Własności magnetyczne minerałÓW



Pobieranie 105,89 Kb.
Data25.06.2018
Rozmiar105,89 Kb.

WŁASNOŚCI MAGNETYCZNE MINERAŁÓW

opracowanie dr inż. Andrzej Łuszczkiewicz



  1. WSTĘP

Jedną z najważniejszych metod rozdziału mieszanin minerałów, znajdującą zastosowanie w przeróbce wielu surowców mineralnych jest rozdział ziarn przy wykorzystaniu różnic we własnościach magnetycznych minerałów - nazwany separacją magnetyczną lub wzbogacaniem magnetycznym. Rozdział ten polega na wprowadzeniu mieszaniny ziarn minerałów w przestrzeń oddziaływania pola magnetycznego, wytworzonego np. pomiędzy biegunami magnesu (elektromagnesu); w polu magnetycznym ziarna zachowują się w różny sposób zależnie od ich własności fizycznych a w szczególności od ich własności magnetycznych. Magnetyczne własności ciał stałych, w tym także i minerałów charakteryuje się wielkością zwaną podatnością magnetyczną , zdefiniowaną następująco:

= - 1 = B/Bo - 1

gdzie:  - względna przenikalność magnetyczna (wielkość bezwymiarowa)

B - indukcja magnetyczna w ciele stałym

Bo - indukcja magnetyczna w próżni

W praktyce częściej używa się wielkości zwanej podatnością magnetyczną właściwą definiowaną następującą formułą:

 = /, [m3/kg]

gdzie  jest gęstością substancji w kg/m3.
Określenie podatności magnetycznej właściwej będzie jednym z celów tego ćwiczenia.

Własności magnetyczne minerału są wypadkową własności magnetycznych pierwiastków chemicznych, z których zbudowany jest minerał. Własności magnetyczne pierwiastka silnie zależą od temperatury i wynikają z budowy jego atomu a głównie ze struktury jego zewnętrznej powłoki elektronowej i są opisywane tzw. wypadkowym momentem magnetycznym definiowanym jako suma wektorowa momentu orbitalnego i spinowego elektronów. Na tej podstawie fizyka dzieli ciała stałe w tym także i minerały na 5 grup [1, 2]:



  • diamagnetyki (  < 0) np. kwarc SiO2, korund Al2O3, kalcyt CaCO3, dolomit CaCO3.MgCO3, baryt BaSO4, magnezyt MgCO3, sfaleryt ZnS, galena PbS, chalkozyn Cu2S, cyrkon ZrSiO4, rutyl TiO2, anhydryt CaSO4, gips CaSO4.2H2O, skalenie np. ortoklaz (skaleń potasowy), K[AlSi3O8] lub albit (skaleń sodowy), Na[AlSi3O8].

  • paramagnetyki (  > 0) np. piryt FeS2, markasyt FeS2, bornit Cu5FeS4, chalkopiryt CuFeS2, getyt FeOOH, almandyn Fe3Al2Si3O12 (minerał z grupy granatów).

  • antyferromagnetyki (  = f(H)) np. hematyt Fe2O3, ilmenit FeTiO3, syderyt FeCO3, limonit , monacyt (Ln)PO4, turmalin, piroluzyt MnO2.

  • ferrimagnetyki (  = f(H)) np. magnetyt Fe3O4, maghemit -Fe2O3, pirotyn FeS.

  • ferromagnetyki (  = f(H)) np. żelazo rodzime, żelazo-platyna, żelazo-nikiel oraz wytworzone przez człowieka stopy żelaza jak np. stal.

gdzie H - natężenie pola magnetycznego

Własności magnetyczne minerałów silnie zależą od niemal zawsze obecnych w ich strukturze zanieczyszczeń lub domieszek izomorficznych pierwiastków "silnie magnetycznych" (wykazujących własności ferromagnetyczne) takich jak żelazo. nikiel, kobalt i niektóre lantanowce jak samar, dysproz a zwłaszcza terb. Domieszki tych pierwiastków mogą na tyle zmienić własności minerałów, że np. minerał z teoretycznie (tzn. w stanie "czystym") wykazujący własności diamagnetyczne staje się antyferromagnetycznym. Stąd często można zauważyć poważne różnice w klasyfikacjach minerałów według ich własności magnetycznych, podawane przez różnych autorów.

Podatność magnetyczną ciał o własnościach magnetycznych stałych określa się metodami statycznymi Faradaya lub Gouya posługując się tzw. wagami magnetycznymi (różnej konstrukcji dla obu metod) oraz mając do dyspozycji bryłkę badanego minerału o określonej objętości [3]. Podatność magnetyczną materiałów sypkich można wyznaczyć w warunkach dynamicznych w separatorze izodynamicznym typu Frantz metodą Nesseta-Fincha [4].

Pomiar podatności magnetycznej ciał stałych, których własności zależne są od natężenia pola magnetycznego H, wykonuje się w urządzeniach z niejednorodnym polem magnetycznym, wyznaczając tzw. krzywe namagnesowania. Pomiaru podatności magnetycznej takich ciał w postaci sypkiej można też dokonać przy pomocy separatora typu Frantz [4].

Z technologicznego punktu widzenia, surowce mineralne, trochę niezeleżnie od ich natury fizycznej i przedstawionego powyżej podziału ciał stałych, dzielimy na cztery grupy [2], t.j. minerały:


  • silnie magnetyczne (np. magnetyt, maghemit, pirotyn),

  • średnio magnetyczne (np. syderyt, ilmenit, hematyt, granaty, ksenotym, )

  • słabo magnetyczne (np. limonit, monacyt, ciemny rutyl, piryt, piroluzyt)

  • niemagnetyczne (np. kwarc, kalcyt, skalenie, gips, cyrkon, rutyl).

Podatność magnetyczną niektórych surowców można zmieniać drogą tzw. prażenia magnetyzującego. Dotyczy to szczególnie niektórych rud żelaza zawierających słabomagnetyczne minerały użyteczne o własnościach paramagnetycznych jak limonit, syderyt i niektóre odmiany hematytu. Prażenie takich surowców w temperaturze 600 - 800oC w atmoserze obojętnej powoduje zmianę wymienionych minerałów w magnetyt Fe3O4 lub maghemit -Fe2O3 lub też na ferryty które wykazuję silne własności magnetyczne i łatwo można je wydzielić drogą wzbogacania (separacji) magnetycznego.

Urządzenia służące do realizacji procesu separacji magnetycznej są nazywane separatorami lub wzbogacalnikami magnetycznymi. Omówienie różnych typów separatorów magnetycznych przewidziane jest w programie wykładów.

W procesie separacji magnetycznej ważną rolę odgrywają następujące parametry:


    1. natężenie pola magnetycznego w przestrzeni roboczej separatora,

    2. podatność magnetyczna rozdzielanych materiałów,

    3. wielkość ziarn,

    4. opór ruchu ziarn wywołany siłami grawitacji i tarcia,

oraz jak w każdym procesie wzbogacania, stopień uwolnienia ziarn.

W celu wyraźnego obniżenia wpływu grawitacji i tarcia na proces separacji magnetycznej w praktyce stosowane są różnego typu separatory wykorzystujące obracające się bębny (wałki), wibrujące rynienki, w których rozdzielane minerały, w obszarze działania pola magnetycznego, są przesuwane ruchami skokowymi. Dla podwyższenia skuteczności procesu ziarna mogą być poddawane separacji magnetycznej zawiesinie wodnej. Ten ostatni sposób pozwala na przeprowadzenie separacji nawet dla materiału bardzo drobnoziarnistego (np. <0.01-0.001mm).



  1. LABORATORYJNY SEPARATOR MAGNETYCZNY FRANTZ'A

W laboratoryjnych badaniach nad magnetycznym rozdziałem mieszanin mineralnych szczególnie przydatny jest skonstruowany przez S. Frantz'a w 1936 roku izodynamiczny separator magnetyczny. Jest to urządzenie laboratoryjne służące do testowania własności minerałów i ich mieszanin. Służy on do precyzyjnego rozdziału minerałów wykazujących nawet bardzo słabe własności magnetyczne oraz nieznacznie różniących się podatnością magnetyczną. Separator ten pracuje na sucho choć znane są jego wersje pracujące na mokro. Cechą szczególną tego urządzenia, odróżniającą go od innych powszechnie stosowanych typów separatorów magnetycznych (gdzie materiał magnetyczny jest przyciągany) jest charakterystyka pola magnetycznego w przestrzeni roboczej powodująca odpychanie minerałów ("wypychanie"). Zasadniczą częścią tego separatora jest elektromagnes składający się z dwóch zwojnic nawiniętych na rdzeń tworzący dwa bieguny, pomiędzy którymi znajduje się rynienka. Pomiędzy biegunami, w przestrzeni roboczej (na rynience) wytwarza się pole, którego linie sił skierowane są antyrównolegle w przeciwnych kierunkach. W celu obniżenia wpływu sił tarcia na separowany materiał, do rynienki przymocowany jest trwale wibrator, który przekazuje swoje drgania do nachylonej rynienki wymuszając tym ruch (przesypywanie się) ziarn rozdzielanego materiału. Amplituda drgań wibratora jest regulowana. Nadawa przeznaczona do separacji podawana jest na rynienkę za pomocą lejka - którego odkręcanie lub dokręcanie reguluje ilość zasypywanego materiału.

Separator posiada szczególnie przydatną cechę - możliwość płynnej regulacji wielkości pola magnetycznego - kontrolowanego natężeniem płynącego przez zwojnice prądu przy pomocy wbudowanego w korpusie amperomierza. Konstrukcja separatora Frantz'a pozwala na dowolne ustawienie położenia rynienki transportującej ziarna minerałów w czasie separacji magnetycznej - regulując nachylenie wzdłużne i poprzeczne. Wypadkowa wszystkich wyżej wymienionych parametrów: natężenia pola magnetycznego, amplitudy drgań rynienki, ilości zasypywanego przez lejek materiału i położenie rynienki transportującej - pozwalają na precyzyjny rozdział minerałów o zbliżonych podatnościach magnetycznych jak również na jej wyznaczenie. Np. dla minerałów paramagnetycznych, dla których podatność nie zależy od natężenia pola magnetycznego, podatność właściwą można wyznaczyć ze wzoru opracowanego przez Nesseta i Fincha [4]:

=19.2 sin50.10-6/I2

gdzie:
50 - kąt nachylenia bocznego elektromagnesu, przy którym 50% materiału rozdzielonego trafia do frakcji magnetycznej, a drugie 50% do niemagnetycznej.


I - natężenie prądu zasilającego elektromagnes,

  1. WYKONANIE ĆWICZENIA

UWAGA!
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia należy zdjąć z rąk zegarki zwłaszcza elektroniczne, jak i wyjąć z kieszeni inne urządzenia elektroniczne (np. kalkulatory itp.), które w wyniku działanie pól magnetycznych mogą ulec nieodwracalnym uszkodzeniom.

Celem ćwiczenia jest określenie podatności magnetycznej właściwej badanego minerału oraz stwierdzenie jakiego rodzaju własności magnetyczne minerał ten wykazuje. Badanie to określono nazwą procedury Nesseta-Fincha.



    1. Materiał do badań.

Do badań przygotowano jednorodny materiał o uziarnieniu 0.1-0.2 mm stanowiący minerał z grupy granatów: almandyn Fe3Al2Si3O12 , pochodzący z jednego z rozsypisk Dolnego Śląska.

    1. Wykonanie badania

      1. Odważyć w naczyńku wagowym 5 g badanego minerału.

      2. Sprawdzić kompletność wyposażenia separatora zwłaszcza właściwe umieszczenie naczyniek odbierających rozdzielone produkty separacji i zwrócić uwagę na kolor i przeznaczenie naczyniek: srebrne na produkt niemagnetyczny (FN), złote na produkt magnetyczny (FM).

      3. Ustawić według wskazówek prowadzącego i zanotować kąty bocznego (o) i wzdłużnego nachylenia separatora.

      4. Sprawdzić czy pokrętło regulacji amperomierza i wibratora ustawione są na zerze.

      5. Włączyć prąd zasilający uzwojenie elektromagesu i kierując się wskazaniami amperomierza nastawić odpowiednie (wg polecenia prowadzącego) natężenie prądu I1. Do zakręconego lejka nadawczego separatora wsypać naważkę badanego minerału następnie włączyć zasilanie wibratora i ustawić jego drgania pokrętłem na głośne "brzęczenie". Powoli odkręcać lejek nadawczy obserwując pojawienie się cienkiego strumienia materiału wysypującego się z lejka materiału i doprowadzając strumień do stałej niewielkiej wydajności.

      6. Po przepuszczeniu przez separator całej masy naważki, produkty rozdziału poważyć, wagi produktów zanotować i wyliczyć wychody , %. Oba produkty połączyć (zsypać razem) i materiał wsypać powtórnie do lejka nadawczego separatora powtarzając całą operację rozdziału od początku. Porównać oba wyniki i jeśli wychody procentowe produktów nieznacznie się różnią wyliczyć średnie arytmetyczne mas produktów, wyliczyć wychody ostateczne i wpisać je do tabeli wyników.

      7. Zwiększyć o 2o kąt nachylenia bocznego separatora i powtórzyć wszystkie operacje opisane w poprzednim punkcie.

      8. Zwiększyć o następne 2o kąt nachylenia bocznego separatora i powtórzyć wszystkie operacje opisane w punkcie 6.

      9. Zwiększać lub zmniejszać o 2o kąt nachylenia bocznego separatora i powtarzać wszystkie operacje opisane w punkcie 6 zwracając uwagę by wśród otrzymanych wyników (wyliczonych wychodów produktów FM i FN) wszystkich doświadczeń znalazły się takie dla których wychody np. FM znajdują się w pobliżu 50% oraz są znacznie większe i znacznie mniejsze od 50%.

      10. Wykonać drugą serię pomiarów: zwiększyć nieznacznie natężenie prądu zasilającego uzwojenie separatora do wartości I2 i powtórzyć wszystkie operacje opisane w punktach 5 do 9. Wymagana jest tylko nieznaczna zmiana natężenia prądu zasilającego, rzędu 0.204 A, gdyż taka właśnie już wywołuje wystarczająco, dla tego pomiaru, silną zmianę w natężeniu pola magnetycznego.

      11. Wykonać trzecią serię pomiarów: zwiększyć nieznacznie natężenie prądu zasilającego uzwojenie separatora o kolejne 0.204 A, do wartości I3 i powtórzyć wszystkie operacje opisane w punktach 5 do 9. Ten punkt wykonać jeśli pozwoli na to czas przeznaczony na ćwiczenie.

  1. OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ.

Sporządzić sprawozdanie z wykonanego ćwiczenia zgodnie z zasadami podanymi na pierwszych (wprowadzających) zajęciach.

Wyniki z wszystkich trzech (dwóch) serii pomiarów wpisać i opracować zgodnie z podaną w dalszej części tabelą.

Wyniki zestawione w tabeli nanieść na papierze milimetrowym na wykresy = f() i odczytać wartości kąta 50, (dla wychodu =50%) dla przyjętych ustawień natężenia pola magnetycznego następnie wyliczyć kolejne wartości podatności magnetycznej właściwej dla badanego minerału dla poszczególnych serii doświadczeń, według wzoru:

19.2 sin50.10-6


 = ---------------------
I2

Ocenić i przedyskutować otrzymane wyniki i podać wnioski końcowe z badań.



  1. Bibliografia

    1. Detław A.A., Jaworski B.N., Elektryczność i magnetyzm. PWN Warszawa 1970

    2. Blaschke Z. i inni, Górnictwo. Cz.V. Zarys technologii procesów przeróbczych. Skrypty uczelniane AGH, Nr 931. Kraków 1981.

    3. Praca zbiorowa, Poradnik Górnika, Tom V. Wyd. Śląsk, Katowice 1976.

    4. Nesset J.N., Finch J.A., Determination of magnetic parameters for field dependent susceptibility minerals by Frantz isodynamic magnetic separator. Trans. Inst. Min. Metall. (sec.C), v.89, 1980, C161-C166.

    5. Tabela 1. Wyniki badań podatności magnetycznej właściwej według procedury Nesseta-Fincha

I1=

I2=

I3=

o

[g]

, %

o

[g]

, %

o

[g]

, %




FM=






















1=

FN=




1=







1=










=

100.0














































2=















































































3=















































































4=















































































5=




















































50=







50=







50=







1=







2=







3=








SEPARACJA MAGNETYCZNA

Rozdział skalenia i kwarcu od biotytu i innych zanieczyszczeń żelazistych dla drobnoziarnistych odpadów granitowych

  1. Wprowadzenie

W trakcie przeróbki granitu na kruszywa drogowe i budowlane powstaje drobnoziarnisty odpad stanowiący rozdrobiony granit przeważnie do ziarn o wielkości mniejszej od 1 mm. Materiał ten może być cennym surowcem skaleniowym dla przemysłu szklarskiego i ceramicznego. Granit jak wiadomo składa się trzech głównych minerałów: ze skaleni (sodowych, potasowych lub wapniowych), kwarcu i łyszczyków ciemnych (biotyt) i jasnych (muskowit) oraz minerałów akcesorycznych. Granity z rejonu Płyty Strzegomskiej składają się głównie ze skalenia sodowo-potasowego, kwarcu i biotytu. Zanieczyszczeniem tego materiału jako surowca dla ceramiki są związki żelaza głównie biotyt. Związki (w tym i minerały zawierające żelazo są składnikami barwiącymi i z tego powodu niekorzystnymi dla celów produkcji materiałów ceramicznych. Wydzielenia biotytu z takiego materiału najprościej można dokonać drogą separacji magnetycznej. Celem tego ćwiczenia jest przeprowadzenie doświadczeń z rozdziałem takich właśnie minerałów oraz zaznajomienie się z przebiegiem typowego rozdziału magnetycznego minerałów występujących razem w typowych skałach magmowych jakimi są granity.

Skalenie i kwarc są minerałami wykazującymi własności diamagnetyczne zatem z punktu widzenia technologii są minerałami "niemagnetycznymi" natomiast biotyt jest minerałem wykazującym dość silne własności magnetyczne i zaliczany jest do materiałów antyferromagnetycznych. Jak łatwo jest się domyślić oba te typy minerałów w polu magnetycznym będą zachowywać się diametralnie różnie.



    1. Materiał do badań.

Do badań przygotowano odmulony (zatem pozbawiony na mokro najdrobniejszych ziarn) materiał o uziarnieniu -0.3 mm stanowiący rozdrobniony (odpadowy) granit z rejonu Płyty Strzegomskiej.

    1. Wykonanie badania

      1. Odważyć w naczyńku wagowym 25 g badanego materiału.

      2. Sprawdzić kompletność wyposażenia separatora zwłaszcza właściwe umieszczenie naczyniek odbierających rozdzielone produkty separacji i zwrócić uwagę na kolor i przeznaczenie naczyniek: srebrne na produkt niemagnetyczny (FN), złote na produkt magnetyczny (FM).

      3. Ustawić według wskazówek prowadzącego i zanotować kąty bocznego (o) i wzdłużnego nachylenia separatora.

      4. Sprawdzić czy pokrętło regulacji amperomierza i wibratora ustawione są na zerze.

      5. Włączyć prąd zasilający uzwojenie elektromagesu i kierując się wskazaniami amperomierza nastawić odpowiednie (wg polecenia prowadzącego) natężenie prądu I1. Do zakręconego lejka nadawczego separatora wsypać naważkę badanego materiału następnie włączyć zasilanie wibratora i ustawić jego drgania pokrętłem na głośne "brzęczenie". Powoli odkręcać lejek nadawczy obserwując pojawienie się cienkiego strumienia materiału wysypującego się na rynienkę z lejka materiału, doprowadzić strumień materiału do stałej niewielkiej wydajności.

      6. Po przepuszczeniu przez separator całej masy naważki, frakcję magnetyczną zważyć, masę frakcji zanotować. Frakcję niemagnetyczną wsypać ponownie do zakręconego lejka nadawczego.

      7. Zwiększyć nieznacznie natężenie prądu zasilającego elektromagnes do wartości I2 i powtórzyć wszystkie operacje opisane w punktach 5 i 6. Wymagana jest tylko nieznaczna zmiana natężenia prądu zasilającego, rzędu 0.204 A, gdyż taka właśnie już wywołuje wystarczająco, dla tego pomiaru, silną zmianę w natężeniu pola magnetycznego.

      8. Zwiększyć dalej nieznacznie natężenie prądu zasilającego elektromagnes do wartości I3 i powtórzyć operacje opisane w punktach 5 i 6

      9. zwiększyć jeszcze raz nieznacznie natężenie prądu zasilającego uzwojenie separatora do wartości I4 i powtórzyć wszystkie operacje opisane w punktach 5 i 6 z tym, że oprócz frakcji magnetycznej zważyć także frakcję niemagnetyczną.

      10. Niewielką próbkę każdego z produktów pobrać przy pomocy szpatułki i nasypać na płytkę szklaną (szkiełko przedmiotowe) rozkładając materiał w miarę równomiernie na części jej powierzchni. Płytkę z próbką umieścić pod lupą binokularową i dokonać oceny składu każdej z próbek. Należy zliczyć ziarna biotytu i skalenio-kwarcu na wybranym polu obserwacji, następnie przeliczyć na zawartości procentowe (, %). Ziarna biotytu charakteryzują się budową płytkową i żółtą lub brunatnawą barwą natomiast ziarna skaleni i kwarcu są bezbarwne lub białawe i posiadają kształty nieregularnych kanciastych bryłek.

  1. OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ.

Sporządzić sprawozdanie z wykonanego ćwiczenia zgodnie z zasadami podanymi na pierwszych (wprowadzających) zajęciach.

Wyniki z wszystkich kolejnych pomiarów tzn. wagi poszczególnych produktów wpisać i opracować zgodnie z podaną w dalszej części tabelą.



Wyniki zestawione i przeliczone w tabeli nanieść na papierze milimetrowym na wykresy:

    1. zależności sumarycznego wychodu (,%) produktu magnetycznego od natężenia prądu zasilającego uzwojenie elektromagnesu;

    2. krzywej wzbogacalności  = f() i dokonać oceny wzbogacalności badanego surowca.

Nazwa
produktu


Natęż. prądu
zasilającego, A


Wychód
[g]


Wychód
, %

Wychód
sumaryczny
, %

Zawartość

uzysk

, %

, %





Frakcja magn. 1

























Frakcja magn. 2

























Frakcja magn. 3

























Frakcja niemagn.

























Nadawa z bilansu




























©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna