Transakcje swap



Pobieranie 282,81 Kb.
Strona1/3
Data01.03.2018
Rozmiar282,81 Kb.
  1   2   3

TRANSAKCJE SWAP



Transakcja swap - umowa, na podstawie, której dwie strony kupują i sprzedają wzajemnie serię strumieni finansowych, które charakteryzują się stałym lub zmiennym oprocentowaniem, w tej samej lub różnych walutach, których wartość jest dla stron transakcji ekwiwalentem w momencie zawarcia umowy.

Bardzo często kontrakt swap nazywa się kontraktem zamiany długów. Inne określenie mówi, że są to umowy zawierane przez dwie spółki, polegające na wymianie przyszłych płatności według wcześniej określonych zasad.



Przykładem umowy swap obejmującej wymianę przepływów gotówkowych może być transakcja, w której strona A zobowiązuje się płacić stronie B corocznie przez 5 lat odsetki od l miliona funtów ustalane na podstawie stałej stopy procentowej. W zamian strona B może płacić przez ten sam okres odsetki od l miliona funtów ustalane na podstawie zmiennej stopy procentowej. Strony umowy swapowej nazywane są partnerami, natomiast przepływy gotówkowe będące przedmiotem umowy są z reguły związane z instrumentami dłużnymi lub walutami obcymi.

Dwa podstawowe rodzaje transakcji swapowych:

-procentowe,

-walutowe.
W praktyce występują jeszcze formy złożone, które są kombinacją tych dwóch podstawowych rodzajów operacji swapowych.

Celem przeprowadzania operacji swapowych jest wykorzystywanie korzyści komparatywnych, które występują na rynkach finansowych w związku ze zróżnicowaną oceną tych rynków oraz niejednakowymi możliwościami dostępu do rynków stron zaangażowanych w operację.

Dla ułatwienia inwestorom dokonywania transakcji spawowych powołano specjalne instytucje. Są to pośrednicy ułatwiający kojarzenie partnerów oraz przeprowadzanie transakcji. Organizatorzy rynku swapów (pośrednicy) mogą zajmować się wyszukiwaniem obu stron transakcji lub występować jako jedna ze stron transakcji na własny rachunek. Ta druga sytuacja naraża organizatora rynku na duże ryzyko finansowe. Praktycznie po to zawiera się transakcje swapowe, aby uniknąć ryzyka, organizator takie ryzyko podejmuje. Ma to istotny wpływ na wycenę kontraktu swapowego, która musi uwzględniać

premię za ponoszone ryzyko.

Oficjalnie pierwszy swap procentowy został zawarty w 1981 roku przez koncern IBM i Bank Światowy. Rozwój tego rynku od tego momentu jest bardzo szybki i dzisiaj praktycznie w kontraktach swapowych jest zaangażowane najwięcej kapitału ze wszystkich instrumentów pochodnych.

Rynek swapów powstał ponieważ instrumenty tego rynku pozwalają uniknąć wielu ograniczeń rynku opcji i kontraktów terminowych. Przede wszystkim swapy są dopasowane do indywidualnych potrzeb obu stron kontraktu. Partnerzy kontraktu mogą ustalić dowolną kwotę, którą chcą wymienić w ramach kontraktu i nie są tu ograniczeni żadnymi stałymi warunkami jakie są charakterystyczne dla instrumentów notowanych na giełdzie. Również ustalenie terminu wygaśnięcia kontraktu jest regulowane przez partnerów kontraktu, którzy ustalają termin najdogodniejszy dla siebie. Dzięki temu kontrakty swap najczęściej mają znacznie dłuższy horyzont czasowy niż instrumenty notowane na giełdach.

Na rynku swapów o transakcji wiedzą jedynie partnerzy kontraktu. Na giełdach obserwuje się aktywność największych inwestorów, którzy przy dużych transakcjach nie są w stanie zachować anonimowości. Poza tym rynki swapów są wolne od regulacji i ingerencji rządowych, co sprzyja dynamicznemu rozwojowi tego rynku.


Wśród ograniczeń charakterystycznych dla tego rynku należy wymienić:

1. w celu zawarcia transakcji inwestor sam musi znaleźć partnera kontraktu,

2. zmiana warunków kontraktu swapowego wymaga zgody obydwu partnerów,

3. brak gwarancji wypełnienia kontraktu (takie gwarancje daje rynek opcji i kontraktów terminowych), co sprawia, że strony kontraktu muszą mieć do siebie wzajemne zaufanie.

Oczywiście rynek swapów rozwijając się dynamicznie wykształca rozwiązania pozwalające łagodzić wymienione ograniczenia.

Wśród uczestników tego rynku w zasadzie wyróżnia się firmy oraz instytucje (najczęściej finansowe). Podmioty te, znane na rynku, albo same angażują się w transakcje, albo w nich pośredniczą i mają pełną możliwość poświadczenia ich wypłacalności.



Swapy są szczególnie użyteczne przy kredytach długoterminowych, gdy występuje niepewność co do przyszłego poziomu stopy procentowej. Właśnie najprostszy swap polega na tym, że instytucja dokonująca zamiany długów zobowiązuje się do płacenia oprocentowania długu według bieżącej płynnej stopy procentowej i otrzymuje za to ustalone stałe oprocentowanie. Najczęściej banki są skłonne udzielać oprocentowania według zmiennej stopy procentowej, natomiast kredytobiorca woli płacić odsetki według z góry ustalonej stopy procentowej. Zatem w ramach kontraktu swap bank przejmuje zobowiązanie odsetkowe od spłacającego kredyt, otrzymując od niego oprocentowanie według z góry ustalonej stopy.
Swap walutowy (currency swaps)

Istota swap’u walutowego polega na tym, że strony transakcji przekazują sobie wzajemnie, w momencie zainicjowania kontraktu, określone równoważne sumy pieniężne wyrażone w dwóch różnych walutach i zwracają je sobie w czasie obowiązywania umowy według ustalonego wcześniej planu regulującego zasady i terminy płatności odsetek i amortyzacji kapitału. Kalkulacja przepływów pieniężnych między stronami kontraktu dokonuje się na podstawie zarówno stałej, jak i zmiennej stopy procentowej. Warto pamiętać, że walutowe operacje swapowe nie są rejestrowane w bilansie, lecz są traktowane jako pozabilansowe płatności terminowe. Zaletą swapu walutowego jest możliwość zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym oraz obniżenie kosztów dostępu do obcego rynku pożyczkowego.

W przypadku swapu walutowego jedna strona posiada określona walutę potrzebuje natomiast innej. Kontrakt swap zostaje zawarty, jeżeli jedna strona oferuje drugiej określoną kwotę nominalną w jednej walucie w zamian za jej równowartość w innej walucie. Oznacza to, że na przykład strona A może posiadać franki i chcieć je wymienić na dolary, a strona B może mieć dolary i chcieć je wymienić na franki.

Dla takich sytuacji będzie właśnie właściwy walutowy kontrakt swap.


Walutowy kontrakt swap składa się z trzech zasadniczych etapów:

1. początkowa wymiana kapitału - polega na wzajemnym dostarczeniu sobie przez struny umowy odpowiedniej sumy dewiz według uzgodnionego kursu wymiany. Jest to zatem rzeczywista wymiana gotówki między stronami kontraktu. Motywem skłaniającym do realizacji swapu walutowego jest zazwyczaj rzeczywista potrzeba posiadania aktywów denominowanych w określonej walucie.

2. okresowa wymiana płatności odsetek - przedmiotem wymiany są płatności odsetek w wysokości ściśle uzgodnionej między stronami. W praktyce bardzo często rozliczeniu podlega tylko niezbilansowana różnica we wzajemnych płatnościach odsetek. Oprocentowanie ustalone dla danej transakcji swapowej jest uzależnione od ogólnego poziomu stóp procentowych w krajach uczestników kontraktu.

3. końcowa wymiana zwrotna kapitału - polega na przeprowadzeniu transferu dewiz w odwrotnym kierunku niż miało to miejsce w etapie pierwszym. Oczywiscie etap ten ma miejsce w momencie zakończenia okresu przewidzianego kontraktem swap. Na rysunku przedstawiono schemat realiacji walutowego kontraktu swapowego, w którym stronami kontraktu są przedsiębiorstwo amerykańskie i przedsiębiorstwo niemieckie.
Schemat pokazany na rysunku przedstawia wszystkie etapy swapu walutowego. W praktyce możliwe jest modyfikowanie tej struktury. Na przykład w kontrakcie może nie wystąpić początkowa wymiana walut, czy łączny transfer kapitałów i wówczas wymiana strumieni pieniężnych między stronami kontraktu ogranicza się do odsetek.

Rozpatrzmy przykład swapu walutowego, w którym aktualny kurs gotówkowy marek i dolarów wynosi 2,5 marki za dolara (jedna marka jest warta 0,4 dolara), oprocentowanie dolara jest równe 10%, a marki niemieckiej 8%. Jeden z inwestorów A posiada 10 milionów marek i chce wymienić je na dolary. W zamian za marki drugi inwestor B zapłaci pierwszemu 4 miliony dolarów. Inwestorzy zawierają kontrakt swapowy o czasie trwania siedem lat, w którym zobowiązują się do corocznego uiszczania opłat związanych z oprocentowaniem walut.

W pierwszym etapie obie strony wymieniają pożyczony kapitał.

Oznacza to, że inwestor A przekazuje 10 milionów marek inwestorowi B, który w zamian przekazuje inwestorowi A 4 miliony dolarów. W drugim etapie nastąpi wymiana płaconych odsetek. I tak, zgodnie z przyjętym oprocentowaniem strona B płacić będzie 8% od otrzymanej kwoty 10 milionów marek. Roczna kwota należna stronie A z tego tytułu wyniesie 0,8 miliona marek.

Strona A, która otrzymała 4 miliony dolarów będzie płacić rocznie na rzecz strony B kwotę 0,4 miliona dolarów. W praktyce dojdzie jedynie do wyrównania zobowiązań netto między stronami kontraktu. Załóżmy, że w pierwszym roku trwania kontraktu kurs gotówkowy wyniesie 2,2 marki za dolara, zatem marka warta będzie 0,45 dolara. Przy rozliczeniu rocznym (drugi etap) inwestor A będzie winny 0,4 miliona dolarów, natomiast inwestor B (0,8 miliona marek razy 0,45 dolara) 0,36 miliona dolarów. Różnica między należnościami wynosi 0,04 miliona dolarów na rzecz strony B, co oznacza że inwestor A zapłaci inwestorowi B tę różnicę. I tak, przez 7 lat trwania kontraktu w zależności od kursu gotówkowego waluty objętej walutowym kontraktem swap strony będą się rozliczać zobowiązaniami netto.

Po upływie 7 lat dojdzie do realizacji trzeciego etapu, czyli ponownej wymiany waluty w kwocie nominalnej. Strona A zapłaci 4 miliony dolarów stronie B, natomiast strona B przekaże na rzecz strony A kwotę 10 milionów marek. Ten etap zakończy ostatecznie walutowy kontrakt swap.

Z przedstawionego przykładu wynika, że obie strony kontraktu są narażone na możliwe niekorzystne zmiany stopy wymiany walut.

Umocnienie się marki w stosunku do dolara przyniesie straty inwestorowi A, a wzmocnienie dolara kosztem marki to strata dla inwestora B.

W praktyce najczęściej walutowe kontrakty nie odbywają się bezpośrednio między przedsiębiorstwami. Między przedsiębiorstwami pojawia się bank (instytucja finansowa), który aranżuje transakcję swapową, obsługuje płatności drugiego etapu i otrzymuje w zamian jakąś prowizję.

Swap procentowy

Swap procentowy jest bardzo popularny na rynku kapitałowymi i swoją konstrukcją przypomina swap walutowy. Umożliwia on wyeliminowanie barier wynikających z nierównego dostępu do rynku' i obowiązujących przepisów. Jedna z form podstawowego swapu procentowego umożliwia stronie, która otrzymuje płatności oparte na stałej stopie procentowej zamienić je na płatności według zmiennej stopy procentowej.

W operacji swapu procentowego strumienie finansowe podlegające wymianie między stronami kontraktu wyrażone są w tej samej: walucie i nie występuje transfer dewiz.

Przedmiotem wymiany są płatności odsetek. Wielkość kapitału, który nie podlega wzajemnemu transferowi jest ustalana w umowie tylko w celach kalkulacyjnych, aby ustalić kwotę, od której będą naliczane odsetki. Kapitały użyte w i kalkulacyjnym w kontraktach swap nazywa się kapitałami referencyjnymi. Praktyka dokonywania przez strony kontraktu płatności netto bez konieczności wymieniania wartości nominalnych jest również zabezpieczeniem dla stron w przypadku nie-

dopełnienia warunków kontraktu przez partnera.


W zależności od przedmiotu wymiany w kontraktach swapu procentowego wyróżnia się dwa ich rodzaje:

1. swap kuponowy (cupon swap),

2. swap bazowy (basis swap).
Swap kuponowy polega na wymianie stałej stopy procentowej na zmienną stopę procentową. Inwestorzy uzgadniają, że w ustalonych terminach jeden będzie płacił odsetki naliczane według stałej stopy procentowej, a drugi odsetki naliczane według zmiennej stopy procentowej. Inwestor zajmujący na początku pozycję w instrumencie o zmiennym oprocentowaniu jest narażony na ryzyko związane ze zmianą stopy procentowej. Zawarcie kontraktu swapowego pozwala mu wyeliminować to ryzyko. Inwestor posiadający pierwotnie zobowiązania o stałym oprocentowaniu zwiększa ponoszone przez niego ryzyko stopy procentowej.

Przykładem swapu kuponowego może być umowa zgodnie, z którą jedna strona płaci co pół roku przez 5 lat odsetki naliczane od uzgodnionej kwoty według stałej stopy procentowej wynoszącej 8%, a otrzymuje w zamian w tych samych terminach odsetki naliczane od tej samej kwoty według stopy LIBOR + 0,5%. W wyniku takiej umowy dojdzie do wzajemnego transferu kosztów odsetkowych i ryzyka rynkowego związanego z każdą pożyczką. Strony kontraktu zawierane taki kontrakt zamierzają osiągnąć obniżenie kosztu zaciąganych przez nich pożyczek.

Schemat takiego prostego kuponowego swapu procentowego przedstawiamy na rysunku.

Wykorzystywany w procentowych kontraktach swap LIBOR (London Interbank Offer Rate) jest to zmienna stopa procentowa oferowana na eurowalutowym rynku depozytów międzybankowych.

LIBOR zmienia się w sposób ciągły w zależności od warunków ekonomicznych.


Swap bazowy (basis swap) polega na wymianie jednej zmiennej stopy procentowej na inną zmienną stopę procentową.

Ten rodzaj kontraktów jest znacznie rzadszy. Strony takiego kontraktu uzgadniają, że w ustalonych terminach będą płacić odsetki naliczane według zmiennych stóp procentowych. W praktyce jest to tylko kompensata płatności odsetkowych, w ramach której jedna ze stron płaci drugiej różnicę odsetek. Schemat swapu bazowego jest analogiczny jak dla swapu kuponowego.

W praktyce trudno jest dokonać swapu bezpośrednio ponieważ trzeba dysponować pełnymi analizami rynku oraz dokładnym dopasowaniem obu stron kontraktu. Dlatego, tak jak w przypadku swapów walutowych w praktyce pojawia się pośrednik, którym najczęściej bywa bank inwestycyjny określany mianem dealera swapu.

To właśnie pośrednik zawiera procentowe kontrakty swap z dwoma stronami transakcji tworząc w efekcie nieco bardziej złożony schemat operacji swap. Zwalnia to firmy z poszukiwania odpowiednich stron dla konkretnej transakcji czym zajmuje się pośrednik przejmując na siebie część ryzyka kontraktu. Zasadniczym elementem pozwalającym na konstruowanie nawet bardzo złożonych kontraktów swap jest istnienie przewag komparatywnych na różnych rynkach, z których łączna korzyść odpowiada właśnie wartości przewag komparatywnych.





  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna