Tytuł: "Choroby reumatyczne"



Pobieranie 1,57 Mb.
Strona18/21
Data24.10.2017
Rozmiar1,57 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21

STAWÓW Osteoarthritis

lrena Zimmermann-Górska

Określenie. Choroba zwyrodnieniowa stawów jest to skojarzenie

procesu niszczenia chrząstek stawowych i wtórnych zmian w

nasadach kostnych, które prowadzi do uszkodzenia anatomicznego

stawu, upośledzenia jego czynności ruchowej i objawów bólowych.

Zmianom może towarzyszyć wtórnie proces zapalny w błonie

maziowej, co tłumaczy przyjmowaną ostatnio coraz powszechniej

nazwę osteoarthritis zamiast poprzedniej osteoarthrosi.s.

Etiologia. Czynniki wywołujące zmiany zwyrodnieniowe w stawach

są liczne i mogą oddziaływać na różne elementy budowy stawów -

kolagen, proteoglikany, chondrocyty, podchrzęstną warstwę kości

i błonę maziową. Rozróżnia się zwykle chorobę zwyrodnieniową

pierwotną i wtórną - ścisły podział nie jest jednak możliwy, gdyż

badania roli czynników genetycznych i niektórych zjawisk

biochemicznych, a także immunologicznych uczestniczących w

patogenezie choroby jeszcze trwają. Spośród czynników

genetycznych należy wymienić defekt w obrębie genu kodującego

syntezę kolagenu typu II, związany z rodzinnym występowaniem

choroby zwyrodnieniowej, wykryty w ostatńim czasie. Od dawna

wiadomo ponadto, że postać choroby, w której przeważają zmiany

w obrębie stawów międzypaliczkowych dalszych palców rąk z

tworzeniem guzków Heberdena, jest uwarunkowana genetycznie.

Obecność guzków wiąże się z cechą dominującą autosomalną, z

ograniczoną penetracją u płci męskiej. Tę postać określa się

często jako pierwotną w odróżnieniu od wtórnej, w której

przeważają zmiany zwyrodnieniowe w stawach biodrowych. Wiek

związany jest z występowaniem choroby zwyrodnieniowej poprzez

wiele czynników. Wykazano, że po 60. rż. ponad 60% osób badanych

spośród ogólnej populacji ma zmiany zwyrodnieniowe w stawach.

Czynnikiem sprzyjającym chorobie zwyrodnieniowej są złogi różnych

substancji w obrębie chrząstki. Zjawisko takie zachodzi m.in. w

hemochromatozie, chorobie Wilsona, ochronozie, dnie i

chondrokalcynozie. Złogi powodują uszkodzenie substancji

pozakomórkowej chrząstki bezpośrednio lub poprzez działanie na

chondrocyty. Czynnikiem uszkadzającym chrząstkę stawową może być

uraz fizyczny - ostry lub często powtarzany, np. w związku z

wykonywanym zawodem lub uprawianym sportem. Nadmierne obciążenie

stawu może być spowodowane także jego nieprawidłową budową.

Największe obciążenie stawu wynika nie z ciężaru, ale z napięcia

związanych z nim mięśni. W przypadku choroby zwyrodnieniowej

uwarunkowanej genetycznie nadmierne obciążenie stawów mogłoby być

czynnikiem wywołującym ujawnienie się choroby tylko u niektórych

członków rodziny. Zaburzenia regulacji metabolizmu chondrocytów

mogą decydować o powstaniu zmian zwyrodnieniowych w chrząstce.

Są to procesy bardzo złożone, zależne od wielu mediatorów. Należą

do nich IL-1, czynniki wzrostu, prostaglandyny, białka szoku

termicznego, somatomedyna, insulina i in. Choroby zapalne stawów

przyczyniają się do powstawania zmian zwyrodnieniowych głównie

poprzez działanie enzymów lizosomalnych i cytokin - zwłaszcza

IL-1, która hamuje syntezę proteoglikanów i przyspiesza ich

rozpad. Równocześnie ograniczenie ruchu w stawach powoduje

słabsze odżywianie chrząstki. Otyłość sprzyja zmianom

zwyrodnieniowym w stawach w związku z nadmiernym i

nieprawidłoHym ich obciążaniem (zmiana biomechaniki stawów).

Inne, metaboliczne powiązania między tymi stanami chorobowymi

wymagają jeszcze wyjaśnienia. Patogeneza i patomorfologia. Istotą

zmian toczących się w stawach w przebiegu choroby zwyrodnieniowej

jest stopniowa utrata masy chrżąstki stawowej, spowodowana

postępującym spadkiem zawartości w niej proteoglikanów. Proces

katabolizmu proteoglikanów przeważa nad ich syntezą. Tworzenie

agregatów jest coraz słabsze, układ i wielkość włókien

kolagenowych ulegają zmianie, wzrasta zawartość wody w tkance

chrzęstnej. Do wystąpienia tych zaburzeń przyczynia się działanie

enzymów - metaloproteinaz - stromelizyny, kolagenazy i

żelatynazy, produkowanych przez chondrocyty, a także IL-1,

plazminy i katepsyny. Obronę tkanki chrzęstnej stanowią tkankowe

inhibitory metaloproteinaz (TIMP) i inhibitór aktywatora

plazminogenu (PAI-1). Uszkodzeniu chrząstki przeciwdziałają

również czynniki wzrostu IGF-1, TGF-(3 i FGF (czynnik wzrostu

fibroblastów), które mogą prowadzić do gojenia lub stabilizacji

zmian. Zachodzi stały balans między aktywacją proenzymów a

hamowaniem ich aktywności przez inhibitory. Podczas gdy

chondrocyty dorosłego człowieka nie ulegają podziałom, komórki

te w przebiegu choroby zwyrodnieniowej zaczynają aktywnie się

dzielić. Nowo powstałe chondrocyty wytwarzają duże ilości

kolagenu, proteoglikanów i kwasu hialuronowego - produkty te

jednak są niepełnowartościowe, nie tworzą prawidłowych agregatów

i nie stabilizują dostatecznie substancji pozakomórkowej

chrząstki. Uszkodzenie powierzchni chrząstki powoduje częściowe

"odsłonięcie" włókien kolagenowych. Drobne ubytki początkowo

maskowane są przez płyn stawowy. Z czasem dochodzi do coraz

większych uszkodzeń, które obejmują obie powierzchnie stawowe.

Powoduje to urazy podczas ruchu, pęknięcia chrząstki i

przechodzeniejej fragmentów do płynu stawowego. Równocześnie

dochodzi do sklerotyzacji warstwy podchrzęstnej kości oraz

powstawania wyrośli kostnych (osteofitów) na krawędziach

powierzchni stawowych, w miejscach najbardziej obciążonych

podczas ruchów. Coraz głębsze uszkodzenie warstwy korowej nasady

kości prowadzi do odsłonięcia kości gąbczastej, do której zaczyna

wnikać płyn stawowy. Ciśnienie wywierane przez płyn stawowy

podczas obciążenia stawu powoduje stopniowe niszczenie beleczek.

Powstają jamki kostne zawierające płyn i fragmenty beleczek.

Dochodzi do chemotaksji granulocytów, fagocytozy i odczynu

zapalnego. W otaczającej kości rozpoczyna się sklerotyzacja,

powstają tzw, torbiele zwyrodnieniowe. W momencie połączenia jamy

stawu z kością gąbczastą w stawie dochodzi do dużych zmian

morfologicznych. Z jamy szpikowej do jamy stawowej przechodzą

pączkujące naczynia, rozrastają się fibroblasty, powstaje

ziarnina, która przemienia się z czasem w tkankę bliznowatą.

Tkanka ta uwypukla się początkowo ponad zniszczoną powierzchnię

stawową, zastępując chrząstkę. Szybko jednak traci ona

sprężystość i ulega spłaszczeniu. Podczas tych przemian wszystkie

strukturalne elementy stawu, jak: włókna kolagenowe,

glikozaminoglikany, chondrocyty, kryształy hydroksyapatytu

pochodzące z tkanki kostnej mogą bezpośrednio lub pośrednio

(poprzez metabolity) wywoływać wtórne zapalenie błony maziowej.

Z biegiem czasu proces zwyrodnieniowy postępuje nadal,

powierzchnie stawowe coraz bardziej zniekształcają się, następuje

włóknienie i szkliwienie torebki stawowej. Zmiany zwyrodnieniowe

w stawie powodują charakterystyczne zmiany w obrazie

radiologicznym. Stwierdza się zwężenie szpary stawowej, często

nierównomierne, w przystawowych odcinkach kości ogniska

podchrzęstnej sklerotyzacji oraz tworzenie się pseudotorbieli,

na przystawowych brzegach kości powstawanie osteofitów. Mogą

występować też wolne ciała stawowe. W zaawansowanych zmianach

szpara stawowa może być krańcowo zwężona, ale zawsze jest

zachowana, nasady kości mogą ulegać znacznej deformacji. We

wtórnych zmianach zwyrodnieniowych obraz radiologiczny często

pozwala rozpoznać charakter zmiany, która pierwotnie uszkodziła

staw. Wystgpowanie. Choroba występuje najczęściej po 50. rż.,

wśród chorychprzeważają kobiety. Postać wtórna choroby może

pojawić się w młodszym wieku.Objawy kGniczne są zależne od

nasilenia zmian i ich umiejscowienia. Proces zwyrodnieniowy może

przez długi czas nie dawać żadnych objawów, gdyż zniszczona

tkanka chrzęstna nie jest unerwiona. Bóle pojawiają się w

momencie wystąpienia odczynu zapalnego lub wówczas, gdy

uszkodzenie stawu powoduje niefizjologiczne napięcie

torebki'stawowej i więzadeł. Bóle te mogą być bardzo silne,

narastają podczas obciążenia stawów. Badania laboratoryje. W

przypadkach, w których dołączył się proces zapalny w błonie

maziowej, może dojść do nieznacznego przyspieszenia opadania

krwinek, leukocytozy i zwiększenia stężenia białek ostrej fazy.

Płyn stawowy ma cechy płynu "urazowego" (p. rozdz. 5). W okresach

występowania zmian zapalnych w stawie w płynie może nieznacznie

zwiększyć się stężenie białka i liczba komórek w osadzie; mogą

też pojawiać się kryształy pirofosforanu wapna lub

hydroksyapatytu. 14.1 . CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW RĄK Zmiany

zwyrodnieniowe w stawach rąk są szczególnie częste u kobiet,

występują głównie w stawach międzypaliczkowych, dalszych i

bliższych. Charakterystyczne jest powstawanie guzków na

grzbietowej powierzchni okolicy tych stawów. Guzki składają się

z tkanki kostnej i chrzęstnej, w ich okolicy dochodzi nieraz do

odczynu zapalnego. Guzki w okolicy stawów międzypaliczkowych

dalszych pojawiają się częściej, noszą nazwę guzków Heberdena

(ryc. 14.1). Guzki w okolicy stawów międzypaliczkowych bliższych

są to guzki Boucharda. Zmiany zwyrodnieniowe w stawach

międzypaliczkowych prowadzą do ich podwichnięć, znacznej

bolesności i upośledzenia czynności ruchowej. Badanie

radiologiczne. W stawach międzypaliczkowych dalszych, rzadziej

w stawach międzypaliczkowych bliższych, stwierdza się zwężenie

szpar stawowych i osteofity na przystawowych brzegach paliczków.

Niekiedy dochodzi do podwichnięć. Leczeniejest wyłącznie

objawowe, stosuje się maści rozgrzewające, ciepłolecznictwo,

wskazany jest ruch. 14.2. ZMIANY ZWYRODNIENIOWE STAWÓW BIODROWYCH

Coxarthrosis

Około 80% przypadków zmian zwyrodnieniowych w stawie biodrowym

stanowi następstwo wady rozwojowej stawu, przeważnie jego

wrodzonego podwichnięcia. Staw biodrowy Bzjologicznie jest bardzo

obciążony, co wiąże się z jego budową. Szyjka kości udowej

spełnia mianowicie rolę dźwigni, w związku z czym siładziałająca

podczas obciążania zostaje zwielokrotniona (u osoby o masie ciała

60 kg obciążenie stawu biodrowego podczas stania na jednej nodze

wynosi 270 kg). W stawie o nieprawidłowej budowie rozłożenie tego

obćiążenia może być nierównomierne, co z kolei bywa przyczyną

uszkodzeń chrząstki. Ból w chorobie zwyrodnieniowej stawu

biodrowego jest odczuwany w okolicy pachwiny i pośladka, może

promieniować również w stronę uda i kolana. Narasta on stopniowo

w miarę rozwoju zmian w stawie. Początkowo może być odczuwany

tylko podczas ruchu przeprostu i rotacji. Stopniowo dochodzi do

ograniczenia zakresu ruchów - najwcześniej rotacji wewnętrznej,

następnie przeprostu, odwodzenia i zginania. U około 85% chorych

ze zmianami zwyrodnieniowymi w stawie biodrowym stwierdza się

również ograniczenie przywodzenia i rotacji ' zewnętrznej.

Przebieg choroby jest powolny i może prowadzić do ciężkiego

kalectwa, spowodowanego przykurczem i bolesnością podczas

obciążenia, uniemożliwiającą chodzenie. Badanie radiologiczne.

W stawie biodrowym zwężenie szpary stawowej występuje najczęściej

w jej górno-bocznym odcinku. W stropie panewki i w głowie kości

udowej stwierdza się podchrzęstną sklerotyzację, później również

pseudotorbiele. Osteofity i wałowate zgrubienia pojawiają się na

brzegach panewki stawowej. W zaawansowanej chorobie dochodzi do

dużej deformacji głowy kości udowej oraz jej podwichnięcia w

kierunku górno-bocznym (ryc. 14.2). Leczenie. Bardzo ważnejest

zapobieganie tworzeniu się zmian i ich nasilaniu się. Przeciążone

stawy należy odbarczyć przez korekcję wad postawy, operacyjne

wyrównanie wad rozwojowych, zmniejszenie nadmiernej masy ciała,

zmianę pracy na lżejszą, zaopatrzenie ortopedyczne (laski, kule).

Bóle wymagają stosowania Ryc. 14.2. Zdjęcie rentgenowskie prawego

stawu biodrowego. Zmiany zwyrodnieniowe. Zwężenie szpary

stawowej. Ogniska sklerotyzacji i pseudotorbiele w stropie

panewki i głowie kości udowej. Deformacja głowy kości udowej.

Podwichnięcie w kierunku górno-bocznym. fizykoterapii, podawanie

leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. W każdym przypadku

wskazana jest kinezyterapia, dostosowana do nasilenia zmian w

stawach. U chorych z rozległym zniszczeniem powierzchni stawowych

kości przeprowadza się zabiegi operacyjne. Ostatnio coraz szerzej

stosuje się plastykę stawów z zastosowaniem sztucznych stawów -

endoprotez (ryc. 14.3). Podejmuje się też próby leczenia

profilaktycznego choroby zwyrodnieniowej wyciągami z chrząstek

zwierzęcych, które mają poprawiać metabolizm chrząstki stawowej.

Ryc. 14.3. Staw biodrowy po alloartroplastyce (endoproteza typu

Wellera). 14.3. ZMIANY ZWYRODNIENIOWE STAWÓW KOLANOWYCH

Gonarthrosis

Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych w 75% występuje u

kobiet, rozpoczyna się zwykle między 40. a 60. rż. Jej

wystąpieniu sprzyjają nieprawidłowości budowy stóp

(płaskostopie), nadmierna masa ciała oraz praca stojąca.

Rozróżnia się 2 postaci zmian: 1. Najczęściej zmiany rozpoczynają

się od procesu zwyrodnieniowo-wytwórczego na tylnej powierzchni

rzepki, która podczas zginania stawu kolanowego jest narażona na

silny ucisk. Bóle w tej postaci choroby pojawiają się często w

czasie wchodzenia po schodach. 2. Rzadziej zmiany zwyrodnieniowe

rozpoczynają się od uszkodenia łąkotek na nasadzie bliższej kości

piszczelowej. Szpara stawowa zwęża się, na brzegach powierzchni

stawowych tworzą się osteofity. Ból pojawia się podczas stania

i chodzenia. Obie opisane postacie mogą występować jednocześnie.

W stawach kolanowych w przebiegu choroby zwyrodnieniowej często

dołącza się wtórny proces zapalny z nawracającym wysiękiem. W

miarę rozwoju choroby dochodzi również do przykurczów i

zniekształceń (koślawość lub szpotawość). Badanie radiologiczne.

Zwiężenie szpary stawowej zwykle jest nierównomierne. Na brzegach

przystawowych kości udowej i piszczelowej występują osteofity,

w rzepce oprócz osteofitów występują entezofity w miejscu

przyczepu ścięgien. Zwężenie bocznego odcinka szpary stawowej

prowadzi do koślawości kolan, przyśrodkowego do szpotawości (ryc.

14.4 a, b). Ryc. 14.4. u. Zdjęcie rcntgenowskic Icwcgo stawu

kolanowego. Zmiany zwyrodnieniowe. Zwężenie szpary stawowej.

Osteofity na brzegach stawowych kości, b - zdjęcie rentgenowskie

boczne stawu kolanowego. Zmiany zwyrodnięniowe. Ogniska

sklerotyzacji. Osteofity. Zwężenie szpary stawowej. Entezofity

na górnym brzegu rzepki. Leezenie jest podobne jak w przypadkach

choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych. Zasadniczą metodą

zapobiegania nasileniu się zmian jest odciążenie stawów. U

chorych z odczynem zapalnym i obecnością wysięku w stawach można

stosować wstrzyknięcia dostawowych preparatów

glikokortykosteroidów (biorąc pod uwagę przeciwwskazania - p.

rodz. 8). 14.4 CHOROBA ZWYRODNIENIOWA KRĘGOSŁUPA

Spondyloarthrosis Zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie występują

bardzo często. Ich przebieg różni się od spostrzeganego w stawach

obwodowych gdyż równocześnie może dochodzić do zajęcia stawów i

krążków międzykręgowych. Krążki tracą sprężystość i ulegają

spłaszczeniu, następuje uszkodzenie pierścieni włóknistych. Jest

to tzw. dyskopatia. To uszkodzenie może z kolei powodować

przemieszczenie jądra miażdżystego, prowadząc do jego ucisku na

więzadło tylne, korzenie nerwowe lub na rdzeń kręgowy (ryc.

14.5). Ucisk na korzenie powoduje zaburzenia w unerwieniu

odpowiadających im okolic ciała (ryc. 14.6). Badanie

radiologiczne. Zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie mogą

występować w trzonach kręgowych, w krążkach międzykręgowych i w

stawach międzywyrostkowych kręgosłupa. W zależności od

umiejscowienia dają różne objawy radiologiczne. W trzonach

kręgowych występuje sklerotyzacja podchrzęstna płytek granicznych

oraz osteofity na przednich, bocznych i tylnych krawędziach

trzonów. Zmiany zwyrodnieniowe w krążku międzykręgowym powodują

zwężenie przestrzeni międzykręgowej, czasami też widoczne są w

nim zwapnienia. Zmiany zwyrodnieniowe w stawach

międzywyrostkowych powodują zwężenie szpar stawowych,

sklerotyzację brzeżną wyrostków oraz niekiedy drobne osteofity.

W miejscach przyczepu więzadeł do kręgosłupa mogą pojawić się

entezofity. Różne postacie zmian zwyrodnieniowych mogą występować

równocześnie (ryc. 14.7 p. str. Zmiany zwyrodnieniowe mogą

powodować zniekształcenie otworów międzykręgowych, co może być

przyczyną ucisku na korzenie nerwowe. Ucisk rdzenia kręgowego

może być powikłaniem zmian zwyrodnienowych albo wskutek

wypadnięciajądra miażdżystego ku tyłowi, albo przez wysterczanie

osteofitów na tylnych krawędziach trzonów kręgowych. Powikłania

te mogą być wskazaniem do wykonania radikulografii, mielografii,

badania KT lub MR. Innym.powikłaniem zmian zwyrodnieniowych jest

kręgozmyk prawdziwy lub rzekomy (ryc. 14.10). Zdjęcia skośne

kręgosłupa mogą wykazać w tym przypadku czy doszło do przerwania

węziny hzku kręgowego (ryc. 14.11). 14.4.1 ZMIANY ZWYRODNIENIOWE

SZYJNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA Zmiany powstają najczęściej na

poziomie kręgów C5-Cs, C6 C; charakterystyczne objawy kliniczne

to: 1. Ograniczenie ruchomości kręgosłupa (szczególnie ruchów

obrotowych i skłonów na boki). 2. Zespół rwy ramieniowej. 3.

Wysoko umiejscowione zmiany wytwórcze (CZ C3 lub C3 C4) mogą

drażnić włókna nerwówe znajdujące się w przydance tętnicy

kręgowej, wywołując zaburzenia równowagi i óczopląs. 14.4.2. RWA

SPLOTU RAMIENNEGO (RAMIENIOWA) Najczęstszą przyczyną nerwobólu

jest ucisk na korzenie splotu ramiennego (Cs--Ca i częściowo C4

i Dl) przez zmiany zwyrodnieniowe (osteofity) powstałe w szyjnym

odcinku kręgosłupa, rzadziej przez przepuklinę jądra

miażdżystego. Bóle mogą być również wywołane przez zmiany w

naczyniach lub w mięśniach, które przebiegają razem z pęczkami

włókien nerwowych tworzących splot. Główną dolegliwością jest ból

w okolicy barku lub łopatki, promieniujący wzdłuż kończyny

górnej. Ból ten nasila się podczas ruchów głową i wzrostu

ciśnienia śródczaszkowego. Często występują również zaburzenia

czucia powierzchniowego i osłabienie siły mięśniowej w kończynie.

Bierne odwiedzenie ramienia z równoczesnym jego nawracanieni

powoduje znaczne nasilenie bólu (tzw. górny objaw Lasegue'a).

Odruchy ścięgniste w obrębie kończyny bywają osłabione. W

badaniach laboratoryjnych można w niektórych przypadkach wykazać

przyspieszenie opadania krwinek i leukocytozę. Leczenie polega

na leżeniu w łóżku, stosowaniu ciepła i elektrolecznictwa oraz

środków przeciwzapalnych. W celu odciążenia korzeni szyjnych

można ostrożnie rozciągać kręgosłup przez podwieszanie na tzw.

pętli Glissona. W przypadkach z szybko narastającym uciskiem na

rdzeń kręgowy lub korzenie stosuje się leczenie operacyjne.

14.4.3. ZMIANY ZWYRODNIENIOWE LĘDŹWIOWEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA

Choroba zwyrodnieniowa występuje najczęściej na poziomie kręgów

L4 Ls i LS-Sl, wyjątkowo L3 L4. Może ona powodować zniszczenie

stawów międzykręgowych i prowadzić do powstania kręgozmyku

(zsunięcia się kręgu - spondylolisthesis), bardzo często dochodzi

do przepukliny jądra mażdżystego. Ucisk przepukliny na korzenie

nerwowejest przyczyną powstania zespołu rwy kulszowej; ucisk na

więzadło tylne może być przyczyną ostrego bólu w okolicy

lędźwiowej ("lumbago"). Rwa kulszowa Przyczyną nerwobólu jest

najczęściej dyskopatia na poziomie L4 LS i LS-S . Rzadziej

czynnikami wywołującymi są zmiany zapalne lub nowotworowe w

kręgosłupie. Główną dolegliwością jest silny ból w okolicy

lędźwiowej, promieniujący do kończyny dolnej. W przypadkach z

przepukliną jądra miażdżystego ból ten często występuje nagle,

po wysiłku fizycznym (np. dźwignięcie) i nasila się przy wzroście

ciśnienia śródczaszkowego. Przedmiotowo stwierdza się znaczną

bolesność podczas biernego unoszenia kończyny wyprostowanej w

stawie kolanowym (dodatni objaw Lasegue'a). Odruch kolanowy i

skokowy może być osłabiony, stwierdza się również zaburzenia

czucia w kończynie. Na podstawie kierunku promieniowania bólu,

zachowania się odruchów, czucia powierzchniowego i chodu można

określić umiejscowienie zmian w kręgosłupie Leczenie w

przypadkach, w których ucisk na rdzeń kręgowy lub na korzenie

doprowadził do porażeń ruchowych, polega na natychmiastowym

wykonaniu zabiegu operacyjnego. U innych chorych stosuje się

leczenie zachowawcze. Chory powinien leżeć na płaskim, twardym

podłożu, stosuje się zabiegi fzjoterapeutyczne (ciepło- i

elektrolecznictwo) oraz wyciągi z odpowiednim obciążeniem, mające

na celu rozciągnięcie przestrzeni międzykręgowych. Z leków

przeciwzapalnych podaje się salicylany, pochodne pirazolu i

glikokortykoidy (Encorton w dawce 20-40 mg na dobę). Miejscowo

można stosować ostrzyknięcia nowokainą (10-20 ml roztworu

0,5%-1,0%). Lumbago charakteryzuje się ostrym bólem w okolicy

lędźwiowej, nasilającym się podczas ruchów, obciążania kręgosłupa

i oziębienia. Towarzyszy mu zwiększone napięcie mięśni

przykręgosłupowych. Leczenie jest takie samo, jak w zespołach

korzeniowych; dodatkowo podaje się leki zmniejszające napięcie

mięśni. Różnicowanie umiejscowienia zmian w kręgosłupie

lędźwiowym w zespole rwy kulszowej


Rozdział 1 5

REAKTYWN E ZAPALEN IA STAWÓW

lrena Zimmermann-Górska

Rozróżnia się dwie możliwości działania chorobotwórczego

drobnoustrojów na stawy: bezpośrednie, czyli zakażenia stawów,

podczas których obecność drobnoustrojów można wykazać w tkankach

i w płynie stawowym, oraz pośrednie, czyli reaktywne (p. rozdz.

3). Chorzy, u których doszło do zakażenia stawów w następstwie

urazu, są leczeni na oddziałach ortopedii i chirurgii. Zapalenia

bakteryjne stawów związane z wysiewem krwiopochodnym,

towarzyszące chorobom zakaźnym, jak np. rzeżączkowe zapalenie

stawów, a także zapalenie stawów w przebiegu posocznicy, wymagają

leczenia na odpowiednich oddziałach. W reumatologii mamy

natomiast najczęściej do czynienia z zapaleniami stawów

wywołanymi prżez drobnoustroje pośrednio. Oddziaływanie pośrednie

zachodzi wówczas, gdy drobnoustroje lub ich produkty powodują

powstanie przeciwciał, które następnie reagują krzyżowo z

antygenami zakażonego ustroju. W materiale pobranym ze stawów nie

można wykryć drobnoustrojów, w ostatnich latach wykazano

natomiast w cytoplazmie makrofagów płynu stawowego i komórkach



1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna