Uzasadnieni e I. Geneza Porozumienia



Pobieranie 123,83 Kb.
Strona1/3
Data09.04.2018
Rozmiar123,83 Kb.
  1   2   3

U Z A S A D N I E N I E

I. Geneza Porozumienia


Od czasu przyjęcia Europejskiej Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z 1959 r.1) zaszły poważne przemiany w życiu politycznym, społecznym, jak i w sferze gospodarczej państw europejskich. Te ostatnie zmiany dokonały się w znacznej mierze w wyniku procesów towarzyszących budowie tzw. wspólnego rynku Państw Członkowskich Wspólnot Europejskich i wymusiły konieczność liberalizacji przepisów regulujących zasady ruchu osobowego i kontroli granicznej wewnątrz Wspólnoty, do czego przyczyniły się z kolei porozumienia z Schengen: Układ w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach z dnia 14 czerwca 1985 r. (tzw.   Układ z  Schengen) i Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen z dnia 19 czerwca 1990 r.2), także zawarta w Schengen.

Konsekwencją zniesienia kontroli granicznych był znaczący wzrost przepływu osób, kapitału i towarów między państwami Unii Europejskiej, będący także skutkiem procesu globalizacji. Zniesienie kontroli granicznej wiązało się z koniecznością jednoczesnego zacieśnienia współpracy w dziedzinie zwalczania międzynarodowej przestępczości, której wzrost był możliwy w związku z zaprzestaniem kontroli na granicach zewnętrznych UE.

Z uwagi na istnienie ustanowionej mocą Konwencji w sprawie znoszenia kontroli paszportowej na granicach wewnątrznordyckich z dnia 12 lipca 1957 r.3) Nordyckiej Unii Paszportowej, do której należą zarówno Państwa Członkowskie UE (Królestwo Danii, Królestwo Szwecji, Republika Finlandii), jak i pozostające poza tą organizacją Republika Islandii i Królestwo Norwegii, oraz z uwagi na ścisłe związki gospodarcze między tymi dwoma ostatnimi krajami a pozostałymi państwami nordyckimi i innymi ówczesnymi Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej4) zaszła potrzeba włączenia Republiki Islandii i Królestwa Norwegii w procesy związane ze stosowaniem i dalszym rozwijaniem porozumień z Schengen.

W konsekwencji, w dniu 19 grudnia 1996 r. w Luksemburgu doszło do podpisania umowy między trzynastoma ówczesnymi Państwami Członkowskimi UE – stronami porozumień z Schengen a Republiką Islandii oraz Królestwem Norwegii, w wyniku czego państwa te uzyskały status członków stowarzyszonych w ramach Konwencji5), co pozwoliło wszystkim państwom nordyckim na przystąpienie do porozumień z Schengen, pozostając jednocześnie w Nordyckiej Unii Paszportowej6).

Traktat Amsterdamski, który wszedł w życie w dniu 1 maja 1999 r., za pomocą protokołów załączonych do poszczególnych instrumentów acquis Schengen, dokonał jego integracji z dorobkiem prawnym Unii Europejskiej, co spowodowało, że dalsza współpraca między Państwami Członkowskimi UE w zakresie wynikającym z postanowień porozumień z Schengen była prowadzona w prawnych i instytucjonalnych ramach Unii Europejskiej.

W dniu 18 maja 1999 r. Rada Unii Europejskiej zawarła z Republiką Islandii i Królestwem Norwegii umowę dotyczącą włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen7), która weszła w życie w dniu 26 czerwca 2000 r.

Wdrażanie dorobku Schengen i wynikające z tego procesu wzmiankowane wyżej przemiany społeczno-gospodarcze, a także postęp technologiczny, skutkujące m.in. rozwojem i zmianą charakterystyki przestępczości międzynarodowej, zrodziły konieczność dysponowania przez organy wymiaru sprawiedliwości odpowiednimi instrumentami jej zwalczania. Celem sprostania nowym wymogom, niezbędne stało się wypracowanie metod ułatwiających i przyspieszających prowadzenie postępowań karnych, wymagających współpracy transgranicznej, w tym znacznych ułatwień w dziedzinie współdziałania wymiarów sprawiedliwości.

Jednym z instrumentów stanowiących odpowiedź na te wyzwania była Konwencja o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej8), przyjęta przez Radę UE, zgodnie z art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej, w dniu 29 maja 2000 r. i tego samego dnia podpisana przez wszystkie ówczesne Państwa Członkowskie.

W dniu 16 października 2001 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła Protokół do wymienionej Konwencji9).

W art. 28 i 29 Konwencja przewidywała możliwość przystąpienia do niej państw, które staną się członkami Unii Europejskiej już po jej podpisaniu, a  także Królestwa Norwegii i Republiki Islandii, jako państw stowarzyszonych w ramach porozumień z Schengen.

Art. 2 ust. 1 Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej określa jej przepisy, które stanowią rozwój dorobku Schengen w rozumieniu wzmiankowanej już umowy z  dnia 18 maja 1999 r. Analogiczny przepis został zawarty w art. 15 Protokołu, wskazując, że art. 8 tego aktu także stanowi dorobek Schengen w rozumieniu wskazanej umowy.

W dniu 17 grudnia 2003 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję w sprawie podpisania Umowy między Unią Europejską a Republiką Islandii oraz Królestwem Norwegii dotyczącej stosowania niektórych przepisów Konwencji z dnia 29 maja 2000 roku o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokołu z 2001 roku do Konwencji10).

Porozumienie takie zostało podpisane przez przedstawiciela UE oraz ambasadorów Republiki Islandii i Królestwa Norwegii w dniu 19 grudnia 2003 r. i odnosiło się do pozostałych przepisów wymienionej Konwencji i Protokołu, nieuznanych przez wskazane wyżej artykuły tych aktów za normy stanowiące „acquis Schengen”.

II. Potrzeba i cel związania się Porozumieniem

W Akcie dotyczącym warunków przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej (...) do Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska zobowiązała się do związania po akcesji konwencjami z dziedziny wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, których nie można oddzielić od osiągnięcia celów Traktatu o Unii Europejskiej, a które do dnia przystąpienia zostały otwarte do podpisu przez obecne Państwa Członkowskie, a także do tych, które zostały przygotowane przez Radę zgodnie z tytułem VI Traktatu o Unii Europejskiej i których przyjęcie Rada zaleciła Państwom Członkowskim.

W wykonaniu tego zobowiązania nieodzowne było m.in. ratyfikowanie przez Rzeczpospolitą Polską Konwencji z dnia 29 maja 2000 roku o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokołu z  2001 roku do Konwencji.

Po uprzednim wyrażeniu ustawą z dnia 23 lipca 2004 r. zgody przez Parlament11), Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikował wskazane wyżej
– Konwencję o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokół do tej Konwencji. Akty te w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej weszły w życie w dniu 26 października 2005 r.

Charakter Porozumienia zawartego między Unią Europejską a Republiką Islandii i Królestwem Norwegii, mającego na celu rozszerzenie zakresu podmiotowego stosowania Konwencji z 2000 roku o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokołu z 2001 roku do Konwencji w sposób niewykraczający poza postanowienia tych aktów (a także treść wzmiankowanego wyżej art. 29 Konwencji, wskazująca, że twórcy Konwencji zakładali późniejsze objęcie jej postanowieniami także Republiki Islandii i Królestwa Norwegii, jako państw stowarzyszonych z UE, w ramach współpracy opartej na porozumieniach z Schengen), od momentu akcesji naszego państwa do UE rodzi potrzebę związania się tą umową także przez Rzeczpospolitą Polską. Samo Porozumienie nie wskazuje terminu wykonania tego zobowiązania.

Z uwagi na złożenie przez Rzeczpospolitą Polską, na podstawie art. 24 ust. 5 Traktatu o Unii Europejskiej tzw. zastrzeżenia konstytucyjnego do Porozumienia, obecnie niezbędne jest przeprowadzenie procedury ratyfikacyjnej tej umowy międzynarodowej, umożliwiającej jej wdrożenie do krajowego porządku prawnego.

Podstawowym celem związania się przez Rzeczpospolitą Polską Porozumieniem jest uproszczenie dotychczasowych mechanizmów wzajemnej pomocy prawnej, funkcjonujących w stosunkach z Republiką Islandii i Królestwem Norwegii, w stopniu wynikającym z postanowień wymienionych wyżej Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokołu do niej.

W konsekwencji Porozumienie umożliwi, w odniesieniu do współpracy sądowej polskich organów, rozszerzenie o te dwa państwa obszaru, w którym istnieją ramy stworzone przez wskazane akty prawne, zapewniające, jak wspomniano, bardziej efektywną i dostosowaną do współczesnych potrzeb kooperację w sprawach karnych. Podkreślenia wymaga, że regulacje zawarte w Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz Protokole do tej Konwencji znacznie ułatwiają współpracę sądową, w szczególności przez rozwój i unowocześnienie istniejących już rozwiązań w zakresie pomocy prawnej, rozszerzenie katalogu okoliczności, w jakich można występować z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej, oraz wprowadzenie środków, dzięki którym procedura międzynarodowej pomocy prawnej staje się szybsza, bardziej elastyczna, a w rezultacie bardziej skuteczna.

Z perspektywy ostatnich lat widoczne jest, że związanie się przez Rzeczpospolitą Polską Konwencją umożliwiło włączenie się naszego kraju w nurt ścisłej współpracy prawnej w sprawach karnych między Państwami Członkowskimi UE i  uczyniło ją bardziej efektywną, co stanowiło również realizację polskich zobowiązań akcesyjnych, wynikających w szczególności z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej (…) do Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r.

Z oczywistych powodów te same cele przemawiają także za związaniem się przez Rzeczpospolitą Polską przedmiotowym Porozumieniem, co rozszerzy o obszar Republiki Islandii i Królestwa Norwegii zakres terytorialny funkcjonowania przedstawionej wyżej ściślejszej współpracy, z której Rzeczpospolita Polska korzysta wewnątrz UE.

Realizowanie przedmiotowego Porozumienia stanowić będzie konsekwentną kontynuację procesu zacieśniania wielopłaszczyznowej współpracy między UE a Republiką Islandii i Królestwem Norwegii, wynikającą przede wszystkim ze stosowania i rozwoju dorobku porozumień z Schengen.

W omawianym kontekście, oprócz wskazanych już wyżej umów zawartych między UE a tymi państwami, na szczególną uwagę zasługują jeszcze: Umowa w sprawie kryteriów i mechanizmów ustanowienia odpowiedzialności państwa w zakresie badania wniosków o udzielenie azylu składanych w Państwie Członkowskim, Republice Islandii lub Królestwie Norwegii z dnia 19 stycznia 2001 r. wraz z Protokołem z dnia 29 czerwca 2005 r.12) (włączająca Republikę Islandii i Królestwo Norwegii do stosowania rozporządzenia Rady UE 343/2003 z dnia 18 lutego 2003 r. o ustanowieniu kryteriów i mechanizmów określania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku azylowego złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego13) i korzystania z europejskiej bazy odcisków palców EURODAC), Umowa o współpracy z Europolem
z dnia 28 czerwca 2001 r., decyzja Rady 2003/169/WSiSW z dnia 27 lutego 2003 r. określająca, które postanowienia Konwencji z 1995 r. w sprawie uproszczonej procedury ekstradycyjnej między Państwami Członkowskimi UE oraz Konwencji z  1996 r. odnoszącej się do ekstradycji między Państwami Członkowskimi UE stanowią rozwój dorobku Schengen zgodnie z  Układem dotyczącym włączenia Republiki Islandii oraz Królestwa Norwegii we wprowadzanie w  życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen14) (włączająca Republikę Islandii i  Królestwo Norwegii do stosowania postanowień obu konwencji), oraz Umowa w  sprawie procedury przekazywania osób między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej a Republiką Islandii i Królestwem Norwegii z  dnia 27  czerwca 2006 r.15)



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna