Temat 15 Organizacja Narodów Zjednoczonych. Informacje wstępne. Cele I podstawowe zasady



Pobieranie 245,72 Kb.
Data02.11.2017
Rozmiar245,72 Kb.

Temat 15

Organizacja Narodów Zjednoczonych.


  1. Informacje wstępne.

  2. Cele i podstawowe zasady.

  3. Organy ONZ.

  4. Działalność ONZ.

  5. Udział Polski w pracach ONZ.



    1. Informacje wstępne:

Główna kwatera ONZ, Nowy Jork Flaga ONZ


  • uniwersalna organizacja międzynarodowa z siedzibą w Nowym Jorku założona 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligii Narodów, zrzesza 193 państwa.

  • jeszcze w czasie trwania II wojny światowej wystąpiono z inicjatywą utworzenia organizacji, która stałaby na straży pokoju i bezpieczeństwa na świecie.

  • etapy tworzenia ONZ:

  • 1941 (sierpień) – podpisanie Karty Atlantyckiej, w której zaproponowano zasady międzynarodowej współpracy w obronie pokoju i bezpieczeństwa bez użycia siły między państwami z zachowaniem zasady suwerenności narodów (USA - Roosevelt i GB – Churchill). Kartę podpisali także: ZSRR i 26 państw uczestniczących w wojnie z państwami Osi wyrażając w ten sposób Deklarację Narodów Zjednoczonych (podpisaną 1 stycznia 1942),

  • w 1944 r. przedstawiciele ZSRR, USA, GB i Chin uzgodnili cele, strukturę i model funkcjonowania tworzonej organizacji,

  • 25 kwietnia 1945 r. w san Francisco odbyła się konferencja założycielska z udziałem 50 państw. Przyjęto wtedy i podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych. Dokument będący prawną podstawą funkcjonowania ONZ, określa jej kształt, zasady działania, funkcje i cele.




  1. Cele i podstawowe zasady ONZ.

Cele:

  • utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa za pomocą skutecznych środków zbiorowych,

  • rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami, na zasadzie równouprawnienia i suwerenności,

  • rozwiązywanie zagadnień międzynarodowych o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i humanitarnym,

  • stanowienie ośrodka harmonizowania działalności międzynarodowej.


Zasady:

  • suwerenna równość wszystkich członków,

  • wykonywanie zobowiązań Karty,

  • załatwianie sporów międzynarodowych środkami pokojowymi,

  • powstrzymanie się od groźby użycia siły,

  • okazywanie wszelkiej pomocy ONZ w każdej podjętej akcji,

  • nieingerowanie w sprawy, które należą do wewnętrznej kompetencji państw.




  1. Struktura.

Organy główne i pomocnicze:



  • Zgromadzenie Ogólne: organ plenarny obradujący na dorocznych sesjach, kompetencje zaleceń, wywieranie nacisku na państwa członkowskie, wszystkie sprawy z wyjątkiem decyzji o podjęciu akcji zbrojnej,

  • Rada Bezpieczeństwa: najważniejszy organ ONZ, to organ bezpieczeństwa międzynarodowego, centrum strategiczno-zarządzające. Składa się z 5 stałych członków – USA, Rosja, GB, Francja, Chiny oraz 10 członków niestałych. Rada działa na rzecz zapobiegania naruszeniom pokoju na świecie oraz ma uprawnienia do podejmowania akcji, w tym zbrojnych.

  • Rada Gospodarczo-Społeczna: organ koordynujący międzynarodową współpracę gospodarczo-społeczno-kulturalną. Analizuje bieżące problemy na świecie, opracowuje konwencje i koordynuje działalność wyspecjalizowanych organizacji:

  • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju IBRD

  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy IMF

  • Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO

  • ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa FAO

  • ONZ ds. Oświaty, Nauki i Kultury UNESCO

  • Światowa Organizacja Zdrowia WHO

  • Światowa Organizacja Handlu WTO

  • Rada Powiernicza: składa się z 5 członków stałych, zadanie: nadzorowanie administracji sprawowanej przez poszczególne państwa na terytoriach powierniczych ONZ (terytoria niesamodzielne, zarządzane przez państwo lub państwa pod nadzorem ONZ). Obecnie Rada nie działa.

  • Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości MTS: główny organ sądowy z siedzibą w Hadze. Trybunał rozstrzyga spory między państwami przekazane mu dobrowolnie. Nie ma możliwości egzekwowania swoich orzeczeń.

  • Międzynarodowy Trybunał Karny: organ sądowy do najcięższych zbrodni, takich jak: ludobójstwo, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości. Będzie działał na wniosek państw członkowskich. W 1993 utworzono Międzynarodowy trybunał ds. zbrodni wojennych w b. Jugosławii (Slobodan Milosević oskarżony o popełnienie zbrodni na ludzkości chorwackiej i bośniackiej).

  • Sekretariat: organ wykonawczy, spełnia funkcje administracyjno-techniczne, kieruje nim najwyższy rangą funkcjonariusz międzynarodowy – sekretarz generalny, wybierany na 5-letnią kadencję przez Zgromadzenie Ogólne. Obecny sekretarz generalny: Ban Ki-moon.




  1. Działalność ONZ


Formy działania ONZ:

  • operacje pokojowe, w ramach których żołnierze ONZ wysyłani są do zagrożonych regionów w celu wdrażania postanowień porozumień pokojowych, nadzorują zawieszenie broni lub tworzą strefę rozdzielającą zwaśnione strony. Przykłady: Kongo, Angola, Somalia, Ruanda, wzgórza Golan, w Ameryce Środkowej, w Azji, byłej Jugosławii.

  • ONZ nie dysponuje własną armią, kraje członkowskie dobrowolnie wysyłają swoich żołnierzy i sprzęt,

  • w operacjach pokojowych uczestniczą także policjanci, obserwatorzy i inni pracownicy cywilni,

  • przeprowadzanie zbrojnych działań na rzecz powstrzymania konfliktu. Rada Bezpieczeństwa udziela krajom członkowskim zgody na tego typu operacje. Przykłady: w Korei, w Zatoce Perskiej (Pustynna Burza), w Somalii, w Bośni i Hercegowinie.

  • rozwiązywanie konfliktów społecznych, gospodarczych i ekologicznych.



Przykłady:

  • 1950-1953, Korea – utrzymanie podziału Półwyspu Koreańskiego, zahamowanie ekspansji komunizmu

  • 1960-1964, Kongo (dziś Demokratyczna Republika Konga) – interwencja ONZ doprowadziła do utrzymania niepodległości kraju i jego integralności terytorialnej; w efekcie wyniosła do władzy prezydenta Mobutu Sese Seko

  • od 1964 roku, Cypr – stacjonują siły pokojowe, którym nie udało się zapobiec podziałowi wyspy po interwencji Turcji

  • od 1967 roku, Bliski Wschód, obserwacja konfliktu palestyńsko-izraelskiego, stała obecność kontyngentu ONZ w tym regionie, m.in. na Wzgórzach Golan i w Strefie Gazy

  • 1990-1991, Zatoka Perska – mandat ONZ dla sił brytyjsko-amerykańskich, które wyzwoliły Kuwejt, po zajęciu państwa przez siły irackie (operacja Pustynna Burza)

  • 1992-1994, Somalia – zakończona porażką operacja Przywrócić Nadzieję, która miała skłonić do rozbrojenia walczące strony i zabezpieczyć dostawy z pomocą humanitarną skończyła się tragiczną misją sił specjalnych – Operacją w Mogadiszu (udział głównie wojsk amerykańskich)

  • 1992-1993, Kambodża – największa operacja pokojowa ONZ, zakończona demokratyzacją kraju

  • 1992-1995, była Jugosławia – siły ONZ UNPROFOR miały zaprowadzić pokój w dawnych republikach związkowych Jugosławii, poniosły fiasko i zostały zastąpione przez siły NATO – IFOR

  • 1993-1996, Rwanda – siły ONZ UNAMIR miały monitorować układ pokojowy, który zawarły dwie największe grupy etniczne zamieszkujące Rwandę – Hutu i Tutsi. Uznawana jest za największą porażkę. Masakra ok. 800 tys. ludzi odbywała się na oczach żołnierzy sił pokojowych (zob. Ludobójstwo w Rwandzie).

  1. Udział Polski w pracach ONZ.

Polska podpisała Kartę Narodów Zjednoczonych w dniu 15 października 1945 r. Wielokrotnie występowała z inicjatywami:

  • plan Rapackiego 1957 – utworzenie w Europie Środkowej strefy bezatomowej

  • plan Gomułki 1964 – dotyczący zamrożenia zbrojeń w Europie Środkowej

  • 1959 – Deklaracja Praw Dziecka

  • 1990 – Konwencja Praw Dziecka

  • 1994 – ogłoszenie Międzynarodowego Roku Rodziny

  • 1968 – Konwencja o nieprzedawnianiu zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości

  • 1996 – Konwencja o zwalczaniu międzynarodowej przestępczości zorganizowanej

Udział Polski w operacjach pokojowych, przykłady:



  • Korea 1953

  • Wietnam, Laos, Kambodża 1954-1975

  • 1973 półwysep Synaj

  • 1990-1991 operacja Pustynna Burza

  • 1994 Haiti, jednostka Grom







©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna