Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 21 listopada 2012 r. III pzp 6/12 Tytuł



Pobieranie 85,88 Kb.
Strona1/3
Data02.01.2018
Rozmiar85,88 Kb.
  1   2   3


Uchwała
Sądu Najwyższego
7 sędziów
z dnia 21 listopada 2012 r.
III PZP 6/12
Tytuł: Obowiązek konsultowania zamiaru wypowiedzeń osób zatrudnionych na czas nieokreślony.
Nieudzielenie przez zakładową organizację związkową informacji o wszystkich pracownikach korzystających z jej obrony, żądanej przez pracodawcę bez rzeczowej potrzeby, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku współdziałania z tą organizacją w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy (art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.; art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.).

OSNP 2013/13-14/146, Prok.i Pr.-wkł. 2014/2/49, Biul.SN 2012/11/22

1230078

Dz.U.2014.167: art. 30 ust. 2(1)

Dz.U.2002.101.926: art. 23 ust. 1 pkt 2; art. 26 ust. 1 pkt 2
Odmowa przekazania przez związek informacji o wszystkich osobach objętych przez niego obroną nie zwalnia firmy z obowiązku konsultowania zamiaru wypowiedzeń osób zatrudnionych na czas nieokreślony.

G.Prawna 2012/227/1

1388362

Dz.U.1998.21.94: art. 38 § 1


glosa aprobująca: Stępnicka K. Glosa do uchwały SN z dnia 21 listopada 2012 r., III PZP 6/12.

Skład orzekający
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra,

Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca, uzasadnienie), Kazimierz Jaśkowski, Zbigniew Korzeniowski, Krzysztof Staryk (sprawozdawca), Jolanta Strusińska-Żukowska, Maciej Pacuda.


Sentencja
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej Bożeny Kiecol, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 21 listopada 2012 r., wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 r. (...) o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:

"Czy nieudzielenie, z powołaniem się na zasady przetwarzania ochrony danych osobowych, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), przez zakładową organizację związkową żądanej przez pracodawcę na podstawie art. 30 ust. 21 zd. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) informacji o wszystkich pracownikach korzystających z jej obrony zwalnia pracodawcę z obowiązku zawiadomienia organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę (art. 30 ust. 21 zd. 2 ustawy o związkach zawodowych)?"

podjął uchwałę:

Nieudzielenie przez zakładową organizację związkową informacji o wszystkich pracownikach korzystających z jej obrony, żądanej przez pracodawcę bez rzeczowej potrzeby, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku współdziałania z tą organizacją w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy (art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.; art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.).


Uzasadnienie faktyczne
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 z późn. zm.) wniósł o rozpoznanie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego następującego zagadnienia prawnego: "Czy nieudzielenie, z powołaniem się na zasady przetwarzania ochrony danych osobowych, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) przez zakładową organizację związkową żądanej przez pracodawcę na podstawie art. 30 ust. 21 zd. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) informacji o wszystkich pracownikach korzystających z jej obrony zwalnia pracodawcę z obowiązku zawiadomienia organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę (art. 30 ust. 21 zd. 2 ustawy o związkach zawodowych?".

Zagadnienie to zostało przedstawione w związku z rozbieżnością, jaka ujawniła się w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2012 r., III PZP 7/11 stwierdzono, że uzasadnione ochroną danych osobowych nieudzielenie przez zakładową organizację związkową żądanej przez pracodawcę informacji o pracownikach korzystających z jej obrony, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zawiadomienia organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę. Odmienny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w wyroku z 14 czerwca 2012 r., I PK 231/11 przyjmując, że nieudzielenie pracodawcy informacji o wszystkich podlegających związkowej ochronie pracownikach z powołaniem się na przepisy ustawy o ochronie danych osobowych zwalnia pracodawcę z obowiązku współdziałania z organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy.

Rozważania przedstawionego zagadnienia prawnego (którego rozwikłanie usunęłoby powstałą rozbieżność w orzecznictwie Sądu Najwyższego) należy rozpocząć od stwierdzenia, że powodem rozbieżnych poglądów wyrażanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie prawa na temat zakresu obowiązków i uprawnień ujętych w art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych jest sposób zredagowania tego przepisu dopuszczający jego różne rozumienie.

Zgodnie z tym przepisem, "w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej obrony, zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników". W ustępie 1 art. 30 postanowiono, że w zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z nich broni praw i reprezentuje interesy swych członków. Według ustępu 2, pracownik niezrzeszony w związku zawodowym ma prawo do obrony swoich praw na zasadach dotyczących pracowników będących członkami związku, jeżeli wybrana przez niego organizacja związkowa wyrazi zgodę na obronę jego praw pracowniczych.

Przepis art. 30 ust. 21 został wprowadzony do ustawy o związkach zawodowych ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110 z późn. zm.) i obowiązuje od 2 czerwca 1996 r. Jednocześnie do Kodeksu pracy został dodany przepis art. 232 o treści: "Jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracownika z tytułu jego członkostwa w związku zawodowym albo wyrażenia zgody na obronę praw pracownika niezrzeszonego w związku - zgodnie z ustawą o związkach zawodowych".

Mimo długiego okresu obowiązywania przepisu art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych (16 lat) jego rozumienie nie jest jednolite w doktrynie i w orzecznictwie. Niefortunna redakcja przepisu stwarza możliwość różnorodnego jego rozumienia a każda z przedstawianych możliwości ma pewne wady. Zwolennicy różnych opcji interpretacyjnych odwołują się przy tym do wykładni językowej i logicznej dochodząc do odmiennych rezultatów. W doktrynie ukształtowały się dwie grupy poglądów. Według jednej z nich, użycie w przepisie liczby mnogiej, zarówno w jego zdaniu pierwszym jak i drugim świadczy o tym, że pracodawca jest obowiązany do zwrócenia się o informację dotyczącą wszystkich pracowników objętych obroną danej organizacji związkowej, a w razie nieudzielenia informacji w ciągu 5 dni jest zwolniony z obowiązku współdziałania z tą organizacją. Zwolennicy tego poglądu, sprowadzającego się do wywiedzenia z treści art. 30 ust. 21 obowiązku przedstawienia przez organizację związkową na zapytanie pracodawcy listy pracowników korzystających z jej obrony, uzasadniają go przede wszystkim odniesieniem obowiązku pracodawcy (zasięgnięcia informacji) i skutków milczenia organizacji związkowej do "pracowników", a nie indywidualnego pracownika. Zwracają też uwagę na brak w treści art. 30 ust. 21 sformułowania "każdorazowo" lub innego sugerującego wielokrotność zasięgania informacji przez pracodawcę. Podnosi się też, że celem wprowadzenia analizowanego przepisu było usprawnienie toku postępowania konsultacyjnego. W tej grupie publikacji należy przykładowo wymienić glosę K. Rączki do wyroku Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 1999 r., I PKN 36/99 (PiZS 1999 nr 11, s. 36-40).

Z kolei przeciwnicy tego poglądu podkreślają, że brak jest w przepisie wyraźnego upoważnienia do jednorazowego żądania podania listy pracowników objętych obroną danej organizacji związkowej i brak jest podstaw do obarczania tej organizacji obowiązkiem aktualizowania przedstawionej listy. Natomiast wzmianka o "indywidualnych sprawach ze stosunku pracy" wskazuje - ich zdaniem - że chodzi o każdą indywidualną sprawę. Niektórzy z tej grupy przedstawicieli doktryny prawa podnoszą ponadto, że dopuszczenie żądania listy pracowników korzystających z obrony organizacji związkowej pozostaje w kolizji z ochroną danych osobowych (por. np. A. Wypych-Żywicka: W sprawie interpretacji art. 30 ust. 21 ustawy związkowej słów kilka (w:) Z. Góral (red.) Z zagadnień współczesnego prawa pracy. Księga jubileuszowa Profesora Henryka Lewandowskiego, Warszawa 2009; D. Doerre-Nowak: Pozycja stron stosunku pracy a ochrona danych osobowych (w:) T. Wyka, A. Nerka: (red. nauk.) Granice ochrony danych osobowych w stosunkach pracy, Warszawa 2009). Podsumowanie poglądów wyrażanych w doktrynie zawarte zostało w opracowaniach J. Steliny: Współdziałanie pracodawcy w indywidualnych sprawach pracowniczych, PiZS 2008 nr 10, s. 2-10) i Ł. Prasołka (Informacja o pracownikach korzystających z obrony związku zawodowego (w:) Z. Hajn: (red.) Związkowe przedstawicielstwo pracowników zakładu pracy, Warszawa 2012), przy czym obydwaj ci autorzy opowiadają się przeciwko takiemu rozumieniu analizowanego przepisu, które uprawniałoby pracodawcę do jednorazowego żądania przedstawienia listy pracowników objętych obroną organizacji związkowej i obarczało tę organizację obowiązkiem aktualizowania tej listy.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego w omawianej kwestii przeszło ewolucję, jeszcze przed powstaniem rozbieżności uzasadniającej przedstawienie rozpatrywanego obecnie zagadnienia. Początkowo Sąd Najwyższy uznał, że w celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wynikającemu z art. 38 k.p. w związku z art. 232 k.p. oraz art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych, w każdym przypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca powinien o takim zamiarze powiadomić pisemnie organizację związkową, zwracając się jednocześnie o informację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony (wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 1999 r., I PKN 36/99, OSNAPiUS 2000 Nr 13, poz. 507). Następnie Sąd Najwyższy (w wyroku z 23 stycznia 2002 r., I PKN 809/00, OSNP 2004 Nr 3, poz. 31, z krytyczną glosą A. Wypych-Żywickiej: PiZS 2005 nr 5, s. 37) wyraził pogląd, że procedura konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę przewidziana w art. 38 k.p. nie obejmuje obowiązku pracodawcy zwrócenia się do zakładowej organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej obrony. W ocenie Sądu Najwyższego obowiązkiem organizacji związkowej jest aktualizacja listy pracowników korzystających z jej obrony. W wyroku z 25 lipca 2003 r., I PK 305/02 (OSP 2004 Nr 12, poz. 150, Monitor Prawniczy 2004 Nr 14, poz. 630, z glosą krytyczną E. Podgórskiej-Rakiel) Sąd Najwyższy uznał, że jednorazowe zwrócenie się pracodawcy do działających u niego organizacji związkowych o informację dotyczącą wszystkich zatrudnionych pracowników czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych. W wyroku z 18 października 2005 r., II PK 90/05 (OSNP 2006 nr 19-20, poz. 291) przyjęto, że w odpowiedzi na zapytanie pracodawcy organizacja związkowa powinna przedstawić listę reprezentowanych przez nią osób (członków i osób niezrzeszonych, które zwróciły się do związku o objęcie obroną i związek zaakceptował wniosek). Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek pracodawcy wynikający z art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych ma charakter jednorazowy a aktualizacja listy obciąża organizację związkową.



Pogląd przyjmujący obowiązek organizacji związkowej przedstawienia listy pracowników pozwalającej na identyfikację osób objętych obroną związkową został podtrzymany w wyroku z dnia 7 maja 2007 r., II PK 305/06 (OSNP 2008 nr 9-10, poz. 131, z glosą krytyczną - co do tej kwestii - J. Szmita opublikowaną w Gdańskich Studiach Prawniczych 2008 nr 3, s. 163-173). Natomiast w wyroku z 5 października 2007 r., II PK 27/07 (LEX nr 469164) Sąd Najwyższy uznał, że w razie przedstawienia informacji niepozwalającej na identyfikację pracowników reprezentowanych przez związek należałoby przyjąć, że pracodawca nie otrzymał informacji wymaganej przepisem art. 30 ust. 21 ustawy związkowej.

Problematyką informowania pracodawcy o pracownikach reprezentowanych przez związki zawodowe zajmowało się też sądownictwo administracyjne na skutek rozpatrywania skarg na decyzje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nakazujące pracodawcom zaprzestanie praktyki polegającej na pozyskiwaniu od związków zawodowych informacji o osobach korzystających z obrony tych związków w formie imiennej listy pracowników. W wyroku z 28 października 2009 r., II SA/Wa 16/09 (LEX nr 573890, z glosą częściowo krytyczną E. Podgórskiej-Rakiel opublikowaną w Gdańskich Studiach Prawniczych 2010 nr 2, s. 201-214) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że pracodawca jest uprawniony do żądania przedstawienia imiennej listy pracowników bronionych przez związek zawodowy wówczas, gdy przedstawi cel tego żądania, np. podając imienną listę pracowników, z którymi zamierza rozwiązać umowy o pracę. Sąd administracyjny uznał za "nie do przyjęcia" (interpretując zwrot "w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy" użyty w art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych) domaganie się przez pracodawcę od zakładowej organizacji związkowej danych o osobach nieobjętych perspektywą ustania stosunku pracy. W tej sprawie skarga na decyzję GIODO została uwzględniona ze względu na uchybienia (niedostateczne wyjaśnienie przesłanek decyzji) tego organu administracji. W kolejnych wyrokach tego samego Sądu został podtrzymany pogląd o niedopuszczalności żądania przez pracodawcę od organizacji związkowej imiennej listy pracowników objętych przez nią obroną "na zapas", czyli bez jasnego sprecyzowania celu tego żądania. Takie zbieranie danych osobowych nie spełniałoby przesłanki zgodności z prawnie oznaczonymi celami i nie byłoby adekwatne do tych celów w rozumieniu art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 sierpnia 2010 r., II SA/Wa 923/10, LEX nr 737341 i z 4 listopada 2011 r., II SA/Wa 1002/11 opublikowany na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd wyrażony w pierwszym z powołanych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego znalazł aprobatę w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalając skargę kasacyjną podkreślił, że żądanie przez pracodawcę przedstawienia informacji o (wszystkich) pracownikach korzystających z obrony organizacji związkowej jest adekwatne do celu przetwarzania danych osobowych, jakim jest współpraca pracodawcy ze związkiem zawodowym w indywidualnej sprawie ze stosunku pracy, tylko wtedy gdy pracodawca ma zamiar podjąć czynności rozwiązujące umowy o pracę ze wszystkimi pracownikami, a nie jeśli zamiar ma dotyczyć konkretnej osoby (wyrok z dnia 30 listopada 2011 r., I OSK 2118/10, opublikowany na stronie internetowej: orzeczenia. nsa.gov.pl). We wcześniejszym wyroku (z dnia 28 czerwca 2011 r., I OSK 1264/10, opublikowanym na tej samej stronie internetowej) Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznym stanie faktycznym (wydania przez GIODO decyzji nakazującej pracodawcy usunięcie uchybień w procesie przetwarzania danych osobowych przez pozyskiwanie informacji o osobach korzystających z obrony zakładowej organizacji związkowej jedynie w sytuacji, gdy przepisy prawa pracy przewidują w stosunku do tych osób współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, zgodnie z art. 232 k.p.) uznał za prawidłowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję z uwagi na to, że "żądanie" danych osobowych jest czynnością faktyczną poprzedzającą zbieranie tych danych i nie stanowi przetwarzania danych (dopiero zbieranie jest jedną z form przetwarzania), a do przetwarzania nie doszło, gdyż żądane dane nie zostały przekazane.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 5 sierpnia 2008 r., I PK 37/08, OSNP 2010 nr 1-2, poz. 4; OSP 2011 Nr 2, poz. 20, z glosą E. Kuleszy) problem ochrony danych osobowych w stosunkach zatrudnienia pojawił się w sprawie, w której pracodawca rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia. Przypisane pracownikowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych polegać miało na odmowie wypełnienia i podpisania kwestionariusza, który zawierał, między innymi, pytania dotyczące ewentualnych jego (i jego bliskich) relacji z podmiotami zależnymi od pracodawcy. Sąd Najwyższy wywiódł, że z art. 51 Konstytucji ("nikt nie może być zobowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby") wynika zasada ochrony danych osobowych, zgodnie z którą zakazany jest dostęp do informacji stanowiących te dane z pominięciem podstawy ustawowej. Możliwe jest uzyskanie informacji na temat konkretnej osoby (w tym także pracownika) tylko wówczas, gdy podstawę do tego daje wyraźny przepis ustawy i tylko w takim zakresie, na jaki pozwala ustawa. Ustawą w rozumieniu art. 51 Konstytucji jest w pierwszym rzędzie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), która w art. 23 i 27 (w drugim z nich chodzi o tak zwane dane wrażliwe) określa przypadki dopuszczalności przetwarzana danych osobowych. W art. 221 k.p. określone zostały dane osobowe, do których pozyskiwania pracodawca został upoważniony. Zgodnie z art. 221 § 4 k.p. pracodawca może żądać podania innych danych osobowych, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów. Sąd Najwyższy podał przykłady takich odrębnych przepisów. Według Sądu Najwyższego, pracodawca może pozyskiwać dane osobowe w inny sposób niż "żądanie", na przykład za zgodą pracownika, nawet z jego inicjatywy. W okolicznościach sprawy, w której zapadł omawiany wyrok, pracownik został zobowiązany do podania danych nieobjętych obowiązkiem ich ujawniania wymienionym w przepisie prawa. Pracodawca nie dysponował zgodą pracownika na otrzymanie tych danych. Dlatego Sąd Najwyższy ocenił, że odmowa udzielenia odpowiedzi na (niektóre) pytania kwestionariusza była usprawiedliwiona i nie mogła stanowić podstawy rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego nie spotkało się z krytyką glosatorki Ewy Kuleszy. Nie zgodziła się ona jednakże z niektórymi stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu. W szczególności opowiedziała się ona przeciwko możliwości stosowania zgody pracownika jako podstawy gromadzenia danych przez pracodawcę.

Kolejnymi wypowiedziami Sądu Najwyższego na temat ochrony danych osobowych w stosunkach pracy były orzeczenia, na kanwie których wyłoniło się zagadnienie przedstawione obecnie do rozstrzygnięcia składowi powiększonemu.



W uchwale z dnia 24 stycznia 2012 r., III PZP 7/11 (OSNP 2012 nr 17-18, poz. 213) Sąd Najwyższy przyjął, że "Nieudzielenie przez organizację związkową żądanej przez pracodawcę informacji o pracownikach korzystających z jej obrony, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zawiadomienia organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, jeżeli nieudzielenie tej informacji było uzasadnione ochroną danych osobowych (art. 38 § 1 k.p., art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm. oraz art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.)". Uchwała zapadła w odpowiedzi na następujące zagadnienie prawne, przedstawione przez Sąd drugiej instancji; "czy nieudzielenie przez zakładową organizację związkową informacji o pracownikach korzystających z jej obrony (art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) zażądanej przez pracodawcę bez związku z zamiarem wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi wyłącza obowiązek konsultacji, o której mowa w art. 38 k.p.?". W tej sprawie pracodawca w 2008 r. zwrócił się do wszystkich organizacji związkowych działających u niego o przedstawienie na piśmie imiennej listy pracowników, którzy są objęci ochroną związkową przez daną organizację. Jedna zakładowa organizacja odmówiła przedstawienia listy, twierdząc, że żądanie jest sprzeczne z prawem. Pozostałe organizacje przedstawiły listy. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał pozwanemu pracodawcy (decyzją z 13 sierpnia 2009 r.) usunięcie uchybień przy przetwarzaniu danych osobowych polegających - jak wynika z uzasadnienia decyzji - na żądaniu imiennej listy członków związku, gdy nie są oni objęci na przykład zamiarem wypowiedzenia. Mimo tej decyzji pracodawca uznał, że jest zwolniony ze współdziałania z organizacją związkową, która odmówiła przedstawienia listy i przed wypowiedzeniem powódce umowy o pracę nie zwrócił się do tej organizacji z zapytaniem, czy jest ona objęta obroną przez tę organizację (chociaż jak się okazało, była jej członkiem), ani nie przeprowadził z tą organizacją konsultacji zamiaru wypowiedzenia zgodnie z art. 38 k.p. Udzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, Sąd Najwyższy podniósł, że w dotychczasowym orzecznictwie na tle art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych nie była rozważana kwestia związku tego przepisu z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Dla zachowania przez pracodawcę wymaganego prawem (art. 38, art. 52 § 3 i art. 53 § 4, art. 112 § 1, art. 177 § 1 k.p., art. 32 ustawy o związkach zawodowych) współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach indywidualnych pracowników konieczne jest posiadanie przez niego informacji, czy pracownik jest chroniony przez tę organizację. Możliwe są dwie metody regulacji. Pierwsza - informację przekazuje organizacja związkowa z własnej inicjatywy - ma zastosowanie tylko w odniesieniu do działaczy związkowych (art. 32 ust. 1, 6 i 7 ustawy o związkach zawodowych). W pozostałych przypadkach pracodawca musi zwrócić się do organizacji związkowej o jej udzielenie na podstawie art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych. Uregulowanie przewidziane w tym przepisie jest dalekie od doskonałości. Zawsze zadanie pytania przez pracodawcę narusza interesy niektórych pracowników. Według dominującego poglądu Sądu Najwyższego, wystarczający jest jednorazowy wniosek złożony do wszystkich zakładowych organizacji związkowych a później przez nieograniczony czas one same powinny przekazywać pracodawcy informacje o nowych pracownikach podlegających ich obronie (według żadnej koncepcji zakładowa organizacja związkowa nie musi ujawniać listy swych członków). Natomiast dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że pracodawca może żądać udzielenia informacji, o której mowa w art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych tylko wtedy, gdy ma ona dotyczyć pracowników, wobec których pracodawca zamierza podjąć działania wymagające współdziałania z zakładową organizacją związkową, przy czym cel uzyskania tej informacji jest wskazany w żądaniu jej udzielenia. Udzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy w zwykłym składzie wziął pod uwagę stanowisko sądów administracyjnych, chociaż zauważył, że ono także nie chroni danych osobowych pracowników. Stosowanie art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych przesądza bowiem o konieczności przekazywania przez pracodawcę wszystkim zakładowym organizacjom związkowym licznych i zbędnych informacji o pracownikach. Pracodawca musi wykazać cel uzyskania informacji o ochronie związkowej wymienionych imiennie pracowników i w ten sposób przekazuje wszystkim organizacjom informacje o zamierzonych działaniach wobec tych pracowników. Tymczasem spośród nich bez wątpienia żaden nie jest członkiem wszystkich zakładowych organizacji związkowych a znaczna ich część nie należy do żadnej z tych organizacji. Wskazane przez pracodawcę cele zwrócenia się do zakładowych organizacji związkowych mogą w różnym stopniu zagrażać dobrom osobistym pracowników ale w szczególności może to mieć miejsce w razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 k.p.) lub odrzucenia sprzeciwu pracownika od nałożonej na niego kary porządkowej (art. 112 § 1 k.p.). Ponadto wskazany w pytaniu pracodawcy skierowanym do wszystkich organizacji związkowych zamiar wykonania czynności wymagającej współdziałania z jedną z nich nie zawsze oznacza, że pracodawca podejmie te czynności. Sąd Najwyższy, podsumowując swe rozważania uznał, że żadna interpretacja art. 30 ust. 21 nie jest pozbawiona wad. "Przyjmując pogląd wyrażony przez sądy administracyjne, Sąd Najwyższy częściowo kierował się ich argumentacją a częściowo miał na względzie wartości konstytucyjne (...). W obecnym systemie prawnym nie ma żadnych rozwiązań instytucjonalnych umożliwiających usunięcie rozbieżności orzecznictwa między dwoma pionami sądownictwa: powszechnym i administracyjnym. Uwzględnienie przez sądy jednego pionu sądownictwa poglądów wyrażonych w drugim pionie służy realizacji jednolitości orzecznictwa, wymaganej przez art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji".

Z przedstawionymi poglądami nie zgodził się Sąd Najwyższy orzekający w sprawie I PK 231/11. W wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. (LEX nr 1215966) podjął z nimi polemikę. Według Sądu Najwyższego, "w dominującej judykaturze Sądu Najwyższego oraz w doktrynie prawa pracy przyjmuje się, że wymagane i wystarczające jest jednorazowe zwrócenie się przez pracodawcę do zakładowych organizacji związkowych o informację o pracownikach korzystających ze związkowej obrony w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę (...) do współdziałania z zakładową organizacją związkową. Dla uzyskania takiej informacji o «wszystkich» pracownikach podlegających ochronie danej organizacji związkowej w (...) indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca nie musi pytać o konkretnych, tj. wymienionych z imienia i nazwiska pracowników, ani wskazywać konkretnego celu wnioskowanych informacji już dlatego, że przynależność do legalnie działających organizacji społecznych ma charakter publiczny, dobrowolny i jawny, przeto nie może pozostawać «w ukryciu» za przepisami o ochronie danych osobowych. Uznanie za niedopuszczalne ujawniania członkostwa w publicznych organizacjach społecznych nie ma prawnego, prawniczego ani racjonalnego uzasadnienia, ponieważ konstytucyjnie zakazuje się istnienia organizacji, których działalność przewiduje utajnienie członkostwa (art. 13 in fine Konstytucji RP)". Z art. 7 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych (stanowiącego, że w sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują prawa i interesy swoich członków) Sąd Najwyższy wyprowadził obowiązek organizacji związkowych reprezentacji i obrony swoich członków i pracowników niezrzeszonych, których organizacja związkowa zgodziła się bronić. Zdaniem Sądu Najwyższego, "wypełnienie tej «esencjonalnej» powinności wymaga od zakładowych (międzyzakładowych) organizacji związkowych uzupełniania lub aktualizowania udzielonej pracodawcy informacji o wszystkich pracownikach korzystających z jej związkowej reprezentacji i obrony praw pracowniczych (art. 1, art. 30 ust. 2 i ust. 21 oraz art. 32 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 232 k.p.), pod rygorem zwolnienia pracodawcy z obowiązku współdziałania z organizacją związkową".



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna