy stopę redyskontową.

Refinansowanie to wspomagania potencjału kredytowego banku. Nie każdy weksel będzie przyjęty. Jedynie weksle o wysokim stopniu zabezpieczenia „pierwszorzędne” związane z obrotem towarowym o terminie wymagalności 3 miesiące.

STOPA LOMBARDOWA – wiąże się z kredytem lombardowym, wyznacza maksymalny koszt pozyskania pieniądza w banku centralnym przez banki komercyjne.
STOPA DEPOZYTOWA – określa oprocentowania środków na rachunkach banków komercyjnych w banku centralnym.
STOPA REFERENCYJNA – określa minimalną rentowność siedmiodniowych bonów pieniężnych NBP sprzedawanych w ramach operacji otwartego rynku. Obecnie wynosi 4%.
Kredyty:

-redyskontowy,

-lombardowy,

-depozytowy

-referencyjny;

wspomagają działalność banków komercyjnych.


KREDYT LOMBARDOWY udzielany jest pod zastaw papierów wartościowych: bonów skarbowych, obligacji skarbowych, pierwszorzędnych weksli przedsiębiorstw. Wykaz tworzy bank centralny. Wielkość kredytu to 70-80% wartości zastawionych papierów, są zwykle krótkoterminowe.
KREDYT REFINANSOWY na rachunku otwartym. Stosowane to jest tylko wówczas, gdy bank handlowy realizuje zadania o bardzo ważnym znaczeniu gospodarczym wspomaganych przez państwo.
OPERACJE OTWARTEGO RYNKU polegają na zakupie lub sprzedaży przez bank centralny papierów wartościowych wyemitowanych przez instytucje publiczne (np. bony skarbowe, obligacje rządowe, komunalne) oraz instytucje prywatne (obligacje przedsiębiorstw i inne papiery dłużne).

Bank centralny tworzy wykaz papierów dopuszczonych do operacji otwartego rynku. Poprzez takie operacje bank ściąga pieniądze z rynku, gdy jest ich za dużo, sprzedaje, gdy będzie brakowało płynności finansowej na rynku.







  1   2


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna