Tytuł: "Choroby reumatyczne"



Pobieranie 1,57 Mb.
Strona8/21
Data24.10.2017
Rozmiar1,57 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   21

niemożność chwytu. Najprostszym i najlepszym rozwiązaniem jest

wtedy artrodeza nadgarstka (ryc. 9.13), w której oprócz techniki

wykonania ważne jest ustawienie ręki. Należy brać pod uwagę

sprawność palców, zmiany i ruchomość stawu barkowego i

łokciowego, bo od tego zależy wybór najkorzystniejszej pozycji

ustawienia nadgarstka: od 20ř zgięcia grzbietowego do 10ř -

dłoniowego, i od 0- 10ř odchylenia łokciowego ręki. Są jednak

sytuacje, kiedy utrzymanie chociaż ograniczonej, ale niebolesnej

ruchomości rękijest bardzo ważne dla chorego. Rozwiązaniem może

być plastyka z użyciem endoprotezy lub resekcja nadgarstka z

interpozycją troczka prostowników lub płata powięzi. Wyniki po

obu rodzajach plastyki nie są pewne i nie zawsze długotrwałe. ab

W niektórych zniekształceniach palców ręki - tzw. łabędzia szyjka

(a) i "butonierka" (b) (ryc. 9.14) operacje na częściach miękkich

nie dają odtworzenia ich ruchomości i poprawienia zdolności

chwytu. Wskazaniem jest wtedy wykonanie artrodezy stawów

międzypaliczkowych bliższych (PIP) i dalszych (DIP)

międzypaliczkowym dalszym oraz przykurcz w zgięciu grzbietowym

w stawie międzypaliczkowym bliższym; ó - "pałec butonierkowaty":

przykurcz zgięciowy stawu międzypaliczkowego bliższego i

wyprostny stawu międzypaliczkowego dalszego. z uwzględnieniem

kątów usztywnienia dla palców i kciuka, tak aby można zamknąć

dłoń i mieć lepszy chwyt ręką. Artrodezy stawów śródręczno-

paliczkowych (MCP) z reguły nie wykonuje się, a odwrotnie

utrzymuje się ich ruchomość operacjami na częściach miękkich

(torebce stawowej, ścięgnach prostowników) lub odtwarza

wykonaniem plastyki. Stawy MCP podwichnięte dłoniowo z łokciowym

odchyleniem palców wymagają skomplikowanych operacji,

odtwarzających ruchomość; ale i prawidłową ich oś. Cel ten można

osiągnąć jedynie poprzez plastyczną operację stawów i części

miękkich. Najlepsze wyniki daje artroplastyka z użyciem

endoprotez. Zasługą A. Swansona (USA) jest skonstruowanie w 1963

r. endoprotezy z silikonowego kauczuku, która wypełnia miejsce

po wycięciu zniszczonego stawu MCP. W Polsce od 1973 r. używana

jest własna endoproteza (typ S. Jakubowski) z tego samego

materiału co produkcji amerykańskiej (ryc. 9.15). Wynik operacji

zależy nie tylko od techniki operacyjnej, ale i od prawidłowej,

długotrwałej rehabilitacji pooperacyjnej ze stosowaniem przez

kilka miesięcy specjalnych szyn do ćwiczeń ruchów. Sytuacjajest

szczególnie trudna, kiedy zmiany dotyczą trzech stawów kciuka,

tj. śródręczno-czworobocznego (CM), śródręczno-paliczkowego (MCP)

i międzypaliczkowego (IP). Najważniejsza jest ruchomość stawu CM,

umożliwiająca dobrą sprawność kciuka nawet po artrodezie obu

stawów obwodowych. Zmiany górnego odcinka kręgosłupa szyjnego u

chorych reumatoidalnych występują bardzo często (40-86%). Badanie

rentgenowskie stwierdza: osteoporozę, nadżerki, zmienioną szyjną

lordozę, podwichnięcia podobrotnikowe (poniżej Cz),

przemieszczenia zęba obrotnika lub zwichnięcia C, - Cz (przednie,

tylne, górne). Objawy neurologiczne ucisku na rdzeń i tętnice

kręgowe i bóle głowy, karku oraz zaburzenia czucia i ruchów,

występujące przy przemieszczeniu zęba obrotnika większym niż 8

mm, są wskazaniem do leczenia operacyjnego. Operacja polega na -

w miarę możności - nastawieniu i usztywnieniu przemieszczonego,

niestabilnego odcinka kręgosłupa, tj. spondylodezie potyliczno-

szyjnej. Alloartroplastyka u chorych reumatoidalnych ma obecnie

z wyjątkiem stopy szczególnie szerokie zastosowanie w obrębie

stawów kończyn dolnych. Mimo znanego ryzyka powikłań (wczesna i

późna infekcja, obluzowanie i złamanie wprowadza się do kanałów

szpikowych kości śródręcza i bliższych paliczków. Część środkowa

tworzy "zawias". endoprotezy) u chorych z wielomiejscowymi

zmianami stawów endoprotezoplastyka jest jedynym sposobem, którym

można chorym żapewnić powrót do normalnego życia w rodzinie i

społeczeństwie. Totalna plastyka biodra jest wielkim osiągnięciem

chirurgii stawu biodrowego i w dobie obecnej jest jedną z

najważniejszych zdobyczy ortopedii. Z metodą tą związane są

nazwiska pionierów w tej dziedzinie: Charnley, Mc Kee, Farrar,

Watson; Muller i inni. Wielką zasługą Charnleya jest zastosowanie

w 1959 r. metylakrylowego "cementu" do umocowywania endoprotezy,

tj. części panewkowej z polietylenu w kostnej panewce miednicy

i metalowej części udowej wjamie szpikowej kości udowej (ryc.

9.16). Stale ulepszany kształt endoprotez i lepsze materiały do

ich produkcji (stopy z różnych metali, tytan, włókna węglowe,

hydroksyapatyty, nowa generacja polietylenu) zapewniają lepsze

i trwalsze wyniki. Dominujące znaczenie totalnej plastyki stawu

biodrowego (TPB), zmienionego w przebiegu reumatoidalnego

zapalenia stawów lub z.za.k. oraz z wtórnymi zmianami

zniekształcającymi -jest bezdyskusyjne. Wskazania do TPB w grupie

chorych, w odróżnieniu od chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi

nie mają ograniczeń związanych z wiekiem. Bolesne biodro z

narastającymi żmianami w obrazie Rtg, wskazującymi na powstawanie

i postęp protruzji głowy kości udowej (ryc. 9.17); jest pilnym

wskazaniem do leczenia operacyjnego. W powstawaniu protruzji

biodra u chorych na r.z.s. oprócz czynników mechanicznych dużą

rolę odgrywa charakter procesu zapalnego oraz długotrwałe

stosowanie preparatów steroidowych. zamocowanej w kostnej panewce

miednicy i metalowej części udowej, złożonej z głowy, szyjki i

trzpienia, który wprowadzony do kanału szpikowego kości udowej

jest tak, jak panewka umocowany "cementem". Ryc. 9.17.

Powstawanie protruzji głowy kości udowej jest zależne od kierunku

działania sił mięśni i obciążania chorego stawu: głowa kości

udowej przesuwa się w stronę stropu panewki (2), spłaszcza się,

a dno panewki cieńczeje (3); główa dalej przemieszcza się do góry

i dośrodkowo, wpuklając dno panewki do jamy miednicy (4) (wg

Hastingsa i Parkera). Protruzja z osteolizą panewki, żjej

pogłębieniem i powiększeniem, ze złamaniem dna panewkijest

trudnym problemem operacyjnym. Do wzmocnienia dna panewki używa

się dodatkowych elementów (metalowa siatką, koszyczki,

pierścienie) oraz przeszczepy kostne z resekowanej szyjki i głowy

kości udowej. Po kilkunastoletnim okresie obserwacji endoprotez

umocowanych ,;cementem" często występują powikłania w postaci

mechanicznego obluzowania i zachodzi konieczność wykonania

realloplastyki. W miarę rozwoju endoprotezoplastyki biodra z

użyciem "cementu" powstawały nowe endoprotezy łączone z kością

bez "cementu". Prace nad udoskonaleniem endoprotez

"bezcementowych" są stale prowadzone i powstają nowe modele,

stosowane także w Polsce. Jest to endoproteza z ceramiczną

wkręcaną panewką i ceramiczną głową na metalowej części udowej

( Mittelmeier, 1975) oraz endoproteza z metalową wkręcaną

panewką, polietylenową wkładką do niej i wymienną ceramiczną

głową metalowej endoprotezy (Parhofer-Mónch, 1982). Trzpienie

tych endoprotez są nieco dłuższe od "cementowych", mają inny

kształt, a ich nakarbowana powierzchnia umożliwia wrastanie

tkanek, co daje trwałe umocowanie. Postępowanie pooperacyjne po

"bezcementowej" endoprotezie różni się od "cementowej" znacznie

dłuższym okresem nieobciążania (nie kilka dni, a 3-4 miesiące).

Mimo wielkiego rozwoju i szerokiego stosowania endoprotez

"bezcementowych" (szczególnie u osób młodych), endoproteza

"cementowa" jest ciągle w użyciu, szczególnie u chorych powyżej

65 roku życia. Wprowadzenie do chirurgii biodra endoprotez

"bezcementowych" jest wielkim osiągnięciem a dalsze prace nad ich

kształtem i stosowaniem nowych, lepszych materiałów do ich

produkcji stwarzają szansę na uzyskanie trwałych i pomyślnych

wyników niezależnic od wieku chorego. Totalna plastyka biodra

jest przeciwwskazana jedynie ze względów ogólnochirurgicznych,

ropnego zapalenia stawu, gruźlicy (w okresie czynnym) i w

zmianach typu Charcota. Osteoporoza ani usztywnienie stawu

biodrowego w z.z.s.k. nie są przeciwwskazaniami i wyniki są

wprost zaskakująco dobre. Należy zdać sobie jednak sprawę z tego,

że operacja ta wymaga pewnych określonych warunków, tj.

wyszkolonego chirurga, zgranego zespołu na sali operacyjnej,

najściślejszej aseptyki, zaopatrzenia w instrumentarium i

odpowiedni rodzaj i pełny asortyment endoprotez.

Endoprotezoplastykę kolana udoskonalił szwedzki ortopeda

Walldius, który w 1953 r. skonstruował metalową zawiasową

endoprotezę, zmodyfikowaną przez Shiersa (USA). Endoprotezy te

służyły przez wiele lat, ale w większości przypadków w

późniejszej kontroli dawały złe wyniki. Zasługą innych ortopedów

(Gunston, Mac Intosh, Blauth, Freeman, Gschwend) jest

wyprodukowanie nowych rodzajów endoprotez na innych zasadach

(obecnie jest ponad 400 typów). Najczęściej stosowany podział

endoprotez kolana dzieli je na 3 grupy: 1 ) nie związane, 2)

częściowo związane, 3) całkowicie związane.

1. Endoprotezy nie związane, tzw. powierzchniowe na kłykcie udowe

i piszezelowe, zwane są wieloosiowymi czyli policentrycznymi. Do

nich należą endoprotezy "saneczkowe" (Gunstona, Marmora, "St.

Georg", "Lotus"). Warunkami ich użycia są: utrzymana stabilność

stawu z zachowanymi więzadłami pobocznymi i krzyżowymi, mała

destrukcja powierzchni stawowych, brak zniekształceń stawu i

zachowany ruch. Endoproteza składa się z 2 par pojedynczych 2

elementów - na kłykieć udowy i piszczelowy (ryc. 9.18). Można ją

użyć do obu lub jednego przedziału kolana. 2. Endoproteza

częściowo związana składa się z części udowej i piszczelowej,

odtwarzających powierzchnie stawowe, daje ona dobrą stabilność,

ruch zgięcia i wyprostu oraz przesuwu do przodu i tyłu z pewnym

ograniczeniem rotacji. Przedstawicielem tzw. endoprotez

kinematycznych jest kłykciowa endoproteza używana w Polsce z

dobrymi wynikami (ryc. 9.19). 3. Endoprotezy całkowicie związane,

czyli zawiasowe, zapewniają dobrą stabilność, ruch zgięcia do

100ř i pełny wyprost, ale bez rotacji i przesuwu podudzia. Długie

trzpienie tych endoprotez (typ Guepar, Endoklinik, "St. Georg")

przejmowały wszystkie obciążenia na styku z kością co powodowało

obluzowania, złamania endoprotezy, zaniki i złamania ,kości oraz

szkody wywołane "cementem". kości udowej. Górna powierzchnia

metalowej części piszczelowatej (2) jest pokryta polietylenową

płytką, po której przesuwa się część udowa. Endoproteza jest

umocowana "cementem". i z metalowej części piszczelowej (2) z

polietylenową nakładką. Endoproteza jest umocowana "cementem".

Pojawiły się nowe typy endoprotez, w których połączenie części

udowej z piszczelową zmienną osią obrotu daje ruch zgięcia i

wyprost podobny do fizjologicznego oraz łączy się z ruchem

rotacji. Oba elementy endoprotezy mają krótsze trzpienie,

założenie endoprotezy nie wymaga szerokiej resekcji nasad, udowe

płozy metalowe ślizgają się po polietylenowych nakładkach

piszczelowej części, a zmienna oś obrotu jest na polietylenowych

uszczelkach. Przykładem tej nowej generacji endoprotez kolanowych

jest konstrukcja trzech autorów: Gschwenda, Scheiera i Bahlera,

stąd nazwa GSB (ryc. 9.20). Endoproteza GSB, używana w Polsce od

10 lat, jest stosunkowo łatwa do założenia, a późno występujące

złe wyniki kwalifikują ją do grupy najlepszych. Ostatnio toczy

się nie zakończony spór o przewadze endoprotezy "cementowej" czy

"bezcementowej" w stawie biodrowym i alloplastyce kolana.

Leczenie operacyjne chorych reumatoidalnych wymaga nie tylko

opanowania techniki operacyjnej wielu tak różnorodnych zabiegów,

ale także źnajomości wskazań i przeciwwskazań do przeprowadzenia

często wieloetapowego leczenia. Ze względu na przewlekły

charakter choroby podstawowej, na wielomiejscowy proces, na

powstawanie i rozwój zmian w zależności od czasu trwania choroby

- ważny jest w planie leczenia wybór i ustalenie kolejności

wykonania poszczególnych operacji nawet w odniesieniu tylko do

jednej kończyny. Wzorów postępowania jest kilka, ale każdy

ortopeda musi opracować własny plan, zależny od wielu czynników

miejscowych, jak: wyposażenie sali operacyjnej, współpraca z

reumatologiem i możliwość rehabilitacji szpitalnej i

ambulatoryjnej oraz zaopatrzenia chorych w niezbędne pomoce

ortopedyczne. Nakłucie stawu Wskazania do nakłucia stawu: l.

Diagnostyczne

a) pobranie płynu stawowego w celu wykonania jego analizy (p.

rozdz. 5). 2. Terapeutyczne a) odbarczenie stawu poprzez

usunięcie wysięku; zabieg zapobiega rozciąganiu torebki stawowej

i więzadeł, b) płukanie stawu (usunięcie ciał ryżowych,

kryształów), c) wstrzyknięcie preparatu glikokortykosteroidów,

d) wprowadzenie środków niszczących miejscowo ziarninę zapalną

(synowektomia chemiczna, radiosynowiorteza). Przeciwwskazania do

nakłucia stawu 1. Podejrzenie zakażenia w otoczeniu wkłucia igły

lub na obwodzie kończyny. 2. Zaburzenia krzepliwości krwi

(hemofilia, leczenie przeciwzakrzepowe), 3. Ciężka cukrzyca. 4.

Zły stan ogólny, psychozy,

5. Brak opanowanej techniki wykonania punkcji i wymogów aseptyki.

Do zabiegu obowiązują ze strony lekarza przygotowania: czyste

ręce (gumowe wyjałowione rękawiczki), dezynfekcja miejsca

wkłucia, u bardzo wrażliwych i lękliwych pacjentów i dzieci lub

przy konieczności użycia grubej igły konieczne znieczulenie

(chlorkiem etylu lub lidokainą), po punkcji miejsce wykłucia

należy zaopatrzyć opatrunkiem. Możliwe powikłania przy nakłuciu

stawu 1. Zakażenie stawu jest najczęstszym i najcięższym

powikłaniem. Przy pierwszych objawach należy wykonać nakłucie

stawu, a pobrany punktat zbadać bakteriologicznie. 2. Uszkodzenie

chrząstki jest wynikiem wadliwej techniki wkłucia igły, której

koniec przebija lub kaleczy powierzchnię chrząstki stawowej, co

powoduje silny, długo trwający ból. 3. Po wstrzyknięciu do stawu

preparatu z dużymi "kańciastymi" kryształami kortykosteroidu może

dojść do zapalenia stawu; nakłucie odbarczające i podanie

niesteroidowych leków przeciwzapalnych łagodzi podrażnienie

stawu. 4. Zespół Hoigne'a przy wstrzykiwaniu kortykosteroidów do

stawu występuje bardzo rzadko - częściej przy wstrzykiwaniu do

tkanek miękkich. Wskutek dostania się większych kryształów do

naczyń włosowatych powstają mikrozatory z przejściowymi

zaburzeniami słuchowymi i wzrokowymi oraz zaburzeniami mowy i

oszołomieniem. 5. Po dostawowych częstych wstrzyknięciach

kortykosteroidów w obrębie stawu kolanowego lub biodrowego może

rozwinąć się aseptyczna martwica kości szczególnie w przypadku

jej uszkodzenia końcem igły. Technika wykonywania nakłucia

poszczególnych stawów jest opisana w podręcznikach reumatologii

i ortopedii dla lekarzy.
* * *
Rozdział 10

ZASADY REHABILITACJI I FIZJOTERAPII W CHOROBACH REUMATYCZNYCH

Andrzej Seyfried 10.1. CZĘŚĆ OGÓLNA

Rehabilitacja jest to działanie kompleksowe mające na celu

przywrócenie ludzi niepełnosprawnych do życia w społeczeństwie.

Określenie "człowiek niepełnosprawny" nie jest jednoznaczne.

Niewielki przykurcz jednego palca lewej ręki dla skrzypka

wirtuoza może być w jego odczuciu olbrzymim kalectwem, podobnie

jak dla innego człowieka - porażenie czy amputacja kończyny.

Kalectwa nie można mierzyć wielkością dysfunkcji kończyny czy

kręgosłupa, ale wielkością ograniczającą potrzeby danego

cżłowieka. W osobowości człowieka istnieje pewna równowaga między

sprawnością fizyczną a potrzebami. W miarę upływu lat w okresie

dojrzewania lub starzenia się sprawność ulega zmianom, ale

równocześnie z tymi zmianami także potrzeby związane z

wydolnością fizyczną. Istnieje więc zasadnicza równowaga między

poczuciem własnej sprawności a potrzebami (ryc. 10.1 ).

Pojawienie się ograniczenia trwałego sprawności fizycznej nie

zawsze musi zaburzać trwale potrzeby człowieka, ale możeje

upośledzać w pewnych sytuacjach; jest to tzw. dysfunkcja

sytuacyjna. Sztywność stawu kolanowego w pewnych sytuacjach

będzie tylko ograniczać potrzeby np. pracownika umysłowego, który

ma zorganizowane swoje życie socjalne i zawodowe. Mogą zaistnieć

okoliczności, w których ta sztywność będzie ograniczeniem jego

chwilowej, ale nie zasadniczej potrzeby. Ocena danej dysfunkcji

jako sytuacyjnej rzutuje zasadniczo na program rehabilitacji.

Dysfunkcja, która trwale zaburza zasadnicze potrzeby człowieka,

jest określona jako kalectwo. Jeśli w dysfunkcji sytuacyjnej

program leczniczego usprawniania będzie zmierzał wyłącznie do

zmniejszenia tej dysfunkcji i wyrobienia korzystnych elementów

kompensacyjnych, to w przypadku kalectwa wystąpi problem

rehabilitacji kompleksowej, mającej na celu maksymalną poprawę

funkcji oraz stworzenie nowych potrzeb adekwatnych do sprawności.

Trwałe ograniczenie sprawności, które dla realizacji podstawowych

potrzeb życiowych wymaga pomocy zewnętrznej (np. drugiej osoby)

określa się mianem inwalidztwa. Celem rehabilitacji będzie

poprawienie sprawności przede wszystkim w kierunku zmniejszenia

zależności socjalnej oraz zmobilizowanie pacjenta do akceptacji

swojej pozycji w nowych warunkach. Rehabilitacjajest czynną formą

leczenia. Postawa negatywna pacjenta, wyrażająca się formą

,jestem chory więc leczcie mnie", jest zaprzeczeniem postawy

pacjenta w procesie rehabilitacji. To krótkie wprowadzenie w

podstawy rehabilitacji ma szczególne znaczenie w odniesieniu do

pacjenta chorującego na przewlekły i postępujący proces

reumatoidalnego zapalenia stawów. Nowoczesna medycyna rozwija się

w kierunku coraz bardziej wąskich specjalności. Zjawisko to jest

zrozumiałe, ale często zawęża istotę kontaktu z lekarzem.

Nowoczesne techniki badań i leczenia często zasłaniają obraz

chorego człowieka; leczy się nie chorego, a chorobę, niekiedy

nawet "leczy" się zdjęcie rentgenowskie, EKG i inne wyniki badań.

Kompleksowość rehabilitacji wyrównuje te niedobory i polega na

połączeniu 3 elementów rehabilitacji leczniczej, socjalnej i

zawodowej. Fizjoterapia należy do działu rehabilitacji medycznej,

a jej fragment stanowi leczenie usprawniające daną dysfunkcję.

Choroby reumatyczne dotyczą głównie narządu ruchu, w zależności

od rodzaju choroby i jej aktywności prowadzą do znacznego stopnia

dysfunkcji, a nawet kalectwa uzależniającego chorego od

środowiska. Tak więc problemy rehabilitacyjne w reumatologii nie

ograniczają się tylko do fizjoterapii, ale również obejmują dwie

pozostałe dziedziny - socjalną i zawodową. Reumatoidalne

zapalenie stawówjest chorobą postępującą, co stwarza choremu

trudności w akceptacji swojego kalectwa, a tym samym ogranicza

motywację do czynnej współpracy z zespołem rehabilitacji. Dlatego

też pacjenci z reumatoidalnym zapaleniem stawów stanowią odrębną

grupę chorych (w odróżnieniu np. od osób amputowanych) i z powodu

postępującej dysfunkcji wymagają specjalnego podejścia

psychologicznego. Również postępujący proces chorobowy ogranicza

możliwości realizacji długoterminowego programu rehabilitacji.

Okresowo występujące nowe rzuty choroby i dalsze destrukcje

narządu ruchu zmniejszają często nie tylko sytuację sprawnościową

chorego, ale również socjalną i zawodową. Kolejną odrębnością

rehabilitacji chorych na r.z.s. jest umiejscowienie zmian w wielu

odcinkach narządu ruchu, co ogranicza możliwość kompensacji.

Chory z porażeniami obu kończyn dolnych, aparatami ortopedycznymi

kompensuje brak stabilizacji kończyn, ale dynamikę chodu

kompensuje kulami i zdrowymi, mocnymi kończynami górnymi.

Możliwości kompensacji dysfunkcji narządu ruchu u chorych na

r.z.s. są ograniczone. Chore i bolące kolano trudno jest odciążyć

kulą trzymaną w chorej i bolącej ręce. Kolejną specyfiką

leczniczego usprawniania chorych na r.z.s. jest ich tolerancja

na ból. Akceptacja bólu, który towarzyszy np. pierwszym

ćwiczeniom stawu kolanowego po operacji łąkotki, jest możliwa,

gdyż każde dalsze zgięcie stawu kolanowego osiągnięte jednego

dnia z bólem, będzie w ciągu następnych dni bezbólowe. W

chorobach reumatycznych, a w szczególności w r.z.s., ból jest

podstawowym objawem i towarzyszy każdej aktywności ruchowej.

Nauczyć chorego żyć z bólem to trudne zadanie dla fzjoterapeuty,

a rozwiązanie polega nie tylko na podaniu pewnych technik ćwiczeń

i metod poruszania się, ale również na właściwym działaniu

psychologicznym. 10.2. PATOMECHANIKA I PRZECIĄŻENIA 10.2.1.

PODSTAWY PATOMECHANIKI NARZĄDU RUCHU W CHOROBACH REUMATYCZNYCH

Większość chorób reumatycznych objawia się destrukcją stawów. W

r.z.s. proces o charakterze zapalnym niszczy stopniowo chrząstkę

stawową przez narastającą na nią ziarninę (ryc. 10.2). W zmianach

zwyrodnieniowych proces destrukcji zaczyna się od chrząstki

stawowej. W etiologii i przebiegu te 2 postacie chorób

reumatycznych są różne. W patomechanice ruchu są one zbliżone,

gdyż oba procesy prowadzą do uszkodzenia elementów stawowych:

chrząstek stawowych, kości, układów więzadłowych i części

miękkich. W większości stawów kończyn górnych i dolnych ruch

między powierzchniami stawowymi odbywa się na zasadzie wzajemnego

poślizgu obu powierzchni stawowych. Zdrowa chrząstka stawowa jest

idealnie gładka, współczynnik tarcia jest zbliżony do zera.

Najnowsze endoprotezy stawowe mają współczynnik tarcia 10-krotnie

większy. W stawach kolanowych, skokowym;. barkowym, nadgarstkowym

i w stawach palców kończyn górnych i dolnych ruch odbywa się na

zasadzie przetaczania (maksymalnie 20% ruchu) i poślizgu (ryc.

10:3). W stawie łokciowym i biodrowym ze względu na zborność

powierzchni stawowych występuje tylko ruch poślizgu (ryc. 10.4).

Uszkodzenie chrząstki stawowej powoduje zwiększenie współczynnika

tarcia, co prowadzi do szybszej mechanicznej destrukcji danej

chrząstki stawowej. Zwiększone tarcie powierzchni stawowych

powoduje ból, który z kolei zwiększa odruchowo napięcie

mięśniowe, i wywołuje przeciążenie całego łańcucha kinetyczno-

dynamicznego kończyny. Zwiększenie napięcia mięśniowego powoduŻe

również wadliwe ustawienie poszczególnych odcinków narządu ruchu,

co prowadzi do deformacji kończyn (przykurcze), które nie leczone

we wczesnym okresie ulegają utrwaleniu. Zapobieganie deformacjom

jest pierwszym zadaniem leczniczego usprawnienia. Każda powstała

deformacja powoduje zaburzenie prawidłowych wzorców ruchowych,

a tym samym wywołuje przeciążenie całego systemu. Leczenie



1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna