Światowy związek żOŁnierzy armii krajowej środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego



Pobieranie 401,49 Kb.
Strona1/2
Data31.10.2017
Rozmiar401,49 Kb.
  1   2

ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego





WEWNĘTRZNY

B I U L E T Y N

I N F O R M A C Y J N Y

Kraków, wrzesień 2012 r. nr 8

im. „Orląt Lwowskich” w Krakowie

Pożegnaliśmy Naszego Prezesa



kpr. pchor. NOW-AK ppłk W.P. Jan Sura.
Z GŁĘBOKIM SMUTKIEM POWIADAMIAMY, ŻE 9 LIPCA 2012 R.
W WIEKU 89 LAT ODSZEDŁ DO PANA

Ś. † P.
PODPUŁKOWNIK


JAN SURA
PS. "SZCZEPAN"

WE WRZEŚNIU 1939 R. OCHOTNIK W OBRONIE LWOWA WALCZYŁ NA ZAMARSTYNOWIE


ZAPRZYSIĘŻONY W ORGANIZACJI "WYZWOLENIE" STRONNICTWA NARODOWEGO
ŻOŁNIERZ NARODOWEJ ORGANIZACJI WOJSKOWEJ SCALONEJ Z ARMIĄ KRAJOWĄ
W ROKU 1943 UKOŃCZYŁ KURS SZKOŁY PODCHORĄŻYCH REZERWY PIECHOTY
W 1944 R. KIEROWNIK W ORGANIZACJI MŁODZIEŻ WIELKIEJ POLSKI
W LIPCU 1944 R. UCZESTNK OPERACJI "BURZA" WE LWOWIE
W ODDZIALE DZIELNICY ŚRÓDMIEŚCIE, REJON "RYNEK"
6 VIII 1944 R. ARESZTOWANY PRZEZ SOWIETÓW
PO UCIECZCE NAWIĄZAŁ KONTAKT ZE STRONNICTWEM NARODOWYM
I MŁODZIEŻĄ WIELKIEJ POLSKI W KRAKOWIE W MAJU 1945 R.
3 XII 1946 R. ARESZTOWANY PRZEZ UB I SKAZANY NA 5 LAT WIĘZIENIA
ZWOLNIONY WCZEŚNIEJ NA MOCY AMNESTII

W 1990 R. WSPÓŁZAŁOŻYCIEL TOWARZYSTWA MIŁOŚNIKÓW LWOWA


WIELOLETNI PREZES I HONOROWY PREZES OGÓLNOPOLSKIEGO OKRĘGU ŻOŁNIERZY AK
OBSZARU LWOWSKIEGO IM. ORLĄT LWOWSKICH ŚWIATOWEGO ZWIĄZKU ŻOŁNIERZY AK
ORAZ REDAKTOR NACZELNY JEGO BIULETYNU INFORMACYJNEGO
I SERII "NA KRESACH POŁUDNIOWO-WSCHODNICH 1939-1945"

INICJATOR PANTEONU NARODOWEGO ŻOŁNIERZY AK POLSKICH KRESÓW WSCHODNICH


W KOŚCIELE PW. ŚW. JADWIGI KRÓLOWEJ W KRAKOWIE

ZASŁUŻONY DLA MUZEUM ARMII KRAJOWEJ - WSPÓŁAUTOR WYSTAWY "OBSZAR LWOWSKI ZWZ-AK".

ODZNACZONY M.IN.:
KRZYŻEM OFICERSKIM I KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI,
ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI, TRZYKROTNIE MEDALEM WOJSKA, KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ,
KRZYŻEM PARTYZANCKIM, KRZYŻEM KAMPANII WRZEŚNIOWEJ 1939, KRZYŻEM II OBRONY LWOWA.

JEGO POGRZEB ODBĘDZIE SIĘ NA CMENTARZU SALWATORSKIM


W PIĄTEK, 13 LIPCA BR. O GODZINIE 13.

Dyrekcja, Rada i Pracownicy Muzeum Armii Krajowej

 

Źródło: strona Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.



* * * * *

Pogrzeb Honorowego Prezesa Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich"

W uroczystościach pogrzebowych ppłk. Jana Sury ps. "Szczepan" w Kaplicy na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie oprócz rodziny, znajomych i przyjaciół brały udział liczne poczty sztandarowe, oraz reprezentacje organizacji kombatanckich Armii Krajowej w tym Zarządu Głównego ŚZŻAK, członkowie Polskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość", Szarych Szeregów, Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, Dyrekcja i pracownicy Muzeum Armii Krajowej im. Emila Augusta Fieldorfa "Nila", Konfederacji Polski Niepodległej, Akcji Katolickiej i Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego w Krakowie. W uroczystościach pogrzebowych brała udział kompania honorowa Wojska Polskiego. Mszę żałobną, koncelebrowaną odprawiał i wspominał Zmarłego ks. prałat Jan Dziasek z Parafii Rzymskokatolickiej Św. Jadwigi Królowej w Krakowie. Przemówienia pogrzebowe wygłosili prezes Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru III Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich" ŚZŻAK we Wrocławiu p. Adam Gajda i sekretarz p. Antoni Gomułkiewicz. Obszerny życiorys wraz ze słowami pożegnania odczytał prezes Środowiska Żołnierzy Obszaru Lwowskiego im. "Orląt Lwowskich" w Krakowie p. Jacek Janiec. Po Mszy Świętej i uroczystościach pogrzebowych kondukt pogrzebowy w asyście wojska i pocztów sztandarowych odprowadził trumnę ze Zmarłym na miejsce pochówku. Po modlitwach nad zmarłym i złożeniu na trumnie ziemi lwowskiej, kompania honorowa oddała salwy honorowe. Po złożeniu trumny do grobowca przy dźwiękach werbli składano wieńce, wiązanki kwiatów i zapalano znicze. Syn zmarłego p. Tadeusz Sura podziękował wszystkim za obecność na pogrzebie.

tekst i fot. Jacek Janiec

Życiorys Jana Sury

Jan Sura urodził się we Lwowie w dniu 22.03.1923 jako syn Piotra funkcjonariusza PKP oraz Anieli z domu Jasińskiej. W roku 1929 rozpoczął naukę w Szkole Powszechnej Kolejowej im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, zaś w roku 1935 w XI Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kochanowskiego. W roku 1939 ukończył IV klasę gimnazjalną i zdał egzamin wstępny do Liceum Humanistycznego. Już w gimnazjum zetknął się z pracą społeczną , pełniąc w latach 1937-39 obowiązki Vice Prezesa Sodalicji Mariańskiej oraz będąc członkiem nielegalnej Narodowej Organizacji Gimnazjalnej (NOG). W tych organizacjach ukształtowały się jego poglądy polityczne, a szczególnie gorący patriotyzm i gorąca miłość Ojczyzny. Te właśnie cechy nie pozwoliły Mu pozostać biernym


w chwili agresji niemieckiej na Polskę w roku 1939. Już 10.IX. jako ochotnik zgłosił się do Ochotniczych Oddziałów Obrony Lwowa. Przydzielony został do kompanii VI II baonu I Grupy Obrony Lwowa, pozostającej pod dowództwem mjr Schramma. Wraz z baonem brał udział w walkach z Niemcami na Zamarstynowie aż do 22 IX. Do wkroczenia do Lwowa wojsk sowieckich.

Po wkroczeniu sowietów nawiązał kontakt z kolegami z Narodowej Organizacji Gimnazjalnej. W międzyczasie powołana została we Lwowie przez Zarząd Okręgowy Stronnictwa Narodowego konspiracyjna organizacja pod nazwą „Wyzwolenie” do której został wcielony. W początkowym okresie z młodzieżą z „Wyzwolenia” zajmowali się zbieraniem w okolicach Lwowa pozostawionej tam broni i amunicji i przekazywaniem jej do wskazanych lokali oraz działalnością informacyjno-wywiadowczą. Przechodzili również szkolenie ideologiczne w duchu narodowym. Niezależnie od pracy konspiracyjnej Jan Sura kontynuował naukę uzyskując w roku 1941 świadectwo ukończenia pełnej szkoły średniej. Po wkroczeniu do Lwowa w dniu 30.06.1941 wojsk niemieckich z całą grupą młodzieżową wstąpili do powołanej przez Stronnictwo Narodowe Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W dniu 23,IX.1941 roku Jan Sura złożył na ręce pchor. Franciszka Sitnika ps. „Orland” przysięgę przyjmując ps. ”Szczepan”. Przydzielony został do plutonu II w dzielnicy śródmieście, pozostającego pod dowództwem „Orlanda”. W plutonie przeszedł podstawowe przeszkolenie wojskowe ze szczególnym uwzględnieniem walk w mieście. Po przeszkoleniu skierowany został na Konspiracyjny Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, prowadzony przez pchor. F.Sitnika „Orlanda”. Kurs ukończył w roku 1943 otrzymując rozkazem nr 9 z dnia 3.V.1944 stopień kaprala podchorążego wraz z przydziałem na dowódcę drużyny w plutonie II „Orlanda”. Na kursie zapoznał się z konstrukcją różnej broni, sposobami walk ulicznych, prowadzenia dywersji i sabotażu oraz zachowania się w przypadku aresztowania i metodami stosowanymi przez gestapo. Nabyte wiadomości przekazywał żołnierzom przydzielonym do swojej drużyny. Pod koniec roku 1943 NOW scalona została z Armią Krajową, przy czym NOW uzyskała pewną samodzielność, a między innymi możliwość prowadzenia wśród swoich żołnierzy szkolenia ideologicznego w duchu narodowym. Stąd też i Jan Sura prócz szkolenia wojskowego prowadził szkolenie ideologiczne. W tym też czasie


w ramach Stronnictwa Narodowego powołano organizację młodzieżową „Młodzież Wielkiej Polski” (MWP) tzw. „Młodzieżówkę”. Jako członek MWP zajmował się kolportażem wydawnictw narodowych, a mianowicie „Słowa Polskiego”, ”Walki” oraz wydawnictw młodzieżowych: dwutygodnika „Orlęta” będącego organem MWP oraz jednodniówek młodzieży narodowej Lwowa. Osobiście również brał udział w przygotowywaniu tych wydawnictw, sporządzając matryce białkowe , a następnie powielając je z bratem Konradem we własnym mieszkaniu. W czerwcu 1944 roku po wyjeździe ze Lwowa kierownika organizacyjnego MWP, Juliusza Łosia , stanowisko to przez Wydział Informacji i Propagandy powierzone zostało Janowi Surze. W lipcu 1944 roku wraz z plutonem „Orlanda” uczestniczył w operacji Armii Krajowej pod kryptonimem ”Burza”. Terenem działania plutonu była dzielnica śródmieście, rejon ”Rynek”, pozostająca pod dowództwem por. rez. Józefa Szmyta ps. ”Dzierżgoń”. Zadaniem ich była obrona obiektów użyteczności publicznej przed zniszczeniem przez wycofujące się oddziały niemieckie. W dniu 27.VII.1944 do Lwowa wkroczyły wojska sowieckie, a w ślad za nimi NKWD. Rozpoczęły się masowe aresztowania żołnierzy Armii Krajowej. Wśród aresztowanych w dniu 6.VIII.1944 znalazł się Jan Sura, dzięki jednak szczęśliwemu zbiegowi okoliczności udało mu się uciec .Zagrożony ponownym aresztowaniem zmuszony został do wyjazdu ze Lwowa. Przez „zieloną granicę” dotarł do Dynowa, po trzech jednak miesiącach ponownie przez „zieloną granicę” powrócił do Lwowa, gdzie nawiązał kontakt z kolegami z AK i włączył się
w działalność powstałej po rozwiązaniu Armii Krajowej, konspiracyjnej organizacji „Niepodległość”(NIE). Zagrożony ponownie aresztowaniem w maju 1945r opuścił Lwów. Przez „zieloną granicę” przedostał się do Przemyśla ,a następnie dzięki fałszywym dokumentom , uzyskanych we Lwowie, w dniu 16.V.1945 r dotarł do Krakowa. Rozpoczął się w Jego życiu nowy okres. W Krakowie dzięki adresom otrzymanym we Lwowie nawiązał kontakt ze Stronnictwem Narodowym oraz Młodzieżą Wielkiej Polski. W dniu 1.VII.1945r rozpoczął pracę w firmie „Bata” przy ul. Floriańskiej w Krakowie (sklep z obuwiem). Na polecenie Zarządu Okręgowego Stronnictwa Narodowego, w tym sklepie zorganizował „punkt kontaktowy”, którego zadaniem było utrzymywanie łączności z „Biurem Legalizacji Dokumentów” oraz przekazywanie dokumentów i korespondencji , dotyczącej działalności Stronnictwa Narodowego , a w szczególności utrzymywanie kontaktów między Zarządem Okręgowym Stronnictwa Narodowego a Prezydium Młodzieży Wielkiej Polski Dzielnicy Krakowskiej. W tym też czasie (wrzesień 1945) rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Wodnej i Mierniczej na Wydziałach Politechnicznych przy Akademii Górniczej w Krakowie. Niestety, po trzech semestrach studia przerwało Jego aresztowanie w dniu 3.XII,1946 przez Urząd Bezpieczeństwa. W dniu 28,V.1947 został skazany wyrokiem Okręgowego Sądu Wojskowego
w Krakowie na 5 lat więzienia oraz 1 rok pozbawienia praw obywatelskich, dzięki jednak ustawie amnestyjnej został zwolniony wcześniej. Pozostawał przez wiele lat inwigilowany przez Urząd Bezpieczeństwa, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w Instytucie Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. W dniu 29.VI.1947 r. zawarł związek małżeński z Marią z domu Kozioł również żołnierzem Armii Krajowej ze Lwowa , z którą miał 2 dzieci córkę Marię, ur. w dniu 7.I.1955r oraz syna Tadeusza ur. W dniu 4.VI,1959r. Niestety córka Jego zmarła tragicznie w roku 1962, zaś małżonka zmarła w 1999r. W roku 1989 zajaśniała jutrzenka wolności. Po 5 latach okrutnej wojny
i 45 latach zniewolenia sowieckiego zaczęły odradzać się dotychczas gnębione i represjonowane organizacje polskie .Powstał Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Odradzać zaczęły się również organizacje lwowskie. W roku 1990 Jan Sura był członkiem założycielem Towarzystwa Miłośników Lwowa, zaś w roku 1991 członkiem grupy inicjatywnej powołania Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego. W dniu 29.IV.1991 r wstąpił w szeregi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg „Małopolska”. W tym też roku był członkiem grupy inicjatywnej poświęcenia Sztandaru Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej. W Środowisku Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego, przez dwie kadencje pełnił obowiązki v-ce prezesa Środowiska. W roku 1991 był członkiem grupy inicjatywnej powołania w ramach Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Lwowskiego oraz delegatem Środowiska na Zjazd Środowisk Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego we Wrocławiu na którym powołano Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich z siedzibą w Krakowie. Na zjeździe we Wrocławiu Jan Sura został jednogłośnie wybrany Prezesem nowo powołanego Okręgu. Stanowisko Prezesa piastował bez przerwy od roku 1992 do końca roku 2009. Od 2010 roku do końca życia pozostał Prezesem Honorowym Okręgu. W roku 1991 Jan Sura rozpoczął wydawanie Biuletynu Informacyjnego, początkowo jako Organu Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego a od maja 1992 jako Organu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. Od samego początku pełnił obowiązki redaktora naczelnego „BI”, a od roku 1993 obowiązki redaktora naczelnego Zespołu Wydawniczo-Redakcyjnego Biblioteki Historycznej Okręgu. Wspólnie z prof.dr hab.inż. Jerzym Węgierskim wydał 17 tomów książek z serii „ Na kresach południowo-wschodnich 1939-1945”. Z Jego również inicjatywy , w części dolnej Kościoła p.w. św. Jadwigi Królowej , w przewiązce między kaplicą Matki Bożej Ostrobramskiej a salą teatralną im. Jana Pawła II, urządzony został Panteon Narodowy Żołnierzy Armii Krajowej Polskich Kresów Wschodnich. Wmurowano w nim i poświęcono ponad 45 Tablic Pamięci, epitafiów oraz innych dowodów i czci hołdu czy dziękczynienia za doznane łaski. Za jedno ze swoich największych osiągnięć Jan Sura uważał urządzenie w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie stałej Wystawy pt. „Obszar Lwowski ZWZ-AK” oraz współudział w urządzeniu wystawy pt. „Burza Armia Krajowa w 1944” w Pałacu Sztuki w Krakowie. Niezależnie od działalności w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej od roku 1992 był v-ce Prezesem Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz Przewodniczącym Komisji Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej”. Za swoją działalność konspiracyjną oraz zawodową i społeczną po zakończeniu II Wojny Światowej został odznaczony :

Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski

Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski

Złotym Krzyżem Zasługi

Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939

Krzyżem Armii Krajowej

3-krotnie Medalem Wojska

Krzyżem Partyzanckim

Krzyżem II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz wieloma medalami pamiątkowymi i dyplomami honorowymi.

Po wojnie Jan Sura został awansowany kolejno na stopień podporucznika, kapitana, majora i podpułkownika. Zmarł 9 lipca 2012.




  1   2


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna