Tytuł: "Choroby reumatyczne"



Pobieranie 1,57 Mb.
Strona4/21
Data24.10.2017
Rozmiar1,57 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

przyjmuje się świecenie jąder substratu w mianie powyżej 1:20.

Rozróżnia się 4 typy świecenia: obwodowy, plamisty, homogenny i

jąderkowy (ryc. 5.3). Świecenie obwodowe spowodowane jest

obecnością przeciwciał przeciw DNA, plamiste - przeciwciał

przeciw antygenom związanym z rybonukleoproteinami, homogenny typ

świecenia wywołują przeciwciała przeciw DNA, DNP i histonom, typ

jąderkowy - przeciwciała swoiste dla antygenów jąderkowych.

Pośrednią metodą wykrywania przeciwciał przeciw DNP jest

oznaczanie komórek LE. Metoda opiera się na tzw. zjawisku LE

(nazwa pochodzi od określenia choroby: Lupus erythematosus -

toczeń rumieniowaty), zachodzącym in vitro podczas inkubacji

leukocytów z surowicą zawierającą te przeciwciała (ryc. 5.4). Pod

wpływem przeciwciałjądra leukocytów stopniowo pęcznieją, ich

struktura staje się homogenna, otoczka cytoplazmatyczna jest

coraz bardziej napięta i w końcu pęka, uwalniając masę jądrową

w postaci tzw. ciałka LE, czyli ciałka hematoksylinowego. W

obecności dopełniacza ciałka LE są fagocytowane przez ocalałe

granulocyty lub powodują ich skupianie się w postaci rozet.

Leukocyty zawierające sfagocytowane ciałka LE noszą nazwę komórek

LE (ryc. 5.5). Komórki te można oznaczać kilkoma metodami.

Najczęściej stosuje się metodę bezpośrednią, w której inkubuje

się surowicę chorego z jego własnymi leukocytami. Reakcję ułatwia

ich mechaniczne uszkodzenie (przetarcie przez sito). Z uzyskanego

po odwirowaniu "kożuszka" leukocytów wykonuje się rozmazy, które

po wybarwieniu metodą May-Grunwalda-Giemsy ocenia się pod

immersją, określając liczbę komórek LE na 500 granulocytów.

Obecność w preparacie liczby przekraczającej 10/500 komórek LE

jest wynikiem dodatnim. Niektóre antygeny można wyekstrahować z

jąder komórkowych tkanek zwierzęcych (grasica) za pomocą buforów

izotonicznych. Noszą one nazwę rozpuszczalnych antygenów

jądrowych (Extractable Nuclear Antigens = ENA). Do grupy tej

należą rybonukleoproteiny, a także niektóre antygeny związane z

chromatyną - Ku, PCNA, białko centromeru, antygen Scl-70.

Przeciwciała przeciw ENA można wykrywać metodą immunodyfuzji,

immunoelektroforezy przeciwprądowej, immunofluorescencji.

Najbardziej precyzyjne oznaczenia przeprowadza się metodą

"immunoblottingu" i ELISA. 5.5.3. PRZECIWCIAŁA PRZECIW

FOSFOLIPIDOM Przeciwciała skierowane są przeciw fosfolipidom o

ujemnym ładunku elektrycznym. Należą do nich przeciwciała przeciw

kardiolipinie (difosfatydyloglicerol), a także tzw. antykoagulant

toczniowy o swoistości związanej m.in. z epitopami

fosfatydyloseryny i fosfatydyloinozytolu. Przeciwciała przeciw

fosfolipidom wykrywa się głównie metodą ELISA. Przeciwciała

przeciw kardiolipinie powodują "fałszywie dodatni" wynik odczynu

Wassermanna, w którym antygenem jest kardiolipina, a który często

stwierdza się w przebiegu tocznia układowego. Rożnicowanie z

zakażeniem kiłowym przeprowadza się na podstawie testu

unieruchomienia krętków wg Nelsona. Przeciwciała przeciw

fosfolipidom występują w tzw. pierwotnym zespole przeciwciał

przeciwfosfolipidowych, a także u niektórych chorych na toczeń

układowy. 5.5.4. ANTYGENY I PRZECIWCIAŁA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI

Antystreptołizyny

Antystreptolizyny (ASO) są to przeciwciała przeciw streptolizynie

O, wytwarzanej przez paciorkowce hemolizujące (3 z grupy A

(Streptococcus pyogene.s). Streptolizyna wykazuje silne

właściwości antygenowe i zdolność wywoływania hemolizy. W ustroju

zakażonym paciorkowcami dochodzi do wytwarzania ASO, które hamują

in vitro aktywność hemolityczną streptolizyny wobec krwinek

czerwonych (ryc. 5.6). Wykonując badania w odpowiednich

rozcieńczeniach można określić ASO w jednostkach. Prawidłowa

wartość nie powinna przekraczać 200 j/ml. Oznaczanie ASO jest

celowe tylko wówczas, gdy podejrzewa się udział paciorkowców w

patogenezie choroby (gorączka reumatyczna). Przeciwciała przeciw

paieczkom Gram-ujemnym W przebiegu reaktywnych zapaleń stawów,

wywołanych przez pałeczki Salmonella, Shigella i Yersinia,

dochodzi do powstania przeciwciał, które wykrywa się testem

Widala lub metodą immunoenzymatyczną (ELISA). Przeciwciała

przeciw antygenom Borrelia burgdorferi W przebiegu choroby Lyme

(Lyme disease), wywołanej przez krętki Borrelia burgdorferi,

można w surowicy i w płynie stawowym wykryć przeciwciała klasy

IgM (największe miano między 3. a 6. tygodniem choroby) oraz IgG

(największe miano po wielu tygodniach lub miesiącach).

Przeciwciała te wykrywa się metodą immunofluorescencji lub ELISA.

Antygen HBs Oznaczanie antygenu HBs jest przydatne w diagnostyce

chorób tkanki łącznej. Antygenemia HBs może dowodzić wczesnego

okresu wirusowego żapalenia wątroby, któremu towarzyszą często

objawy bólowe, a nawet zapalne ze strony stawów, wymagające

różnicowania. Antygen ten stanowi ponadto składnik kompleksów

immunologicznych wykrywanych w przebiegu guzkowego zapalenia

tętnic u ok. 90% chorych. Przeciwciała przeciw antygenom HIV

Objawy kliniczne zespołu nabytego upośledzenia odporności (AIDS)

mogą przybierać postać niektórych chorób tkanki łącznej (m.in.

zespołu Reitera, łuszczycowego zapalenia stawów, zespołu

Sjógrena). Oznaczanie przeciwciał przeciw antygenom HIV jest więc

przydatne w diagnostyce różnicowej tych objawów.

Najodpowiedniejszą metodą badania przeciwciał przeciw HIV jest

ELISA. Należy jednak pamiętać, że nie są one wykrywalne w

początkowym okresie choroby (średnio 6 tygodni). 55


5.5.5. AKTYWNOSĆ DOPEŁNIACZA

Aktywność dopełniacza w surowicy oznacza się na podstawie reakcji

50% hemolizy. Wynik wyraża się w jednostkach odpowiadających

ilości surowicy potrzebnej do 50% hemolizy krwinek baranich

opłaszczonych przeciwciałami króliczymi. Zmniejszenie tej

wartości jest odbiciem nasilenia procesu wiązania dopełniacza

przez kompleksy immunologiczne. 5.6. BADANIA BIOCHEMICZNE

Stężenie żelaza pozahemoglobinowego

Stężenie żelaza w chorobach zapalnych stawów jest często

zmniejszone z powodu upośledzeniajego wchłaniania, zaburzeń

transportu, a także wychwytywania przez regionalne węzły chłonne.

Prawidłowa wartość wynosi 80-120 g. Stwierdzenie zmniejszonego

stężenia żelaza w surowicy jest wskazaniem do wykonania próby

wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego. Stężenie kwasu

moczowego Kwas moczowy oznacza się w surowicy i w moczu metodą

fluorymetryczną lub enzymatyczną z użyciem urykazy. Prawidłowe

wartości w surowicy uzyskane metodą tluorymetrii wynoszą dla

mężczyzn 411-446 mmol/1 (6,9-7,5 pg%), dla kobiet 339-383 mmol/I

(5,7-6,6 pg%). Kwas moczowy można wykrywać także w treści,

pochodzącej z przetok w okolicy guzków dnawych, próbą

mureksydową. Próba polega na ogrzaniu treści z kilkoma kroplami

kwasu azotowego (rozcieńczonego) aż do wysuszenia. Kwas moczowy

pod wpływem kwasu azotowego utlenia się, powstaje pochodna

pirymidynowa alloksan i mocznik. Po ochłodzeniu dodaje się

amoniaku, który tworzy z alloksanem związek - kwas mureksydowy

o purpurowym zabarwieniu. Aktywność enzymów W diagnostyce

zapalenia wielomięśniowego niezbędne jest oznaczanie niektórych

enzymów - szczególnie kreatynofosfokinazy, aldolazy,

dehydrogenazy kwasu mlekowego oraz aminotransferazy

asparaginowej. Podwyższenie wartości tych enzymów w surowicy

stanowi jedno z kryteriów diagnostycznych choroby, a śledzenie

ich stężenia umożliwia monitorowanie leczenia. 5.7. BADANIE PŁYNU

STAWOWEGO Płyn stawowy w stanie prawidłowym stanowi mieszaninę

filtratu osocza przechodzącego przez ściany naczyń włosowatych

znajdujących się w błonie maziowej i składników wytwarzanych

przez komórki warstwy wyściółkowej błony maziowej, synowiocyty.

Najważniejszym z nich jest kwas hialuronowy. W płynie znajdują

się ponadto komórki pochodzenia miejscowego (limfocyty, monocyty,

synowiocyty, pojedyncze osteoklasty), a także przechodzące z krwi

- limfocyty i granulocyty. Płyn stawowy odgrywa bardzo ważną rolę

w fizjologii stawu - jest on jego amortyzatorem, nadaje śliskość

powierzchniom stawowym i odżywia chrząstkę, W przebiegu procesów

chorobowych do płynu przenika wiele dodatkowych substancji

wytwarzanych w tkankach stawowych (np. w obrębie ziarniny

reumatoidalnej) uwalnianych przez komórki uczestniczące w

zapaleniu albo przechodzących do jamy stawowej z osocza krwi

krążącej. Zmiany zachodzące w stawach znajdują odbicie w składzie

płynu stawowego. Jego analiza może mieć decydujące znaczenie dla

rozpoznania -jest ona uważana za najważniejsze badanie

laboratoryjne w reumatologii. Płyn pobiera się poprzez nakłucie

stawu w jałowych warunkach, aspirując w miarę możliwości całą

jego zawartość. Ocenia się ilość płynu, jego cechy

fizykochemiczne (barwa, przejrzystość, pH, lepkość), zawartość

białka i stężenie glukozy, a także stopień polimeryzacji kwasu

hialuronowego (strąt powstały po zakwaszeniu kwasem octowym =

odczyn Ropesa), obecność czynnika reumatoidalnego i przeciwciał

przeciwjądrowych. Część płynu pobrana do probówki z

antykoagulantem (heparyna) służy do oznaczenia liczby komórek.

Z osadu odwirowanego płynu sporządza się rozmazy, które barwi się

metodą May-Grunwalda-Giemsy. Służą one do określenia odsetkowego

układu komórek. Wśród komórek płynu stawowego można znaleźć

komórki LE, które w jarie stawowej powstają in vivo w obecności

przeciwciał przeciw DNP. W świeżo pobranym płynie należy

poszukiwać obecności kryształów Odsetek granulocytów . W tym celu

kroplę osadu płynu umieszcza się na szkiełku podstawowym w

mikroskopie ze światłem spolaryzowanym, poszukuje się kryształów

oceniając, czy załamywanie światła ma charakter ujemny czy

dodatni. W razie podejrzenia o zakażenie stawu część płynu

pobiera się do jałowej probówki i wykonuje się posiew. Prawidłowy

płyn jest lekko żółtawy, przejrzysty, wykazuje bardzo znaczną

lepkość związaną z obecnością kwasu hialuronowego; zawiera białko

w ilości ok. Ryc. 5.7. Komórki płynu stawowcgo w reumatoidalnym

zapaleniu stawów (przewaga granulocytów). 14 g/l. Po zakwaszeniu

kwasem octowym powstaje zbity strąt. Liczba komórek w 1 mm3 płynu

nie przekracza 200, przeważają wśród riich limfocyty, odsetek

granulocytówjest niższy od 25. W tab. 5.2 przedstawiono zmiany,

które następują w płynie stawowym w przebiegu procesów zapalnych,

po urazach stawów lub w niepowikłanej odczynem zapalnym chorobie

zwyrodnieniowej oraz w zakażeniach stawów (płyn septyczny). W

stanach zapalnych wśród komórek płynu przeważają granulocyty

(ryc. 5.7). W zapaleniach wywołanych przez kryształy, w świetle

spolaryzowanym, widoczne są kryształy sfagocytowane lub położone

pozakomórkowo. Najezęściej są to kryształy moczanu sodu, o

kształcie długich igieł z ostrymi końcami, wykazujące silnie

ujemną dwułamliwość światła spolaryzowanego (ryc. 5.8).

Stwierdzenie obecności tych kryształów, szczególnie położonych

w obrębie cytoplazmy granulocytów, pozwala na rozpoznanie dny

moczanowej. Rzadziej znajduje się kryształy pirofosforanu

wapniowego mające kształt romboidów lub pałeczek. Obecność tych

kryształów w obrębie komórek fagocytujących (ryc. 5.9) stwierdza

się podczas napadu dny rzekomej, w przebiegu chondrokalcynozy.

W płynie stawowym mogą być również obecne kryształy cholesterolu

(ryc. 5.10), szczawianu wapnia oraz glikokortykosteroidów, które

wstrzykuje się dostawowo w celach leczniczych, ale mogą one

powodować również odcżyn zapalny. W barwionych preparatach osadu

płynu znajdują się czasem, jak już wspomniano, komórki LE. Do ich

powstania dochodzi w przebiegu zapalenia stawów związanego z

toczniem rumieniowatym układowym oraz z zespołem nakładania

tocznia i reumatoidalnego zapalenia stawów. W przebiegu

nowotworów w płynie mogą znaleźć się także komórki nowotworowe.


* * *

Rozdział 6

DIAGNOSTYKA RADIOLOGICZNA CHORÓB REUMATYCZNYCH

Zofia Lemańska

6.1. METODY BADANIA

W wielu chorobach reumatycznych integralną częścią diagnostyki

jest badanie radiologiczne. Diagnostyka radiologiczna obejmuje

metody badania, w których wykorzystuje się różne rodzaje

promieniowania dla obrazowania narządów i okolic ciała.

Najstarszą z tych metodjest konwencjonalne badanie rentgenowskie.

Postęp techniczny i naukowy w dziedzinie matematycznego

przekształcania obrazu umożliwił rozwój wielu innych metod.

Pojawiły się takie sposoby obrazowania, jak scyntygrafia

izotopowa, tomografia komputerowa, termografia, ultrasonografia,

metoda rezonansu magnetycznego oraz izotopowa tomografia

komputerowa. W niniejszym rozdziale zostaną omówione te metody

z uwzględnieniem ich zastosowania w diagnostyce reumatologicznej.

6.2. BADANIE RENTGENOWSKIE W ocenie układu ruchu, a przede

wszystkim kości i stawów, konwencjonalne badanie rentgenowskie

pozostaje nadal podstawowym sposobem obrazowania zmian

chorobowych, a także śledzenia postępu zmian i efektów leczenia.

W chorobach reumatycznych większość wykonywanych badań dotyczy

układu kostno-stawowego, jednak w wybranych przypadkach badanie

radiologiczne klatki piersiowej, przewodu pokarmowego, czy też

badanie naczyniowe mogą być pomocne w ustaleniu rozpoznania.

6.2.1. ZDJĘCIA PRZEGLĄDOWE Najczęściej dla oceny układu kostno-

stawowego wykonuje się przeglądowe zdjęcia kości i stawów w

typowych projekcjach. W wielu chorobach reumatycznych 61


objawy radiologiczne stwierdzane na takich zdjęciach są

charakterystyczne. Na podstawie obrazu rentgenowskiego zmian oraz

ich rozmieszczenia w kośćcu można postawić właściwe rozpoznanie.

W ocenie układu kostno-stawowego zwraca się uwagę na strukturę

kości tworzących staw, szerokość szpary stawowej, zarysy

powierzchni stawowych zniekształcenie kości, obecność odczynów

okostnowych, zwapnienia w tkankach okołostawowych, pogrubienie

tkanek miękkich. Można wyróżnić kilka zasadniczych zmian

zachodzących w strukturze kości: zanik kostny (osteoporoza),

ubytki kostne (osteoliza), zagęszczenie struktury kostnej

(sklerotyzacja) oraz odczyn okostnowy. Zanik kostny może

występować w postaci uogólnionej lub miejscowej. Objawem

radiologicznym zaniku jest mniejsze wysycenie kości i ścieńczenie

warstwy korowej - jest to spowodowane całkowitą resorpcją części

beleczek kostnych oraz ścieńczeniem pozostałych. Najłatwiej

dostrzec zanik kostny w okolicach przystawowych. Zanik kostny

dostrzegalnyjest dopiero, gdy masa kości zmniejszy się o 30-50%.

W miarę postępującego zaniku kostnego zmniejsza się mechaniczna

odporność kości, co może prowadzić do złamań kompresyjnych w

miejscach dużych obciążeń. Osteoliza kości, czyli jej niszczenie

pod wpływem różnych procesów chorobowych (najczęściej zapalnych

lub nowotworowych), występuje w postaci ogniskowej. Ogniska

osteolizy w obrazie radiologicznym widoczne są jako ubytki kostne

wewnątrz kości lub na jej powierzchni (nadżerki kostne) (ryc.

6.1, 6.2). Zagęszczenie struktury kostnej (sklerotyzacja)

spowodowane jest pogrubieniem beleczek kostnych. W obrazie

radiologicznym widoczne jest ono jako zwiększone wysycenie kości

i najczęściej są to zmiany występujące miejscowo. Odczyny

okostnowe przedstawiają się na zdjęciach rentgenowskich jako

linijne cienie wzdłuż powierzchni kości i są wyrazem

odokostnowego nowotworzenia kości wskutek pobudzenia czynności

okostnej przez różne procesy chorobowe. Prowadzi to do

pogrubienia kości. Wyrazem zmian chorobowych toczących się w

stawie jest zmiana szerokości szpary stawowej oraz zmiana obrazu

przylegających do stawu powierzchni kości. Chrząstka stawowa na

zwykłych zdjęciachjest niewidoczna, jednak jej uszkodzenie

powoduje widoczne na zdjęciu zwężenie szpary stawowej, odcinkowe

lub rozlane (ryc. 6.3). Uszkodzenie kości daje obraz nadżerki

kostnej lub ubytku podkorowego (geody). Liczne nadżerki powodują

bardzo nieregularny zarys szpary stawowej. Zniekształcenie stawu

może wynikać z uszkodzenia przylegających kości lub być efektem

uszkodzenia aparatu więzadłowego i mięśniowego, co powoduje

przykurcze i podwichnięcia (ryc. 6.4). Oprócz uszkodzenia

powierzchni stawowych, w okolicy stawu mogą występować miejscowe

odczyny kościotwórcze w postaci tworzenia się osteofitów (wyrośla

kostne), syndesmofitów i entezopatii (kostnienie przyczepów

mięśni i więzadeł) (ryc. 6.5, 6.6). W tkankach miękkich

okołostawowych mogą niekiedy występować złogi wapniowe lub

guzowate twory dające intensywniejszy cień niż otoczające tkanki

miękkie, nieraz również widoczny jest obrzęk tkanek miękkich w

okolicy stawu. przestrzeni międzykręgowej I" - L5, sklerotyzacja

brzeżna trzonów kręgowych i duże dziobiaste osteofity na

krawędziach trzonów kręgów L4 i L5. Ryc. 6.6. Zdjęcie

rentgenowskie przednio-tylne kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego.

Z.z.s.k. Skostnienie więzadeł bocznych kręgosłupa. 6.2.2. ZDJĘCIA

POWIĘKSZONE Zdjęcia powiększone są użyteczne przy ocenie bardzo

wczesnych subtelnych zmian kostno-stawowych. Obraz na zdjęciach

bezpośrednio powiększonych charakteryzuje się większą ostrością

szczegółów. Wykonuje się je larnpą rentgenowską wyposażoną w

mikraognisko i przy użyciu specjalnych folii wzmacniających.

6.2.3. ZDJĘCIA WARSTWOWE - KONWENCJONALNA TOMOGRAFIA I ZONOGRAFIA

W ocenie układu kostno-stawowego rzadko korzysta się z tej

metody, jednak jest ona bardzo przydatna w ocenie okolic trudnych

do uwidocznienia na zdjęciach przeglądowych. Wskazaniem do

tomografii może być podejrzenie zmian w stawach między przednim

łukiem kręgu szczytowego a zębem obrotnika wskutek przerwania

więzadła poprzecznego - zwichnięcie zęba obrotnika. skroniowo-

żuchwowych lub nieprawidłowości w obrębie górnego odcinka

kręgosłupa szyjnego, np. podejrzenie podwichnięcia na poziomie

Cl-Cz (ryc. 6.7). Zonografię stosuje się przy ocenie zmian w

stawach mostkowo-obojczykowych. Nieraz zdjęcia warstwowe

wykorzystuje się do oceny stopnia destrukcji kostnej w dużych

stawach. 6.2.4. ARTROGRAFIA Struktury wewnątrzstawowe w zwykłym

badaniu rentgenowskim nie są widoczne, natomiast podanie

dostawowe środka cieniującego umożliwia ich uwidocznienie. Można

dostawowo podawać środki cieniujące dodatnio (uropolina) lub

ujemnie (gazy). Niekiedy stosuje się artrografę z podwójnym

kontrastem (jodowym i gazowym). Artrografia ma ograniczone

zastosowanie w ocenie zapalnych i zwyrodnieniowych zmian w

stawach. Najczęściej wykonuje się ją dla oceny dużych stawów, jak

kolanowy, barkowy i biodrowy. Wskazaniem do artrografii stawu

barkowego jest podejrzenie pęknięcia stożka ścięgnisto-

mięśniowego. Artrografię stawu kolanowego wykonuje się dla oceny

dołu podkolanowego przy podejrzeniu torbieli Bakera, a także przy

podejrzeniu pęknięcia łąkotek, zerwania więzadeł krzyżowych lub

podejrzeniu wolnych ciał stawowych. 6.2.5. SIALOGRAFIA

Sialografia jest metodą badania ślinianek z zastosowaniem środka

cieniującego (Lipiodol Ultra-Fluid). Środek cieniujący podaje się

do przewodu ślinianki przez cewnik wprowadzony do jego ujścia.

Badanie to wykonuje się niekiedy w zespole Sjógrena. W zespole

tym występują przewlekłe zmiany zapalne w śliniance przyusznej,

co w obrazie radiologicznym widoczne jest jako nieregularne

zwężenia przewodów ślinianki z powstaniem rozszerzeń zwanych

sialoangiektazjami. 5 Choroby reumatyczne 65 6.2.6. ANGIOGRAFIA

Metoda ta pozwala uwidocznić układ naczyniowy za pomocą środka

cieniującego podanego przez cewnik wprowadzony do naczyń

tętniczych (arteriografia) lub żylnych (wenografia). Angiografia

ma małe zastosowanie w diagnostyce chorób reumatycznych. Niekiedy

wskazaniem do jej wykonania może być zapalenie wielotętnicze.

6.2.7. MIELOGRAFIA I RADIKULOGRAFIA Badania te rzadko wykonywane

są w diagnostyce chorób reumatycznych. W badaniach tych podaje

się środki cieniujące do kanału kręgowego. Wskazaniem może być

konieczność zróżnicowania przyczyny stenozy kanału kręgowego lub

ucisku na korzenie nerwów wychodzących przez otwory

międzykręgowe. 6.3. TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA (KT) Tomografia

komputerowa jest metodą badania obrazującego wykorzystującą

promieniowanie rentgenowskie. Obraz powstaje na podstawie

komputerowego przetworzenia danych z pomiarów osłabienia wiązki

promieniowania rentgenowskiego przechodzącego przez ciało

badanego. KT daje obrazy przekrojów ciała badanego w warstwach

prostopadłych do długiej osi ciała (przekroje poprzeczne).

Osłabienie wiązki promieniowania zależy od gęstości elektronów

w objętości tkanki, przez którą przechodzi. Osłabienie

promieniowania w różnych narządach i płynach ustrojowych jest

różne i może być zmierzone. Różnice w osłabieniu promieniowania

w przylegających do siebie tkankach pozwalają na rozróżnienie

szczegółów anatomicznych i patologii w obrazie KT. Czytelność

obrazu KT można poprawić, zmieniając różnice osłabienia przez

podanie dożylne środków cieniujących. Wartość tomograiii

komputerowej w większości zmian stawowych jest ograniczona.

Natomiast KT może być przydatna w pewnych przypadkach, gdy

konwencjonalne badanie rentgenowskie zawodzi, zwłaszcza, że

metoda ta pozwala uzyskać obraz w innej płaszczyźnie niż badanie

rentgenowskie. Najczęściej tę metodę wykorzystuje się do oceny

kręgosłupa i dużych stawów. Wskazaniem do badania KT jest

podejrzenie zwężenia kanału kręgowego i różnicowanie przyczyn

tego zwężenia, podejrzenie zmian w krążkach międzykręgowych i

stawach międzywyrostkowych kręgosłupa, powodujących ucisk rdzenia

lub korzeni nerwowych (ryc. 6.8). Badanie KT jest też wskazane

w wybranych przypadkach podejrzenia zmian w stawach krzyżowo-

biodrowych. Ocena rentgenowska i izotopowa wczesnych zmian

zapalnych w tych stawach jest niepewna. W KT otrzymuje się

czytelny obraz szpary stawowej, podchrzęstnej kości oraz

otaczających tkanek miękkich (ryc. 6.9). Jednak koszt badania

wyklucza jego rutynowe zastosowanie. Wskazane jest ono w

przypadkach, w których prawidłowy obraz rentgenowski jest

niezgodny z wyraźnymi objawami klinicznymi zapalenia. Czułość

metody ocenia się na 81 % w porównaniu z 50% wykrywalnością na

zdjęciach rentgenowskich. W ocenie stanu krążka międzykręgowego

badanie KT pozwala na odróżnienie przepukliny jądra miażdżystego

od wypuklania się krążka międzykręgowego poza brzeg trzonu

kręgowego. Zmiany zapalne w stawach międzywyrostkowych kręgosłupa



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna