V uwarunkowania zewnęTRZNE ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO REGIONU uwarunkowania zewnętrzne systemu osadniczego



Pobieranie 198,8 Kb.
Strona1/3
Data24.01.2018
Rozmiar198,8 Kb.
  1   2   3

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

V. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO REGIONU

1. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE SYSTEMU OSADNICZEGO

Uwarunkowania zewnętrzne rozwoju lubuskiej przestrzeni regionalnej


i przekształceń jej zagospodarowania przestrzennego, będące w bezpośrednich związkach z uwarunkowaniami wewnętrznymi, muszą być przedstawione w szerszym kontekście krajowym i globalnym, w nawiązaniu do problematyki osadniczej.


  • Kontekst krajowy i globalny

Polska tworzy zwornik transportowy w nowej przestrzeni europejskiej po rozszerzeniu UE w 2004 r., co generować będzie nowe szanse rozwoju. Powstaną korzystne warunki rozwoju interesów narodowych z Niemcami i krajami UE, krajami Morza Bałtyckiego, Europy Środkowej i Południowej oraz z Rosją, Ukrainą i Białorusią. Nowa granica UE na rubieżach wschodnich Polski, będzie wykorzystana w relacjach
N – S Bałtyk – Morze Czarne i w tranzytach na kierunkach W – E.

Członkostwo Polski w UE ułatwi:

  1. przepływ innowacji, dóbr i ludzi; 2) lokalizację przedsiębiorczości; 3) kontakt
    z europejską przestrzenią konkurencyjną; 4) zintegrowanie polskiej przestrzeni przyrodniczej z systemem ekologicznych wartości europejskich i otwarcie jej na rosnący popyt Europy Zachodniej na usługi rekreacyjne; 5) wzrost mobilności polskiego społeczeństwa i kontaktów z cywilizacją post – industrialną i informacyjną XXI wieku;
    6) transfer ekonomiczny i kulturowy na Wschód i oddziaływanie na treść i kierunek tej ekspansji z Europy Zachodniej.

Z polityki przestrzennego zagospodarowania kraju, wynikają następujące priorytety i szanse dla regionu lubuskiego:

1 – korzyści gospodarcze członkostwa Polski w UE i współtworzenie demokratycznego


i przestrzennego ładu w unijnej Europie;

2 – przyspieszenie zmian strukturalnych w rolnictwie i przyjęcie po okresach przejściowych standardów ekologicznych UE;

3 – dostęp do funduszy strukturalnych i finansowanie przyspieszonego rozwoju;

4 – traktowania granicy zachodniej regionu lubuskiego jako wewnętrznej granicy UE od 2004 r. oraz wschodniej i północnej granicy Polski jako zewnętrznej granicy UE;

5 – podnoszenia konkurencyjności regionu lubuskiego dla inwestorów krajowych
i zagranicznych przez uzdatnianie infrastruktury i ochrony środowiska;

6 – dostosowanie norm i standardów jakości regionalnej polityki przestrzennej do rozwiązań UE.




  • Rozwój zrównoważony

Wyznacza nowe wartości, długofalowe cele strategiczne i nową metodologię rozwoju regionalnego. Założeniem jest, że w wieloletnim procesie przekształceń nastąpi rozwój trwały, stabilny i zrównoważony, który zaspokoi potrzeby obecnej i przyszłych generacji. Reguły zrównoważenia zawierają holistyczne i systemowe ujmowanie zjawisk przyrodniczych, społecznych, gospodarczych i przestrzennych.

Polityka przestrzenna regionu lubuskiego powinna umożliwić:

  • kompleksową waloryzację środowiska przyrodniczego i identyfikację sytuacji konfliktogennych;

  • określenie uwarunkowań i ograniczeń progowych w środowisku;

  • wyznaczenie systemów kryteriów ekologicznych jako podstawy tworzenia struktur przestrzennych.

Zrównoważenie jest wieńczącą koncepcją z wymiarami: środowiskowymi
i ekonomicznymi, społecznymi i kulturowymi oraz przestrzennymi:

  1. Środowiskowe zrównoważenie należy rozumieć jako zrównoważenie ochronne lub zmniejszające szkodliwe procesy dla środowiska i ludzkiego zdrowia, zachęcające do oszczędności energii i recyklizacji zasobów, efektywnego użycia terenów i innych zasobów oraz do osiągnięcia właściwej równowagi między zbudowanym
    i przyrodniczym środowiskiem.

  2. Ekonomiczne zrównoważenie – obejmuje efektywne użycie ekonomicznych zasobów, uniknięcia bezrobocia, tworząc zachęty do lokalnej kontroli ekonomicznych zasobów, zapewniając zróżnicowaną bazę ekonomiczną, elastyczność i zdolność miast do odpowiedzi ekonomicznej.

  3. Społeczne zrównoważenie – dotyczy podstawowych warunków życia i równych szans z możliwością kontroli własnego losu, dając ludzkiej jednostce poczucie sensu i władztwa nad inicjatywami. Łączy w sobie dostępność pracy, gdyż pozwala jednostce działać automatycznie i dostępność podstawowych usług oraz wykluczenie społecznego wyłączenia materialnego, społecznego i psychologicznego.

  4. Kulturowe zrównoważenie – uznaje wartości i normy poszczególnych grup społecznych i kulturowych, wspiera kulturalną różnorodność i możliwości wyboru, wolność ekspresji i zewnętrzne otwarcie. W konsekwencji, formułuje potencjał pozwalający na osobisty rozwój, respektowanie tożsamości, wyróżnianie specyficzności poszczególnych miejsc, ze zrozumieniem ich kulturowych zasobów, wyrażanych przez dziedzictwo i tradycje oraz współczesne inkarnacje.

  5. Przestrzenne zrównoważenie - dotyczy spójności jakościowych wymiarów otwartej przestrzeni osadniczej oraz równowagi funkcjonalnej, programowej i przestrzennej współzależnych obszarów osadniczych.

W Unii Europejskiej pojęcie zrównoważenia rozwoju jest synonimem strategii perspektywicznego rozwoju, co dotyczy wszystkich ludzkich działań i kieruje procesem społecznych i ekonomicznych przemian z racjonalnym wykorzystaniem przyrody dzisiaj


w przyszłości. Duże różnice w standardach ekonomicznego rozwoju krajów i regionów muszą być uwzględniane we wdrożeniach uniwersalnego wymogu zrównoważenia. Środki jego wdrażania będą się znacznie różnić w bogatych i ubogich regionach UE. Polityka regionalna i przestrzenna zasługuje na priorytet, gdyż wyznacza w przestrzeni kierunki ekonomicznego rozwoju i infrastruktury osadniczej sieci, lokalizacji miejsc pracy i wydobycia surowców czy użytkowania terenów i zasobów wodnych.


  • Globalizacja gospodarki i przestrzeni

Genezy globalizacji należy szukać w zerwaniu z modernizmem i przejściu do post
– modernizmu, uznawanym za kreacyjny liberalizm.

W gospodarczym zasięgu globalizacji występuje spekulacyjny kapitalizm bez właścicieli


i z przewagą giełd nad bankami. Gospodarka nabrała cech mieszanych (koncesjonowanie rynku, fiskalizm i biurokracja), rozwinęły się innowacyjne technologie, ponadnarodowe organizmy finansowo – produkcyjno – handlowe oraz nastąpiła ekspansja IV sektora informatycznego i badawczego.

W organizacji i zarządzaniu biurokracja wystąpiła jako liczna społeczna grupa, pojawiły się międzynarodowe grupy nacisku i ponadpaństwowe instytucje oraz formy deklaratywnej demokracji i „szara” sfera.

W społeczno – obyczajowym zakresie duża imigracja z krajów nierozwiniętych, totalna tolerancja obyczajowa i etyczna, woluntaryzm gustów, wzrost ludności głównie wskutek przedłużenia średniego wieku oraz libertyńskie kulturowe trendy.

W sferze technologicznej - formy elastycznej i gniazdowej produkcji z krótkimi seriami


o dużym zasięgu zbytu, rozbudowana kooperacja w sieciach, komputerowe sterowanie, automatyzacja i robotyzacja, produkcja wysoko przetworzonych produktów w rozwiniętych krajach i minimalizacja materiałowych zapasów oraz obniżenie kosztów transportu.

W ogólnosystemowej sferze działają systemy o wysokiej złożoności struktur, wzrastająca niestabilność i awaryjność struktur oraz ich dezintegracja na krajowym poziomie i integracja w globalnym zasięgu.

Globalizacja dla regionu lubuskiego to konieczność integracji ekonomicznej co najmniej z Niemcami i regionami ościennymi. Alternatywą może być znalezienie się na peryferiach ekonomicznych Europy. Gospodarcze dziedziny schyłkowe niekonkurencyjne będą ulegać degradacji. Polaryzacja rozwoju, jako wymóg rynku, uzasadnia lokalizowanie w regionie lubuskim sektora wysokiej techniki, jak przemysł elektroniczny,
opto – elektroniczny, informatyczny, lotniczy, chemii i ceramiki specjalizowanej
i biotechnologii.


  • Cywilizacja informacyjna

Stanowi wyznacznik rozwoju kraju w systemie światowym i europejskim. W każdym regionie powinien nastąpić rozwój sieci infrastruktury telekomunikacyjnej. Podstawowym produktem cywilizacji informacyjnej jest informacja. Miasta małe i średnie powinny być zasilane migracją osób wykształconych.

Cywilizacja informacyjna tworzy na początku XXI wieku nowe rynki dla:



  1. elektronicznego obrotu finansowego; 2) elektronicznych zakupów; 3) internetu;
    4) poczty elektronicznej; 5) telewizji kablowej; 6) video telefonii komórkowej itp. W Polsce ważnym zadaniem jest budowa ISDN – zintegrowanej sieci usług cyfrowych, włączonych w Euro – ISDN i w sieć globalną.




  • Zewnętrzne uwarunkowania lubuskiego systemu osadniczego




  1. Powiązania z otoczeniem zewnętrznym przestrzeni regionu lubuskiego wymiarują stopniowo rozwijane liczne związki funkcjonalne i sieciowe, przestrzenne i zdalaczynne.

Jakość tych związków determinuje ograniczona dostępność komunikacyjna regionu wskutek substandardów technicznych systemu drogowego i kolejowego. Ustalenia planu będą ukierunkowane na stworzenie warunków przestrzennych ścisłych związków
z metropolitalnym regionem Berlin – Brandenburgia (region B-B). Zrównoważenie tych związków będą wymiarowały oceniane bezkonfliktowe / konfliktowe pola wspólnych działań w bliższym i dalszym otoczeniu regionu.

  • Warunki przestrzenne zostały stworzone dla współpracy z metropolitalnym regionem B – B w koncepcji struktury przestrzennej regionu, przede wszystkim propozycji Euro-triady, przez włączenie subregionu Frankfurtu n/O do trójbiegunowej sieci miast rozwojowych Zielona Góra – Gorzów Wlkp. – Frankfurt n/O. Również w koncepcji dwubiegunowego duopolu Zielona Góra – Gorzów Wlkp., występują warunki przestrzenne ścisłej współpracy lubusko – brandenburskiej po akcesie do UE.

Zewnętrzne uwarunkowania obejmują nie tylko sąsiada z metropolitalnego regionu Berlin – Brandenburgia. Szczególnie korzystna renta położenia Ziemi Lubuskiej
w centrum Europy Środkowej, rozszerzy zakres współpracy z krajami europejskimi. Interesy lubuskie wysoko wartościują współpracę z województwami ościennymi: zachodniopomorskim, wielkopolskim i dolnośląskim. Tranzytowe funkcje regionu lubuskiego i przejścia graniczne drogowe, kolejowe i wodne, zwiększają zakres powiązań transportowych. Główne powiązania z trzema województwami sąsiedzkimi zostały w koncepcji planu województwa lubuskiego utrwalone, tak jak i główne powiązania transportowe z krajami Europy Zachodniej. Lata 2010 – 2020 będą stanowiły okres realizacji kontynentalnych inwestycji transportowych w lubuskim, co zwiększy poważnie rolę kontynentalnego tranzytu W – E i N – S przez obszar województwa lubuskiego.


  1. Zakres zewnętrznych uwarunkowań rozwoju regionu obejmuje pole transgranicznej współpracy i interakcji dwóch funkcjonujących euroregionów. Ocena zrównoważenia pola współpracy transgranicznej nie może pominąć bilateralnych powiązań planistycznych z niemieckim sąsiadem, jako głównym źródłem uwarunkowań zewnętrznych.

  • Zgodne z celem operacyjnym 1.4, 1.5, 2.4, 2.5 i 3.2 Strategii rozwoju województwa lubuskiego poszukiwanie nowych form współpracy z regionem B – B jest szczególnie zalecane i potrzebne w miarę możliwości jeszcze przed akcesem Polski do UE.
    Fuzja ekonomiczna i planistyczna Berlina z Brandenburgią generują nowe i znacznie rozszerzone możliwości współpracy z metropolią berlińską i z jej potencjałem innowacyjnej technologii, biznesu i specjalistycznej edukacji, np. w procesie rozwoju Uniwersytetu Zielonogórskiego. Dotyczy to również dwóch funkcjonujących
    polsko–niemieckich euroregionów, które powinny ukierunkować poszukiwania partnerów również w Berlinie.

Celowe jest zwiększenie współpracy ze wspólnym departamentem rozwoju przestrzennego GL regionu B – B, w celu koordynacji opracowań lokalnych na poziomie gmin granicznych po obu stronach granicy. Ten departament jest odpowiedzialny za koordynację współpracy na poziomie międzynarodowym, specjalnie z Polską. W strategii i instrumentach jej realizacji planuje się przyspieszenie modernizacji istniejącej kolei
i ulepszenie linii do sąsiednich landów i do Polski.


  1. Istotne relacje korzystnych / niekorzystnych uwarunkowań dla rozwoju regionu lubuskiego, będą wynikały z jego interakcji z sąsiadującymi dużymi regionami: zachodniopomorskim, wielkopolskim i dolnośląskim.

Cele operacyjne 2.5 jak i 4.2 strategii rozwoju województwa lubuskiego, ukierunkowują przedsięwzięcia na współpracę z trzema województwami: zachodniopomorskim, wielkopolskim i dolnośląskim, w zakresie m.in. rozwoju Uniwersytetu Zielonogórskiego i rozwoju turystyki.

Silne ośrodki dydaktyczne Szczecina, Poznania i Wrocławia, będą stanowiły źródło naboru kadry nowego uniwersytetu. W turystyce znaczenie europejskie miałoby zmodernizowanie długiej turystycznej drogi wodnej Odry ponad 740 km przez cztery województwa; połączonej z Wartą w kierunku Gdańska oraz Odry w kierunku rzek Europy Zachodniej. Odcinek lubuski Odry i Warty jest opisany w tekście planu.




  1. Kontynentalne funkcje tranzytowe regionu lubuskiego rozszerzą znacznie zakres współpracy ponadgranicznej z krajami europejskimi.

Zgodnie z celem operacyjnym 1.4. Strategii rozwoju województwa region
ze względu na rozbudowane funkcje tranzytu europejskiego, ma warunki rozszerzenia współpracy ponadgranicznej z północną, południową, zachodnią i wschodnią Europą.
Z tego wynika uzasadnienie budowy w latach 2010 – 2015 intermodalnego węzła
– terminalu na kierunkach W – E i N – S w rejonie Świebodzina.

  • Kluczowe znaczenie dla regionu ma współpraca z Brandenburgią, a także z Saksonią i z Berlinem. Województwo lubuskie i Brandenburgia uzgodniły Wspólny Dokument Programowy Phare CBC – Interreg III na lata 2000 – 2006.

Szczególną rolę odgrywają dwa euroregiony „Pro Europa Viadrina” i „Sprewa – Nysa
– Bóbr”. Cztery gminy należą do euroregionu „Nysa”.

Województwo korzysta z pomocy Unii Europejskiej od lat 90-tych. Roczna alokacja wynosiła od 18 do 40 mln Euro. W okresie 1994 – 1999 zrealizowano 71 projektów Phare CBC. Po powodzi 1997 r. zrealizowano program Phare Odbudowa na sumę 2,8 mln Euro. Województwo bierze udział w programie UE „Ekorozwój w Euroregionie Sprewa – Nysa


– Bóbr”.

Cel 1.4. – Współpraca transgraniczna i międzyregionalna „Strategii rozwoju województwa lubuskiego” z 2000 r. wytyczyła przedsięwzięcia i zadania przedstawione w szczegółach


w aneksie do planu pt. "Syntetyczny zarys strategii rozwoju województwa lubuskiego". Jednym z istotnych przedsięwzięć i zadań jest współpraca z landem Brandenburgia.

Zagadnieniem szczególnej rangi jest problem tworzenia za miedzą metropolitalnego regionu Berlin – Brandenburgia z 6 mln ludności, bezpośredniego sąsiada Ziemi Lubuskiej. Stołeczne regiony metropolitalne są nie tylko centrami administracyjnymi ale równocześnie ośrodkami wzrostu ekonomicznego, innowacji technologicznej i zmian społecznych. Region Berlin – Brandenburgia – w skrócie B – B po 15 latach jego organizacji będzie tworzył w przyszłości ekonomiczny punkt węzłowy, wykorzystania jego korzystnej lokalizacji w interesach ze Wschodem Europy.



Podstawowe wskaźniki regionu B – B


Dane


Region

B - B

Berlin

Brandenburgia

Bezpośrednia strefa wpływu bez Berlina

Ludność (mln)

6,0

3,4

2,6

0,9

Wspólny obszar planistyczny w km2

30.368

892

29.476

4.477

Gęstość M/ km2

197

3.810

88

198

PKB 1996

-

43.509 DM/M

26.576 DM/M

-

Fuzja dwóch landów pozostaje w kategoriach planistycznych i ekonomicznych. W wyniku referendum w 1996 r. Berlin i Brandenburgia pozostały niezależnymi landami federalnymi, ale Berlin działa z pozycji „starszego brata”, a ekonomicznie występuje między tymi landami ostra konkurencja w biznesie, miejscach pracy i dochodach


z podatków. W 1995 r. zawarto wspólną umowę o planowaniu regionalnym. Plan połączonych planowaniem dwóch landów, pt. „Strefy wzajemnych wpływów między Berlinem i Brandenburgią”, został zatwierdzony w marcu 1998 r. Powołano również
w 1996 r. „Wspólny Departament Rozwoju Przestrzennego” – GL, w celu opracowywania planów rozwoju wspólnej przestrzeni regionu B –B.

Opracowano model zrównoważonej struktury regionu B – B w oparciu


o ograniczenie suburbanizacji w miastach wokół Berlina i rozwoju wzdłuż połączeń kolejowych na obszarze Brandenburgii.

Berlin zintegrowany z Brandenburgią uzyskał brakującą przestrzeń, z 6 mln mieszkańców, z innowacyjnym potencjałem gospodarczym i infrastrukturą, być może stanie się w latach 2010 – 2020 trzecią metropolią europejską za Londynem i Paryżem. Region B – B ogarnie swoim wpływem trzy regiony zachodnie Polski, w tym przede wszystkim region lubuski, w proporcjach ludnościowych 1:6 czy 1:7 za 10 – 20 lat.

Konfrontacja ekonomiczna polskich regionów z regionem B – B nie może być korzystna dla polskich regionów i polskiej racji stanu. Nie można wykluczyć z rozważań scenariusza nie partnerskiej współpracy i nierzetelnej konkurencji. Pozostaje wyprzedzające działanie regionu lubuskiego, w kierunku nawiązania partnerskich interakcji z Niemcami i włączenia z regionu B – B Frankfurtu n/O do koncepcji Euro
– triady lubusko - brandenburskiej i to jeszcze przed akcesem Polski do UE, przypuszczalnie w roku 2004. Pozostanie strategiczne pytanie: - region B – B to partner czy ostry konkurent? – odpowiedź uzyskamy już wkrótce po akcesie do UE.

2. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE SYSTEMU TRANSPORTOWEGO


Koncepcja Polityki Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (M.P. nr 26. z dn.
16 sierpnia 2001 r.), wyznacza zewnętrzne uwarunkowania rozwoju systemu transportowego, które uwzględnione zostały przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego woj. lubuskiego. W części dotyczącej transportu stwierdza się w niej, że „Polska w swoich rozwiązaniach układów sieci transportowych powinna dostosowywać się do wymogów dyrektywy Unii Europejskiej z dnia 23 lipca 1996 r., nr 1692/96/WE, obejmującej wszechstronne wytyczne dla wszystkich rodzajów transportu.” Pierwsze istotne regulacje europejskie w systemie transportowym zawarte są w trzech międzynarodowych umowach.

 European Agreement on Main International Railways Lines (AGC) - umowa


o międzynarodowych połączeniach sieci kolejowych,

 European Agreement on Important International Combined Transport Lines and Related Installatios (AGTC) - umowa o międzynarodowych przewozach transportem kombinowanym,

 European Agreement on Main International Traffic Arteries (AGR) - umowa
o głównych drogach samochodowych.

Strona polska podpisując powyższe umowy, zobowiązana jest do obligatoryjnego wypełniania postanowień tych umów przy planowaniu rozwoju systemu transportowego


w Polsce.

Przyjęcie w "Koncepcji" strategii równoważenia rozwoju oznacza potrzebę kreowania (także z interwencją państwa) zrównoważonego systemu transportowego, w którym:



  • kolej odgrywa znaczącą rolę i konkuruje z transportem drogowym w przewozach pasażerskich w formach tzw. pociągów kwalifikowanych (EC, IC) oraz w przewozach towarowych, zwłaszcza w tranzycie (z wykorzystaniem technologii multimodalnych);

  • transport drogowy koncentruje ruch na sieci dróg ruchu szybkiego (autostrad i dróg ekspresowych), odgrywając decydującą rolę dla odległości nie przekraczających
    300 - 500 km;

  • transport lotniczy koncentruje się na połączeniach i lotniskach międzynarodowych uzupełnionych siecią połączeń regionalnych;

  • żegluga śródlądowa odgrywa uzupełniającą rolę w przewozach ładunków masowych krajowych i międzynarodowych, głównie na Odrze oraz lokalnych połączeniach śródlądowych.

Taki zapis ma swoje odzwierciedlenie w planie zagospodarowania przestrzennego województwa lubuskiego. Dotyczy to zwłaszcza przebiegu paneuropejskich korytarzy transportowych, dostosowania krajowych sieci transportowych do wymogów unijnych, lokalizacji w województwie lubuskim centrów logistycznych i węzłów transportu kombinowanego.


  • Korytarze paneuropejskie

Na II Paneuropejskiej Konferencji Ministrów Transportu na Krecie w 1994 r. i na
III Konferencji w Helsinkach w roku 1997, uzgodniono sieć 10 korytarzy transportowych dla Europy Środkowej i Wschodniej oraz jej połączeń z krajami Unii Europejskiej.

Korytarz transportowy jest to ciąg komunikacyjny o znaczeniu międzynarodowym,


w którym przebiegają co najmniej dwie różne drogi transportowe o odpowiednich parametrach technicznych, z rozmieszczonymi na nich węzłami transportowymi (takimi jak np. centra logistyczne).

Przez Polskę przebiegają 4 paneuropejskie korytarze transportowe:




  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna