Tytuł: "Choroby reumatyczne"



Pobieranie 1,57 Mb.
Strona1/21
Data24.10.2017
Rozmiar1,57 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

tytuł: "Choroby reumatyczne"

autor: Irena Zimmerman-Górska


czĘść I

WIADOMOŚCI OGÓLNE

Rozdział I

TKANKA ŁĄCZNA I JEJ ROLA W USTROJU

Irena Zimmermann-Górska

1 .1 . BU DOWA I CZYN NOŚĆ TKAN KI ŁĄCZN EJ

Tkanka łączna jest głównym elementem budowy podstawowych części

układu ruchu (kości, chrząstek, więzadeł, ścięgien, powięzi,

płynu stawowego). Wchodzi ona także w skład wszystkich narządów

wewnętrznych, skóry i naczyń krwionośnych. Jej podstawową rolą

jest "podpieranie" (szkielet, zrąb łącznotkankowy narządów). Może

jednak spełniać również wiele innych zadań: jest składnikiem

rogówki i soczewki, zapewniając ich przejrzystość, wchodzi w

skład błon podstawnych, wpływając na ich przepuszczalność i

odgrywa zasadniczą rolę w procesach zapalnych i w gojeniu tkanek.

Tkanka łączna składa się z 3 zasadniczych elementów: komórek,

włókien i substancji międzykomórkowej. Do komórek tkanki łącznej

zalicza się: fibroblasty, fibrocyty, chondroblasty, chondrocyty,

osteoblasty i osteocyty, a także osteoklasty, które są

makrofagami osiadłymi w tkance kostnej. Komórki te - z wyjątkiem

osteoklastów - wytwarzają podstawowe składniki tkanki łącznej:

kolagen, elastynę i proteoglikany, Fibroblasty są to komórki

najczęściej wrzecionowate, zdolne do podziału. Fibrocyty, o

podobnych cechach morfologicznych, nie mają tej zdolności, mogą

jednak przekształcać się w fibroblasty. Proliferacja fbroblastów

jest zależna od czynników wzrostowych wytwarzanych przez płytki,

a także przez same fibroblasty (somatomedyny). Fibroblasty i

fibrocyty mają zdolności kurczliwe. Oba typy komórek syntetyzują

składniki substancji międzykomórkowej oraz substancje biorące

udział w procesie zapalnym (proteinazy). Fibroblasty mają

zdolność do chemotaksji, adherencji, ich głównym zadaniem jest

udział w procesie gojenia tkanek. Chondrocyty są to komórki

tkanki chrzęstnej, ich rola polega na syntezie proteoglikanów i

kolagenu, a także enzymów, które działają antagonistycznie w

stosunku do tych substancji. Są także źródłem niektórych cytokin

- IL-I, IL-6, czynnika martwicy nowotworów TNF a. Mają receptory

dla IL-l, estrogenów, glikokortykosteroidów i insuliny. 11
W obrębie tkanki łącznej obecne są także komórki pochodzące ze

szpiku kostnego - "osiadłe" makrofagi, czyli histiocyty oraz

komórki tuczne. Substancja międzykomórkowa składa się z włókien

kolagenowych i sprężystych oraz substancji podstawowej

przesyconej płynem tkankowym. Włókna kolagenowe. Kolagen stanowi

u człowieka ok. ,1/3 wszystkich białek ustroju. Jego głównym

składnikiem jest tropokolagen, zbudowany z 3 łańcuchów

polipeptydowych. Każdy z tych łańcuchów jest spiralą lewoskrętną:

wsżystkie trzy natomiast owijają się wokół siebie, tworząc

spiralę prawoskrętną. Obecnie rozróżnia się 11 genetycznie

uwarunkowanych typów kolagenu. Kolagen I i V występuje w prawie

całej tkance łącznej ustroju, typu II oraz IX, X i XI - w

chrząstce szklistej, typu III - w naczyniach i w tkance łącznej

embrionalnej, typu IV - w błonach podstawnych , VI i VII - w

łożysku, typu VIII - w śródbłonkach. Różnice w budowie

poszczególnych typów kolagenu polegają na różnej zawartości reszt

hydroksylizyny i hydroksyproliny (które wraz z glicyną stanowią

główne aminokwasy w łańcuchach polipeptydowych), a także cysteiny

i łańcuchów cukrowych. Najgrubsze włókna tworzy kolagen typu I,

nieco cieńsze - typu II. Są one wytrzymałe na obciążenia. Włókna

pozostałych typów kolagenu tworzą jedynie delikatne siateczki.

Degradacja kolagenu następuje pod wpływem swoistych enzymów -

kolagenaz tkankowych, które rozkładają jego cząsteczkę na 2

fragmenty peptydowe. Fragmenty te są następnie trawione przez

proteazy i peptydazy. Dzięki regulacji aktywności kolagenaz przez

układ aktywatorów i inhibitorów zostaje zachowana równowaga

między syntezą a degradacją kolagenu. Włókna sprężyste zbudowane

są z elastyny. Elastyna jest białkiem o budowie nieco zbliżonej

do kolagenu. Wzdłuż jej włókien występują spiralnie zwinięte

odcinki łańcuchów polipeptydowych, nadające im dużą elastyczność.

Elastyna wchodzi głównie w skład ścian dużych tętnic, w mniejszej

ilości występuje w skórze, więzadłach i powięziach. Degradacja

elastyny następuje pod wpływem enzymów - elastaz, wytwarzanych

przez leukocyty i tkanki. Substancja podstawowa tkanki łącznej

składa się z proteoglikanów, czyli kompleksów białek z

glikozaminoglikanami. Składnikami glikozaminoglikanów jest

heksozamina, kwas uronowy i grupy siarczanowe. Do związków tych

zalicza się siarczany: keratanu, dermatanu i heparanu oraz kwas

hialuronowy (który nie ma grupy siarczanowej). Proteoglikany

zbudowane są z trzonu białkowego, wokół którego rozmieszczane są

łańcuchy glikozaminoglikanów. Monomery proteoglikanów łączą się

z łańcuchern kwasu hialuronowego. Kwas hialuronowy jest związkiem

silnie polianionowym i tworzy liczne pętle, których "oczka"

decydują o przenikaniu innych substancji. Kwas hialuronowy

wydzielany jest m.in. przez komórki typu B błony maziowej i

stanowi główny składnik płynu stawowego. Jego duża lepkość i

elastyczność powodują, iż tworzy on warstwę ochronną na

powierzchni chrząstki stawowej, nadaje powierzchniom stawowym

śliskość i jest "amortyzatorem" stawu pończas jego obciążenia.

Glikoproteiny "łączące" tkanki łącznej. W substancji

międzykomórkowej znajduje się wiele glikoprotein tzw.

adhezyjnych, które stanowią podporę dla komórek i mają wpływ na

ich funkcję. Należą do nich m.in. laminina, fibronektyna i

trombospondyna. 12


Laminina jest czynnikiem chemotaktycznym dla granulocytów,

zwiększa również aktywność makrofagów. Fibrońektyny aktywują

ukierunkowaną migrację fibroblastów i komórek śródbłonka.

Receptor dla fibronektyn znajduje się również na monocytach i

granulocytach obojętnochłonnych. Trombospondyna ma zdolność

wiązania włóknika i fibronektyn. W wiązaniu komórek ze

składnikami substancji międzykomórkowej uczestniczą integryny

oraz receptor dla lamininy i elastyny. 1.2. BUDOWA I CZYNNOŚĆ

STAWÓW ORAZ TKANEK OKOŁOSTAWOWYCH W układzie kostno-stawowym

człowieka istnieją 3 rodzaje połączeń kości między sobą: ścisłe,

czyli nieruchome, półścisłe albo słabo ruchome oraz wolne, czyli

stawy właściwe. Do polączeń ścislych należą więzozrosty (np.

połączenia między hzkami kręgowymi) i chrząstkozrosty (spojenie

łonowe, połączenie trzonów kręgowych). Połączenia półścisłe i

wolne składają się z takich samych elementów, tj. powierzchni

stawowych pokrytych chrząstką oraz z jamy stawowej, wypełnionej

płynem stawowym, i torebki stawowej (ryc. 1.1). Łączą one jednak

kości o odmiennie ukształtowanych powierzchniach. W stawach

pólścislych powierzchnie te są płaskie, a kości zespolone przez

mocne więzadła mogą się tylko nieznacznie przesuwać (np. stawy

krzyżowo-biodrowe, stawy między kośćmi nadgarstka). Polączenia

wolne wiążą zakrzywione powierzchnie stawowe, co umożliwia

znaczną ruchomość stawów. Stawy wolne można podzielić na trzy

grupy w zależności od liczby osi, względem których możliwy jest

ruch w stawie. W stawach jednoosiowych może się odbywać ruch

zginania i prostowania oraz ruch obrotowy. W stawach dwuosiowych

oprócz zginania i prostowania możliwe jest przywodzenie i

odwodzenie. Wreszcie w stawach wieloosiowych możliwe są wszystkie

wymienione rodzaje ruchów. Chrząstka stawowa jest chrząstką

szklistą, o grubości warstwy od 1 do 7 mm; pełni ona razem z

płynem stawowym rolę "amortyzatora" stawu, a jej gładka i śliska

powierzchnia ułatwia przesuwańie się kości względem siebie.

Chrząstka jest zbudowana z komórek (chondrocytów), włókien oraz

z substancji podstawowej, nie zawiera naczyń ani nerwów, nie jest

otoczona ochrzęstną - powierzchnia jej styka się bezpośrednio z

płynem stawowym. Chondrocyty stanowią tylko 0,01-0,1% masy

chrząstki. Są one ułożone w 3 warstwach: powierzchownej,

pośredniej i głębokiej (ryc. 1.2). W chrząstce wyróżnia się

ponadto czwartą warstwę "przejściową" oraz warstwę najgłębszą,

częściowo zwapniałą, związaną ściśle z warstwą podchrzęstną

kości. W warstwie powierzchownej chondrocyty są spłaszczońe,

układają się równolegle do powierzchni, tworząc "arkady" w sieci

włókien kolagenowych. Rosnąc syntetyzują one duże ilości białek

wchodzących w skład włókien kolagenowych i proteoglikanów. U

ludzi dorosłych są one mało aktywne. Aktywne chondrocyty znajdują

się w warstwie pośredniej. Są one okrągłe lub owalnę, zawierają

duże ilości białka, glikogen i lipidy. Chondrocyty warstwy

podstawowej wykazują często cechy zwyrodnienia (wakuolizacja).

Włókna kolagenowe znajdujące się w obrębie chrząstki są skręcone

spiralnie i tworzą trójwymiarową sieć, w której rozmieszczone są

cząsteczki proteoglikanów. Taka budowa zapewnia spójność i

elastyczność chrząstki ("poduszka z pierza") (ryc. 1.3).

Proteoglikany mają właściwości żelu i ich połączenie z

cząsteczkami wody dodatkowo zwiększa sprężystość tkanki

chrzęstnej. Jedynym źródłem składników odżywczych dla chrząstki

jest płyn stawowy, z którego podczas ruchu (faza odciążenia)

przenikają do niej odpowiednie substancje. . Torebka stawowa

składa się z dwóch warstw: wewnętrznej, czyli błony maziowej, i

zewnętrznej, zwanej błoną włóknistą. Błona maziowa (membrana

synovialis) stanowi wyściółkę wewnętrzną jam stawowych (z

wyjątkiem powierzchni chrząstki) i pochewek ścięgnistych. Na jej

powierzchni, tworzącej fałdy i kosmki, znajdują się liczne

poduszeczki tłuszczowe. Błona maziowa jest unerwiona i

unaczyniona - ma własny układ naczyń włosowatych, rozpoczynający

się na granicy chrząstki i kości, połączony z naczyniami kości

i jamy szpikowej. Naczynia błony maziowej nie łączą się natomiast

z naczyniami torebki włóknistej, więzadeł i innych elementów

stawu. Układ naczyń błony maziowej zawiera liczne połączenia

tętniczo-żylne i sieć naczyń włosowatych, które pod wpływem wielu

czynników (wzrośt temperatury, działanie leków) mogą przestać

pełnić swoje funkcje. Pod mikroskopem świetlnym można odróżnić

dwie warstwy błony maziowej: powierzchowną i głęboką. Warstwa

powierzchowna składa się z 1-3 rzędów komórek noszących nazwę

komórek wyściółkowych lub synowiocytów. Komórki te są luźno

ułożone, mają liczne wypustki, splatające się ze sobą. Nie ma

między nimi substancji kitowej, co odróżnia powierzchnię błony

maziowej od śródbłonków i umożliwia jej znaczną przepuszczalność.

Komórki te są natomiast "zatopione" w fibronektynie -

glikoproteidzie o szczególnym powinowactwie do kolagenu. W

mikroskopie elektronowym w warstwie wyściółkowej odróżnia się dwa

typy komórek - A i B. Komórki typu A są duże, przypominają

makrofagi, zawierają liczne lizosomy i mają zdolność fagocytozy.

Komórki typu B są mniejsze, podobne do fibroblastów, mają obfitą

ergastoplazmę. Wytwarzają one m.in. kwas hialuronowy. W błonie

maziowej znajdują się również komórki dendrytyczne mające

zdolność prezentacji antygenu, komórki tuczne i pojedyncze

limfocyty. Warstwa głęboka czyli podwyściółkowa błony maziowej

zależnie od układu włókien kolagenowych i innych elementów może

należeć do typu siateczkowegó, włóknistego lub thzszczowego.

Znajdują się w niej liczne naczynia. Naczynia włosowate w błonie

maziowej mają "okienka" w komórkach śródbłonka, decydujące o

transporcie przez tzw. barierę naczyniowo-maziówkową. Błona

maziowa pełni w stawie funkcję trojaką: stanowi wspomnianą

barierę między krążeniem a środowiskiem płynu stawowego, wytwarza

niektóre składniki płynu i eliminuje z niego zbędne lub szkodliwe

elementy. Błona włóknista zbudowana jest z włókien kolagenowych

tworzących zwartą, mocną sieć połączoną dodatkowo z więzadłami

i ścięgnami łączących się ze stawem mięśni. Płyn stawowy, czyli

maź stawowa (synovia), stanowi mieszaninę składników osocza,

przenikających przez ściany naczyń krwionośnych błony maziowej,

oraz substancji wytwarzanych w stawie. Z osocza przenikają do

płynu elektrolity, cukier, kwas moczowy i białko o masie

cząsteczkowej mniejszej od 160000. Bardzo ważnym składnikiem

płynu jest kwas hialuronowy (p. wyżej). W płynie stawowym

znajdują się również elementy komórkowe (ok. 60 w mm3). Są to

głównie monocyty, limfocyty i nieliczne granulocyty, pojedyncze

synowiocyty i osteoklasty.Oprócz podstawowych elementów budowy

niektóre stawy wolne zawierająchrząstki śródstawowe (krążki lub

łąkotki), obrąbki stawowe, więzadła i kaletki. Krążki stawowe

składają się z włókien kolagenowych i chrząstki włóknistej; w

niektórych stawach oddzielają one od siebie powierzchnie stawowe.

Łąkotki są to twory zbudowane z chrząstki włóknistej, odgrywające

rolę dodatkowych amortyzatorów stawów. Obrąbki stanowią

przedłużenie brzegów panewek stawów, zbudowane są z tkanki

chrzęstnej, zabezpieczają zwartość stawów. Więzadła składają się

z włókien kolagenowych, mogą być zespolone z torebką stawową lub

bezpośrednio łączyć ze sobą kości. Ruch w stawach zależy od

skurczu mięśni szkieletowych. Są to mięśnie poprzecznie

prążkowane, łączą się one z kością bezpośrednio lub za pomocą

ścięgien. Ścięgna zbudowane są głównie z włókien kolagenowych.

Niektóre z nich są otoczone pochewkami ścięgnistymi wysłanymi

wewnątrz błoną maziową i zawierającymi płyn podobny do płynu

stawowego. Miejsca, w których mięsień lub ścięgno jest położone

ponad kością lub torebką stawową, są często zabezpieczone

kaletkami. Kaletki są zbudowane z włóknistej tkanki łącznej,

wysłane błoną maziową i wypełnione płynem, co znacznie ułatwia

ruch. Przyczep ściggnisty (enthesis) składa się z warstwy kości

pozbawionej okostnej, warstwy chrzęstnej o charakterystycznej

budowie i końcowej, bogato unerwionej części ścięgna (ryc. 1.4).

1.3. ZABURZENIA FUNKCJI TKANKI ŁĄCZNEJ

Choroby tkanki łącznej spowodowane defektami genetycznymi są

bardzo rzadkie. Defekty te powodują przeważnie nieprawidłową

syntezę kolagenu (zespół Marfana, zespół Ehlersa-Danlosa).

Ostatnio coraz więcej danych przemawia za podobnym uwarunkowaniem

pierwotnej choroby zwyrodnieniowej stawów. Defekt ten jednak nie

został dokładnie określony. Zaburzenia funkcji tkanki łącznej

wywołane są często przez proces zapalny. Do zaburzeń tych należy

czynnościowe "cofanie się" komórek tkanki łącznej, prowadzące np.

do wzmożonej syntezy kolagenu typu III (embrionalnego) zamiast

typu II, co prowadzi do rozrostu warstwy środkowej naczyń.

Zamiast kolagenu typu II w nadmiarze bywa produkowany również

kolagen typu I i IV. Pod wpływem procesu zapalnego może dojść do

zwiększonego uwalniania i wzrostu aktywności enzymów

degradujących składniki tkanki łącznej, np. kolagenaz. Są one

wytwarzane przez komórki ziarniny reumatoidalnej i komórki

znajdujące się w guzkach reumatoidalnych, makrofagi, chondrocyty

i granulocyty. Dotychczas wyizolowano z tkanek kręgowców ok. 30

kolagenaz. Po okresie zwiększonej degradacji tkanki łącznej

następuje faza nasilonej syntezy, mającej na celu "gojenie"

tkanek. Syntetyzowany jest kolagen o zwiększonej ilości

hydroksyproliny i silniej skręconych łańcuchach - dochodzi do

włóknienia i powstawania zrostów. "Odsłonięte" włókna kolagenowe,

pozbawione ochronnej warstwy proteoglikanów ułatwiają

krystalizację hydroksyapatytu. W tkance włóknistej pojawiają się

beleczki kostne powodujące jej zesztywnienie. Proces zapalny

wjamie stawowej prowadzi do depolimeryzacji kwasu hialuronowego,

który traci zdolność tworzenia pętli, ma mniejszą lepkość i

przestaje pełnić swoją funkcję w stawie.


Niezupelnie poznane jest jeszcze znaczenie fbronektyny, która w

procesach zapalnych syntetyzowana jest obficie in.in. w hzszczce

stawowej w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów (p. rozdz.

12). Fibronektyna ma silne powinowactwo do kolagenu, fibroblastów

i kwasu hialuronowego, wiąże się z kompleksami immunologicznymi

i być może odgrywa rolę opsoniny. Na zaburzenia funkcji tkanki

łącznej mogą mieć wpływ również autoprzeciwciała. W przebiegu

wielu chorób można wykrywać w ustroju przeciwciała przeciw

kolagenowi i produktom jego degradacji, przeciw elastynie,

"trzonowi" bialkowemu proteoglikanów i fibronektynie. Rola tych

przeciwciał nie jest dotychczas poznana.
Rozdział 2

M ECHAN IŹMY PATOG EN ETYCZN E W CHOROBACH TKANKI ŁĄCZNEJ lrena

Zimmermann-Górska Przyczyna większości chorób reumatycznych nie

jest znana - wyjątek stanowią zmiany zapalne wywołane przez

niektóre drobnoustroje i zmiany pourazowe. W wielu zespołach

chorobowych podejrzewa się etiologię wirusową lub wpływ czynników

genetycznych. Lepiej poznano natomiast zjawiska zachodzące w

patogenezie tych chorób. Należą tu niektóre zaburzenia

metaboliczne, reakcje immunologiczne, zapalne, procesy naprawcze

i gojenie się tkanek. Przeważnie wszystkie te zjawiska odgrywają

rolę w powstawaniu choroby równocześnie. Niniejszy rozdział

zawiera wybrane wiadomości, które ułatwią omówienie patogenezy

poszczególnych zespołów chorobowych w dalszych częściach

podręcznika. 2.1. KOMÓRKI UCZESTNICZĄCE W REAKCJACH

IMMUNOLOGICZNYCH I W PROCESIE ZAPALNYM W CHOROBACH TKANKI ŁĄCZNEJ

Zjawiska immunologicżne i reakcje zapalne związane są z

czynnością wielu komórek. Makrofagi, należące do układu

jednojądrowych komórek fagocytujących (Mononuclear Phagocyting

System - MPS), przekształcone w tkankach z monocytów krwi

obwodowej, oprócz fagocytozy pełnią funkcję komórek

prezentujących antygen, są źródłem wielu cytokin i innych

czynników aktywnych biologicznie, niektórych enzymów, fbronektyny

i proteoglikanów. Limfocyty T pomocnicze (Th, antygen

różnicowania CD4), supresyjno-cytotoksyczne (Ts, Tc. antygen

różnicowania CD8), komórki NK i K oraz limfocyty B,

odpowiedzialne są za komórkową i humoralną odpowiedź

immunologiczną. Granulocyty obojętnochłonne odgrywają rolę

komórek fagocytujących. Fagocytoza wiąże się z uwalnianiem wielu

substancji uczestniczących w dalszym procesie zapalnym i

niszczeniu tkanek. Należą do nich pochodne tlenu cząsteczkowego,

metabolity lipidów błonowych (eikozanoidy), czynnik aktywujący

płytki (PAF) i enzymy lizosomalne-m.in. hydrolazy aktywne w małym

pH, obojętne proteazy serynowe, z 19
lizozym, katepsyna G, elastaza i mieloperoksydaza zawarte w

ziarnistościach azurofilnych oraz laktoferryna, kobalofiliny,

kolagenaza i lizozym pochodzące z ziarnistości specyficznych, a

także żelatynaza zawarta w tzw. cząsteczkach C. Granulocyty są

ponadto źródłem niektórych cytokin. Komórki tuczne mają

ziarnistości zawierające aminy biogenne (histamina, serotonina),

obojętne proteazy (chymaza, tryptaza), proteoglikany (heparyna,

siarczan chondroityny), kwaśne hydrolazy, aktywator plazminogenu,

czynniki chemotaktyczne, cytokiny (TNF). W przebiegu zapalenia

komórki tuczne są ponadto źródłem pochodnych kwasu

arachidonowego, adenozyny i wolnych rodników tlenowych. Wszystkie

te substancje uczestniczą w procesach żapalnych w chorobach

tkanki łącznej. Płytki krwi mają również ziarnistości zawierające

m.in. serotoninę, czynnik von Willebranda, plazminogen, az-

inhibitor plazminy, czynniki wzrostu i wiele innych. Aktywacja

płytek prowadzi do ich adhezji i agregacji, produkcji

eikozanoidów, interakcji z innymi komórkami uczestniczącymi w

zapaleniu. Szczególne znaczenie ma udział płytek w procesie

krzepnięcia krwi w stanach zapalnych. Płytki są ponadto źródłem

PAF, niektórych integryn i selektyn. Komórki śródbłonka naczyń

wytwarzają niektóre czynniki krzepnięcia, a także substancje

działające przeciwkrzepliwie (antytrombina III, prostacyklina)

i fibrynolitycznie (aktywator plazminogenu), endoteliny (peptydy

wywohzjące skurcz ściany naczyń) i konwertazę powodującą

przejście angiotensyny I w angiotensynę II oraz białka adhezyjne.

Wszystkie te związki mają istotne znaczenie w procesie zapalnym.

W chorobach tkanki łącznej patogeneza zmian zapalnych jest

związana również z czynnością komórek wchodzących w skład tej

tkanki - są to fibroblasty, chondrocyty i osteoklasty (p. rozdz.

1). 2.2. CZYNNIKI HUMORALNE I CZĄSTECZKI MAJĄCE ZNACZENIE W

PATOGENEZIE CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ 2.2.1. CYTOKINY Cytokiny są to

glikoproteiny odgrywające rolę mediatorów w interakcji komórek

uczestniczących w odporności przeciw wirusom, reakcjach

zapalnych, odpowiedzi immunologicznej i hemopoezie. Działają one

w sposób niezależny od antygenu. Niektóre cytokiny mają działanie

chemotaktyczne i mogą pobudzać komórki do wytwarzania ich

własnych mediatorów. Do cytokin zalicza się interleukiny,

niektóre czynniki chemotaktyczne, czynniki stymulujące

proliferację komórek szpiku, czynniki nekrotyzujące komórki

nowotworowe, interferony i czynniki wzrostu (tab. 2.1). Wśród

interleukin można wyodrębnić dwie grupy: I. Limfokiny -

wytwarzane przez aktywne limfocyty T, aktywujące i wzmacniające

odpowiedź immunologicz 20
T a b e 1 a 2.1. Cytokiny

Interleukiny Czynniki chemotaktyczne

Czynniki wywołujące wzrost kolonii granulocytów (G) i monocytów

(M) Czynniki wywołujące martwicę komórek nowotworowyeh Czynniki

wywołujące wzrost nowotworów Interferony Czynniki wzrostu

IL-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, i l, 12 IL-8, MCP, CAP-37 GM-

CSF, G-CSF, M-CSF TNF-a, TNF-(3

TGF-p 1, 2, 3 IFN-a, -(i, -y EGF, TGF-a

ną. Należą do nich: IL-2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, IFN-y, GM-CSF, TNF-a

i (3. II. Monokiny - wytwarzane przez makrofagi, fbroblasty,

śródbłonki, chondrocyty i hepatocyty, uczestniczące w

zapoczątkowaniu odpowiedzi immunologicznej, nasilające

proliferację limfocytów, działanie prostaglandyn, proteaz,

resorpcję kości, chemotaksję, ogólne objawy zapalenia (gorączka).

Zalicza się do nich: IL-l, IL-6, IL-8, TNF-a, G-CSF, IFN-a (ryc.

2.1). Szczególną rolę w chorobach tkanki łącznej odgrywa IL-1,

która nasila proces zapalny oraz niszczenie tkanek w obrębie

zajętych stawów. Wzrost stężenia IL-6 w płynie stawowym i w

surowicy w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów i

młodzieńczego, przewlekłego zapalenia stawów, poprzedza wzrost

stężenia białek ostrej fazy podczas zaostrzeń choroby. IL-8 jest

wytwarzana głównie w obrębie stawów w reumatoidalnym zapaleniu

stawów, jest silnym chemoatraktantem dla granulocytów. Ze stawów

przechodzi do krążenia stając się markerem stopnia aktywności



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna