Sygn akt I aca 5/10



Pobieranie 144,03 Kb.
Strona2/3
Data24.10.2017
Rozmiar144,03 Kb.
1   2   3

Sędziowie: S.A. - Ewa Kaniok

S.A. - Beata Kozłowska

Protokolant: st.sekr.sąd. - Marta Rudnik



po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2010 r. w Warszawie

na rozprawie sprawy z powództwa S. D.

przeciwko […] SA w W. i Gminie K.

z udziałem interwenienta ubocznego […] SA w W. po stronie Gminy K.

o odszkodowanie, zadośćuczynienie, rentę i ustalenie

na skutek apelacji powódki i pozwanego […] SA w W.

od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce



z dnia 17 czerwca 2009 r.

sygn. akt IC 881/05

I zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1/ a / w pkt 1 zasądza na rzecz powódki S. D. od […] SA w W. i Gminy K. z tytułu zadośćuczynienia kwotę 360.000 / trzysta sześćdziesiąt tysięcy / złotych z ustawowymi odsetkami:

od kwoty 200.000 / dwieście tysięcy / złotych od dnia 14 października 2002 roku do dnia 13 stycznia 2003 roku,

-od kwoty 160.000 / sto sześćdziesiąt tysięcy / złotych od dnia 14 stycznia 2003 roku do dnia 31 lipca 2005 r.,

-od kwoty 310.000 złotych od kwoty 1 sierpnia 2005 roku do dnia 16 października 2008 roku,

-od kwoty 360.000 / trzysta sześćdziesiąt tysięcy / złotych od dnia 17 października 2008 roku do dnia zapłaty

z tym, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości uiszczonej kwoty

b/ oddala powództwo co do odsetek ustawowych od kwoty 50.000 złotych za okres od dnia 12 maja 2002 roku do dnia 19 listopada 2003 roku;

II a/ w pkt II w ten sposób, że zasądza na rzecz S. D. od […] SA w W. i Gminy K. z tytułu odszkodowania kwotę 213.868,80 / dwieście trzynaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt osiem 80/100 / złotych z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 78.868,80 / siedemdziesiąt osiem tysięcy osiemset sześćdziesiąt osiem 80/100 / złotych od dnia 1 sierpnia 2005 roku do dnia zapłaty,

- od kwoty 135.000 / sto trzydzieści pięć tysięcy / złotych od dnia 18 czerwca 2009 roku do dnia zapłaty

z tym, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości uiszczonej kwoty;

b/ co do kwoty 23.763,20 / dwadzieścia trzy tysiące siedemset sześćdziesiąt trzy 20/100 / złotych z odsetkami ustawowymi od tej kwoty powództwo o odszkodowanie oddała;

III a/ w pkt III zasądza na rzecz S. D. od […] SA w W. i Gminy K. rentę w kwocie po 2700 /dwa tysiące siedemset / złotych miesięcznie za okres od sierpnia 2005 roku do czerwca 2009 roku zamiast kwoty po 3000 / trzy tysiące / miesięcznie oraz odsetki ustawowe od kwot po 2403 / dwa tysiące czterysta trzy złote / zamiast od kwot po 2670 / dwa tysiące siedemdziesiąt / złotych należne w okresie od 11 sierpnia 2005 - 11 grudnia 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 998,64 / dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem 64/100 / złotych zamiast od kwoty 1109.60 / tysiąc sto dziewięć 60/100 / złotych należne od dnia 11 stycznia 2006 roku, od kwot po 1648,80 / tysiąc sześćset czterdzieści osiem 80/100 / złotych zamiast od kwot po 1832 /jeden tysiąc osiemset trzydzieści dwa / złote należne w okresie 11 luty 2006 — 11 września 2006 roku do dnia zapłaty, jak również kwotę 4500 / cztery tysiące pięćset / złotych zamiast kwoty 5000 / pięć tysięcy / złotych z tytułu renty za okres od lipca 2009 roku, zaś pozostałe warunki płatności pozostawia bez zmian,

z tym, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości uiszczonej kwoty;

b / oddała powództwo w zakresie renty w kwocie po 300 / trzysta / złotych miesięcznie za okres od sierpnia 2005 roku do czerwca 2009 roku oraz odsetek ustawowych od kwot po 267 złotych w okresie 11 sierpnia — 11 grudnia 2005 roku do dnia zapłaty, od kwoty 110,96 złotych od 11 stycznia 2006 roku do dnia zapłaty i od kwot po 183, 20 złotych w okresie 11 lutego 2006 roku do dnia zapłaty, jak również w zakresie renty w kwocie po 500 złotych miesięcznie z odsetkami ustawowymi poczynając od lipca 2009 roku;

IV w pkt IV ustała zamiast odpowiedzialności solidarnej pozwanych odpowiedzialność in solidum;

V w pkt VI zasądza na rzecz S. D. od […] SA w W. i Gminy K. kwotę 6048 złotych tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa prawnego, z tym, że zapłata należności przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego do wysokości uiszczonej kwoty;

VI w pkt VII nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Ostrołęce od każdego z pozwanych kwoty po 16.238,30 złotych tytułem części nie uiszczonego wpisu od pozwu oraz kwoty po 1421,68 złotych tytułem części wydatków wyłożonych przez Skarb Państwa,

VII oddała apelację powódki i pozwanego […] SA w W. w pozostałej części;

VIII znosi koszty postępowania apelacyjnego.


I ACa 5/10

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia […] sierpnia 2005 roku małoletnia powódka S. D. reprezentowana przez jej przedstawicielkę ustawową – matkę A. D. wniosła o zasądzenie solidarnie od […] S.A. […] w O. oraz od Gminy K. kwoty 310.000,00 zł ponad wypłaconą przez pozwanego […] S.A. kwotę 90.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami: od kwoty 50.000,00 zł od dnia 12 maja 2002 r. (tj. od dnia następującego po upływie 30 dni od daty zgłoszenia roszczenia) do dnia 20 listopada 2003 r. (tj. do dnia przyznania przez pozwanego kwoty 50.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia), od kwoty 150.000,00 zł od dnia 14 października 2002 r. (tj. od dnia następującego po upływie 30 dni od daty zgłoszenia roszczenia w wysokości 200.000,00 zł z tego tytułu) do dnia 14 stycznia 2003 r. (tj. do dnia dopłaty powódce 40.000,00 zł z tego tytułu), od kwoty 110.000,00 zł od dnia 15 stycznia 2003 r. (tj. od dnia następującego po dopłacie powódce kwoty 40.000,00 zł z tytułu zadośćuczynienia) do dnia wniesienia powództwa, od kwoty 310.000,00 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 195.336,64 zł ponad wypłaconą przez pozwanego […] S.A. kwotę 15.873 zł tytułem refundacji poniesionych kosztów leczenia poszkodowanej i z nimi związanych, na którą złożyły się: kwota 80.028,64 zł z tytułu faktycznie poniesionych kosztów związanych z leczeniem poszkodowanej oraz kwota 114.966 zł jako równowartość kosztów sprawowania opieki nad poszkodowaną wraz z ustawowymi odsetkami należnymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz kwoty po 7.000,00 zł miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby powstałe w konsekwencji obrażeń odniesionych w wypadku z dnia […] stycznia 2002 r., płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z góry wraz z ustawowymi odsetkami w wypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty. Dodatkowo powódka wniosła o ustalenie odpowiedzialności pozwanych za mogące się ujawnić w przyszłości negatywne skutki wypadku

Jako podstawę prawną odpowiedzialności pozwanego […] S.A w W. powódka wskazała umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartej ze sprawcą wypadku – E. K., a odpowiedzialności pozwanej Gminy K. art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 5 ust. 7, art. 79 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 07.09.1991 roku o systemie oświaty oraz w piśmie procesowym z dnia […].12.2006 roku art. 420 ¹ k.c., ewentualnie art. 416 k.c., 429 k.c., 430 k.c. w zw. z art. 5 ust. 7, art. 79 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 07.09.1991 roku o systemie oświaty ( pismo k. 386-387).

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.

Pismem procesowym z dnia […].07.2006 r. […] S.A. w W. wstąpiło do niniejszej sprawy w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej gminy K. i wniosło o oddalenie powództwa.

Po ostatecznym zmodyfikowaniu żądania pozwu powódka wniosła o: zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki – na podstawie art. 445 § 1 k.c. z tytułu zadośćuczynienia kwoty 410.000 złotych ponad wypłaconą już z tego tytułu przez pozwanego […] S.A. kwotę 90.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami należnymi: od kwoty 50.000 zł od dnia 12.05.2002 r. (tj. od dnia następującego po upływie 30 dni od daty zgłoszenia roszczenia) do dnia 20.11.2003 r. (tj. do dnia przyznania przez pozwanego tytułem zadośćuczynienia kwoty 50.000 zł), od kwoty 150.000 zł – od dnia 14.10.2002 (tj. od dnia następującego po upływie 30 dnia od daty zgłoszenia roszczenia z tego tytułu w wysokości 200.000 zł) do dnia 14.01.2003 r. (tj. do dnia dopłaty powódce z tego tytułu 40.000 zł), od kwoty 110.000 zł – od dnia 15.01.2003 r. (tj. od dnia następującego po dacie dopłaty powódce kwoty 40.000 zł) do dnia wniesienia powództwa, od kwoty 310.000 zł – od dnia wniesienia powództwa do dnia 16.09.2008 r. (tj. do dnia rozszerzenia powództwa), od kwoty 410.000 zł – od dnia 17.09.2008 r. (tj. od dnia następującego po dniu rozszerzenia powództwa) do dnia zapłaty; zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki – na podstawie art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 361 k.c. – kwoty 161.491,64 zł tytułem refundacji poniesionych i należnych do dnia wniesienia powództwa kosztów wywołanych leczeniem i rehabilitacją powódki oraz kosztów z tym związanych, które nie zostały zrefundowane przez pozwanego wraz z ustawowymi odsetkami należnymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, kwoty 211.341,72 zł tytułem zwrotu równowartości prac budowlanych i adaptacyjnych (na potrzeby osoby niepełnosprawnej), wykonanych w budynku mieszkalnym położonym w miejscu zamieszkania powódki, wraz z ustawowymi odsetkami należnymi od dnia ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty; zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki tytułem renty na zwiększone potrzeby – na podstawie art. 444 § 2 k.c. kwoty po 8.000 złotych miesięcznie, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, wraz z wyrównaniem: do kwoty 7000 złotych z okres od dnia wniesienia powództwa do dnia 16.09.2008 roku, tj. do dnia rozszerzenia powództwa w tym zakresie, do kwoty 8.000 zł za okres od dnia 17.09.2008 roku do dnia ogłoszenia wyroku wraz z odsetkami ustawowymi należnymi od powyższych kwot za wymienione okresy; orzeczenie o ustaleniu solidarnej odpowiedzialności pozwanych za mogące się ujawnić w przyszłości negatywne skutki wypadku w stosunku do S. D. na podstawie art. 189 k.p.c. oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów niniejszego postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych w wysokości potrójnej stawki minimalnej. ( pismo powódki – k. 692 – 695).

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanych […] S.A. w W. i Gminy K. solidarnie na rzecz powódki S. D. :

- z tytułu zadośćuczynienia (ponad już wypłaconą sumę) kwotę 310.00 zł z ustawowymi odsetkami: od kwoty 50.000 zł liczonymi od dnia 12 maja 2002 r. do dnia 19 listopada 2003 r., od kwoty 150.000 zł liczonymi od dnia 14 października 2002 r. do dnia 13 stycznia 2003 r., od kwoty 110.000 zł liczonymi od dnia 14 stycznia 2003 r. do dnia 31 lipca 2005 r., od kwoty 310.000 zł liczonymi od dnia 01 sierpnia 2005 r. do dnia zapłaty;

- z tytułu odszkodowania (ponad już wypłaconą sumę) kwotę 237.632 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 87.632 zł liczonymi od dnia 01 sierpnia 2005 r. do dnia zapłaty;

- rentę w kwocie 3.000 zł miesięcznie, płatną z góry do dziesiątego dnia każdego kolejnego miesiąca za okres od sierpnia 2005 r. do czerwca 2009 r., zaliczając na poczet tych zasądzonych świadczeń kwotę 108.884 zł uiszczoną z tego tytułu w powyższym okresie przez pozwany […] S.A. w W., z ustawowymi odsetkami od następujących, nie uiszczonych dotąd części zasądzonych miesięcznie świadczeń: od kwoty 2.670 zł liczonymi od dnia 11 sierpnia 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 2.670 zł liczonymi od dnia 11 września 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 2.670 zł liczonymi od dnia 11 października 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 2.670 zł liczonymi od dnia 11 listopada 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 2.670 zł liczonymi od dnia 11 grudnia 2005 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.109,60 zł liczonymi od dnia 11 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 lutego 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 marca 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 kwietnia 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 maja 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 czerwca 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 lipca 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 sierpnia 2006 r. do dnia zapłaty, od kwoty 1.832 zł liczonymi od dnia 11 września 2006 r. do dnia zapłaty, zaś poczynając od lipca 2009 r. rentę w kwocie 5.000 zł miesięcznie płatną z góry do dziesiątego dnia każdego kolejnego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia płatności któregokolwiek z tych miesięcznych świadczeń; - ustalił solidarną odpowiedzialność pozwanych […] S.A. w W. i Gminy K. wobec powódki S. D. za mogące się ujawnić w przyszłości w stosunku do niej negatywne skutki wypadku opisanego w pozwie,

a w pozostałej części powództwo oddalił oraz orzekł o kosztach procesu.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:

W dniu […].01.2002 roku dwunastoletnia S. D. uległa wypadkowi komunikacyjnemu w trakcie autobusowej wycieczki szkolnej. Opiekunami wycieczki byli nauczyciele: Z. Sz., K. M. i S. J. z Zespołu Szkół w Ch. prowadzonego przez Gminę K. Około godziny 14.50, w trakcie postoju autobusu, S. D. bez uprzedniego sprawdzenia, czy drogą nie nadjeżdża inny pojazd, wybiegła zza autobusu wprost przed nadjeżdżający samochód dostawczy kierowany przez E. K. i została przez niego potrącona prawą przednią stroną. W trakcie zatrzymywania autobusu nauczycielka powiedziała dzieciom, by nie przebiegały na drugą stronę jezdni. W wyniku wypadku S. D. doznała obrażeń ciała w postaci: stłuczenia powłok miękkich z raną okolicy czołowej głowy i licznymi otarciami naskórka ciała, stłuczenia miąższu wątroby, masywnego obrzęku tkanki mózgowej z następową malacją niedokrwienną i niedowładem czterokończynowym, które zostały zakwalifikowane jako stanowiące chorobę realnie zagrażającą życiu i zdrowiu.

W następstwie wypadku powódka była wielokrotnie hospitalizowana oraz poddawana leczeniu rehabilitacyjnemu. Na oddziale rehabilitacji neurologicznej przebywała do […].10.2002 r., gdzie stwierdzono u niej stan po urazie wielonarządowym, czterokończynowy niedowład piramidowo – pozapiramidowy, afazję motoryczno – sensoryczną, infekcję układu moczowego, wodniako – krwiaka podtwardówkowego, zanik korowo – podkorowy i ziarna w okolicach centralno – czołowo – skroniowych, niedosłuch nerwowy, zaburzenia widzenia i koordynacji wzrokowo – ruchowej, upośledzenie ośrodka mowy, zakłócenia pamięci i rejestracji zdarzeń i ich przetwarzania, zaburzenia psychiczne. Od momentu opuszczenia szpitala S. D. raz w roku przebywała na rehabilitacji w „[…]” oraz kilka razy w roku uczestniczyła w turnusach rehabilitacyjnych. W 2003 roku została poddana operacji wydłużenia ścięgien Achillesa. Początkowo powódka nie kontrolowała potrzeb fizjologicznych, nie mówiła, nie jadła, karmiona była sondą żołądkową przez nos, poruszała się na wózku inwalidzkim. Stopniowo, stan fizyczny i psychiczny powódki ulegał nieznacznej poprawie. Obecnie powódka cierpi na obustronny niedowład ze spastycznością. Zasadniczo porusza się na wózku inwalidzkim, ma ograniczoną w znacznym stopniu zdolność samodzielnej egzystencji. Jest niestabilna emocjonalnie, ma skłonności do reakcji impulsywnych. Bywa agresywna. Utraciła bezpowrotnie możność prowadzenia normalnego trybu życia. Przez najbliższe lata czeka ją dalsza rehabilitacja, a także konieczność pozostawania pod stałą opieką lekarzy: neurologa, neurochirurga, psychologa, psychiatry, rehabilitanta neurologicznego, a także logopedy, audiologa i innych specjalistów. Biegli z Akademii Medycznej w […] określili stopień długotrwałego uszczerbku zdrowia powstałego u powódki w związku z przebytym urazem na 280 %.

Aktualnie powódka uczy się w pierwszej klasie liceum profilowanego w ramach nauczania indywidualnego. Wydatki związane z dojazdami nauczycieli pokrywa starostwo powiatowe. Świadczenia uzyskiwane z gminy w ramach pomocy społecznej oraz renta przyznana powódce w ramach zabezpieczenia powództwa pochłaniają koszty jej utrzymania. Powódka ponosi koszty związane z każdorazowym wyjazdem jej i jej matki na turnusy rehabilitacyjne w wysokości około 1.000 złotych. Powódka uzyskała z jednostek państwowych dofinansowanie: do zakupu wózka inwalidzkiego o wartości 1.400 zł (w ramach dopłaty do zakupu wózka inwalidzkiego przysługującej raz na 5 lat), do zakupu butów ortopedycznych o wartości 900 złotych (ponad kwotę 520 złotych). Otrzymała środki na pionizator, które zostały zgodnie z uprawnieniem, przeznaczone na zakup roweru trzykołowego. Uzyskała również jednorazowe dofinansowanie w kwocie 1.640 złotych do turnusu rehabilitacyjnego. Z takiej formy dofinansowania korzystała przez 3 lata. Powódka uczestniczy w turnusach rehabilitacyjnych w ośrodkach w całej Polsce. Jednorazowy koszt turnusu to średnio kwota rzędu 5.500 – 6.000 złotych. Dodatkowe koszty obejmują wydatki związane z zakupem odzieży, odpowiednich butów, sprzętu rehabilitacyjnego. Aktualnie wskazanym jest aby powódka w ciągu jednego roku uczestniczyła (wraz z matką jako jej opiekunem) przeciętnie w 4 turnusach (łącznie przez okres 3 miesięcy), nie refundowanych przez NFZ. Przez pozostałe 9 miesięcy rehabilitacja powinna odbywać się w warunkach domowych. Między turnusami powódka przebywała też w szpitalach, koszty pobytu były refundowane przez NFZ. Mimo to zmuszona była ponosić dodatkowe koszty związane z pobytem jej opiekuna. Powódka ponosiła i nadal będzie ponosić koszty przejazdów prywatnym samochodem na turnusy rehabilitacyjne – rzędu 400 złotych na jeden turnus, leków w wysokości 400 złotych miesięcznie, diety bogato wapniowej – rzędu 400 złotych miesięcznie, wydatków związanych z zakupem odzieży oraz środków czystości o wartości około 200 złotych miesięcznie. Nie korzysta z dodatkowych odpłatnych konsultacji logopedycznych i psychologicznych , choć są one wskazane, ze względu na brak środków finansowych.

Z uwagi na stan zdrowia powódki jej rodzice podjęli decyzję o adaptacji budynku mieszkalnego, znajdującego się na ich nieruchomości na potrzeby osoby niepełnosprawnej. Do budynku parterowego został dobudowany budynek murowany z poddaszem użytkowym. Na zewnątrz budynku znajduje się taras z podjazdem dla osoby niepełnosprawnej wyłożony terakotą antypoślizgową. Koszt wzniesienia nowego budynku wraz z jego wykończeniem został oszacowany na kwotę 142.389,22 złote, zaś łącznie z przystosowaniem starego budynku oraz pracami wykończeniowymi na poddaszu na kwotę 211.341,72 zł. Z budynku tego korzystają również pozostali członkowi rodziny powódki, zaspakajając swoje potrzeby mieszkaniowe. Na koszty adaptacji rodzice powódki zaciągnęli kredyt w wysokości 30.000 złotych. Powódka uzyskała ze środków PFRON kwotę 13.000 złotych na wykończenie budynku oraz zwrot podatku VAT od kwoty ok.80.000 zł wydatkowanej na zakup materiałów budowlanych.

Rodzice powódki utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 20,02 ha specjalizującego się w produkcji mleka. Została im przyznana kwota mleczna wysokości 30.000 kilogramów rocznie. Z tytułu dostawy mleka uzyskują miesięcznie dochód w wysokości około 2.000 złotych Otrzymują także 12.000 złotych z tytułu dopłat unijnych oraz 5.000 złotych w skali roku z tytułu sprzedaży cieląt. Ojciec powódki uzyskuje także dodatkowe dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej rzędu 500 – 600 złotych miesięcznie. Rodzice powódki pobierają świadczenia rodzinne i pielęgnacyjne w łącznej kwocie 920 złotych miesięcznie. W przeszłości matka powódki pracowała w […] w […]. Przed zwolnieniem zarabiała 700 złotych netto miesięcznie. Została zwolniona z pracy na 3 lata przed wypadkiem powódki. W momencie wypadku zajmowała się prowadzeniem domu oraz pracowała w gospodarstwie rolnym.

Sprawca wypadku E. K., skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Ostrołęce wydanym w dniu […].10.2004 roku w sprawie o sygn. akt II K […] za czyn z art. 177 § 2 kk, posiadała zawartą z […] S.A. w W. umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Nauczyciele Z. Sz., K. M., S. J. zostali skazani wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia […].04.2004 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II K […], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia […].10.2004 roku wydanym w sprawie II Ka […] za czyn z art. 160 § 2 kk w zw. z art. 156 § 2 kk w zw, z art. 11 § 2 kk. Nauczyciele ci byli objęci umowami ubezpieczenia zbiorowego: od odpowiedzialności cywilnej oraz od następstw nieszczęśliwych wypadków zawartymi na okres 01.09.2001 – 31.08.2002 przez Zespół Szkół w Ch. Filię w K. z […] S.A. z siedzibą w W., które zgłosiło interwencję uboczną w sprawie.

Pozwany […] S.A. uznał roszczenie powódki z tytułu zadośćuczynienia do wysokości kwoty 150.000 złotych i po przyjęciu 40% przyczynienia się powódki do powstania szkody wypłacił 90.000 złotych. Z tytułu refundacji poniesionych kosztów zakupu lekarstw, opłat za turnusy rehabilitacyjne, dodatkowej rehabilitacji i hipoterapii, zakupu środków higieny, odzieży do ćwiczeń, diety, sprzętów rehabilitacyjnych, dojazdów do miejsc rehabilitacji, wizyt lekarskich, zakwaterowania, transportu, w oparciu o przedstawione faktury VAT oraz oświadczenia przedstawicieli ustawowej powódki uznał roszczenia do kwoty 31.138,48 złotych i po potrąceniu 40% przyczynienia się powódki do powstania szkody wypłacił 18.683,09 złotych oraz kwotę 693 złote z tytułu sprawowania opieki nad powódką przez okres 7 miesięcy. Powódka zgłosiła roszczenie w wysokości 161.491,64 złotych (77.668,74 złote z tytułu zwrotu faktycznie poniesionych kosztów leczenia i rehabilitacji, 114.966 zł tytułem kosztów sprawowania opieki oraz 30.000 złotych tytułem zwrotu kosztów kredytu zaciągniętego na przebudowę domu), pomniejszoną o świadczenia dotychczas wypłacone w wysokości 31.143,09 złotych w postaci: 18.683,09 złotych w ramach zwrotu poniesionych kosztów, sumy 6.600 złotych tytułem renty, 3.360 złotych z Ośrodka Pomocy Społecznej z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego oraz 2.500 złotych wypłaconą zaliczkowo przez pozwanego. Świadczenie rentowe z tytułu zwiększonych potrzeb powódki w wysokości 8.000 złotych miesięcznie pozwany ubezpieczyciel uznał do kwoty 780 złotych miesięcznie, wypłacając ją po przyjęciu 40% przyczynienia się powódki oraz po potrąceniu zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 01.09.2003 roku po 330 złotych miesięcznie, od dnia 01.09.2005 roku do 31.12.2005 roku w wysokości 510,60 złotych (z tego tytułu powódce zostało wypłacone wyrównanie w wysokości 772,40 złotych ), od 01.01.2006 roku do 31.06.2006 roku w wysokości 1.168 złotych miesięcznie. W wyniku zabezpieczenia świadczeń rentowych w toku niniejszego procesu pozwany zobowiązany został do wypłacania kwoty po 3.000 złotych miesięcznie za okres od października 2006 roku. Łącznie z tego tytułu wypłacił powódce 108.884 złote. Pozwany […]S.A. nie uznał roszczeń powódki z tytułu refundacji poniesionych faktycznie kosztów (w tym kwoty zaciągniętego kredytu w wysokości 30.000 złotych) koniecznych do poniesienia przy adaptacji budynku mieszkalnego dla potrzeb osoby niepełnosprawnej.

W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uwzględnił częściowo żądanie powódki.

W ocenie Sądu I Instancji rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadzało się do ustalenia, czy pozwana Gmina K. jest odpowiedzialna wobec powódki za szkodę powstałą w wyniku zdarzenia z dnia […].01.2002 roku, a w następnej kolejności do ustalenia wysokości należnego powódce zadośćuczynienia, odszkodowania oraz renty. Sąd Okręgowy przyjął odpowiedzialność pozwanego […] S.A. w W. na podstawie art. 822 k.c. i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dz. U.2003.124.1152) w związku z art. 435 § 1 k.c. w zw. z art. 436 § 1 k.c., zaś odpowiedzialność Gminy K. na podstawie art. 420¹ k.c. obowiązującego w dacie wystąpienia zdarzenia wywołującego szkodę. Art. 420¹ § 1 k.c. stanowił, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, odpowiedzialność za szkodę ponosi ta jednostka samorządu terytorialnego, w imieniu której czynność była wykonywana. W myśl art. 420¹ § 2 k.c. funkcjonariuszami jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu niniejszego tytułu są pracownicy samorządowi, radni, członkowie zarządów gmin, powiatów i województw, a także inne osoby, do których stosuje się przepisy o pracownikach samorządowych. Za funkcjonariuszy jednostek samorządu terytorialnego uważa się także osoby działające na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków.

Nauczyciel szkoły gminnej jest funkcjonariuszem samorządu terytorialnego w myśl przepisu art. 5 ust. 2 pkt 1, ust. 2 i 7, art. 79, 104 ust. 1 ustawy z dnia 7.09.1991 roku o systemie oświaty (Dz.U.2004.256.2572) w nawiązaniu do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.01.1982 roku – Karta Nauczyciela (Dz.U.2006.97.674). W związku z faktem, że wina nauczycieli – opiekunów wycieczki szkolnej w trakcie której powódka uległa wypadkowi została orzeczona prawomocnym wyrokiem skazującym, którym co do popełnienia przestępstwa sąd cywilny jest związany w myśl art. 11 kpc, oraz z faktem istnienia związku przyczynowego między zaniechaniem każdego z nauczycieli w zakresie nadzoru nad oddaną im pod opiekę na czas trwania wycieczki szkolnej powódką a powstałą szkodą, w zaistniałym stanie faktycznym Gmina K. odpowiada z tytułu zaniedbań tych nauczycieli.

Sąd Okręgowy uznał, że pozwani ponoszą odpowiedzialność solidarną z uwagi na treść art. 441 par. 1 kc.

W ocenie Sądu I Instancji w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 362 k.c., ponieważ w przypadku, gdy odpowiedzialność sprawcy oparta jest na zasadzie winy, tylko wina poszkodowanego może prowadzić do zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody - stopień zawinienia jest bowiem podstawowym kryterium tego zmniejszenia. W chwili zdarzenia powódka miała 12 lat i z uwagi na wiek nie można było przypisać jej winy w powstaniu czy zwiększeniu szkody. Ponadto na przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody nie może powołać się osoba, zobowiązana do opieki nad poszkodowanym. Stopień przyczynienia się osób zobowiązanych do nadzoru nad małoletnią powódką w ogóle nie podlegał badaniu w niniejszym procesie z uwagi na brzmienie art. 441 § 1 k.c., który nie przewiduje możliwości uchylenia solidarności przez wykazanie stopnia przyczynienia się poszczególnych osób do wyrządzenia szkody.

W odniesieniu do żądania zadośćuczynienia zgłoszonego przez powódkę Sąd Okręgowy uznał, że kwota pierwotnie dochodzona pozwem tj. 400.000 zł / pomniejszona o wypłacone 90.000 zł / jest w pełni usprawiedliwiona i oddaje rozmiar krzywdy wyrządzonej powódce. Zasądzając określoną sumę Sąd kierował się funkcją, jaką ma spełniać zadośćuczynienie w oparciu o okoliczności rozpoznawanej sprawy tj. wynagrodzeniem szkody niemajątkowej wyrządzonej czynem niedozwolonym. Wskazał, że szkoda niemajątkowa polegała na cierpieniach fizycznych i psychicznych spowodowanych uszkodzeniem ciała zarówno już doznanych, jak i mogących wystąpić w przyszłości. Wskazując czynniki mające znaczenie dla ustalenia rozmiaru szkody takie jak stopień cierpień, ich intensywność i długotrwałość, nieodwracalny charakter uszkodzeń ciała, wiek poszkodowanego, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradności życiowej i szanse na przyszłość przytoczył cztery orzeczenia Sądu Najwyższego wyjaśniające cel i istotę instytucji zadośćuczynienia oraz powołał poglądy doktryny. Uznał, że powódka doznała ogromnej krzywdy, bowiem rodzaj doznanych obrażeń i ich skutki spowodowały zaprzepaszczenie możliwości zrealizowania planów życiowych, uniezależnienia się od pomocy osób trzecich, założenia rodziny i funkcjonowania w społeczeństwie. W jego ocenie kwota 400.000 zł jest adekwatna do rozmiarów cierpień fizycznych i psychicznych powódki, długotrwałości hospitalizacji, cierpień związanych z rehabilitacją oraz ograniczenia możliwości funkcjonowania w społeczeństwie. Sąd Okręgowy nie uwzględnił żądania zadośćuczynienia przenoszącego kwotę 310.000 złotych / po odliczeniu kwoty wypłaconej przez ubezpieczyciela / bowiem zauważył, że dramatycznych przeżyć fizycznych i psychicznych powódka doznała w roku 2002 i od tamtej pory krzywda ta nie ewoluuje, a utrzymuje się na stałym poziomie, nie jest więc usprawiedliwionym rozszerzanie przez powódkę powództwa w tym zakresie.

O odsetkach ustawowych orzeczono na podstawie art. 817 par. 1 kc, art. 481 par. 1 kc i art. 455 kc zasądzając je zgodnie z żądaniem pozwu.

Jako podstawę prawną orzeczenia o odszkodowaniu Sąd Okręgowy wskazał art. 444 § 1 k.c., który jest rozwinięciem art. 361 k.c. i dotyczy wszelkich kosztów wynikłych z powstałego uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia np. kosztów pobytu w szpitalu, konsultacji u specjalistów, dodatkowej płatnej pomocy pielęgniarskiej, wydatków na lekarstwa, przewiezienia poszkodowanego ze szpitala do domu i z powrotem, związanych z koniecznością szczególnego odżywiania się, nabycia sprzętu leczniczego, a także wszelkich wydatków związanych z opieką poszpitalną. Odszkodowanie obejmuje więc wszelkie koszty wynikłe z powstałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, z tym, że obowiązek ich zwrotu dotyczy jedynie wydatków celowych i w zasadzie realnie poniesionych, nie zaś takich, których obiektywna potrzeba istniała, ale nie została zrealizowana. Wydatki związane z korzystaniem z pomocy innej osoby stanowią koszty leczenia w rozumieniu art. 444 par. 1 kc i legitymacja czynna w zakresie ich dochodzenia przysługuje poszkodowanemu.

W świetle powyższego Sąd I Instancji uznał, że na skutek konieczności sprawowania opieki nad powódką powstała szkoda w postaci utraty zarobków, jakie mogłaby osiągnąć matka, gdyby nadal wykonywała wraz z mężem pracę w gospodarstwie rolnym i poza nim. Matka powódki zrezygnowała w pracy w gospodarstwie i jest od kilku lat zatrudniana odpłatnie inna osoba. Odszkodowanie nie może przewyższać wynagrodzenia, jakie uzyskiwałaby osoba wykwalifikowana w udzielaniu opieki, jak również mogło ono obejmować jedynie koszt opieki w zakresie przewyższającym wsparcie potrzebne osobie w danym wieku świadczone przez najbliższych.

Sąd I Instancji przyjął, że powódka przebywała w szpitalach i placówkach rehabilitacyjnych od daty wypadku do daty złożenia pozwu przez 617 dni, a w domu przez 659 dni. Stosując art. 322 kpc ustalił wynagrodzenie, które mogłaby uzyskać matka powódki z pracy w gospodarstwie i handlu obwoźnego na kwotę 1200 zł miesięcznie. W czasie pobytu w domu powódka wymaga stałej opieki, co potwierdzili biegli oraz decyzja Powiatowego Zespołu ds. orzekania o Niepełnosprawności w O. z dn. […].XI.05 r., natomiast w czasie pobytu w szpitalu lub na turnusach rehabilitacyjnych nie jest konieczne aż takie zaangażowanie matki, bowiem większość opieki zapewnia personel medyczny. Stąd koszt opieki w domu został ustalony na 1200 zł, a w szpitalu na 800 zł miesięcznie. Łączny koszt opieki wyniósł 41.107 zł / 16.000 zł za 617 dni – 20 miesięcy po 800 zł oraz 25.800 zł za 659 dni – 21,5 miesiąca po 1200 zł miesięcznie /.

Ponadto, na podstawie art. 444 § 1 k.c. i przy zastosowaniu art. 322 kpc Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji w kwocie 46.525,65 zł według przedstawionych w postępowaniu likwidującym szkodę rachunków, faktur oraz oświadczeń matki powódki uwzględniając wypłaconą kwotę 31.143,09 zł, w tym 18.683,09 zł, 6600 zł i 2500 zł przez ubezpieczyciela i 3360 zł przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Za usprawiedliwione co do zasady uznał Sąd żądanie zwrotu kosztów adaptacji budynku mieszkalnego na potrzeby niepełnosprawnej powódki, mimo, że adaptacja została dokonana na cudzej nieruchomości / rodziców powódki /. Tym niemniej nie wszystkie koszty poniesione przez powódkę z tego tytułu były zdaniem Sądu celowe i konieczne w świetle okoliczności sprawy. W jego ocenie powierzchnia parteru nowo dobudowanego budynku tj. pokój dzienny, pokój do rehabilitacji, łazienka, i duży korytarz łączący tę część budynku z kuchnią w starej części budynku jest wystarczająca w celu zapewnienia warunków życiowych przy rodzaju niepełnosprawności doznanej przez powódkę. Uznał wobec tego, że słuszne jest przyjęcie wyceny z I wersji opinii biegłego obejmującej koszt wybudowania parteru w stanie surowym zamkniętym wraz z kosztami prac wykończeniowych i kosztami instalacji oraz podjazdu z tarasem w kwocie 142.389,22 zł, jak również uwzględnienie kosztu elewacji. Dlatego też Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki z tego tytułu kwotę 150.000 złotych uwzględniając wyłożenie kwoty 13.000 zł przez PERON i uzyskanie zwrotu podatku VAT przez rodziców powódki. Powództwo zostało oddalone co do kwoty przenoszącej 150.000 zł jako nie znajdujące usprawiedliwienia w zaistniałym stanie rzeczy, bowiem została uwzględniona okoliczność, że z pomieszczeń całego budynku korzystają pozostali członkowie rodziny. Wydatki na adaptację mogły być pokryte tylko o tyle, o ile decyzja rodziców powódki o sposobie zorganizowania zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych powódki uwzględniała tylko jej potrzeby. Decyzja o dobudowie budynku z zagospodarowanym poddaszem była niedostatecznie uzasadniona tymi potrzebami – przy jej niepełnosprawności rodzice powinni dążyć do zorganizowania powierzchni mieszkalnej na jednym poziomie bez barier architektonicznych. Pozwanych nie mogą obciążać koszty adaptacji budynku rodziców powódki w zakresie poprawiającym warunki mieszkaniowe całej rodziny – stąd nie jest zasadne roszczenie w zakresie kosztów adaptacji poddasza, na którym znajduje się duża sypialnia rodziców. Dostępność poddasza jest dla powódki utrudniona, a przystosowany parter umożliwia jej funkcjonowanie przy doznanych ograniczeniach.

W ocenie Sądu Okręgowego powódka może domagać się zwrotu kosztów poniesionych de facto na powiększenie substancji majątkowej rodziców, bowiem skoro mogłaby się domagać zasądzenia kwoty pozwalającej na zakup mieszkania, to może się domagać zwrotu kosztów na zorganizowanie mieszkania w sposób uczyniony w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do żądania renty Sąd Okręgowy uwzględnił konieczność dalszego leczenia i rehabilitacji powódki, w tym jej uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych cztery razy w roku, wydatków na leczenie, potrzebę transportu, zakup sprzętu specjalistycznego, zakupu odzieży, środków czystości, opieki psychiatrycznej, psychologicznej i logopedycznej, a także fakt, ze powódka jest niesprawna fizycznie, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga i najprawdopodobniej do końca życia będzie wymagać pomocy i opieki osób trzecich. To przesądziło o zasądzeniu na jej rzecz renty odszkodowawczej na podstawie art. 444 § 2 k.c.

Konieczność stałej rehabilitacji przesądzili biegli wskazując, że konieczne jest zapobieżenie pogłębieniu się schorzenia zaburzenia osobowości i powstawaniu zmian zwyrodnieniowych oraz utrzymanie obecnego stanu psychofizycznego i dalszej stopniowej zmiany stanu zdrowia powódki, nawet jeżeli będą to niewielkie efekty.

Sąd I Instancji wskazał, że lekarze z Instytutu „ […]” zalecali uczestnictwo powódki w dwóch do czterech turnusach rehabilitacyjnych w roku. W ocenie Sądu częstszy, niż czterokrotny udział powódki w turnusach nie został poparty należytą inicjatywą dowodową poza zeznaniami matki nie posiadającej wiedzy fachowej i odosobnionym zaświadczeniem lekarskim wydanym przez lekarza pediatrę. Również nie ma uzasadnienia przyjęcie kosztu turnusu na kwotę 12.600 zł, bowiem skoro ceny w Ośrodku „[…]” wzrosły o 100 %, to rodzice powódki powinni rozważyć zmianę ośrodka na inny oferujący zbliżony koszyk świadczeń. Potrzeba uśrednienia cen turnusów wynika również z zeznań A. D., która zeznała, ze w ostatnich dwóch latach uczestniczyła w 4 turnusach rocznie po 5000 zł każdy. Sąd Uznał, że celowy jest udział powódki w 4 turnusach rocznie i przyjął średnią cenę turnusu na kwotę 5500 zł. Łącznie powódka może przebywać na turnusach przez trzy miesiące w roku. Poza turnusami potrzebna jest opieka psychologiczna i logopedyczna po dwa razy w tygodniu / 60 – 120 zł za wizytę i 30 zł za godzinę – 2 godziny/. Koszt koniecznej opieki został ustalony na kwotę 1200 zł miesięcznie podczas pobytu w domu i na kwotę 800 zł miesięcznie w czasie pobytu powódki w szpitalu lub na turnusach. Wskazany przez powódkę koszt leków 400 zł miesięcznie, koszt ubrań 200 zł miesięcznie i diety 400 zł miesięcznie został zaakceptowany. Zsumowane w/w koszty dają kwotę 58.700 – 60.700 zł rocznie, czyli miesięcznie w granicach 5000 zł i taka kwota została zasądzona z tytułu renty od daty wydania wyroku. Do daty wydania wyroku wysokość renty została określona na kwotę po 3000 zł miesięcznie, bowiem nie został uwzględniony koszt turnusów rehabilitacyjnych, który został pokryty ze środków fundacji i stowarzyszeń pożytku publicznego. Sąd uwzględnił kwoty wypłacone przez ubezpieczyciela z tytułu świadczeń rentowych w łącznej kwocie 108.884 zł i w wyroku wskazał części świadczeń jeszcze niewypłaconych.

Odpowiedzialność pozwanych na przyszłość za skutki wypadku została ustalona na podstawie art. 189 kpc.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 kpc.


Od powyższego wyroku apelacje wniosła powódka oraz oboje pozwani.
Apelacja Gminy K. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 10 grudnia 2009 roku.

Powódka w apelacji podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 361 § 1 i § 2 k.c., art. 445 § 1 k.c., art. 444 § 1 i § 2 k.c. przez błędną ich wykładnię, poprzez naruszenie zasady pełnego odszkodowania tj. adekwatności szkody i świadczenia zmierzającego do jej naprawienia i uznanie, że powódce nienależna jest żądana kwota zadośćuczynienia, odszkodowania i świadczenia rentowego, obrazy przepisów postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz obrazy przepisu prawa materialnego w postaci § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszone przez Skarb państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W związku z powyższymi zarzutami powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie roszczeń powódki w całości żądanych kwot z tytułu zadośćuczynienia, świadczeń rentowych z wyrównaniem oraz roszczeń z tytułu odszkodowania oraz zasądzenie na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, według norm przepisanych w wysokości potrójnej stawki minimalnej – stosowanie do przepisu § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszone przez Skarb państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.

Pozwany […] S.A. apelacją zaskarżył wyrok Sadu Okręgowego w części zasądzającej. W apelacji podniósł zarzut naruszenia przepisów kodeksu cywilnego, zwłaszcza art. 445 k.c., 444 § 2 k.c. orz art. 233 k.p.c. W związku z powyższymi naruszeniami pozwany wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz Pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto w uzasadnieniu apelacji pozwany […] S.A. w W. wskazał, że Sąd Okręgowy niesłusznie przyjął, iż powódce nie można przypisać przyczynienia. Zakwestionował także rozstrzygnięcie o odsetkach ustawowych wskazując, że datą początkową biegu odsetek za opóźnienie w zakresie roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia winna być data wydania wyroku w niniejszej sprawie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Obie apelacje są częściowo zasadne.

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego z wyjątkiem ustaleń dotyczących przyczynienia się małoletniej powódki do powstania szkody.

Co do apelacji powódki

Niezasadny jest zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. Powódka zarzuciła wyrokowi Sądu Okręgowego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającej na dokonaniu tej oceny w oparciu o niewłaściwą interpretację zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem obiektywnie istniejącego stanu faktycznego, wynikającego ze złożonych do akt dokumentów. Na tej podstawie Sąd Okręgowy błędnie, zdaniem skarżącej, przyjął jakoby powódka wymagała uczestnictwa tylko w czterech turnusach rehabilitacyjnych przy jednoczesnym zaniżeniu o połowę kosztów jednego turnusu.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił liczbę turnusów rehabilitacyjnych zalecanych powódce oraz prawidłowo uśrednił koszt turnusów rehabilitacyjnych. Jak bowiem wskazywała przesłuchana w charakterze świadka matka powódki / k 679 /, dziewczynka uczestniczyła w czterech turnusach rocznie a ceny turnusów różniły się w zależności od ośrodków rehabilitacyjnych, w których przebywała. Takie zalecenie wynika również z powołanego przez Sąd I Instancji zalecenia lekarzy z […]. Biegli w opinii sporządzonej na zlecenie Sądu / k 426 - 437 / ocenili stosowane do tej pory leczenie usprawniające jako prawidłowe i nie wskazali, że konieczne jest stosowanie zabiegów rehabilitacyjnych w większym zakresie. Powódka nie zgłaszała zastrzeżeń do tej opinii. Wskazać również należy, iż możliwe jest korzystanie przez powódkę z leczenia rehabilitacyjnego refundowanego przez NFZ obok leczenia w ośrodkach leczniczych pełnopłatnych. Prawidłowo także uznał Sąd Okręgowy, że wobec rozbieżności cen konieczne jest uśrednienie ceny turnusu. Polemika co do ustalenia ceny sprowadza się do twierdzenia, że powinna być przyjęta cena wskazana przez powódkę, przy czym jest to cena obowiązująca w jednym z ośrodków, natomiast nie ma odniesienia do cen w ośrodkach innych.

Nieuzasadniony jest także zarzut powódki rażącego zaniżenia przez Sąd kosztów należnych powódce z tytułu konieczności sprawowania nad nią całodobowej opieki. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Okręgowego, który ustalił koszt takiej opieki na 1.200 złotych miesięcznie podczas pobytu powódki w domu wymagającego całodobowej opieki oraz na 800 złotych miesięcznie podczas pobytu powódki w szpitalach bądź turnusach rehabilitacyjnych gdy wymiar opieki sprawowanej przez matkę powódki z uwagi na zapewnioną opiekę medyczną jest mniejszy i wynosi ok. 6-8 godzin na dobę. Przyjmowanie kwoty 4.317, 75 zł jako kwoty utraconego przez matkę powódki zarobku w związku ze sprawowaniem przez nią całodobowej opieki biorąc pod uwagę fakt, że przez trzy lata przed wypadkiem pozostawała bez pracy, a jej zarobki netto przed utratą pracy wynosiły 700 złotych, jest w ocenie Sądu Apelacyjnego, niezasadne. Nie może być uzasadnione przyjęcie przeciętnego wynagrodzenia osiąganego w sektorze przedsiębiorstw w województwie mazowieckim, bowiem nie zostało wykazane, że matka powódki w takiej wysokości uzyskiwała wynagrodzenie. Przeciwnie wysokość wynagrodzenia – 700 zł - świadczy o osiąganiu dochodu w kwocie znacznie niższej. Ponadto wynagrodzenie z tytułu sprawowania opieki nie może przekraczać wynagrodzenia, które uzyskałaby osoba zatrudniona do sprawowania opieki nad powódką. Nie zostało wykazane, że wskazana przez apelującą kwota 4317,75 zł odpowiada w województwie mazowieckim takiemu wynagrodzeniu.

Wbrew twierdzeniom skarżącej zawartych w apelacji, Sąd Okręgowy nie przyjął, iż powódce nienależne są koszty sprawowania nad nią opieki w okresie przed ukończeniem 18 roku życia z uwagi na prawne obowiązki sprawowania pieczy rodziców wobec dzieci. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, że Sąd Okręgowy przyjął, że obowiązkiem zwrotu objęte są koszty sprawowania opieki nad powódką w zakresie przewyższającym wsparcie potrzebne osobie w danym wieku świadczone przez najbliższych. Zasądzone odszkodowanie obejmuje także okres przed 18 rokiem życia. Stanowisko Sądu I Instancji jest prawidłowe, bowiem odszkodowaniem może być wyłącznie objęta szkoda pozostająca w związku przyczynowym ze zdarzeniem, które ją spowodowało. W wypadku dochodzenia renty na zwiększone potrzeby w zakresie kosztów opieki sprawowanej przez rodziców nad poszkodowanym - dzieckiem, obowiązkiem zapłaty może być objęta opieka sprawowana w zakresie przekraczającym opiekę sprawowaną w zakresie wynikającym z obowiązków rodzicielskich w zwykłym zakresie. Zakres tej opieki zmienia się wraz z wiekiem dziecka i oczywiste jest, że w miarę dorastania dziecka jej zakres jest coraz mniejszy. Wbrew twierdzeniu skarżącej Sąd Okręgowy nie obciążył rodziny powódki dodatkowymi kosztami i obowiązkami wykraczającymi poza zakres kr i op. Zasądzona z tytułu renty kwota w zakresie kosztów opieki jest adekwatna do stopnia sprawowanej opieki – jeżeli koszty te ulegną w przyszłości zwiększeniu i zostanie wykazane, że ponoszone są w większym stopniu, możliwa jest zmiana wysokości renty.

Odnosząc się do zarzutu zaniżenia przez Sąd Okręgowy wysokości zasądzonego odszkodowania, w tym kosztów adaptacji mieszkania dla celów osoby niepełnosprawnej, stwierdzić należy, że rację ma Sąd Okręgowy ponosząc, że powódce należy się zwrot jedynie tych kosztów, które służyły adaptacji starego budynku do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz przystosowaniu parteru nowo dobudowanego budynku. Na aprobatę zasługuje wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego pogląd, że decyzja o dobudowie budynku w części zagospodarowanego poddaszem była niedostatecznie uzasadniona potrzebami powódki. Trudno bowiem uznać za uzasadnione, by osoba mająca trudności z poruszeniem się i używająca do tego celu wózka inwalidzkiego miała kilka razy dziennie pokonywać schody łączące parter budynku z poddaszem. Wbrew twierdzeniom skarżącej biegły z zakresu budownictwa nie tylko nie potwierdził zasadności dokonania takiej dobudowy, ale wręcz stwierdził, że w jego ocenie osoba niepełnosprawna może korzystać jedynie z części pomieszczeń znajdujących się na parterze / k 462 /, natomiast nie ma możliwości korzystania z pomieszczeń na poddaszu z uwagi na brak windy, a ponadto pomieszczenia te są zbędne dla powódki. Sąd Okręgowy dokonał oględzin dobudowanej części budynku i podzielił opinię biegłego. Wskazać należy, iż na parterze znajduje się pokój dzienny, pokój do rehabilitacji i łazienka. Powódka jest oczywiście uprawniona do żądania zwrotu kosztów poniesionych na adaptację budynku, niemniej jednak tylko w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do jej prawidłowego funkcjonowania. Ma rację Sąd I Instancji stwierdzając, że adaptacja ta nie może prowadzić do poprawy sytuacji mieszkaniowej rodziny, a jedynie ma uwzględniać potrzeby powódki. Przywołując uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13.IX.07 r. sygn. III CSK 109/07 / nie publ. / skarżąca pomija odmienności stanu faktycznego – rodzice poszkodowanej w tamtej sprawie pozostali w swym mieszkaniu, a nowo zakupione mieszkanie zostało przeznaczone wyłącznie na potrzeby poszkodowanej. Dobudowanie pomieszczeń wyłącznie przeznaczonych dla powódki usunęło niedogodności , które powstały dla pozostałej rodziny, natomiast uwzględnienie dobudowy w pozostałym zakresie przekracza ramy związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zdarzeniem, za które pozwani ponoszą odpowiedzialność.

Niezasadne są też zarzuty powódki jakoby Sąd Okręgowy błędnie ocenił stan faktyczny i nie wziął pod uwagę, że powódka utraciła całkowicie możliwość samodzielnej egzystencji, utraciła widoki powodzenia na przyszłość i wymaga całodobowej opieki oraz pomocy ze strony osób trzecich. Sąd Okręgowy wziął pod uwagę wszystkie wyżej wymienione okoliczności, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanego wyroku. Relatywizowanie zaś kosztów adaptacji miejsca zamieszkania powódki do kosztów zakupu mieszkania o powierzchni 40 m 2 właśnie w O., a nie w innym miejscu w Polsce uzasadniona jest dotychczasowym miejscem zamieszkania powódki i jej opiekunów. Ponadto Sąd I Instancji zasądził odszkodowanie w tej części według wyliczenia rzeczywistych kosztów dobudowy dokonanego przez biegłego, a nie według cen zakupu mieszkania o pow. 40 m 2 . Odwołanie się do ceny takiego mieszkania stanowiło jedynie dodatkowy argument.

Reasumując Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu I Instancji zakwestionowane w apelacji powódki i przyjmuje je za własne.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 445 par. 1 kc.

W wypadku naruszenia dobra osobistego w postaci uszkodzenia ciała Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, iż wielkość zadośćuczynienia zależy od całokształtu okoliczności, w tym rozmiary doznanych cierpień, ich intensywności, trwałości lub nieodwracalnego charakteru. Uwzględnienie zatem roszczenia o zadośćuczynienie wymaga przede wszystkim ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki odpowiedzialności sprawcy / co w sprawie niniejszej zostało ustalone pozytywnie /, przy czym pomiędzy naruszeniem dobra osobistego, a krzywdą musi istnieć związek przyczynowy, który rozstrzyga nie tylko o odpowiedzialności za krzywdę, ale również o granicach odpowiedzialności. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia pod uwagę brane są skutki czynu niedozwolonego. Mieć należy również na uwadze, że przyznanie prawomocnym wyrokiem zadośćuczynienia wyłącza, nawet w wypadku pogorszenia się stanu zdrowia, przyznanie dalszego zadośćuczynienia – dalsze zadośćuczynienie jest możliwe wyłącznie w wypadku ujawnienia się nowej krzywdy, której nie można było przewidzieć w ramach poprzedniej podstawy faktycznej.

Sąd Okręgowy wskazał na rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę oraz rozległe skutki w postaci urazu czaszkowo – mózgowego, encefalopatię pourazową z zaburzeniem funkcji poznawczych, znacznie nasilone zaburzenia osobowości i zaburzenia nastroju, zaburzenia mowy o charakterze dyzartrii utrudniające w niewielkim stopniu porozumiewanie się, zespół piramidowo obustronny utrudniający samodzielne poruszanie , zespół móżdżkowy obustronny uniemożliwiający samodzielne poruszanie, niedosłuch czuciowo – nerwowy wymagający protezowania aparatem słuchowym. Mieć należy na uwadze, że powódka spędziła bardzo długi czas w szpitalu, oraz w szpitalnych warunkach na leczeniu usprawniającym. Urazy i ćwiczenia wiązały się z dużymi dolegliwościami bólowymi, a nawet teraz i w przyszłości może również odczuwać takie dolegliwości, przeszła także operację ścięgna Achillesa. Dolegliwości powódki wiążą się w znacznej mierze z dolegliwościami psychicznymi. Należy mieć na uwadze, iż jakkolwiek możliwa jest dalsza poprawa jest stanu zdrowia i możliwość łatwiejszego poruszania się oraz funkcjonowania w życiu codziennym, ale biegli określili możliwość poprawy jako niewielką. Powódka do końca życia będzie niepełnosprawna i będzie wymagała opieki osób trzecich. Bezpowrotnie utraciła możliwość normalnego funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie, a zawłaszcza wśród grupy rówieśników. Została pozbawiona możliwości uczęszczania do szkoły, studiowania, brania udziału w życiu towarzyskim, rozwoju intelektualnego oraz ułożenia sobie życia osobistego. Związane z tym dolegliwości psychiczne będą tym większe, im powódka będzie dorastała. Obecnie jest dorosła, jest młodą kobietą, dla której ograniczenia związane z daleko posuniętą niepełnosprawnością będą źródłem problemów psychicznych. Z opinii biegłych wynika, że powódka wymaga stałej opieki psychologa i psychiatry, a zatem konieczna jest stała pomoc w minimalizowaniu tych dolegliwości. Zważywszy na skutki wypadku, ich nieodwracalność i nieuchronną długotrwałość stosownym zadośćuczynieniem jest, w ocenie Sądu Apelacyjnego kwota 500.000 zł. Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu Sądu Okręgowego, że krzywda powódki nie ewoluuje i dramatyczne przeżycia fizyczne i psychiczne związane z wypadkiem powódka ma już za sobą. Można się zgodzić co do tego, że przeżycia związane z urazami i ich bezpośrednim leczeniem są już za powódką. Natomiast dolegliwości związane z usprawnianiem, czy dalszymi dolegliwościami powodowanymi przez urazy może dalej występować, co wynika z opinii biegłych. Również przeżycia psychiczne związane z niepełnosprawnością będą nadal występowały, a zważywszy na młody wiek powódki mogą występować w znacznym nasileniu. Jak wskazano wyżej, zadośćuczynienie jest przyznawane tylko raz, a zatem należy mieć na uwadze dolegliwości pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem, które powódka będzie odczuwała przez całe życie.

Jak podkreśla Sąd Najwyższy „zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia nie może oznaczać przyzwolenia na lekceważenie takich bezcennych wartości, jak zdrowie czy integralność cielesna, a okoliczności wpływające na określenie tej wysokości, jak i kryteria ich oceny muszą być zawsze rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą poszkodowanego i sytuacją życiową, w której się znalazł.” (wyrok SN z dn. 13.12.2007 r. I CSK 384/07).

W ocenie Sądu Apelacyjnego kwotą adekwatną do stopnia doznanych przez powódkę cierpień w przeszłości i przewidywanych w przyszłości jest kwota 500.000 złotych.

Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 444 par. 1 i 2 kc przez ich błędną wykładnię. Skarżący w uzasadnieniu apelacji nie wskazuje, z jakich przyczyn uważa, że Sąd I Instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Wskazane argumenty odnoszą się do zarzutów procesowych i kwestionują ustalenia w zakresie wysokości odszkodowania oraz renty na zwiększone potrzeby w części dotyczącej kosztów opieki. Jak wskazano wyżej ustalenia te są prawidłowe.

Mając na uwadze ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny należy uznać za prawidłowe zasądzenie zwrotu kosztów dobudowy domu w części dotyczącej parteru. Zgodnie z art. 444 par. w razie uszkodzenia ciała naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Muszą to być jednakże koszty, które pozostają w związku przyczynowym z likwidacją skutków uszkodzenia ciała, lub jeżeli jest to niemożliwe, z przystosowaniem otoczenia w celu ułatwienia funkcjonowania poszkodowanego. Koszty te należy oceniać wg kryteriów obiektywnych w zakresie potrzeb poszkodowanego. Nie mogą to być koszty, które przekraczają te potrzeby i faktycznie w wypadku adaptacji pomieszczeń, kupna mieszkania lub dobudowy powierzchni mieszkalnej do istniejącego budynku prowadzą do nieuzasadnionego z punktu widzenia potrzeb poszkodowanego zwiększenia substancji mieszkaniowej, bowiem nie pozostaje to w związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę i przekracza jej zakres.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia i na tej podstawie prawidłowo zasądził na rzecz powódki koszty zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. Z uzasadnienia na stronie 26 wynika, że jako wynagrodzenie pełnomocnika powódki została ustalona kwota 14.400 zł, z tym, że zostało ono zasądzone proporcjonalnie do wygranego procesu w 69 % i pomniejszone o wynagrodzenia należne pozwanym.


Co do apelacji pozwanego

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 233 par. 1 kpc.

Odniesienie się do tego zarzutu jest znacznie utrudnione, bowiem pozwany nie wskazuje, które dowody Sąd I Instancji błędnie ocenił i z jakich przyczyn, oraz które ustalenia są w związku z tym błędnie dokonane. Z treści uzasadnienia apelacji można wnosić, że zarzut ten odnosi się do odszkodowania zasądzonego przez Sąd Okręgowy w części dotyczącej kosztów leczenia. Pozwany podnosi bowiem, że powódka korzystała z pomocy fundacji i ośrodków leczenia i nie wszystkie koszty były przez nią poniesione, a nadto, że wśród rachunków i faktur złożono takie, które nie mają związku z leczeniem, jak również, iż nieuzasadniony jest zwrot wydatków na wszystkie leki. Sformułowanie zarzutu w sposób tak ogólny nie pozwala na kontrolę zaskarżonego orzeczenia pod tym kątem. Pozwany nie wskazuje, jakie konkretnie kwoty kwestionuje, które faktury i rachunki jego zdaniem nie mają związku z leczeniem. Wymienia jedynie rachunki na koperty lub ksero. Koszty te są także uzasadnione, bowiem oczywista jest konieczność ich wykonywania w toku tak skomplikowanego leczenia, jakiemu była poddana powódka. Brak skonkretyzowania zakwestionowanych kwot powoduje brak możliwości odniesienia się do zarzutu. Mieć należy na uwadze, że w tego rodzaju sprawach nie jest możliwe bardzo dokładne wyliczenie poniesionych kosztów. Sąd Okręgowy wskazał, że przy ustalaniu kwot należnych powódce z tytułu zwrotu kosztów leczenia zastosował art. 322 kpc. W uzasadnieniu podano z jakich dowodów Sąd Okręgowy skorzystał i które stanowiły podstawę ustaleń. Jednym z dowodów były zeznania matki powódki, co do poniesionych kosztów leczenia. Pozwany nie kwestionował opinii biegłych lekarzy, ani nie wnosił o jej uzupełnienie, a zatem nie skorzystał z możliwości uszczegółowienia danych dotyczących kosztów leczenia wskazanych szczegółowo przez powódkę, o ile w jego opinii materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy był nie wystarczający.



1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna