Święci w opinii dzieci w okresie młodszym szkolnym i wczesnej adolescencji



Pobieranie 133,26 Kb.
Strona1/4
Data27.04.2018
Rozmiar133,26 Kb.
  1   2   3   4



Święci w opinii dzieci w okresie młodszym szkolnym i wczesnej adolescencji.



I Pojęcie świętości w religioznawstwie1, w Biblii, w teologii i duchowości katolickiej.

  1. Pojęcie świętości w religioznawstwie.

Na podstawie badań prowadzonych w religioznawstwie możemy stwierdzić, że religia jest faktem uniwersalnym tak w aspekcie historycznym jak i geograficznym. Zawsze towarzyszyła i towarzyszy istnieniu ludzkiemu i jest z nim związana. Jest odrębna od wszelkich fenomenów kulturowych i psychicznych chociaż jest z nimi organicznie związana.2

Nauki religioznawcze dowodzą, że człowiek od początku swych dziejów odczytywał siebie i otaczającą go rzeczywistość zarówno w wymiarze tego co święte (sacrum), jak i tego co świeckie (profanum). Święte było zawsze uważane za coś co przekraczało świeckie, było inne niż świeckie. Święte : Bóg, bóstwa widziane było jako źródło i racja bytu tego co świeckie. Święte mogło być uobecniane przez świeckie, ale zawsze było widziane jako inne, tajemnicze, budzące trwogę i fascynację zarazem. Dlatego wszystkie fenomeny świata np. błyskawice, burze, ogień i byty świata np. słońce, lasy, góry, rzeki, planety, gwiazdy i zwierzęta mogły otrzymywać przymiot świętości, który miał swe źródło w Świętym. Wszystko także co człowieka otaczało, jego dzieła, okoliczności życiowe mogły otrzymywać przymiot świętości pod warunkiem, wyłączenia ich z użytku świeckiego i przeznaczenia do służby Świętemu. W różnych religiach wyróżnić możemy : święte czasy, miejsca, liczby, słowa, czynności, stany życia, społeczności i struktury społeczne.3 Według religioznawców wrażliwość na wymiar świętości bytu i życia stanowił podstawę dla kształtowania kultury, ładu życia ludzkiego zarówno jeśli chodzi o wymiar osobisty jaki i społeczny.



  1. Pojecie świętości w Biblii.

Pismo święte to zbiór ksiąg, które wierzący Żydzi i chrześcijanie uważają za święte i kanoniczne tzn. zobowiązujące, normatywne dla wiary i religijnego życia. Sobór Watykański II przypomniał, że zajmuje ono w Kościele szczególne miejsce, jest „najwyższą regułą wiary” (DV 21), utwierdzeniem jej, pokarmem duszy i czystym źródłem życia duchowego. Wezwał do otwarcia się na skarb Pisma Świętego. „W świętych bowiem księgach Ojciec, który jest w niebie, z wielką miłością wychodzi swoim dzieciom naprzeciw i rozmawia z nimi” (DV 21).

Bóg w Starym Testamencie objawił się jako święty, absolutnie transcendentny, inny. Świętość jako istotny przymiot Jahwe wyróżnia Go od bóstw i bogów narodów pogańskich. W pieśni chwały jaką Izraelici uwielbiali Boga po cudownym przejściu przez morze tak wyrażali swój zachwyt nad Jego wielkością i transcendencją : „Któż jest pośród bogów równy Tobie, Panie, w blasku świętości, któż Ci jest podobny, straszliwy w czynach, cuda działający !” (Wj 15, 11). Bóg jest „Świętym” Izraela, z tego względu, Jemu należy się cześć i chwała.4 W psalmach niejednokrotnie brzmi hymn na cześć świętego Boga : „Wielki jest Pan na Syjonie i wyniesiony ponad wszystkie ludy. Niech wielbią imię Twoje wielkie i straszliwe : ono jest święte” (Ps 99, 3). Świętość czyni Jahwe nieporównywalnym z innymi bóstwami : „Nikt tak święty jak Pan, prócz Ciebie nie ma nikogo, nikt taką Skałą jak Bóg nasz” (1 Sm 2,2). Do Boga świat najwyższych bytów – aniołów zwraca się z trzykrotnym wołaniem : „Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów. Cała ziemia pełna jest Jego chwały” (Iż 6, 3). Z jednej strony świętość Jahwe budzi grozę, (kto Go zobaczy musi umrzeć)5 a z drugiej strony uobecnia się pośród swojego ludu w swej niezmierzonej łaskawości, miłości i miłosierdziu. „Miłowałem Izraela, gdy jeszcze był dzieckiem (...) Ja uczyłem chodzić Efraima, na swe ramiona ich brałem; oni zaś nie rozumieli, że troszczyłem się o nich. Pociągnąłem ich ludzkimi więzami a były to więzy miłości. Byłem dla nich jak ten, co podnosi do swego policzka niemowlę – schyliłem się ku niemu i nakarmiłem go”. (Oz 11, 1-4). Możemy stwierdzić, że w swojej istocie świętość jest właściwa tylko Jahwe, ale wszystko co ma związek z Nim również możemy nazywać świętym. W tym znaczeniu święte są miejsca gdzie Jahwe się uobecnia i objawia.6 To co człowiek ofiaruje Bogu, staje się święte np. ofiary lub inne dary, kapłani jako osoby, które Mu służą 7 a nawet cały Naród Wybrany jako kapłański jest święty8 .

W Nowym Testamencie nadal świętość związana jest z Bogiem, ale zwraca szczególną uwagę na uobecnienie się świętości Boga w Jezusie Chrystusie, w Jego Kościele i w ludziach wierzących. Chrystus jest świętym Boga. Jego świętość związana jest z jego boskim pochodzeniem, z obecnością w Nim Ducha Świętego. Dzięki Jezusowi Chrystusowi jedynemu Pośrednikowi między Bogiem i człowiekiem oraz działaniu Ducha Świętego świętość może stać się udziałem wierzących. Zostali oni uświęceni przez ofiarę na krzyżu i mają udział w tej świętości poszczególni wierzący i cała wspólnota Kościoła (nowego Ludu Bożego). Zgodnie z otrzymanym darem, wszyscy ochrzczeni powinni żyć święcie. Stali się oni uczestnikami nowego życia w Chrystusie.


  1. Świętość w duchowości i teologii katolickiej.

Teologia chrześcijańska a w szczególności katolicka na podstawie danych biblijnych i Tradycji Kościoła, pojecie świętości wiąże z Trójjedynym Bogiem, który w stosunku do stworzenia jest transcendentny, ale jednocześnie bliski i obecny szczególnie dzięki Jezusowi – Słowu Wcielonemu. O świętości można mówić tylko wtedy, kiedy uznaje się Świętego Boga, który w swojej transcendencji jest Inny niż całe stworzenie. Bóg jednak przez stworzenie i zbawcze dzieło Chrystusa w mocy Ducha Świętego daje ludziom udział w swojej świętości oraz powołuje do przyjęcia i rozwoju tego daru.

Do wszystkich swoich uczniów kieruje Jezus Chrystus te słowa : „Bądźcie doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz Niebieski” (Mt 5,48). Chrześcijanin obdarzony wielką godnością dziecięctwa Bożego i darem łaski Bożej powinien swoim postępowaniem świadczyć o Chrystusie. Starać się poznać i umiłować Boga oraz szczerze i ofiarnie kochać bliźnich. Chociaż każdy posiada w sobie skłonność do zła, to jednak ma możliwość dzięki nadprzyrodzonej pomocy Ducha Świętego przezwyciężyć grzech i wytrwać w dobrym. Różne są drogi realizowania tego powszechnego powołania do świętości zależnie od otrzymanych uzdolnień i podjętych w życiu obowiązków. Wszyscy zarówno duchowni jak i świeccy, małżonkowie i osoby samotne, zdolni do pracy i złożeni chorobą są w stanie osiągnąć coraz większą miłość Boga i przyczynić się do zbawienia braci. Jeżeli podejmują z wiarą i ufnością swoje codzienne obowiązki, modlą się, pracują, służą bliźnim, dają dobry przykład, łączą swoje cierpienia z ofiarą Jezusa to realizują otrzymane od Boga powołanie do świętości.9

Kościół jest wspólnotą łączącą wszystkich zjednoczonych w Chrystusie10 : żyjących na ziemi stanowiących Kościół pielgrzymujący, zmarłych dopełniających pokuty w czyśćcu – Kościół cierpiący oraz zbawionych w niebie czyli Kościół triumfujący. Wszyscy należący w różnej mierze do Kościoła (pielgrzymującego, cierpiącego i triumfującego) stanowią w Bogu jedno. Pomagają sobie wzajemnie w sprawach zbawienia. Właśnie to oznacza tajemnicę „świętych obcowania” – żywą łączność i wzajemną pomoc wszystkich uświęconych przez łaskę Bożą. Ci, którzy są jeszcze na ziemi w Kościele pielgrzymującym – podtrzymują i pogłębiają wzajemną jedność poprzez uczestnictwo we Mszy świętej, modlitwę i dobre uczynki. Tego obcowania, tej niezwykłej jedności nie przerywa nawet śmierć. Osoby, które zmarły a były nam na ziemi w jakikolwiek sposób bliskimi, po śmierci nie przestają nas kochać. Jeżeli już doszli do Boga ich miłość jest doskonalsza, mocniejsza, wierniejsza, bardziej nam pomocna. Jeśli nie osiągnęli jeszcze celu i oczyszczają się ze swoich win w czyśćcu oczekują od nas pomocy. Możemy ich wspierać modlitwami i dobrymi uczynkami, ofiarowywanymi za nich odpustami. Modląc się za siebie nawzajem żyjących na ziemi, za zmarłych oraz uciekając się do wstawiennictwa świętych ożywiamy w sobie wiarę w świętych obcowanie. Szczególną i niezastąpioną rolę w świętych obcowaniu ma Najświętsza Maryja Panna, Matka Zbawiciela. Wierzymy, że jest Ona Pośredniczką wszelkich łask. Przez Jej ręce przechodzą na ludzkość wszelkie łaski spływające z zasług Chrystusa. Maryja będąc Matką Jezusa jest także Matką Kościoła. Współdziałała najpełniej ze Zbawicielem. Pierwsza w Niego uwierzyła jako w Syna Bożego, najdoskonalej z ludzi składała wraz ze swoim Synem ofiarę cierpienia na górze Kalwarii. Można powiedzieć, że poprzez łaskę, rodzi nas do życia dzieci Bożych. Nieustannie spełnia wobec nas swoje macierzyńskie orędownictwo.11

Sługa Boży Ojciec święty Jan Paweł II, jeden z największych świętych współczesności, w ciągu 27 lat swojego pontyfikatu wyniósł do chwały ołtarzy wielkie grupy męczenników i wyznawców z wszystkich kontynentów. Ubiegły wiek zapisał wielką martyrologię.12

W Bydgoszczy podczas pielgrzymki do Polski w 1999 r. papież mówił : „Oni wszyscy [męczennicy XX wieku – przyp. A.S.] dali świadectwo wierności Chrystusowi pomimo przerażających swoim okrucieństwem cierpień. Krew ich spłynęła na naszą ziemię i użyźniła ją na wzrost i na żniwo. Wydaje ona owoc stokrotny w naszym narodzie, który wiernie stoi przy Chrystusie i Ewangelii. Trwajmy nieustannie w jedności z nimi. Dziękujmy Bogu, że zwycięsko przeszli przez trudy : „Bóg (...) doświadczył ich jak złoto w tyglu i przyjął ich jak całopalną ofiarę” (Mdr 3,6). Oni stanowią dla nas wzór do naśladowania, z ich krwi winniśmy czerpać moce do codziennej ofiary, jaką mamy składać Bogu z naszego życia. Są dla nas przykładem, byśmy tak jak oni odważnie dawali świadectwo wierności Krzyżowi Chrystusa.13 W innym dniu, tej samej pielgrzymki podczas Mszy świętej kanonizacyjnej bł. Kingi w Starym Sączu wołał : „Święci nie przemijają, święci wołają o świętość”14.

Jan Paweł II wyrażał wówczas konieczność tworzenia takich środowisk, które sprzyjałyby dążeniu do świętości – „Co zrobić, – pytał papież - aby dom rodzinny, szkoła, zakład pracy, biuro, wioski i miasta, w końcu cały kraj stawały się mieszkaniem ludzi świętych, którzy oddziałują dobrocią, wiernością nauce Chrystusa, świadectwem codziennego życia, sprawiając duchowy wzrost każdego człowieka ?”15 Aby odpowiedzieć na to pytanie należy wpatrywać się w przykłady życia świętych i błogosławionych. Ci wszyscy niezwykli ludzie dawali świadectwo, byli odważni i nie ukrywali „pod korcem światła swojej wiary”, w ich sercach zagościło i rozwijało się pragnienie świętości, które kształtowało ich prywatne życie i wpływało na kształt całych społeczności, narodów.16

Papież Jan Paweł II pisał w Liście do Rodzin o niezastąpionej w tym względzie roli rodziny, która „znajduje się pośrodku wielkiego zmagania między dobrem a złem, między życiem a śmiercią, między miłością a wszystkim, co jest jej przeciwieństwem”17. Rodzina ma być Bogiem silna, powinna wyzwolić siły dobra, których źródło znajduje w Chrystusie. Ta Boża moc ma stać się „własnością wszystkich rodzin”. Gdy tak się stanie, rodzina jako wspólnota życia i miłości będzie kolebką ludzi świętych. Jan Paweł II zwracał uwagę na potrzebę wielkiej troski o rodzinę i umiłowania życia rodzinnego nawet za cenę wyrzeczeń i ofiar. „Proszę – wołał Ojciec Święty – wszystkich moich Rodaków : niech polska rodzina dochowa wiary Chrystusowi ! Trwajcie mocno przy Chrystusie, aby On trwał w was ! Nie pozwólcie, aby w waszych sercach, w sercach ojców i matek, synów i córek zagasło światło Jego świętości. Niech blask tego światła kształtuje przyszłe pokolenia świętych, na chwałę imienia Bożego !(...) Bracia i siostry nie lękajcie się chcieć świętości ! Nie lękajcie się być świętymi ! Uczyńcie kończący się wiek i nowe tysiąclecie erą ludzi świętych”18. Dalej papież naucza, że świętość można realizować na drodze zarówno dziewictwa jak i małżeństwa przeżywanego w jedności z Chrystusem. (por. FC 27) Wskazuje na niezastąpioną wartość macierzyństwa i ojcostwa biologicznego jak i duchowego.(FC 23, 25) Należy jednak nieustannie starać się o „sprawy Pana na tym świecie” (por. 1 Kor. 7, 32), o zachowanie harmonii między wyznawaną wiarą a własnym życiem : „dzisiejszy świat potrzebuje świętości chrześcijan, którzy w zwyczajnych warunkach życia rodzinnego i zawodowego podejmują swoje codzienne obowiązki; którzy pragnąc spełniać wolę Stwórcy i na co dzień służyć ludziom, dają odpowiedź na Jego przedwieczną miłość. Dotyczy to również takich dziedzin życia jak polityka, działalność gospodarcza, społeczna i prawodawcza (por. CHL 42) . Święci nie przemijają a to co stanowi siłę, która opiera się przemijaniu to miłość Boga i bliźnich.

Przekazywanie tej zachęty wielkiego papieża Jana Pawła II młodemu pokoleniu, aby pragnęli świętości, nie lękali się jej oraz wskazywanie wspaniałych wzorów świętości uważam za ważne zadanie wychowawcze rodziny, szkoły, Kościoła. Wciąż rosnąca przestępczość wśród młodzieży a nawet dzieci budzi refleksje, że brakuje im atrakcyjnych, wartościowych ludzi, którzy dla młodych byliby wzorami postępowania. A przecież Kościół to rodzina niezliczonych świętych i błogosławionych. Trzeba jednak zadawać sobie trud przedstawiania świętych jako istot z „krwi i kości”, którzy tak jak zwyczajni ludzie przeżywali swoje słabości, trudności życiowe a nawet kryzysy i upadki moralne. Potrafili jednak otworzyć się na moc Boga i kochać Go nade wszystko. Dzięki Niemu umieli zwyciężyć samych siebie, stać się darem dla bliźnich. Młodzi ludzie nierzadko nie chcą być święci, bo święty kojarzy im się z kimś, kto jest nudny, staroświecki, nie ma energii. Wówczas należy otworzyć się na szczery dialog i pozwolić młodzieży na wypowiedzenie krytycznych uwag. Z serdecznością, w sposób atrakcyjny ukazywać żywe, nadal aktualne wzorce świętych, aby mogli się z nimi zaprzyjaźnić. Wydaje się ważne wykorzystanie zaciekawienia dziecka czy młodego człowieka osobą swojego patrona. Szkoda, że rodzice, którzy nadali imię świętego swojemu dziecku bardzo rzadko próbują je z nim zaprzyjaźnić.19 Poznawanie życiorysów świętych, ich zmagań na drodze świętości ma niezastąpione zadanie zwrócenia każdego człowieka ku Bogu. Święci zachęcają nas, wstawiają się za nami i wspierają nas oraz uczą zwyciężać zło, abyśmy doszli wraz z nimi do celu wędrówki życiowej - szczęśliwej wieczności.



II Opis próbki badanej grupy dzieci.

Badania przeprowadzałam w 300 tys. mieście wojewódzkim, wśród uczniów szkoły podstawowej będących w młodszym wieku szkolnym – klasa III oraz wczesnej adolescencji – klasa V. Wśród badanych dzieci z klas III 25 to chłopcy a 26 dziewczynki. W klasach V nieco więcej badanych dzieci to dziewczynki. Dzieci w klasach trzecich w zdecydowanej większości odznaczają się kulturą osobistą. Wychowawcy klas jedynie u niewielkiej grupy dzieci stwierdzają trudności w nauce i zachowaniu. Wyróżniające i zadowalające jest u większości dzieci przygotowanie do zajęć i aktywność na zajęciach. W klasach V wychowawcy zauważyli powiększające się grono rodzin zaniedbujących edukację i wychowanie dzieci. Zjawisko to wcale nie dotyczy tylko i wyłącznie rodzin patologicznych, o niskim poziomie intelektualnym. Wręcz przeciwnie – rodzice są wykształceni i dobrze sytuowani. Z drugiej strony częściej niż w latach poprzednich – pojawiają się rodziny, w których dba się o właściwy i wszechstronny rozwój dziecka między innymi poprzez kształcenie zainteresowań i zdolności. Wielu uczniów uczęszcza na różnorodne zajęcia dodatkowe kształcące w zakresie języków obcych, w dziedzinach artystycznych – muzyka, plastyka, sportowych. Uczniowie pochodzą z różnych rodzin, bardzo dobrze i średnio sytuowanych oraz mających wyraźne trudności materialne gdzie jedno lub oboje rodziców nie pracuje. Zdarzają się dzieci, które wzrastają w rodzinach patologicznych. ( 2 rodziny patologiczne w klasach III i także 2 w klasach V). O ubożeniu wielu rodzin świadczy fakt pobierania stypendiów finansowych przez znaczny odsetek rodzin. (12 rodzin w klasach III oraz 8 rodzin w klasach V). Ponadto wzrasta odsetek uczniów z rodzin niepełnych i rozbitych, które nie wypełniają prawidłowo swojej funkcji wychowawczej. ( W klasach III 8 rodzin niepełnych oraz 5 w klasach V).

Prawie 100 % uczniów objętych jest katechizacją. Jedynie kilkoro dzieci pochodzących z rodzin należących do sekty Świadków Jehowy nie uczęszcza na religię. W klasach trzecich prowadzono w ramach katechezy autorski program o osobach świętych kanonizowanych przez Kościół. W klasach piątych w obowiązującym programie katechetycznym ukazywanych jest wiele postaci świętych będących wzorem do naśladowania.. Spora grupa badanych uczniów zaangażowana jest w grupach działających przy parafii np. w dziewczęta w grupie różańcowo-misyjnej, chłopcy w kole ministrantów, a także w organizacji harcerskiej – Związek Harcerstwa Rzeczpospolitej. Dzieci te mają możliwość pogłębienia swojej wiary i wiedzy religijnej w środowisku rówieśników, w otoczeniu przyjaznym, sprzyjającym właściwemu i harmonijnemu rozwojowi oraz podlegają właściwemu oddziaływaniu wychowawczemu we wspólnocie Kościoła. Uczniowie mają kontakt z wychowawcami – kapłanami, osobami świeckimi stanowiącymi dla nich wartościowe wzory osobowe. Można stwierdzić, że wychowawca o zintegrowanej osobowości będzie najlepszym argumentem dla wychowanka, że warto podjąć wysiłek samowychowania, by osiągnąć to co widzi u swego wychowawcy.

W wychowaniu wzór osobowy ma znaczenie ogromne. Współczesny człowiek a szczególnie dzieci i młodzież bardzo poszukuje pociągającego i urzekającego wzoru osobowego. Znakomity pedagog W. Foetster stwierdza, że w obecności człowieka wysoce kulturalnego stajemy obiektywnie wobec siebie samych i potrafimy uświadomić sobie ile w nas jest jeszcze pierwiastków surowych i grubych. W zetknięciu natomiast natury ludzkiej z osobowością Jezusa Chrystusa dzieje się to w nieskończenie wyższym stopniu.20 Należy zdawać sobie sprawę z ogromnego wpływu, jaki mają na cały proces wychowawczy łaski nadprzyrodzone. Człowiek potrzebuje jakichś sił wyższych, aby żyć w pełni i przeciwstawić się wszystkim zagrożeniom wewnętrznym i zewnętrznym. Pomoc tę otrzymuje od Boga – Twórcy natury ludzkiej w postaci łaski. Przy jej pomocy dokonuje się wewnętrzna jedność człowieka scalenie tego co Boże i tego co ludzkie, następuje integracja osobowości. Momentem decydującym jest chrzest święty, kiedy następuje wszczepienie w Chrystusa i człowiek zyskuje nową naturę. Wielkie jest zatem działanie łaski dla naturalnych dyspozycji człowieka. Przykładów na potwierdzenie znajdujemy ogromnie dużo, przykładem jest każdy święty, każda osoba żyjąca autentycznie Ewangelią.21 Kościół kształtuje więc osobowość człowieka w różnoraki sposób. Korzysta także z działania wielkich i dojrzałych osobowości chrześcijańskich : mówi nam lękasz się, wahasz się czy podołasz wspiąć się na szczyty – popatrz na innych, którzy byli takimi jak ty i osiągnęli świętość.22 Należy zatem tworzyć przy parafiach sprzyjające środowisko dla dzieci i młodzieży gdzie będą mogli wzrastać jako osoby do szczytów świętości.

Dom rodzinny, pełni rolę pierwszego i naturalnego środowiska wychowawczego. Jest on miejscem zaspokajania potrzeb, kształtowania wzorów postępowania oraz tworzenia zasadniczych elementów osobowości. Przyjęcie przez rodziców pewnych typów postaw dotyczących wychowania, odgrywa wielką rolę w kształtowaniu osobowości dziecka.23 Aby zrozumieć istotę postaw rodzicielskich należy najpierw zdefiniować postawę.

Dzisiaj postawę rozumie się jako „względnie stałą i zgodną organizację poznawczą, uczuciowo-motywacyjną i behawioralną podmiotu związaną z określonym przedmiotem lub klasą przedmiotów”.24 Na podstawie tej definicji można więc postawę rodzicielską ująć jako względnie trwałe ustosunkowanie się, w pewien specyficzny sposób rodzica do dziecka w płaszczyźnie emocjonalnej, poznawczej i behawioralnej. Rodzice ustosunkowują się do dziecka w tych trzech wymiarach – zdobywają wiedzę, żywią określone uczucia, poznają, działają. Powstawanie postaw rodzicielskich jest uzależnione od pewnych czynników. Według R. W. Tylera, postawy powstają przez przyswojenie wzorów od otoczenia, emocjonalny wpływ pewnego rodzaju doświadczeń, traumatyczne doświadczenia, procesy intelektualne.



III Charakterystyka dziecka w młodszym wieku szkolnym oraz w okresie wczesnej adolescencji.




  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna