Temat wykładu: cele I zadania dydaktyki medycznej I wychowania zdrowotnego



Pobieranie 172,54 Kb.
Strona1/3
Data01.11.2017
Rozmiar172,54 Kb.
  1   2   3

  1. TEMAT WYKŁADU: CELE I ZADANIA DYDAKTYKI MEDYCZNEJ I WYCHOWANIA ZDROWOTNEGO.

DYDAKTYKA OGÓLNA – teoria nauczania i uczenia się

  • Jest to nauka o nauczaniu i uczeniu się system poprawnie uzasadnionych twierdzeń i hipotez dotyczących: procesu nauczania/uczenia, zależności, prawidłowości nauczania - uczenia się i sposobu kształtowania procesu nauczania przez człowieka.

  • Dydaktyka ogólna – obejmuje wszystkie przedmioty i szczeble pracy szkolnej.

  • Dydaktyki szczegółowe – metodyki nauczania poszczególnych przedmiotów – teorie nauczania i uczenia się przedmiotów na określonych szczeblach nauczania.

DYDAKTYKA MEDYCZNA - należąca do dydaktyk szczegółowych - jest rozwinięciem dydaktyki ogólnej w kierunku wyspecjalizowanego kształcenia zawodowego pracowników ochrony zdrowia.

PRZEDMIOT ZAINTERESOWAŃ DYDAKTYKI MEDYCZNEJ - kształcenie i doskonalenie zawodowe i działalność edukacyjna profesjonalisty zdrowia wobec pacjenta i grup społecznych.

Edukacja pacjenta i grup społecznych ukierunkowana jest na:

  • pobudzanie aktywności człowieka do rozwijania własnych zainteresowań

  • zdobywanie wiedzy o zdrowiu

  • kształtowanie umiejętności prowadzenia zdrowego stylu życia

  • kształtowanie systemu wartości i pozytywnych postaw wobec zdrowia

  • rozwijaniu u ludzi własnych kompetencji w odniesieniu do zdrowia.


PROCES KSZTAŁCENIA/DYDAKTYCZNY – to uporządkowany w czasie ciąg zdarzeń obejmujący takie czynności nauczycieli i uczniów, ukierunkowane przez odpowiedni dobór celów i treści oraz uwzględniający takie warunki i środki, jakie służą wywołaniu pożądanych zmian w uczniach.

UCZENIE SIĘ JEST PROCESEM INTELEKTUALNYM I EMOCJONALNYM powodującym określone, względnie trwałe zmiany w sposobie myślenia, odczuwania i działania. Dużą rolę odgrywa motywacja i aktywność.

EFEKTYWNOŚĆ UCZENIA SIĘ ZALEŻY OD: osobistego zaangażowania, motywacji, informacji zwrotnej.

NAUCZANIE- organizowanie uczenia i kierowanie uczeniem się uczniów (elementy wychowawcze).

Nauczanie determinowane jest przez: cele, treść, osobowość nauczyciela, zasób wiedzy wyjściowej uczniów, materialno-techniczne wyposażenie szkoły.

ZASADY KSZTAŁCENIA –„ ZASADY NAUCZANIA, UCZENIA SIĘ”

Zasady nauczania (kształcenia) - to normy dydaktyczne (ogólne prawidła), które wskazują, jak należy organizować i realizować proces kształcenia, aby osiągnąć zamierzone cele.

ZASADY KSZTAŁCENIA wg. Nowackiego T.

1.  zasada poglądowości

2. zasada świadomej aktywności

3. zasada wiązania teorii z praktyką

4. zasada systematyczności (systemowości)



  1. zasada przystępności (stopniowania trudności)

  2. zasada trwałości wiedzy i umiejętności.

  3. zasada indywidualizacji zespołowości.

ZASADA POGLĄDOWOŚCI - Cel: ograniczenie lub usuniecie z procesu nauczania/uczenia się słownego przekazu wiadomości. Tam gdzie to możliwe wprowadzenie bezpośredniego poznania za pomocą obserwacji, eksperymentu czy rysunku.

ZASADA ŚWIADOMEJ AKTYWNOŚCI - zadaniem nauczyciela w procesie kształcenia jest zaznajomienie uczącego się z celami ogólnymi i szczegółowymi, rezultatami ich osiągania i wartościami tych rezultatów.

Warunkiem wyzwalającym aktywność jest:


ZASADA WIĄZANIA TEORII Z PRAKTYKĄ -  racjonalne łączenie teorii z praktyką:

  • łączenie myślenia i poznawanych treści o charakterze praktycznym z myśleniem i treściami o charakterze teoretycznym

  • łączenie zdobywanych wiadomości w struktury i posługiwanie się nimi w praktyce, zwłaszcza przy zdobywaniu dalszych wiadomości

  • łączenie nauki z techniką, przechodzenie od praw nauki do zasad techniki

  • łączenie poznania z działaniem, planowanie i wykonywanie różnorodnych przedmiotów i czynności związanych z treścią nauczania.


ZASADA SYSTEMATYCZNOŚCI - proces kształcenia jest układem, uporządkowanym zbiorem ściśle ze sobą powiązanych składników: nauczyciel, uczący się, cele, metody, środki nauczania wchodzących ze sobą w określone związki czasowo – przestrzenne, przyczynowo – skutkowe. Układ składników i związków między nimi powinien być uporządkowany w sposób logiczny.

ZASADA PRZYSTĘPNOŚCI - (stopniowania trudności) opiera się na prawidłowościach rozwoju psychicznego dzieci i młodzieży, występujących w procesie kształcenia.

  • w nauczaniu należy przechodzić od tego, co dla ucznia bliskie, do tego co dalekie

  • od tego co jest dla uczniów łatwiejsze, do tego co trudniejsze

  • od tego co jest uczniom znane, do tego co nowe i nieznane

  • należy uwzględnić różnice w tempie pracy i stopniu zaawansowania w nauce poszczególnych uczniów.


ZASADA INDYWIDUALIZACJI ZESPOŁOWOŚCI - takie organizowanie procesu nauczania – uczenia się, w którym: uwzględnia się wszelkie walory indywidualne każdego uczącego się, z drugiej strony nauczyciel znajduje płaszczyznę współpracy i współdziałania wszystkich uczących się.

GŁÓWNE ZASADY DYDAKTYKI W KSZTAŁCENIU I EDUKACJI ZDROWOTNEJ

    • precyzyjne określenie celów kształcenia (zadań dydaktycznych)

    • strukturyzacja wiedzy

    • stopniowanie trudności

    • samodzielne rozwiązywanie problemów

    • zaplanowane i systematyczne działania nauczycieli

    • aktywny udział uczących się

    • indywidualizacja uczenia

    • kontrola postępów

    • informacja zwrotna.


ROLA WSPÓŁCZESNEGO NAUCZYCIELA

  • precyzyjne określenie szczegółowych celów kształcenia

  • aktywizowanie uczących przez tworzenie atrakcyjnych sytuacji problemowych

  • zastąpienie nauczania kierowanym samokształceniem

  • wypracowanie trafnych, rzetelnych i obiektywnych metod oceny wyników kształcenia.


CECHY NOWOCZESNEGO MODELU KSZTAŁCENIA

  • jedność nauczania i uczenia się

  • jedność oddziaływań dydaktycznych i wychowawczych

  • wszechstronność

  • indywidualizacja

  • aktywizacja

  • elastyczność metodyczna, organizacyjna i programowa.


LITERATURA ZALECANA DO PRZEDMIOTU:


  1. Arends R.J.: Uczymy się nauczać. WSiP, Warszawa, 1994.

  2. Ciechaniewicz W.: Pedagogika. PZWL, Warszawa 2008

  3. Kruszewski K.: Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela. PWN, Warszawa 1998

  4. Kupisiewicz Cz..: Dydaktyka ogólna. Oficyna Wydawnicza Graft Punkt, Warszawa 2000

  5. Wasyluk J.: Podręcznik dydaktyki medycznej. CMKP, Warszawa 1998

  6. Woynarowska B.: Edukacja zdrowotna. PWN 2012;

  7. Andruszkiewicz A., Banaszkiewicz M.: Promocja zdrowia dla studentów studiów licencjackich kierunku pielęgniarstwo i położnictwo. PZWL, Warszawa 2010.

  1. TEMAT WYKŁADU: KLASYFIKACJA CELÓW KSZTAŁCENIA. KONCEPCJE TAKSONOMICZNE CELÓW KSZTAŁCENIA.



CELE KSZTAŁCENIA – są nadrzędnym elementem systemu kształcenia, obejmują nauczanie i cele uczenia się. To świadomie założone skutki planowej działalności nauczyciela i ucznia w procesie dydaktyczno – wychowawczym. Stanowią opis stanu projektowanej przyszłości w zakresie operacji i procesów umysłowych ucznia.

CELE KSZTAŁCENIA – to zadania dydaktyczne, sformułowane w ten sposób, że dają się: zaobserwować, zmierzyć i ocenić.

SFORMUŁOWANY CEL KSZTAŁCENIA POWINIEN:

  • jednoznacznie określać planowane zmiany w wiedzy i postawie ucznia w procesie dydaktyczno – wychowawczym

  • wskazywać warunki w jakich efekty mogą być przez ucznia ujawniane

  • określać wymagany poziom nabywanej wiedzy i umiejętności wg przyjętego układu taksonomicznego.

CELE OGÓLNE – wyznaczają perspektywę pracy dydaktycznej w dłuższym czasie, stanowiąc pomost między szczegółowymi i głównymi celami kształcenia.

CELE SZCZEGÓŁOWE – są celami konkretnymi, których realizacja przyczynia się do osiągnięcia celów ogólnych. Obejmują zarówno wiadomości jak i umiejętności.
EFEKTY NAUCZANIA/EDUKACJI
Definiując efekty nauczania/edukacji (oczekiwane kompetencje), należy skoncentrować się na tym, co uczeń/pacjent powinien wiedzieć, rozumieć i/lub zademonstrować po zakończeniu programu nauczania/edukacyjnego. Określają co uczący się, a nie nauczający powinni wykonywać (efekty kształcenia/kompetencje).

Definicją celu kształcenia/ efektów nauczania/edukacji jest jego oczekiwany, mierzalny rezultat końcowy, a nie opis lub streszczenie programu.



SFORMUŁOWANY CEL KSZTAŁCENIA POWINIEN:

  • jednoznacznie określać planowane zmiany w wiedzy i postawie ucznia w procesie dydaktyczno – wychowawczym

  • wskazywać warunki w jakich efekty mogą być przez ucznia ujawniane

  • określać wymagany poziom nabywanej wiedzy i umiejętności wg przyjętego układu taksonomicznego.


SCHEMAT USTALANIA CELÓW OPERACYJNYCH WG. R. MAGERA

  • sytuacja sprawdzenia – warunki, w których należy się spodziewać działania słuchacza

lub w których będzie ono obserwowane

  • opis zachowania słuchacza (co słuchacz wykona lub jakie działanie nauczyciel uzna za

dowód osiągnięcia celu)

  • kryteria osiągnięć – standard lub poziom wykonania uznany za wystarczający.


OPERACJONALIZACJA CELÓW KSZTAŁCENIA – zamiana celów ogólnych na szczegółowe


  1. Sprecyzowanie – pozbawienie wyrażen służących ozdobie.

  2. Uszczegółowienie – zmiana pojedynczego hasła w kilka dłuższych zdań (czynność, treść, warunek, kryterium).

  3. Konkretyzacja – możliwie dokładne określenie zarówno sytuacji, w której działanie się dokonuje, jak i stanu końcowego, do którego działanie zmierza.

  4. Upodmiotowienie osiągającego cel, polegające na osobistym zaangażowaniu, inwencji i odpowiedzialności słuchacza.


ZASADY OPERACJONALIZACJI CELÓW KSZTAŁCENIA


  1. Poszanowanie osobowości ucznia – słuchacz powinien mieć swój udział w operacjonalizacji, prawo do podejmowania stanowiska wobec celów które przedstawi nauczyciel.

  2. Umiar w uszczegóławianiu – nie może być prowadzone aż do poziomu pojedynczych wiadomości, umiejętności.

  3. Zachowanie celu ogólnego w pamięci – cel kształcenia szkoły/uczelni.

  4. Otwartość zbioru celów operacyjnych – włączyć słuchaczy do projektowania celów, uwzględniać nowości, rozwój nauki.

  5. Pełna realizacja celów operacyjnych – sprawdzenie czy cel założony został osiągnięty.


TAKSONOMIA CELÓW KSZTAŁCENIA – teoria dotycząca klasyfikacji celów kształcenia według przyjętych zbiorów pojęć i kryteriów klasyfikujących działalność człowieka w trzech dziedzinach (sferach): poznawczej, afektywnej i psychoruchowej


  1. TAKSONOMIA CELÓW KSZTAŁCENIA/NAUCZANIA wg Wasyluka



  • DZIEDZINA POZNAWCZA

W dziedzinie poznawczej liczy się:

  • wiedza

  • sprawność myślenia

  • zdolność rozumienia, kojarzenia, wnioskowania

  • zdolność syntezy, analizy

  • umiejętność oceny

  • zdolności twórcze.


POZIOMY W DZIEDZINIE POZNAWCZEJ

  • Najniższy, pierwszy poziom to umiejętność zapamiętywania i odtwarzania informacji, gdyż bez znajomości podstawowych faktów, zjawisk, metod i koncepcji trudno działać na wyższym poziomie intelektualnym.

  • Drugi poziom to zdolność rozróżniania, interpretowania faktów i zjawisk, rozumienia znaczenia. Człowiek działający na tym poziomie umie zinterpretować jakieś zjawisko, wyjaśnić prawo czy regułę na podstawie przykładu, przewidzieć skutki, wytłumaczyć sposób postępowania.

  • Trzeci poziom – to umiejętność zastosowania wiedzy teoretycznej w praktyce, wdrożenie jakiejś metody, procedury, praktyczne rozwiązanie problemu pielęgnacyjnego (problem jest dość prosty i typowy).

  • Czwarty poziom obejmuje umiejętność rozwiązywania problemów nowych i złożonych. Wymaga to umiejętności analizy i syntezy poszczególnych zjawisk i procesów.

  • Najwyższy, piąty poziom obejmuje zdolność wydawania sądów, formułowania oceny końcowej, opinii o wartości jakiegoś dzieła, a przede wszystkim zdolność do tworzenia dzieł oryginalnych, inspirujących innych do pracy twórczej.


DZIEDZINA PSYCHORUCHOWA
Dziedzina psychoruchowa – ocenia czynności wymagające nie tylko myślenia ale i kontroli narządów zmysłów, użycia siły mięśni, koordynacji ruchów, precyzji.

W dziedzinie psychoruchowej liczy się:



  • sprawność i biegłość w wykonywaniu czynności manualnych

  • umiejętności praktyczne

Powtarzanie określonych czynności powoduje wytworzenie automatyzmu, wykształcenie pożądanych nawyków.
Wykonywanie prostych czynności (manipulowanie i naśladowanie)

↔ poprzez doświadczenia, ćwiczenia

→ doprawadza do biegłości i doskonałości

→ przeniesienia umiejętności do innych obszarów dziedziny psychoruchowej, wykorzystanie ich w odmiennych warunkach i nieprzywidywalnych sytuacjach.


DZIEDZINA AFEKTYWNA
Dziedzina afektywna (postaw) – klasyfikuje:

  • uczucia i emocje w działaniu człowieka

  • postawy

  • zachowanie w sytuacjach trudnych, niecodziennych

  • sądy

  • zaangażowanie, nastawienie

  • zdolność adaptacji

  • współpracę i komunikowanie się z innymi ludźmi

1. Najniższy poziom – postawa bierna.

Ocenia się:



  • zdolność słuchania

  • koncentrowania uwagi

  • uświadomienie sobie istnienia jakiejś sytuacji

  • zaakceptowanie jakiegoś zjawiska

2. Drugi poziom – czynne zaangażowanie w dziejących się wydarzeniach, konstruktywna odpowiedź - reagowanie gestem, słowem, czynem.

3. Trzeci poziom –umiejętność:



  • osądzenia postawy

  • zachowania lub działania człowieka

  • akceptacji lub odrzucenia

  • określenia przydatności bądź szkodliwości jakiegoś zjawiska

  • aktywne uczestniczenie w działalności zespołów i grup społecznych.

  • POZIOMY W DZIEDZINIE AFEKTYWNEJ c.d.

4. Czwarty poziom:

  • umiejętność wdrażania w życie własne i otoczenia pewnych zasad, wartości, wiązania ich razem – zapoczątkowanie budowy jakiegoś systemu wartości w danym środowisku

  • umiejętność planowania i organizowania – zgodnie z interesem własnym i ogółu

  • odpowiedzialność za swoje postępowanie, powierzone mienie i warsztat pracy, za dom i rodzinę.

5. Najwyższy poziom - najwyższą ocenę osiągają ludzie, którzy wytworzyli charakterystyczny dla siebie „ styl życia”, czyli:

  • dysponują dużym doświadczeniem i utworzonym zbiorem wartości

  • kontrolują swoje zachowanie, które jest dla nich typowe, charakterystyczne, dające się przewidzieć

  • przyjmują odpowiedzialność za swoją działalność

  • przyjmują odpowiedzialność za postępowanie i zachowanie otaczających ich lub podlegających im ludzi.



  1. TAKSONOMIA CELÓW wg wg Niemierki (A,B,C,D)


DZIEDZINA POZNAWCZA - w dziedzinie poznawczej liczy się: wiedza, sprawność myślenia, zdolność rozumienia, kojarzenia, wnioskowania, zdolność syntezy, analizy, umiejętność oceny, zdolności twórcze.

POZIOMY W DZIEDZINIE POZNAWCZEJ wg Niemierki (A,B,C,D):



  1. wiadomości

A – zapamiętanie wiadomości - umiejętność zapamiętywania i odtwarzania informacji,

B – zrozumienie wiadomości - zdolność rozróżniania, interpretowania faktów i zjawisk, rozumienia znaczenia.



  1. umiejętności

C - stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych, praktyczne stosowanie wiadomości wg wzorów,

D - stosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych - umiejętność rozwiązywania problemów nowych i złożonych.


DZIEDZINA PSYCHORUCHOWA - ocenia czynności wymagające nie tylko myślenia ale i kontroli narządów zmysłów, użycia siły mięśni, koordynacji ruchów, precyzji.

W dziedzinie psychoruchowej liczy się sprawność i biegłość w wykonywaniu czynności manualnych, umiejętności praktyczne.

POZIOMY W DZIEDZINIE PRAKTYCZNEJ wg Niemierki (A,B,C,D):


  1. działania

A – naśladowanie działania

B – odtwarzanie działania



  1. umiejętności

C – sprawność działania w stałych warunkach,

D - sprawność działania w zmiennych warunkach.



DZIEDZINA AFEKTYWNA - (postaw, motywacyjna) – klasyfikuje: uczucia i emocje w działaniu człowieka; postawy; zachowanie w sytuacjach trudnych, niecodziennych; sądy; zaangażowanie, nastawienie; zdolność adaptacji; współpracę i komunikowanie się z innymi ludźmi.

POZIOMY W DZIEDZINIE AFEKTYWNEJ (celów motywacyjnych wg) Niemierki (A,B,C,D):



  1. działania

A – uczestnictwo w działaniu – dostosowanie do sytuacji

B – podejmowanie działania – wewnętrzne zaangażowanie



  1. umiejętności

C – nastawienie na działanie – potrzeba podejmowania działań, zachęcanie innych

D – system działań – identyfikacja z zasadami, skuteczność postepowania, swoistość stylu.



III. TAKSONOMIA BLOOMA


  • Taksonomia Blooma dzieli się na trzy sfery celów: poznawczą, afektywną i psychomotoryczną.

  • Narzędzie to doskonale nadaje się do definiowania mierzalnych celów nauczania, od szkoły podstawowej po uczelnie wyższe i profesjonalne szkolenia.


DOMENA KOGNITYWNA (POZNAWCZA)


  • WIEDZA– umiejętność przywoływania lub pamiętania faktów bez konieczności ich rozumienia

Czasowniki: definiować, opisywać, wyliczyć, znaleźć, nazwać, rozpoznać, pokazać, powiedzieć, zaprezentować, odnieść, powtórzyć itp.

  • ZROZUMIENIE – umiejętność rozumienia i interpretowania wyuczonych (nabytych) informacji

Czasowniki: powiązać, wyjaśnić, zakwalifikować, dostosować, opisać, rozróżnić, oszacować, uogólnić, rozpoznać, zilustrować, przetłumaczyć, zinterpretować itp.

Czasowniki: wdrażać, obliczać, zmieniać, wybierać, budować, pokazywać, rozwijać, znaleźć, ilustrować, organizować, produkować, wybierać, rozwiązywać, używać, modyfikować itp.

  • ANALIZA– umiejętność rozbijania informacji na elementy składowe, np.

odnajdywanie wewnętrznych powiązań i idei (rozumienie struktury organizującej)

Czasowniki: analizować, ułożyć, rozbić, obliczać, kategoryzować, zaklasyfikować, porównać, powiązać, przedyskutować, rozpoznać, rozdzielać, podkreślać, oddzielać, rozróżniać, odnieść, zidentyfikować itp.

  • SYNTEZA– umiejętność łączenia poszczególnych elementów w całość

Czasowniki: uzasadniać, komponować, kompilować, budować, rozwijać, wyjaśniać, formułować, uogólniać, integrować, modyfikować, organizować, planować, przygotowywać, rekonstruować, podsumowywać, streszczać itp.

  • OCENA– umiejętność oceny wartości informacji ze względu na dany cel

Czasowniki: ocenić, oszacować, argumentować, porównać, konkludować, przekonać, krytykować, bronić, wyjaśniać, interpretować, polecać, osądzać, wspierać, przewidywać, streszczać itp.

DOMENA AFEKTYWNA (uczucia i postawy)



  • charakteryzowanie – zespolenie przekonań, idei i postaw

  • organizowanie – porównywanie, zestawianie wartości

  • wartościowanie – rozumienie wartości

  • odpowiadanie – aktywne uczestniczenie we własnym uczeniu się

  • otrzymywanie – chęć otrzymania informacji

Czasowniki: doceniać, akceptować, podejmować, wyzwanie, demonstrować, dyskutować, łączyć, organizować, osądzać, integrować, odnosić itp.
DOMENA PSYCHOMOTORYCZNA (dotycząca umiejętności fizycznych)

  • Percepcja (postrzeganie)

Możliwość wykorzystania bodźców sensorycznych do prowadzenia aktywności ruchowej.

  • Postawa

Gotowość do działania. Obejmuje stan umysłowy, fizyczny i emocjonalny.

  • Reagowanie kierowane - naśladownictwo, próby i błędy.

  • Mechanizm

Wyuczone reakcje stają się przyzwyczajeniem, a ruchy są wykonywane sprawnie, z pewnością siebie.

  • Jawne reagowanie kompleksowe

Umiejętne wykonywanie czynności mechanicznych, które wymagają skomplikowanych wzorów ruchu. Ta kategoria obejmuje wykonywanie ruchów bez wahania.

  • Adaptacja (przystosowanie)

Umiejętności są dobrze rozwinięte. Jednostka może modyfikować wzorce ruchu, dopasowując je do wymagań.

  • Oryginalność

Tworzenie nowych wzorców ruchowych w celu dopasowania ich do danej sytuacji lub konkretnego problemu. Efekty kształcenia podkreślają kreatywność opartą na wysoko rozwiniętych umiejętnościach.


  • Czasowniki: zbudować, dostosować, posługiwać się, używać, chwytać, rozróżniać (dotykiem), zmierzyć itp.



WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE DEFINIOWANIA EFEKTÓW

  • Powinno się używać czasowników czynnych, unikać takich czasowników, jak: rozumieć, wiedzieć, być świadomym, doceniać, gdyż nie da się ich łatwo zmierzyć.



  • W celu zdefiniowania, w jaki sposób pacjenci mogą zademonstrować zdobytą wiedzę, można używać czasowników takich, jak: rozwiązywać, szacować, analizować.



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna