Tytuł: "Choroby reumatyczne"



Pobieranie 1,57 Mb.
Strona3/21
Data24.10.2017
Rozmiar1,57 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

Bezpośrednie zakażenie stawów B. Reaktywne zapalenia stawów 1.

Bakteryjne: a) gorączka reumatyczna

b) podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia c) zespoły po

zespoleniach jelit d) po zakażeniach Shigella, Yersinia,

Campylobacter 2. Wirusowe 3. Po immunizacji 4. Inne czynniki

zakaźne


V. Choroby wywołane zaburzeniami metabolicznymi i hormonalnymi

A. Choroby wywolane przez krysztaly 1. Dna moczanowa: a) wrodzona

hiperurykemia b) nabyta hiperurykemia

2. Pseudodna i chondrokalcynoza (pirofosforan wapnia)

3. Zapalenie wywołane przez inne fosforany (hydroksyapatyt) 3

Choroby reumatyczne 3.3


B. Inne zaburzenia biochemiczne, sk'robiawica, hemofilia,

homocystynuria, alkaptonuria, zaburzenia w przebiegu cukrzycy,

chorób tarczycy i przytarczyc; niedoboiy odpornościowe, choroby

związane z czynnikami dziedzicznymi (myositis ossificans) VI.

Nowotwory A. Pierwotne 1. Łagodcie 2. Złośliwe

B. Wtórne

1. Białaczki

2. Szpiczak mnogi

3. Przerzuty różnych nowotworów złośliwych

VII. Zaburzenia "naczyniowo-nerwowe"

A. Stawy Charcota

B. Zespoly uciskowe (np. zespół kanału nadgarstka) C. Objaw

Raynauda VIII. Choroby kości i chrząstek A. Osteoporoza IX.

Zmiany okotostawowe A. Zmiany przystawowe 1. Zapalenie kaletek

2. Zapalenie ścięgien 3. Entezopatie 4. Torbiele (np. torbiel

Bakera) B. Dyskopatie X. Zmiany w stawach w przebiegu różnych

zespołów chorobowych (m.in. toczeń indukowany lekami, sarkoidoza)
czĘść III

DIAGNOSTYKA CHORÓB REUMATYCZNYCH

Rozdział 4

BADANIE PODMIOTOWE I PRZEDMIOTOWE

lrena Zimmermann-Górska

Najczęściej spostrzegane objawy kliniczne w przebiegu chorób

reumatycznych związane są z układem ruchu. Należy jednak

pamiętać, że objawy ze strony tego układu mogą być tylko jednym

z elementów choroby obejmującej wiele innych układów i narządów

(choroby układowe tkanki łącznej, choroby układu krwiotwórczego,

choroby zakaźne). Niektóre choroby tkanki łącznej mogą przebiegać

bez zajęcia układu kostno-stawowego. Podstawową zasadą badania

chorych jest zawsze ogólne badanie lekarskie. Nawet jeżeli

dolegliwości dotyczą np. jednego stawu, należy zebrać pełny,

dokładny wywiad i przeprowadzić ogólne badanie internistyczne.

Niektóre objawy podmiotowe i przedmiotowe mają szczególne

znaczenie dla rozpoznania w chorobach reumatycznych. 4.1. WYWIAD

1. Objawy poprzedzające początek choroby (wzrost temperatury

ciała, zmniejszenie masy ciała, osłabienie ogólne, zakażenia dróg

oddechowych i dróg moczowych, napady dychawicy oskrzelowej), 2.

Czynniki, które mogły przyczynić się do wystąpienia objawów

choroby lubjej nasilenia (uraz, zimno, działanie promieni

słonecznych, wypicie alkoholu). 3. Początek choroby (nagły lub

powolny). 4. Przebieg choroby (postępujący z okresami zaostrzenia

i remisji, w postaci napadów lub rzutów). 5. Umiejscowienie i

stopień nasilenia bólu, wielkość i umiejscowienie obrzęku,

ograniczenie ruchomości stawów, sztywność poranna). 6. Objawy ze

strony poszczególnych narządów (zapalenie, owrzodzenia i objawy

suchości błony śluzowej jamy ustnej, górnych dróg oddechowych i

narządów płciowych, wysypka i rumień w obrębie skóry, nasilone

wypadanie włosów, nawracające zapalenie spojówek lub tęczówek,

objaw Raynauda, nawracające zapalenie opłucnej, zaburzenia

połykania, biegunka, wyciek z cewki moczowej, napady kolki

nerkowej).


7. Choroby przebyte. 8. Wywiad rodzinny.

9. Dotychczasowe leczenie (przyjmowane leki, ich tolerancja,

uczulenia, stosowane wstrzyknięcia dostawowe, zabiegi

operacyjne). 10. Rodzaj wykonywanej pracy, warunki bytowe. 4.2.

BADANIE PRZEDMIOTOWE OGÓLNE

Objawy towarzyszące najczęściej chorobom tkanki łącznej

1. Zmiany budowy ciała (wrodzone lub nabyte zniekształcenia

układu kostno-stawowego). 2. Nieprawidłowe ułożenie ciała (wady

postawy, wadliwy chód, ułożenie przymusowe, konieczność

korzystania z wózka inwalidzkiego, konieczność stałego

przebywania w pozycji leżącej). 3. Zmiany skórne (łuszczyaca,

rumień guzowaty, inne zmiany rumieniowe,wysypki, wybroczyny,

owrzodzenia, nasilone wypadanie włosów, rozstępy skórne). 4.

Zaburzenia ucieplenia i wilgotności skóry, wzmożone napięcie

skóry i tkanki podskórnej, obrzęki, obecność guzków podskórnych.

5. Powiększenie węzłów chłonnych. 4.3. BADANIE PRZEDMIOTOWE

SZCZEGÓŁOWE (Z WYJĄTKIEM UKŁADU RUCHU) 1. W badaniu głowy: a)

narząd wzroku - objawy zapałenia spojówek, zapalenie tęczówek,

zmiany naczyniowe na dnie oka, b) błona śluzowa jamy ustnej -

objawy suchości, owrzodzenia. 2. W badaniu klatki piersiowej -

zmiany zapalne w obrębie płuc i opłucnej, objawy zapalenia

wsierdzia, mięśnia sercowego i osierdzia, wady zastawkowe. 3. W

badaniu jamy brzusznej - powiększenie wątroby i śledziony. 4.

Częstym objawem jest nadciśnienie tętnicze. 5. Objawy

neurologiczne towarzyszą wielu zespołom chorobowym, mogą dotyczyć

ośrodkowego układu nerwowego lub nerwów obwodowych. 6. Błona

śluzowa narządów płciowych jest częstym miejscem owrzodzeń. 4.4.

BADANIE PRZEDMIOTOWE UKŁADU RUCHU Badanie stawów

Stawy kręgosłupa. Badanie rozpoczyna się od oglądania. Ocenia się

ukształtowanie krzywizn fizjologicznych kręgosłupa (lordoza

szyjna, kifoza w odcinku piersiowym kręgosłupa i lordoza w

odcinku lędźwiowym) i ewentualne jego zniekształcenia 36


(skrzywienie boczne, asymetria). Palpacyjnie i opukowo bada się

bolesność kręgów. Ruchomość kręgosłupa określa się w

poszczególnych jego odcinkach. Do oceny ruchomości odcinka

szyjnego kręgosłupa oraz zakresu ruchów w stawach obwodowych

służy specjalny kątomierz z ruchomą wskazówką (goniometr) (ryc.

4.1 ). W odcinku szyjnym możliwy jest ruch zgięcia (zbliżenie

brody do mostka - ok. 60ř), wyprost (odchylenie głowy do tyłu -

50-60ř), skręcanie w stronę lewą i prawą (zbliżenie brody do

barku - 60-80ř) oraz zgięcie w stronę lewą i prawą (zbliżenie

ucha do barku - ok. 45ř) (ryc. 4.2). Zakres ruchu zgięcia w

odcinku piersiowym można ocenić na podstawie zwiększenia

odległości między kręgami podczas skłonu do przodu. W tym celu

należy w pozycji stojącej osoby badanej zaznaczyć dermografem

położenie wyrostka kolczystego siódmego kręgu szyjnego i punkt

położony o 30 cm niżej, a następnie zmierzyć odległość między

tymi punktami podczas skłonu (objaw Otta). Odległość ta powinna

ulec zwiększeniu o ok. 3 cm (ryc. 4.3). Rozszerzalność klatki

piersiowej określa się, mierząc jej obwód na wysokości cwartego

międzyżebrza podczas wydechu, a następnie powtórzenie tego

pomiaru pb wykonaniu głębokiego wdechu. Różnica powinna wynosić

5-12 cm. Zakres ruchu zginania odcinka lędźwiowego kręgosłupa

ocenia się przez zaznaczenie w pozycji stojącej położenia

wyrostka kolczystego piątego kręgu lędźwiowego i punktu

położonego 0 10 cm powyżej, a następnie dokonania pomiaru

odległości między tymi punktami podczas skłonu do przodu (objaw

Schobera). Wzrost odległości powinien prawidłowo wynosić ok. 4,5

cm. Łączną ruchomość piersiowego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa

ocenia się w pozycji stojącej chorego, przy najgłębszym skłonie

do przodu, mierząc odległość opuszek palców od podłogi (ryc.

4.4). Zgięcie kręgosłupa do tyłu (wyprost), ruchy boczne

kręgosłupa i ruchy skrętnc określa się również łącznie dla

odcinka piersiowego i lędźwiowego (ryc. 4.5). Ruchy skrętne bada

się w pozycji siedzącej z ustabilizowaną miednicą. Stawy

krzyżowo-biodrowe. Badanie przedmiotowe stawów krzyżowo-

biodrowych jest trudne, gdyż są one słabo dostępne. O procesie

zapalnym toczącym się w ich obrębie świadczy bolesność

stwierdzana podczas opukiwania okolicy stawów, a także wywoływana

poprzez ucisk na talerze biodrowe od.. strony zewnętrznej. Jeżeli

nie ma współistniejących zmian zapalnych w stawach biodrowych,

to pomocny dla oceny stawów krzyżowo-biodrowych jest także objaw

Patricka. W pozycji leżącej na wznak chory zgina jedną kończynę

dolną w ten sposób, aby pięta opierała się o podłoże na wysokości

stawu kolanowego drugiej kończyny. Ucisk na okolicę uda zgiętej

kończyny powoduje' ból w stawie krzyżowo-biodrowym po tej samej

stronie (ryc. 4.6). Bolesność można stwierdzić ponadto podczas

wykonywania biernego przeprostu jednej z kończyn dolnych w

pozycji leżącej na brzuchu, przy ustabilizowanej miednicy. Stawy

końezyn. Badanie powinno obejmować następujące elementy: 1.

Określenie zabarwienia, napięcia i ciepłoty skóry w okolicy

poszczególnych stawów. . 2. Stwierdzenie obrzęku lub powiększenie

obrysów stawu, które mogą zależeć od obrzęku tkanki podskórnej

okołostawowej, obecności wysięku lub ziarniny w kaletkach i

pochewkach ścięgnistych, obrzęku i przerostu błony maziowej,

wysięku w jamie stawowej (objaw chełbotania, objaw balotowania

rzepki), powiększenia nasad kostnych, np. przez wyrośla kostne,

guzy lub w przebiegu akromegalii. 3. Badanie bolesności stawu

(rozlana, umiejscowiona - np. w miejscach przyczepów ścięgien).

4. Stwierdzenie trzeszczenia podczas ruchu (np. przy uszkodzeniu

powierzchni stawowych kości lub obecności złogów włóknika w

stawie). 5. Określenie zniekształceń stawów (koślawość,

szpotawość, podwichnięcie, "przeprost", "ulnaryzacja",

"radializaCja"). 6. Określenie zakresu ruchomości stawów. 7.

Stwierdzenie obecności guzków w okolicy stawów, torbieli

okołostawowych oraz wolnych ciał w jamach stawowych. Badanie

ruchomości stawów Zakres ruchów w stawach wykazuje bardzo duże

różnice indywidualne, co stanowi przyczynę różnych "wartości

prawidłowych" podawanych w podręcznikach. Ruchomość stawów bada

się w odniesieniu do tzw. pozycji zerowej, mierząc zakres danego

ruchu za pomocą kątomierza. Punkt obrotu kątomierza musi być

zgodny z punktem obrotu stawu. Pozycje zerowe dla poszczególnych

stawów są następujące: dla stawu łokciowego, nadgarstkowego,

biodrowego, kolanowego oraz dla stawów śródręczno-palcowych,

śródstopno-palcowych i międzypaliczkowych rąk i stóp - pełny

wyprost. Dla stawu barkowego - ustawienie ramienia wzdłuż osi

ciała. Dla stawu skokowego - ustawienie stopy pod kątem prostym.

W celu określenia zakresu ruchów rotaćyjnych przedramienia i

ramienia - łokieć zgięty pod kątem prostym, pozycja pośrednia

między odwróceniem a nawróceniem. Dla określenia ruchów

rotacyjnych w stawie biodrowym - ustawienie uda w pozycji

pośredniej (rzepka skierowana ku przodowi w linii strzałkowej).

Ruchy rotacyjne w stawie kolanowym ocenia się przy równoczesnym

zgięciu stawu pod kątem prostym. Zakres ruchów w stawach kończyn

górnych. W stawach barkowych możliwe jest wykonanie ruchu w 8

kierunkach: zgięcie przednie (80ř), wyprost ku tyłowi (50-60ř),

odwiedzenie (180ř), przywiedzenie (30ř), poziome zgięcie do

przodu (130ř), poziome prostowanie ramienia ku tyłowi (45ř),

rotacja zewnętrzna (50ř), rotacja wewnętrzna - "sięganie do

tylnej kieszeni" (80-95ř) (ryc. 4.7). W stawach łokciowych

wykonywane są ruchy zgięcia (140- 160ř), przeprost (do 10ř),

nawracanie (90ř) i odwracanie (70ř) (ryc 4.8). W stawach

nadgarstkowych możliwe jest wykonanie ruchu w czterech

kierunkach: zgięcie grzbietowe (70ř), zgięcie dłoniowe (80ř),

odgięcie promieniowe (20ř) i łokciowe (45ř) (ryc. 4.9). Ruchomość

stawów międzypaliczkowych rąk mierzy się najczęściej

orientacyjnie, polecając badanemu wykonanie następujących ruchów:

zaciskanie i otwieranie pięści, maksymalne rozstawienie palców

i odwiedzenie kciuka oraz przywiedzenie kciuka (dotknięcie

opuszką kciuka nasady piątego palca). Można również dokonywać

precyzyjnych pomiarów ruchomości (ryc. 4.10). Zakres ruchów w

stawach żuchwowych ocenia się na podstawie odległości między

dolnymi i górnymi zębami, gdy jama ustna jest maksymalnie

rozwarta (prawidłowo 3 cm). Zakres ruchów w stawach kończyn

dolnych. W stawach biodrowych możliwe jest wykonanie

następujących ruchów: zgięcie (120- 135ř), przęprost (20-30ř),

odwiedzenie (3-4ř), przywiedzenie (30-40ř), rotacja wewnętrzna

(20-35ř) i zewnętrzna (45ř) w pozycji zgięciowej oraz rotacja

wewnętrzna (35ř) i zewnętrzna w pozycji zgięciowej (ryc. 4.11).

W stawach kolanowych możliwe jest wykonanie zgięcia (130-150ř),

przeprostu (5-10ř) oraz rotacji wewnętrznej i zewnętrznej w

pozycji zgięciowej (20ř) (ryc. 4.13). Ruchy wykonywane w stawach

skokowych to zgięcie grzbietowe (20-30ř), podeszwowe (40-50ř),

odwracanie (30ř) i nawracanie (20ř) (ryc. 4.12). Ruchomość stawów

stóp ocenia się na podstawie obserwacji ruchu wspinania na palce,

stania na piętach, zginania, prostowania, odwodzenia i

przywodzenia palców. Szczegółowe pomiary ruchomości palców stóp

nie są wykorzystywane w praktyce. 4.5. Badanie mięśni Badaniem

przedmiotowym mięśni można ocenić objawy ich zaniku, bolesność

dotykową, stopień napięcia, obecność złogów lub zmian guzowatych

w ich obrębie. Siłę mięśni rąk ocenia się na podstawie tzw. siły

chwytu. Najprostszą metodą jej pomiaru jest zastosowanie

sfigmomanometru. W tym celu mankiet aparatu zwija się w ciasny

rulon i napełnia powietrzem do poziomu słupka rtęci 40 mm.

Następnie badanemu poleca sięjak najsilniej ścisnąć ręką rulon.

Wzrost poziomu słupka rtęci powyżej wartości wyjściowej określa

siłę mięśniową ręki. Siłę mięśniową innych mięśni i grup

mięśniowych ocenia się na podstawie skali Lovetta: 0 - brak

skurczu mięśnia 1 - ślad skurczu mięśnia 2 - słaby skurcz

umożliwiający ruch w odciążeniu

3 - dostateczny skurcz umożliwiający ruch z pokonaniem oporu

stawianego przez ciężar własny kończyny 4 - dobry skurcz

umożliwiający ruch z pokonaniem oporu stawianego przez ciężar

własny kończyny 5 - siła mięśniowa prawidłowa. Rozdział 5

BADANIA LABORATORYJNE

lrena Zimmermann-Górska

5.1. SZYBKOŚĆ OPADANIA KRWINEK CZERWONYCH - ODCZYN BIERNACKIEGO

(OB) Przyspieszone opadanie krwinek czerwonych spostrzega się w

stanach zapalnych, martwiczych i nowotworowych. W przebiegu

chorób tkanki łącznej, w związku z toczącym się procesem zapalnym

i przesunięciami w składzie białek osocza, bardzo często dochodzi

do przyspieszenia OB. Badanie jest bardzo .proste do wykonania

i na całym świecie służy jako podstawowy test w diagnostyce.

Należy jednak pamiętać, że na jego wynik wpływa wiele czynników

technicznych, które mogą stać się przyczyną błędu. Niedokładne

wymieszanie krwi z roztworem cytrynianu sodu, zbyt długie

przechowywanie pobranej krwi, niewłaściwa temperatura otoczenia

to najczęstsze ich przykłady. Wartości prawidłowe OB: dla

mężczyzn do 8 mm po pierwszej godzinie, dla kobiet - do 10 mm.

5.2. SKŁAD MORFOLOGICZNY KRWI Częstym objawem w przebiegu chorób

reumatycznychjest niedokrwistość, przeważnie normobarwliwa lub

niedobarwliwa, wyjątkowo megaloblastyczna. W niektórych z tych

chorób (toczeń układowy) dochodzi do niedokrwistości

autoimmunohemolitycznej. Liczba krwinek białych w stanach

zapalnych często ulega zwiększeniu (leukocytoza), czasem z

przesunięciem "w lewo" składu odsetkowego granulocytów

(zwiększona liczba komórek z jądrem pałeczkowatym, pojedyncze

mielocyty i metamielocyty). W niektórych chorobach obserwuje się

eozynofilię (guzkowe zapalenie tętnic, eozynofilowe zapalenie

powięzi). Zmniejszenie liczby krwinek białych poniżej 4000 w mm3

(leukopenia) towarzyszy chorobom tkanki łącznej związanym z

wytwarzaniem przeciwciał przeciwkrwinkowych (toczeń rumieniowaty

układowy, zespół Felty'ego), może być także wynikiem stosowania

48
niektórych leków (sole złota, D-penicylamina, związki

immunosupresyjne, pochodne pirazolu). Liczba płytek krwi w

niektórych stanach chorobowych jest zwiększona (reumatoidalne

zapalenie stawów, guzkowe zapalenie tętnic); czasem dochodzi do

jej obniżenia (toczeń układowy, toksyczne działanie leków). 5.3.

SKŁAD BIAŁEK SUROWICY Rozdział elektroforetyczny surowicy w

stanach zapalnych ostrych wykazuje zwiększenie zawartości

globulin a, i az, które jest proporcjonalne do stopnia aktywności

zapalenia. W zapaleniach przewlekłych stwierdza się wzrost

frakcji globulin y. Częste jest również zmniejszenie stężenia

albumin. Ilościowej oceny poszczególnych klas immunoglobulin

dokonuje się metodą immunodyfuzji radialnej w żelu agarowym.

Białko monoklonalne - immunoglobulina jednej klasy i jednego typu

- wykrywa się często u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów

i w przebiegu zespołu Sjógrena. 5.4. BIAŁKA OSTREJ FAZY Proces

zapalny lub martwiczy w obrębie tkanek może wywołać reakcję

ogólnoustrojową polegającą na tworzeniu tzw. białek ostrej. fazy.

Są one produkowane przez hepatocyty pod wpływem interleukiny

pierwszej (IL-1) i szóstej (IL-6). Do białek tych należy

ceruloplazmina, al-antytrypsyna, fibrynogen, haptoglobina,

ferrytyna, białko C-reaktywne (CRP), surowicze białko amyloidu

(SAA) i składowa C3 dopełniacza. Stopień wzrostu ich stężenia w

surowicy w stanach zapalnych podano w tab. 5.1. Białko Wzrost

stężenia Ceruloplazmina C'3

a-I-antytrypsyna Fibrynogen Haptoglobina Ferrytyna CRP

SAA

około 50% około 50% 2 - 3-krotny



2-20-krotny 100- 1000-krotny 100- 1000-krotny

4 Choroby reumatyczne 49


5.4.1. BIAŁKO C-REAKTYWNE (C-REACTIVE PROTEIN)

Nazwa CRP pochodzi od zdolności tego białka do reakcji z

polisacharydem C ściany dwoinek zapalenia płuc. CRP jest obecne

w śladowych ilościach (poniżej 5 mg/I) w surowicy osób zdrowych.

Jego stężenie w przebiegu zapalenia lub procesu martwiczego

szybko wzrasta, co wykorzystuje się we wczesnej diagnostyce

(poniżej 24 h) chorób. W zapaleniach przewlekłych stężenie CRP

bywa nieco podwyższone i może gwałtownie wzrastać podczas

dołączającego się zakażenia. CRP wykrywa się metodą

immunoelektroprecypitacji lub nefelometrii. 5.4.2. GLIKOPROTEINY

SUROWICY Wzrost stężenia białek ostrej fazy powoduje zwiększenie

frakcji glikoprotein, które można oznaczać na podstawie badania

seromukoidu, orozomukoidu i kwasu sialowego. Oznaczanie tych

frakcji ma mniejszą wartość od białka CRP, ale jest bardziej

dostępne. Seromukoid stanowi heterogenną frakcję glikoprotein,

która ulega wytrąceniu pod wpływem kwasu fosforowolframowego.

Stężenie seromukoidu określa się na podstawie reakcji barwnej

zawartej w nim tyrozyny z odczynnikiem Foli-Ciocalteau. Wartość

prawidłowa wynosi 0,8-1,4 g/1. Orozomukoid jest głównym

składnikiem seromukoidu. Wykrywa się go metodą

immunoelektroprecypitacji. Prawidłowe stężenie w surowicy wynosi

ok. 0,9 g/1.Kwas sialowy wchodzi w skład części cukrowcowej

glikoproteidów. Oznacza się go po przeprowadzeniu hydrolizy

glikoprotein, wykonując reakcję barwną z odczynnikiem

difenyloaminowym. Prawidłowa wartość w surowicy wynosi 0,46-0,64

g/1. 5.5. BADANIA SEROLOGICZNE 5.5.1. CZYNNIK REUMATOIDALNY

Czynnik reumatoidalny jest to przeciwciało przeciwglobulinowe

skierowane przeciw epitopom immunoglobulin G ludzkich i

króliczych. Należy najczęściej do immunoglobulin klasy G lub M,

rzadziej A, wyjątkowo D lub E. Czynnik reumatoidalny klasy IgM

wykrywa się za pomocą "klasycznych" odczynów, polegających na

aglutynacji cząsteczek nośnika opłaszczonych antygenem. Obecność

czynnika reumatoidalnego należącego do innych klas immunoglobulin

można wykazać metodą immunofluorescencji. Do klasycznych odczynów

reumatoidalnych należy odczyn Waalera-Rosego i odczyn lateksowy.

Zasadą odczynu Waalera-Rosego jest aglutynacja krwinek barana

(nośnik) opłaszczonych IgG króliczą (antygen) pod wpływem

czynnika reumatoidalnego (przeciwciało) zawartego w badanej

surowicy (ryc. 5.l). Za najmniejszy.wynik dodatni przyjmuje się

wystąpienie aglutynacji przy rozcieńczeniu surowicy 1 Zasadą

odczynu wiązania lateksu jest aglutynacja cząsteczek lateksu

(nośnik), opłaszczonych zagregowaną termicznie gammaglobuliną

ludzką (antygen) przez czynnik reumatoidalny (przeciwciało),

zawarty w badanej surowicy. Za najmniejszy wynik dodatni uważa

się aglutynację występującą w mianie 1 :40. Odczyn lateksowy

można wykonać metodą "szkiełkową", mieszając na szkiełku

podstawowym 1 kroplę badanej surowicy z 2 kroplami zawiesiny

opłaszczonego lateksu i odczytując na ciemnym tle stopień

aglutynacji oraz określając go jako: (-), (+), (++) lub (+++).

Czynnik reumatoidalny występuje głównie u chorych na

reumatoidalne zapalenie stawów (85%), ponadto można go wykryć u

części chorych na inne choroby tkanki łącznej (toczeń układowy,

twardzina układowa), w małych mianach także u ok. 3% osób

zdrowych. 5.5.2. PRZECIWCIAŁA PRZECIWJĄDROWE Przeciwciała

przeciwjądrowe (ang. Antinuclear Antibodies = ANA)* wykazują

swoistość dla wielu różnych składników jąder komórkowych.

Antygeny jądrowe można ogólnie podzielić na związane z chromatyną

jądrową,, rybonukleoproteiny i grupę heterogenną. Antygeny

związane z chromatyną to kwas deoksyrybonukleinowy (DNA),

deoksyrybonukleid (DNP), histony,.cząsteczki białek o dużej

ruchliwości (High Mobility Group = HMG), białko centromeru,

topoizomeraza I (antygen Scl-70) i antygeny jąderkowe. Białka

związane z cząsteczkami kwasów rybonukleinowych stańowią również

bardzo liczną grupę antygenów jądrowych. Duże znaczenie w

diagnostyce, ma * W opracowaniu zastosowano niektóre ogólnie

przyjęte określenia i skróty angielskię. 4*


wykrywanie przeciwciał przeciw antygenowi Sm (ang. Soluble

Macroglobulin) który jest kompleksem białek związanych z małymi

RNA - U 1, U2, U4, U6 i US oraz przeciwciał przeciw (U1) RNP,

antygenom Ro (SS-A) i La (SS-B). Przeciwciała przeciwjądrowe

wykrywa się wieloma metodami. Najczęściej badanie rozpoczyna się

od oznaczenia ich obecności metodą immunofluorescencji

pośredniej. Zasada badania polega na wiązaniu przez jądra komórek

substratu, przeciwciał zawartych w danej surowicy. Kompleks

powstały między antygenem jądrowym a, przeciwciałem wiąże

następnie surowicę przeciwglobulinową znakowaną związkiem

fluoresceiny, powodując świecenie jąder w mikroskopie

fluorescencyjnym (ryc. 5.2). Źródłem antygenu może być skrawek

tkanki zwierzęcej bogatej w jądra komórkowe (np. wątroba lub

nerka szczura) lub komórki pochodzące z hodowli (np. ludzkie

limfocyty, komórki nowotworowe Hep-2), mające szczególne cechy

antygenowe. Preparat inkubuje się z badaną surowicą rozcieńczoną

w postępie geometrycznym 1:10, 1:20, 1:40..., a następnie po

wypłukaniu - z surowicą przeciwglobulinową. Za wynik dodatni



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna