Tytuł: "Kręgosłup w stresie"



Pobieranie 10,44 Mb.
Strona1/66
Data16.11.2017
Rozmiar10,44 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   66

tytuł: "Kręgosłup w stresie"

autor: Andrzej Rakowski


Jak pokonać ból i jego przyczyny
GWP - GDAŃSKIE WYDAWNICTWO PSYCHOLOGICZNE Gdańsk 1994

Copyright © 1994

by Andrzej Rakowski & Gdańskie Wydawnictwo Psychologie!
Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani jej część nie może być

przedrukowywana ani w żaden inny sposób reprodukowana

powielana mechanicznie, fotograficznie, elektronicznie

lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach masowego

przekazu bez pisemnej zgody autora lub

Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego


Wydanie pierwsze


Redakcja: Aleksandra Mucek, Elżbieta Babińska

Opracowanie graficzne: Jarosław Czarnooki


ISBN 83-85416-26-9
Druk: Drukarnia Wydawnictw Naukowych S. A.,

90-450 Łódź, ul. Żwirki 2


Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

81-826 Sopot, ul. Żeromskiego 11 A, tel./fax 51-61-04


SPIS TREŚCI
PRZEDMOWA ..................................................... 9
OD AUTORA ...................................................... 11
CZĘŚĆ PIERWSZA.

ZESPOŁY ZABURZEŃ CZYNNOŚCIOWYCH NARZĄDÓW RUCHU ...... 17


1. Zaburzenia czynności ruchowych stawów kręgosłupa
oraz stawów kończyn .............................................. 19
1.1. Zaburzenia czynności ruchowych stawów, równowaga statyczna
stawów i mięśni .............................................. 19
1.1.1. Zaburzenia czynności ruchowych stawów .................... 19
1.1.2. Równowaga statyczna stawów i mięśni. Blokada stawu ......... 20
1.2. Podrażnienie tkanki łącznej i mięśniowej, okostnej oraz skóry
i tkanki podskórnej ............................................ 22
1.2.1. Podrażnienia tkanki łącznej okołostawowej ................... 23
1.2.2. Podrażnienie mięśni ..................................... 24
1.2.2.1. Ból ............................................ 24
1.2.2.2. Podwyższony tonus mięśniowy ...................... 24
1.2.2.3. Przeciążenia statyczne mięśni ...................... 25
1.2.2.4. Skutki przeciążenia statycznego mięśni .............. 27
1.2.3. Podrażnienie okostnej .................................... 29
1.2.4. Podrażnienie skóry i tkanki podskórnej ...................... 31
2. Wskazania i przeciwwskazania w terapii manualnej
oraz autoterapii dolegliwości odkręgoslupowych ........................ 32
2.1. Wskazania. Zwyrodnienie stawów. Dyskopatia ..................... 32
2.2. Przeciwwskazania ............................................ 34
2.3. Wiek chorego a terapia ręczna i autoterapia ........................ 34
3. Zaburzenia czynności ruchowych kręgosłupa i miednicy
oraz wynikające z nich dolegliwości................................... 36
3.1. Zespoły przeciążeniowe kręgosłupa i miednicy ...................... 36
3.1.1. Przeciążenia w obrębie miednicy ........................... 37
3.1.1.1. Podrażnienia więzadeł miednicy .................... 38
3.1.1.2. Podrażnienie mięśni miednicy ...................... 45
3.1.1.3. Zaburzenia ruchomości stawu biodrowego.

Zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające

stawów biodrowych (coxarthrosis) ................... 48
3.1.1.4. Zapobieganie zaburzeniom czynnościowym
jako profilaktyka zwyrodnienia stawów biodrowych ..... 51
3.1.2. Zniekształcenia naturalnych krzywizn kręgosłupa ............. 55
3.1.2.1. Zespół hiperlordozy lędźwiowej ..................... 57
3.1.2.2. Zespół hiperlordozy szyjnej ......................... 65
3.1.2.3. Dyslordoza lędźwiowa
- spłaszczenie kręgosłupa lędźwiowego ............... 69
3.1.3. Nadruchomość.......................................... 72
3.2. Objawy kliniczne zespołów korzeniowych .......................... 72
3.2.1. Małe uszkodzenie międzykręgowe (wg Maigne'a) ....... 75
3.2.1.1. Zaburzenia koordynacji jednostki ruchowej kręgosłupa .. 76
3.2.1.2. Przyczyny małego uszkodzenia międzykręgowego ...... 77
3.2.1.3. Dolegliwości spowodowane małymi uszkodzeniami
międzykręgowymi ................................ 78
3.2.1.4. Blokada śróddyskowa jądra galaretowatego ........... 82
3.2.2. Wypadnięcie jądra galaretowatego dysku międzykręgowego
Dyskopatia ............................................ 84
3.2.2.1. Dolegliwości towarzyszące wypadnięciu jądra
galaretowatego na poziomie L4/L5 i Ls/Si ............. 85
3.2.2.2. Rokowania w terapii ręcznej dyskopatii............... 86
3.2.2.3. Leczenie dyskopatii............................... 87
3.3. Zespoły psychogenne .......................................... 88
3.3.1. Skutek psychogenny w narządach ruchu ..................... 88
3.3.1.1. Zaburzenia napięcia mięśniowego ................... 89
3.3.1.2. Wady postawy ciała jako skutek psychogenny ......... 89
3.3.1.3. Zaburzenia koordynacji czynności oddechowych
jako skutek psychogenny ........................... 91
3.3.2. Dlaczego zespoły psychogenne? ............................ 92
3.3.3. Człowiek jako jedność psychofizyczna ....................... 93
3.3.4. Terapia skutków psychogennych ........................... 96
3.3.4.1. Motywacje do podjęcia terapii lub autoterapii .......... 97
3.3.4.2. Umowa terapeutyczna ............................ 98
3.4. Skutki przeciążenia statycznego w narządach ruchu ................. 99
CZĘŚĆ DRUGA. BADANIE, AUTOBADANIE, DIAGNOZĄ,

AUTODIAGNOZA, AUTOTERAPIA ................................ 101


4. Zespoły korzeniowe - badanie, diagnoza, autoterapia ................... 103
4.1. Ruchomość kręgosłupa - badanie. Mobilizacje czynne ............... 104
4.1.1. Graficzny obraz ruchomości kręgosłupa ...................... 104
4.1.2. Badanie ruchomości kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego ........ 106
4.1.3. Zasada bezbolesności i ruchu przeciwnego .................. 109
4.2. Mobilizacje czynne kręgosłupa .................................. 110
4.2.1. Seans zabiegowy mobilizacji czynnych ...................... 111
4.2.2. Zasady mobilizacji czynnych kręgosłupa .................... 114
4.2.2.1. Zasada łączenia kierunków ....................... 114
4.2.2.2. Zasada progresywności ........................... 116
4.2.2.3. Zasada symetrycznośd ........................... 117
5. Zespoły przeciążeniowe - badanie, diagnoza, autoterapia ................ 121
5.1. Próba Laseque'a ............................................. 122
5.1.1. Norma ................................................ 122
5.1.2. Pseudo-Laseque: przykurcz prostowników biodra
lub/oraz zginaczy kolana ................................. 122
5.1.3. Zespół korzeniowy rzekomy rejonu piersiowo-lędźwiowego,
lędźwiowego oraz lędźwiowo-krzyżowego .................... 122
6
5.1.4. Zespół korzeniowy rzeczywisty (lumbago,
zapalenie wielonerwowe, rwa kulszowa ..................... 124
5.1.5. Dyskopatia (wypadnięcie jądra miażdżystego) ............... 124
5.1.6. Nadmierny zakres ruchu w próbie Laseque'a ................ 125
5.2. Odzyskiwanie równowagi statycznej
- zasady postępowania docelowego .............................. 125
5.2.1. Poizometryczna relaksacja mięśni ......................... 125
5.2.2. Trening siłowy wzmacniający mięśnie osłabione .............. 127
5.3. Poizometryczna relaksacja więzadeł i mięśni
oraz mobilizacje stawów w zespołach przeciążeniowych miednicy ...... 128
5.3.1. Autoterapia podrażnienia więzadeł krzyżowo-biodrowych ...... 128
5.3.2. Autoterapia podrażnienia więzadła krzyżowo-guzowego ....... 130
5.3.3. Autoterapia podrażnienia więzadła biodrowo-lędżwiowego ..... 131
5.3.4. Autoterapia podrażnienia więzadeł międzykolcowych
oraz nadkolcowych rejonu lędźwiowo-krzyżowego ............. 133
5.3.5. Poizometryczna relaksacja mięśnia groszkowatego ........... 134
5.3.6. Poizometryczna relaksacja mięśnia pośladkowego średniego .... 135
5.3.7. Autoterapia bólów stawu biodrowego
oraz ograniczeń ruchomości .............................. 136
5.3.7.1. Zwalczanie bólu stawów biodrowych ;.........,..... 137
5.3.7.2. Rotacja wewnętrzna bioder ....................... 140
5.3.7.3. Przeprost oraz prostowanie biodra. Zginanie .......... 141
5.3.7.4. Odwodzenie w stawie biodrowym. Przywodzenie ...... 142
5.3.7.5. Siady i inne pozycje rozciągające ................... 144
5.3.8. Mobilizacje pośrednie w bólach kości ogonowej ............... 149
5.4. Zniekształcenia naturalnych krzywizn kręgosłupa.
Badanie, autobadanie, autoterapia .............................. 150
5.4.1. Poizometryczna relaksacja mięśni nadmiernie przykurczonych
w zespołach hiperlordozy i dyslordozy lędźwiowej ............. 150
5.4.1.1. Poizometryczna relaksacja prostowników bioder

i zginaczy kolan wraz ze zginaczami podeszwowymi stopy.

Pseudo-Laseque ....................................... 150
5.4.1.2. Test Mennella. Poizometryczna relaksacja
zginaczy bioder oraz prostowników kolan ............ 152
5.4.1.3. Poizometryczna relaksacja mięśni prostowników
odcinka lędźwiowego kręgosłupa ................... 160
5.4.2. Trening wzmacniający mięśnie osłabione
w hiperlordozie lędźwiowej ............................... 160
5.4.3. Trening wzmacniający mięśnie osłabione
dyslordoząlędźwiową ................................... 164
5.4.4. Poizometryczna relaksacja mięśni nadmiernie przykurczonych
w hiperlordozie szyjnej .................................. 167
5.4.4.1. Poizometryczna relaksacja mięśni karku ............. 167
5.4.4.2. Poizometryczna relaksacja mięśni prostowników
głowy i karku .................................. 170
5.4.4.3. Poizometryczna relaksacja mięśni
piersiowych większych ........................... 173
5.4.5. Trening wzmacniający mięśnie osłabione w hiperlordozie szyjnej . . 175
5.4.6. Zwiększanie ruchomości odcinka piersiowego kręgosłupa
przy „okrągłych" plecach ................................. 179
6. Postępowanie w stanach ostrych .................................... 183
6.1. Postępowanie w stanach ostrych lumbago i dyskopatiach ............ 183
6.1.1. Badanie, autobadanie, diagnoza w dyskopatiach i lumbago ..... 185
6.1.2. Łóżko i pozycje niebolesne - terapia ułożeniowa .............. 185
6.1.3. Mobilizacje czynne kręgosłupa lędźwiowego
w lumbago oraz dyskopatii ............................... 187
6.2. Postępowanie w stanach ostrych bólów lędźwiowo-krzyżowych,

miednicy i kończyn dolnych charakterystycznych ,

dla zespołów przeciążeniowych ................................. 191
6.3. Postępowanie w ostrych bólach grzbietu .......................... 196
6.3.1. Mobilizacja czynna odcinka piersiowego kręgosłupa
w skłonie w przód ...................................... 197
6.3.2. Mobilizacja czynna odcinka piersiowego kręgosłupa
w skłonie w tył ........................................ 198
6.3.3. Mobilizacja środkowego odcinka piersiowego kręgosłupa
w rotacji w prawo ...................................... 199
6.4. Postępowanie w stanach ostrych rejonu szyjno-barkowego ........... 200
6.4.1. Ćwiczenia izometryczne z oporem przy całkowitej bólowej
blokadzie ruchomości szyi................................ 201
6.4.2. Zasada „odchodzenia od bólu" .............................. 204
6.4.3. Zasada „dochodzenia do bólu" ............................. 205
7. Mobilizacje uciskowe punktów maksymalnie bolesnych .................. 207
8. Reakcje pozabiegowe ............................................. 211
8.1. Reakcje po zabiegach ręcznych na stawach kręgosłupa i miednicy ..... 211
8.2. Reakcje pozabiegowe po igłoterapii .............................. 212
8.3. Reakcje pozabiegowe po autoterapii ............................. 212
9. Pozorna i rzeczywista nierówność długości kończyn dolnych
oraz jej znaczenie ................................................ 213
9.1. Autobadanie stanu czynnościowego miednicy ...................... 214
9.2. Korygowanie rzeczywistej różnicy długości kończyn dolnych .......... 216
10. Profilaktyka bólów i dolegliwości odkręgosłupowych .................... 219
10.1. Utajone zaburzenia czynności narządów ruchu u dzieci ............. 219
10.2. Zespół siedmiu objawów wczesnodziecięcych ...................... 220
10.3. Zapobieganie dolegliwościom odkręgosłupowym
podczas odpoczynku i przy pracy ............................... 221
10.3.1. Utrzymywanie prawidłowych postaw ciała
podczas odpoczynku i przy pracy ........................ 222
10.3.2. Ćwiczenia ochraniające według Jamesa Mathe'a ............ 227
10.3.3. Ćwiczenia niewskazane ................................ 229
10.4. Tryb życia. Bezruch. Otyłość .................................. 230
10.5. Chorzy „intemistyczni", „chirurgiczni". Sportowcy wyczynowi........ 231
BIBLIOGRAFIA .................................................. 233
PRZEDMOWA
„O ile Bóg przebacza zawsze, a człowiek przebacza czasem

- natura nie przebacza nigdy. Gdy ktoś sprzeciwia się naturze,

ona go karci, mści się, odpowiada ciosem".
Współczesna cywilizacja ustawicznie przeciwstawia się naturze, czego

skutki, w postaci różnych dolegliwości i chorób, stają się problemem społecz-

nym, jakby nieuniknioną za to karą. Takim problemem społecznym XX

wieku są dolegliwości narządów ruchu, a szczególnie bóle odkręgosłupowe.

Według danych angielskich badaczy 80% społeczeństwa cierpi na bóle krzy-

ża. Dlatego zapewne obserwujemy tendencje powrotu do natury przez stoso-

wanie maksymalnie naturalnych sposobów leczenia, wywodzących się z me-

dycyny ludowej, jak znane powszechnie kręgarstwo.


Takie też korzenie ma medycyna manualna, przedstawiona w książce

Kręgosłup w stresie. Poradnik dla terapeuty i pacjenta.


Andrzej Rakowski mówi tu o terapii i rehabilitacji odwracalnych za-

burzeń funkcji narządu ruchu. Opisywana metoda, którą można by nazwać

rehabilitacją ręczną, oparta na znajomości anatomii i fizjologii człowieka,

opracowana i zbadana przez współczesnych lekarzy zajmujących się medy-

cyną manualną, wsparta wielowiekowym doświadczeniem, stała się bezpie-

cznym i skutecznym sposobem zwalczania dolegliwości odkręgosłupowych.

Jest niezastąpiona tam, gdzie medycyna konwencjonalna nie znajduje za-

stosowania lub leczy objawowo, a także gdy choroba organiczna zostanie już

opanowana. Autor w sposób oryginalny opracował terapię zaburzeń rucho-

mości kręgosłupa i ich skutków. Książkę zaadresował do pacjenta i terapeu-

ty, przy czym terapeutą może być domownik, rehabilitant, lekarz — słowem

każdy proporcjonalnie do swych możliwości.


Kręgosłup w stresie to nie tylko informator, opis technik rehabilitacji,

ale ujęcie problemu w szerszym aspekcie. Przedstawia mianowicie chara-

kterystykę najczęstszych zespołów bólowych oraz podejmuje próbę wyjaśnie-

nia mechanizmów tych zaburzeń opierając się na zasadach biomechaniki.

Zwraca między innymi uwagę na psychiczne źródła objawów somatycznych,

a przede wszystkim na rolę stresu w kształtowaniu tych objawów, co stano-

wi rzadkość w tego typu literaturze. Uczy profilaktyki i autoterapii, podkre-

śla znaczenie czynnego udziału pacjenta w procesie rehabilitacji, wpaja

umiejętności poznania własnego ciała i jego możliwości fizycznych.
Dziedzina, którą zajmuje się Andrzej Rakowski, szeroko interesująca

zarówno laików, jak i specjalistów różnych gałęzi medycyny i rehabilitacji,

niewiele ma opracowań w rodzimej bibliografii. Stąd moja nadzieja, że

książka ta choć w pewnym stopniu wypełni tę lukę.


Romualda Kaczmarek, lekarz chorób wewnętrznych

OD AUTORA


Wszystkie dolegliwości, których przyczyna leży w zaburze-

niach czynnościowych narządów ruchu, w tym. przede wszy-

stkim kręgosłupa, są dolegliwościami typu odwracalnego. Oz-

nacza to, że można j e wyleczyć!


Zakres oraz wszechstronność tych dolegliwości są obfite i różnorodne.

Oprócz bólów kończyn, tułowia i głowy mogą to być: cierpnięcia, mrowienia,

zaburzenia czucia skórnego i głębokiego; mdłości, wymioty, zawroty głowy,

zasłabnięcia, zaburzenia wzroku, słuchu; dolegliwości typu migrenowego;


dolegliwości przypominające choroby narządów wewnętrznych, mimo że w

obiektywnych badaniach lekarskich nie stwierdza się przyczyn organicz-

nych choroby (bóle nerkowe, wątrobowe, sercowe, żołądkowe, wzdęcia, za-

parcia, rozwolnienia, bóle brzucha, podbrzusza itp).


Wiele chorób ma te same przyczyny. Właściwie z niewielkim ryzykiem

można by postawić hipotezę:


We wszystkich chorobach, gdy w obiektywnych badaniach le-

karskich nie znajduje się ich organicznej przyczyny, należy

przyjąć, że źródłem tych dolegliwości są dysfunkcje narządów

ruchu, w tym przede wszystkim kręgosłupa.


Zaburzenia ruchomości albo inaczej dysfunkcje stawów, także skom-

plikowanych i licznych stawów kręgosłupa, określano bardzo różnie. W hi-

storii kręgarstwa, chiropraktyki, osteopatii nazywano je: zwichami kręgo-

wymi, przestawieniem kręgów, przesunięciem kręgów, wypadaniem kręgów,

wypadaniem dysków itp. Dziś w medycynie manualnej zaniechano podobne-

go nazewnictwa. Było ono nieadekwatne do treści, które określało. Miało

tendencje do upraszczania i wypaczania tak skomplikowanego i nie do koń-

ca jeszcze poznanego zjawiska, jakim jest dysfunkcja stawowa. Stworzyło

ono warunki do często błędnego myślenia o zaburzeniach ruchomości i co

gorsza - do błędnego postępowania leczniczego. Do dziś zresztą funkcjonują

skutki takiego myślenia, które można scharakteryzować następująco: jeżeli

boli kręgosłup, poszukuje się nastawiacza-kręgarza, który nastawi kręgo-

słup, i po kłopocie. Lub poszukuje się lekarza, który zaordynuje tabletki.

Myślenie to wzmocniło jeszcze bierność chorego wobec własnej choroby. Pra-

ktyka uczy, że kłopot i cierpienie trwają dalej. Chorzy leczą się w ten sposób

całymi latami nie mając większych szans na wyleczenie. Wprost przeciwnie,

z czasem choroba pogłębia się, dolegliwości rosną, zaburzenia czynnościowe

przekształcają się w rzeczywiste choroby o podłożu organicznym. Przykła-

dem może być proces zwyrodnieniowo-zniekształcający stawów biodrowych.

Na początku zaburzenia czynnościowe, po latach zmiany strukturalne, ka-

lectwo lub operacja. A do tego czasu lata bólu, ograniczenia, niesprawność.
Na zaburzenie czynności ruchowych stawów kręgosłupa i kończyn

składa się zazwyczaj wiele przyczyn. Ażeby przywrócić normalną funkcję

pojedynczemu stawowi lub zespołowi stawów, niezbędne jest przywrócenie,

lub choćby poprawienie, tzw. równowagi statycznej miejscowej (stawowej)

oraz ogólnej (mięśniowej).
Zaburzeniami i dysfunkcjami stawowymi zajmuje się medycyna ma-

nualna, nierównowagą statyczną mięśniową zaś musi się zająć sam cier-

piący i w tym zakresie przejawić minimum aktywności własnej. Inaczej nie

ma szans na pełne wyleczenie.


Dzisiejsze doskonałe techniki uruchamiające, którymi dysponuje me-

dycyna manualna - delikatne, niebolesne, bezpieczne, niezwykle efektywne

i efektowne - przynoszą zazwyczaj szybko zdecydowaną ulgę w cierpieniu

wielu pacjentom. Przynoszą też wiele sławy tym, którzy je z powodzeniem

stosują. Oddziałują jednak wyłącznie miejscowo nie mając większego wpły-

wu na przywrócenie równowagi statycznej ogólnej - mięśniowej. I choć

wyraźnie poprawiają stan chorego na krótszy lub dłuższy okres, to jednak

dolegliwości zawsze wracają. Ten fakt dostarcza mocnego argumentu prze-

ciwnikom medycyny manualnej.
Równowagę statyczną ogólną może poprawić lub nawet na

powrót osiągnąć wyłącznie sam chory przez osobiste

zaangażowanie się w proces leczniczy.
Połączenie terapii stawowej z terapią mięśniową jest leczeniem opty-

malnym, nie zawsze jednak możliwym z tego choćby powodu, że nie ma

dostatecznej liczby terapeutów manualnych. Nie każdy chory może więc

skorzystać z ich pomocy. Na szczęście nie zawsze jest to konieczne. Pośre-

dnio, a więc poprzez terapię mięśniową, choć trwa to dłużej, można zdecydo-

wanie zmniejszyć zaburzenia ruchomości stawowej. Droga odwrotna jest

natomiast prawie niemożliwa. Odzyskiwanie równowagi statycznej miejsco-

wej za pośrednictwem mięśni jest leczeniem kompleksowym, pracą od pod-

staw dającą gwarancję wyleczenia, co oznacza postawienie skutecznej zapo-

ry nawrotom choroby.


Leczenie dolegliwości odkręgosłupowych jest trudne. Wysiłek ten by-

wa jednak sowicie wynagradzany, gdy trwające czasami przez dziesięciole-

cia dolegliwości zaczynają maleć i ustępują całkowicie. Najważniejsze w tym

procesie jest to, że znika poczucie bezradności, niemocy i lęku przed przy-

szłością. Aby móc tego dokonać, trzeba wiedzieć, co robić. W tym celu powstała ta książka oraz ponad dwugodzinny profesjonalny film pt. Życie bez bólu. Książka i film stanowią efektywnie uzupełniającą się całość.
Zawarty w książce materiał podzielony został na dwie części. W części

pierwszej opisano najczęściej spotykane zespoły zaburzeń czynnościowych na-

rządów ruchu z próbą wyjaśnienia mechanizmów ich powstawania. Znajduje

się tam także krótka charakterystyka dolegliwości swoistych dla omawianego

zespołu zaburzeń (rozdz. l i 3). Rozdziały te opracowane zostały na teoretycz-

nych podstawach medycyny manualnej oraz w dużej części na bazie własnych

doświadczeń terapeutycznych. Prezentują więc inne od akademickiego stano-

wisko w kwestii badania, diagnozy oraz leczenia tzw. dolegliwości odkręgosłu-

powych. Terapeuci, a więc lekarze lub rehabilitanci, powinni zaznajomić się z

tym materiałem, jeśli chcą wnieść coś nowego do swojej pracy.


Rozdziały te napisane zostały jednak także z myślą o pacjencie oraz o

tzw. osobie pomagającej, czyli o chorym i kimś z jego najbliższego otoczenia.

Są to osoby najżywotniej zainteresowane chorobą oraz jej leczeniem. Dobrze

byłoby, gdyby one również spróbowały wynieść jakąś korzyść z tej lektury.

Jednakże chory (i jego otoczenie), który nie ma ani czasu, ani kwalifikacji,

ani ochoty na zgłębianie zawartych tam wiadomości, może tę część książki

tylko przeczytać, nie siląc się na zrozumienie i zapamiętanie całego materia-

łu. Choć z pewnością znajdzie tam takie informacje, które żywo przypomną

mu jego sytuację zdrowotną.
Chorzy cierpiący na cały zespół objawów i dolegliwości związanych

ze zwyrodnieniem stawów biodrowych powinni przyswoić sobie wszystko,

co zostało napisane o stawie biodrowym w obydwu częściach książki. W

filmie poświęcono temu problemowi sekwencję - zwaną dalej umownie

pokazem - numer 9 (numer każdego pokazu znajduje się w prawym

górnym rogu ekranu).


W części drugiej omówiono sposoby praktycznego postępowania auto-

terapeutycznego .w dolegliwościach odkręgosłupowych zarówno w stanach

ostrych, jak i przewlekłych. Omówiono także zasady zapobiegania tym dole-

gliwościom.


Początek postępowania autoterapeutycznego uzależniamy od stanu ru-

chomości naszego kręgosłupa. Badania ruchomości kręgosłupa w stanach

chronicznych, o niewielkim nasileniu bólu, opisano w rozdz. 4.1.2; dla stanów

o ostrym przebiegu dolegliwości - w rozdz. 6.1.1.


W autoterapii bólów i innych dolegliwości odkręgosłupowych stosuje-

my kolejne etapy leczenia. W pierwszym etapie należy uwolnić wszystkie

ruchy kręgosłupa od bólu. Najlepszą z technik autoterapeutycznych w tej

fazie są tzw. mobilizacje czynne kręgosłupa, opisane w rozdz. 4. Praktyczne

zastosowanie autoterapii w stanach ostrych dolegliwości bólowych zilustro-

wano na filmie w pokazach 1-6.


Drugim etapem walki z bólem i innymi dolegliwościami jest praca nad

poprawieniem elastyczności mięśni. Tutaj niezastąpiona okazuje się poizo-

metryczna relaksacja mięśni opisana w rozdz. 5.2.1. Na filmie problemy z

tym związane przedstawiono w części trzeciej w pokazach 10-32. Należy

zaznaczyć, że przy wielu dolegliwościach kręgosłup pozostaje wolny od bólu.

Chory może wykonywać dowolne ruchy tułowiem, dowolne ruchy szyją i

głową, pozostawać w dowolnych pozycjach i nie odczuwa żadnego związku

tych ruchów lub pozycji ze swoimi dolegliwościami. W takim przypadku od

razu rozpoczynamy autoterapię od etapu drugiego - od poizometrycznej

relaksacji mięśni. Temu etapowi autoterapii poświęcony jest cały rozdz. 5.


Trzeci etap postępowania autoterapeutycznego to odzyskiwanie

równowagi statycznej ogólnej, któremu poświęcony jest rozdz. 5.2. Osiąg-

nięcie pełnej równowagi statycznej nastąpi wówczas, gdy uzyskamy tzw.

normę w zakresach ruchomości omawianych we wszystkich ćwiczeniach z

zastosowaniem poizometrycznej relaksacji mięśni (rozdz. 5.3. i 5.4). To

połowa sukcesu. Druga część walki o równowagę statyczną to trening

wzmacniający (siłowy) mięśni osłabionych w poszczególnych typach nie-

równowagi statycznej, opisany w rozdz.: 5.2.2; 5.4.2; 5.4.3; 5.4.5, a na

filmie dotyczy tego pokaz 32. Zaprzestanie autoterapii na poziomie zwal-

czenia dolegliwości nie daje gwarancji, że nie będzie nawrotów.


Wyłącznie odzyskanie, a następnie utrzymywanie pełnej równo-

wagi statycznej zapewnia wyleczenie i zachowanie zdrowia.


Innym rodzajem nierównowagi statycznej jest tzw. skręcenie lub skoś-

ność miednicy. Składają się na to zablokowania w stawach krzyżowo-biodro-

wych, a jednym ze skutków i objawów tych zaburzeń jest pozorna nierów-

ność w długości kończyn dolnych. Powstaje cały zespół dysfunkcji, bardzo

ważny w patologii dolegliwości odkręgosłupowych, opisany w rozdz. 9.
Osobnej uwagi wymaga leczenie stanów ostrych dolegliwości bólowych

i innych. Celem postępowania leczniczego w tych stanach jest wyjście z

kryzysu. Jest to jedyny moment, gdy można uznać za fizjologicznie uzasa-

dnione stosowanie farmakoterapii. Uważam jednak, że i w takich przypad-

kach podstawową rolę powinno odgrywać specyficzne postępowanie auto-

terapeutyczne, któremu poświęcony jest cały rozdz. 6 oraz część I filmu.


Jeśli bóle umiejscowione są w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, mied-

nicy i kończynach dolnych, a niektóre ruchy lub pozycje tułowia powodują

promieniowanie bólu w dół i zwiększają go, wówczas postępowanie auto-

terapeutyczne powinno przebiegać według wskazań zawartych w rozdz. 6.1.

Warto przy tym zaznajomić się z zasadami mobilizacji czynnych kręgosłupa

opisanymi w rozdz. 4, szczególnie 4.1.4. Film wyjaśnia to w pokazach 1-3.


Możliwe, że w stanach ostrych dolegliwości bólowych w odcinku

lędźwiowym kręgosłupa wszystkie ruchy tułowia będą bezbolesne. Postępo-

wanie autoterapeutyczne wygląda wówczas nieco inaczej. Opisano je w

rozdz. 6.2. Jednocześnie można pokusić się o próbę zastosowania poizome-

trycznej relaksacji mięśni z pracą na zanikanie bólu, jak opisano to w rozdz.

5.1.3. Jest bardzo prawdopodobne, że przyniesie ona wyraźną zmianę na

korzyść.
W rozdziale 6.3 opisano postępowanie w stanach ostrych dolegliwości

bólowych w rejonie międzyłopatkowym (pokaz 4 i 5 na filmie).


Wiele trudnych do leczenia stanów ostrych dolegliwości bólowych wy-

stępuje w rejonie szyjno-barkowym. Z zaburzeń czynnościowych tego obsza-

ru powstają dolegliwości kończyn górnych, głowy, a także tułowia. Zasady

samodzielnego wychodzenia ze stanów ostrych dolegliwości tego rejonu oma-

wia rozdz. 6.4 oraz pokaz 6 na filmie.
Zaburzenia czynnościowe stawu biodrowego mogą być przyczyną wszy-

stkich dolegliwości ciała pochodzenia czynnościowego. Mogą powodować dole-

gliwości stopy, podudzia, kolana, uda, biodra, krzyża, lędźwi, a nawet dolegli-

wości migrenowe i inne. Zatem zawsze należy zbadać ten największy staw

ciała i ewentualnie usprawnić jego funkcję. Zagadnieniu temu poświęcone są

rozdz.: 3.1.1.3; 3.1.1.4; 5.3.7, a także pokaz 9.


Niezaprzeczalnie destrukcyjny wpływ w dolegliwościach odkręgosłu-

powych ma stres psychiczny. W sposób bezwzględny wykorzystuje on istnie-

jące w ciele miejsca o zmniejszonej odporności na przeciążenie. Poprzez te

miejsca lokuje się w narządach ruchu wywołując przeróżne dolegliwości.

Problemowi skutków psychogennych poświęcony został rozdz. 3.3.
Równocześnie z podjęciem leczenia dolegliwości odkręgosłupowych po-

winniśmy natychmiast zaniechać powtarzania błędów, które stały się jedną

z głównych przyczyn ich pojawienia się, jak niefizjologiczne postawy ciała

podczas pracy czy odpoczynku, niedobory ruchu - siedząco-leżący tryb życia

itp. Profilaktykę omówiono w rozdz. 10.
Film Życie bez bólu składa się z trzech części. Część I poświęcona jest

autoterapii stanów ostrych dolegliwości bólowych kręgosłupa, tułowia i koń-

czyn (pokazy 1-6). W części II omówiono i pokazano autoterapię tzw. dole-

gliwości migrenowo-wegetatywnych. Jak ważny i trudny do leczenia jest to

problem, najlepiej wiedzą sami chorzy, a także neurolodzy, interniści, psy-

chiatrzy, laryngolodzy itd. (pokazy 7-9). Część III ilustruje dolegliwości,

które pojawiają się z powodu przeciążenia statycznego mięśni i innych tka-

nek okołostawowych. Dolegliwości te można wyleczyć wyłącznie poprzez

autoterapię. I o tym szczegółowo mówią pokazy 10-32. Informacje o dystry-

bucji filmu zamieszczono na końcu książki.


CZĘŚĆ PIERWSZA
Zespoły zaburzeń

czynnościowych

narządów ruchu
Rozdział 1'
Zaburzenia czynności ruchowych

stawów kręgosłupa

oraz stawów kończyn
1.1. Zaburzenia czynności ruchowych stawów,

równowaga statyczna stawów i mięśni


Medycyna ręczna może leczyć jedynie zaburzenia czynności ruchowych

stawów ciała typu odwracalnego. Mają one pośredni lub bezpośredni

związek z wszystkimi naturalnymi czynnościami organizmu, a także z jego

chorobami i niedomaganiami, w których nie stwierdza się przyczyn organi-

cznych choroby. Można zatem z bardzo dużym przybliżeniem powiedzieć, że

blokady poszczególnych stawów, np. kręgosłupa, są swoiste dla wielu czyn-

nościowych chorób naszego organizmu. I odwrotnie, zaburzenia czynności

ruchowych stawów powodują wiele, niekiedy bardzo poważnych oraz trud-

nych w leczeniu, dolegliwości i chorób.
1.1.1. Zaburzenia czynności ruchowych stawów
Każdy zdrowy staw ma dwie możliwości ruchu: fizjologiczną oraz parafizjo-

logiczną. Ruchomość fizjologiczna to możliwość wykonywania przez każdego

zdrowego człowieka bez zakłóceń w sposób dowolny i samodzielnie np. czynne-

go zginania i prostowania palców rąk, łokcia, kolana, zginania, prostowania

oraz skrętów tułowia, głowy itp. Ruchomość parafizjologiczna polega na możli-

wości wykonania w stawie ruchu biernego (np. przy pomocy drugiego człowie-

ka) w kierunkach niefizjologicznych. Do ruchów takich należą: przesuwanie

kości tworzących staw boczno-boczne (rys. l), przednio-tylne, rotacje, rozciąga-

nia, sprężynowanie w zginaniu bocznym itp. Na przykład w stawach mię-

dzypaliczkowych rąk, kolanowych, w stawach kręgosłupa i innych. Ruchy te,

nazwane „grą ślizgu stawowego", nie są możliwe do wykonania w sposób

czynny, za pomocą własnych mięśni. Ograniczenie lub zanik gry ślizgu stawo-

wego prowadzi do najróżnorodniejszych i często zaskakujących konsekwencji.

Gra stawowa jest niezbędna dla każdego zdrowego stawu. Zaburzenie

czynności ruchowej stawu polega więc przede wszystkim na ograniczeniu

lub zaniknięciu gry ślizgu stawowego, czyli na blokadzie stawu. Ogranicze-

nie gry ślizgu stawowego jest zawsze pierwotne w stosunku do zaburzenia

ruchu fizjologicznego. Ograniczenie (bolesne lub niebolesne) ruchomości fi-

zjologicznej w stawie pojawia się zawsze po uprzednim zaburzeniu gry śliz-

gu stawowego. Leczenie stawu, zablokowanego w sposób odwracalny, polega



przeto głównie na przywróceniu normalnej gry ślizgu stawowego.

1.1.2. Równowaga statyczna stawów i mięśni. Blokada stawu


Blokada stawu nigdy nie przebiega samotnie i w izolacji. W tkance łącznej

otaczającej staw (więzadła, ścięgna, torebka stawowa) znajdują się skupiska

bogato unerwionych receptorów czucia głębokiego oraz receptorów bólu. Blo-

kada powoduje, że część tej tkanki pozostaje w stanie chronicznego napięcia,

a część w stanie ciągłego rozluźnienia, przesyłając do centralnego układu

nerwowego nieprawdziwe informacje o położeniu danego stawu.


Stan taki jest istotą nierównowagi statycznej. Spotykany jest w 90%

zaburzeń ruchomości narządów ruchu. Ten rodzaj zaburzeń omawia niniejsza

książka. W tłumaczeniu na język praktyczny polega on na nadmiernym na-

pięciu większości mięśni ciała (np. kończyn dolnych, karku i innych) oraz na

jednoczesnym nadmiernym osłabieniu, a nawet zwiotczeniu innych mięśni



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   66


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna