Sprawozdawczość finansowa



Pobieranie 0,54 Mb.
Strona1/4
Data14.11.2017
Rozmiar0,54 Mb.
  1   2   3   4

Sprawozdawczość finansowa
Sprawozdawczość finansowa stanowi końcowy etap tworzenia informacji w sys­temie rachunkowości i jest ważnym instrumentem zarządzania jednostka­mi gospodarczymi. Podstawowe informacje liczbowe, charakteryzujące zasoby, działalność gospo­darczą i finansową oraz osiągnięte wyniki, zawarte są w sprawozdawczości jed­nostek. Sprawozdawczość finansowa jest sporządzana w ujęciu wartościowym na podstawie danych pochodzących z systemu ewidencyjnego rachunkowości. Sporzą­dzenie sprawozdania finansowego poprzedza:

  • przetworzenie danych księgowych;

  • uzgodnienie ewidencji syntetycznej i analitycznej w ramach spo­rządzonych zestawień obrotów i sald;

  • zweryfikowanie i doprowadzenie do stanu rzeczywistego wielkości wynikających z ksiąg rachunkowych;

  • wycena składników majątku i źródeł ich finansowania;

Sprawozdawczość finansowa obejmuje ogół sprawozdań finansowych, któ­re jednostki sporządzają w określonych terminach według wzorów i zasad, zgod­nie z ustawą o rachunkowości i przepisami wydanymi przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ministra finansów i przewodniczącego Komisji Papie­rów Wartościowych i Giełd.

Jednostki prowadzące księgi rachunkowe zobowiązane są sporządzać spra­wozdania finansowe na dzień bilansowy, którym może być:


  • dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, czyli dzień kończący rok obrotowy;

  • dzień zakończenia działalności ze względu na sprzedaż jednostki, zakończe­nie likwidacji lub postępowania upadłościowego;

  • dzień poprzedzający zmia­nę formy prawnej;

  • dzień poprzedzający postawienie jednostki w stan li­kwidacji lub upadłości;

  • inny dzień, na który jednostka sporządza sprawozdanie finansowe;

Wytyczne jakościowe dla sprawozdań finansowych

Sprawozdania finansowe muszą spełniać określone warunki nadające im moc dowodową. Do warunków formalnych należą:



  • wymienienie w nagłówku pełnej nazwy i adresu jednostki gospodarczej spo­rządzającej sprawozdanie;

  • określenie nazwy sprawozdania, daty lub okresu, którego dotyczą dane za­warte w sprawozdaniu;

  • zamieszczenie treści, najczęściej w postaci tablic statystycznych, zawierają­cych zestawienia liczbowe związane z określonym zagadnieniem;

  • podpisanie sprawozdań przez osoby odpowiedzialne za rzetelność, prawi­dłowość i kompletność sporządzania sprawozdania (właściciela lub kierow­nika oraz księgowego lub innych osób upoważnionych do tego na mocy pra­wa i pełnionych funkcji) - w przypadku odmowy złożenia podpisu koniecz­ne jest pisemne uzasadnienie, które dołącza się do sprawozdania finansowego;

  • podanie daty sporządzenia sprawozdania;

Sprawozdanie finansowe sporządza się w języku polskim i walucie polskiej w złotych i groszach, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego i w tym terminie powinno być też przedłożone właściwym organom, za co od­powiada kierownik jednostki. Roczne sprawozdanie finansowe podlega zatwierdzeniu przez właściwy or­gan uprawniony do tego na mocy prawa, statutu, umowy lub prawa własności, a następnie złożeniu w sądzie lub innym organie prowadzącym rejestr lub ewi­dencję działalności gospodarczej. Roczne sprawozdania finansowe dużych jednostek kontynuujących działalność oraz roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych są przedmiotem badania przez biegłych rewidentów i ogłaszania w "Monitorze Polskim B".

Według ustawy o rachunkowości roczne sprawozdanie finansowe obejmuje:


  • bilans;

  • rachunek zysków i strat;

  • informację dodatkową - nie dotyczy banków i ubezpieczycieli;

  • sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych Cash Flow - sporządzają tylko jed­nostki, których roczne sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowi ba­dania;

  • zestawienie zmian w kapitale własnym;

Ponadto zarządy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyj­nych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz spółdzielni sporządzają wraz z rocznym sprawozdaniem finansowym sprawozdanie z działalności w roku ob­rotowym, zawierające informacje o ważniejszych wydarzeniach, planowanym rozwoju firmy, ważniejszych osiągnięciach w dziedzinie badań i rozwoju tech­nicznego, aktualnej i przewidywanej sytuacji finansowej.
Cechy charakterystyczne rocznego sprawozdania finansowego:

  • rzetelność (prawdziwość) - zawarte w nich dane są zgodne z rzeczy­wistością, gdyż tylko wtedy informacje mają walor poznawczy i mogą służyć za podstawę kontroli i oceny działalności gospodarczej firmy; za odpowia­dające warunkowi prawdziwości można uznać takie sprawozdania, które zo­stały sporządzone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych, opar­tych na rzetelnej dokumentacji źródłowej, zweryfikowanych okresowo za pomocą inwentaryzacji;

  • sprawdzalność - dane liczbowe pochodzące z ksiąg rachun­kowych mogą być zawsze sprawdzone ze źródłami, z których pochodzą (tzw. zachowanie "śladu rewizyjnego");

  • przejrzystość i zrozumiałość - dane sprawozdawcze ujmuje się w układach, ułatwiających stwierdzenie ich wzajemnych zależności i powiązań; wielkości liczbowe powinny być przedstawione w spo­sób jasny i łatwo zrozumiały dla zainteresowanych osób;

  • istotność - unikanie nadmiernej rozbudowy sprawoz­dania i koncentracja na informacjach, które są niezbędne i których pomi­nięcie utrudniałoby właściwą ocenę sytuacji przez użytkownika i prowadzi­ło do podjęcia mylnych decyzji;

  • ciągłość, która zapewnia identyczność informacji w ciągu całego okresu; od­stępstwa od tej zasady wymagają zamieszczenia dodatkowych informacji;

  • kompletność - wykazanie w sprawozdaniu finansowym wszystkich składników majątku, źródeł ich finansowania, procesów gospo­darczych i uzyskanych wyników;

  • terminowość, zobowiązująca jednostki gospodarcze do składania sprawoz­dań finansowych w ustalonych z góry terminach;

  • przystosowalność do sytuacji decyzyjnych, wymagająca uwzględnienia infor­macji mających istotne znaczenie dla konkretnych warunków, w których po­dejmowane są decyzje gospodarcze;

Celem sprawozdań finansowych jest dostarczenie informacji użytecznych przy podejmowaniu decyzji ekonomicznych przez szeroki krąg odbiorców tych sprawozdań. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych:



    • umożliwiają użytkownikom określenie rzeczywistego stanu faktycznego przedsiębiorstwa;

    • ułatwiają dokonanie kontroli składników majątku i działalności gospodar­czej;

    • pomagają ocenić stopień realizacji przedsięwzięć oraz wskazać przyczyny odchyleń od założonych zadań gospodarczych;

    • tworzą podstawę porównawczych analiz międzyzakładowych;

    • pomagają sporządzać plany i budżety;

    • ułatwiają podejmowanie decyzji zmierzających do zapobieżenia wystąpieniu w przyszłości zdarzeń niekorzystnych i sprzyjanie działaniom stymulującym postęp i rozwój;



Klasyfikacja sprawozdań finansowych

Klasyfikacja sprawozdań finansowych z punktu widzenia odbiorców i treści sprawozdania:

      • zewnętrzne - wykorzystywane zarówno przez sporządzającą je firmę, jak i przez inne instytucje, np. urzędy skarbowe, GUS, banki;

      • wewnętrzne - przeznaczone wyłącznie na potrzeby sporządzającej je fir­my, zawierające np. informacje o stanie i ruchu wybranych składników majątku, przebiegu procesów gospodarczych i ponoszonych w związku z tym kosztach uzyskania przychodów i wynikach finansowych;

Klasyfikacja sprawozdań finansowych ze względu na rytm i powtarzalność:



        • okresowe (periodyczne) - zestawiane z określoną częstotliwością, zależną od potrzeb odbiorcy;

        • sporadyczne - sporządzane w miarę występowania konkretnych potrzeb bądź na żądanie odpowiednich jednostek nadrzędnych i organów kontro­li zewnętrznej, bądź też w celu zaspokojenia wewnętrznych potrzeb firmy;

Klasyfikacja sprawozdań finansowych według stopnia uogólnienia sprawozdania:



          • syntetyczne (podstawowe) - ujmujące całościowo informacje o firmie i jej działalności w postaci niewielu globalnie przedstawionych danych licz­bowych;

          • analityczne (uzupełniające) - podające szczegółowe informacje o wybra­nym zagadnieniu oraz stanowiące uzupełnienie informacji zawartych w sprawozdaniach;

Z punktu widzenia liczby jednostek gospodarczych objętych sprawozdaniem rozróżnia się:



            • sprawozdania jednostkowe, dotyczące poszczególnych, w pełni lub częściowo samodzielnych jednostek organizacyjnych, np. całej firmy lub prowadzących samodzielnie rachunkowość jej oddziałów;

            • sprawozdania zbiorcze, które łączą informacje zawarte w sprawozdaniach jednostkowych;

            • sprawozdania skonsolidowane, które sporządza jednostka dominująca na podstawie sprawozdań finansowych jednostek zależnych i stowarzyszonych, należą­cych do grupy kapitałowej;

Klasyfikacja sprawozdań finansowych wg zasad ich publikowania:



              • sprawozdania podlegające publikacji (ogłoszeniu) w dziennikach przeznaczonych do obowiązkowej publikacji sprawozdań finansowych;

              • sprawozdania nie podlegające publikacji (ogłoszeniu), zwolnione z tego obowiązku zgodnie z przepisami prawa;

Podział sprawozdań ze względu na obowią­zek ich sporządzania:



                • sprawozdania obligatoryjne sporządzane z mocy przepisów takich jak ustawa o rachunkowości, rozporządzenia ministra finansów, zarządzenia prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, prezesa Narodowego Banku Polskiego, przewodniczącego Komisji Papie­rów Wartościowych i Giełd;

                • sprawozdania fakultatywne sporządzane dobrowolnie, głównie na własne potrzeby firmy;

Całokształt obligatoryjnych sprawozdań regulują odpowiednie przepisy, któ­re określają:



                  • jednostki zobowiązane do składania sprawozdań i uprawnione do ich otrzymywania;

                  • treść sprawozdań i ich układ;

                  • terminy i sposoby sporządza­nia sprawozdań;

Roczne sprawozdanie finansowe posiada moc dowodu prawnego i podlega trwałemu przechowywaniu. Oprócz sprawozdań finansowych określonych w ustawie o rachunkowości, jednostki gospodarcze są zobowiązane sporządzać sprawozdania statystyczne, zgodnie z zarządzeniami prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W wyda­wanych corocznie zarządzeniach ustala on wzory sprawozdawcze i jednostki zo­bowiązane do ich składania i otrzymywania, terminy, tematykę, zasady wypeł­niania poszczególnych wzorów.

Przykłady sprawozdań finansowych na potrzeby Głównego Urzędu Statystycznego:


  • F-0l - miesięczne lub półroczne sprawozdanie o przychodach, kosztach i wy­niku finansowym, w którym zamieszcza się dane w wielkościach nara­stających, tj. od początku roku do końca miesiąca, którego sprawozda­nie dotyczy;

  • F-02 - roczne sprawozdanie finansowe składające się z dwóch działów: bilan­su oraz rachunku zysków i strat; układ i zasób informacji zawartych we wzorze F-02 są zbliżone do tych, które określają omówione uprzednio załączniki do ustawy o rachunkowości;

  • F-m - roczne sprawozdanie o stanie i ruchu środków trwałych;

Sprawozdania statystyczne sporządzają wszystkie jednostki prowadzące dzia­łalność gospodarczą bez względu na formę organizacyjno-prawną i typ własno­ści jednostek, a jedynym kryterium jest liczba zatrudnionych pracowników (po­wyżej 5, 20 i 50 osób).
Bilans będący najważniejszą częścią sprawozdania finansowego, stano­wi syntetyczne zestawienie w ujęciu wartościowym stanu składników mająt­ku i źródeł ich finansowania, sporządzone na określoną datę - tzn. na dzień bilansowy i w określonej formie. Zgodnie z za­sadą równowagi bilansowej, wykazuje się w aktywach stan majątkowy, a w pa­sywach stan źródeł jego finansowania według sald odpowiednich kont bilanso­wych. Zgodnie z zasadą równowagi bilansowej każda pozycja aktywów musi mieć swoje źródło pochodzenia w pasywach bilansu. Aby bilans miał dużą pojemność informacyjną i wartość poznawczą dla oceny działalności i kondycji finansowej firmy, powinien być sporządzany według następujących zasad ogólnych z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących przepisów:

  • wyodrębnienie pozycji aktywów i pozycji pasywów;

  • zestawienie bilansu według obowiązującego wzoru;

  • łączenie poszczególnych pozycji aktywów i pasywów w grupy o zbliżonej tre­ści ekonomiczno-finansowej;

  • prezentacja danych liczbowych z odpowiednią szczegółowością, zapewnia­jącą jasność i zrozumiałość informacji bilansowej;

  • rzetelność (prawdziwość), oznaczającą zgodność z rzeczywistością po doko­naniu weryfikacji zapisów księgowych za pomocą inwentaryzacji i wyceny składników majątkowych według obowiązujących przepisów;

  • przestrzeganie obowiązującej daty (dnia bilansowego);

  • zachowanie ciągłości bilansowej, która zapewnia identyczność danych na początek okresu z danymi na koniec okresu poprzedniego;

Po­szczególne pozycje bilansu oznaczone są dużymi literami, cyframi rzymskimi i cyframi arabskimi. Suma pozycji oznaczonych cyframi arabskimi daje wartość odpowiedniej podgrupy oznaczonej cyfrą rzymską. Jeśli doda się podgrupy oznaczone cyframi rzymskimi, to otrzyma się wartość grupy oznaczonej dużą literą. Jeżeli w ramach danej grupy nie wyodrębniono podgrup, oznaczonych cyframi rzymskimi, wówczas wartość grupy ustala się w drodze bezpośrednie­go sumowania pozycji oznaczonych cyframi arabskimi. Suma wartości wszyst­kich grup strony aktywów i strony pasywów musi być identyczna i stanowić su­mę bilansową. W obowiązującym wzorze bilansu poszczególne pozycje zostały ujęte w następującej kolejności:



  • w aktywach według wzrastającej płynności, czyli od najtrudniejszego do spie­niężenia majątku trwałego, poprzez zapasy i należności, do środków pie­niężnych;

  • w pasywach według rosnącego stopnia wymagalności, tzn. począwszy od ka­pitałów własnych, poprzez rezerwy i zobowiązania długoterminowe, aż do zobowiązań krótkoterminowych;


Tabela 1. Bilans jednostek z wyłączeniem banków i ubezpieczycieli

Aktywa

01.01.2007

31.12.2007

A. Aktywa trwałe

 

 

I. Wartości niematerialne i prawne

 

 

1. Koszty zakończonych prac rozwojowych

 

 

2. Wartość firmy

 

 

3. Inne wartości niematerialne i prawne

 

 

4. Zaliczki na wartości niematerialne i prawne

 

 

II. Rzeczowe aktywa trwałe

 

 

1. Środki trwałe

 

 

a) grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu)

 

 

b) budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej

 

 

c) urządzenia techniczne i maszyny

 

 

d) środki transportu

 

 

e) inne środki trwałe

 

 

2. Środki trwałe w budowie

 

 

3. Zaliczki na środki trwałe w budowie

 

 

III. Należności długoterminowe

 

 

1. Od jednostek powiązanych

 

 

2. Od pozostałych jednostek

 

 

IV. Inwestycje długoterminowe

 

 

1. Nieruchomości

 

 

2. Wartości niematerialne i prawne

 

 

3. Długoterminowe aktywa finansowe

 

 

a) w jednostkach powiązanych

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne długoterminowe aktywa finansowe

 

 

b) w pozostałych jednostkach

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne długoterminowe aktywa finansowe

 

 

4. Inne inwestycje długoterminowe

 

 

V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

 

 

1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

 

 

2. Inne rozliczenia międzyokresowe

 

 

B. Aktywa obrotowe

 

 

I. Zapasy

 

 

1. Materiały

 

 

2. Półprodukty i produkty w toku

 

 

3. Produkty gotowe

 

 

4. Towary

 

 

5. Zaliczki na dostawy

 

 

II. Należności krótkoterminowe

 

 

1. Należności od jednostek powiązanych

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) inne

 

 

2. Należności od pozostałych jednostek

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń

 

 

c) inne

 

 

d) dochodzone na drodze sądowej

 

 

III. Inwestycje krótkoterminowe

 

 

1. Krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

a) w jednostkach powiązanych

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

b) w pozostałych jednostkach

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

 

 

- środki pieniężne w kasie i na rachunkach

 

 

- inne środki pieniężne

 

 

- inne aktywa pieniężne

 

 

2. Inne inwestycje krótkoterminowe

 

 

IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

 

 

Aktywa razem

 

 

Pasywa

 

 

A. Kapitał (fundusz) własny

 

 

I. Kapitał (fundusz) podstawowy

 

 

II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)

 

 

III. Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna)

 

 

IV. Kapitał (fundusz) zapasowy

 

 

V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny

 

 

VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe

 

 

VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych

 

 

VIII. Zysk (strata) netto

 

 

IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)

 

 

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

 

 

I. Rezerwy na zobowiązania

 

 

1. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

 

 

2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne

 

 

- długoterminowa

 

 

- krótkoterminowa

 

 

3. Pozostałe rezerwy

 

 

- długoterminowe

 

 

- krótkoterminowe

 

 

II. Zobowiązania długoterminowe

 

 

1. Wobec jednostek powiązanych

 

 

2. Wobec pozostałych jednostek

 

 

a) kredyty i pożyczki

 

 

b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

 

 

c) inne zobowiązania finansowe

 

 

d) inne

 

 

III. Zobowiązania krótkoterminowe

 

 

1. Wobec jednostek powiązanych

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) inne

 

 

2. Wobec pozostałych jednostek

 

 

a) kredyty i pożyczki

 

 

b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

 

 

c) inne zobowiązania finansowe

 

 

d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

e) zaliczki otrzymane na dostawy

 

 

f) zobowiązania wekslowe

 

 

g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń

 

 

h) z tytułu wynagrodzeń

 

 

i) inne

 

 

3. Fundusze specjalne

 

 

IV. Rozliczenia międzyokresowe

 

 

1. Ujemna wartość firmy

 

 

2. Inne rozliczenia międzyokresowe

 

 

- długoterminowe

 

 

- krótkoterminowe

 

 

Pasywa razem

 

 

Źródło: Załącznik nr 1 do Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jednolity
Bilans może być zestawiony za pomocą różnych metod. Rozróżnia się:

    • metodę brutto, polegającą na wykazywaniu w bilansie sald wszystkich kont syntetycznych, także kont korygujących, oprócz sald kont wynikowych;

    • metodę netto, według której pozycje bilansu ujmuje się w kwotach wynika­jących z sald kont syntetycznych z uwzględnieniem sald kont korygujących;

    • metodę mieszaną, w której niektóre pozycje są wykazywane metodą brut­to, a inne - metodą netto;

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostki gospodarcze zestawiają bilans metodą netto. W bilansie wykazuje się stany poszczególnych pozycji aktywów i pasywów zarówno na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych danego roku ob­rotowego, jak i roku poprzedzającego dany rok obrotowy, co zwiększa pojemność informacyjną, uła­twia dokonanie analizy zmian w strukturze i ocenę dynamiki poszczególnych pozycji. Istotnym warunkiem prawdziwości informacji zawartych w bilansie jest nie tylko weryfikacja stanu ilościowego składników aktywów i pasywów za pomocą inwentaryzacji, ale również ich wycena.
Wycena składników aktywów i pasywów na dzień bilansowy

Wycena składników majątku dokonywana jest głównie według cen nabycia (zakupu), kosztów wytworzenia i ceny sprzedaży netto, chociaż dla nie­których pozycji stosuje się szczególne metody wyceny np. ceny sprzedaży, kwo­ty wymagające zapłaty, koszty bezpośrednie. W ewi­dencji księgowej stosuje się zasadę wyceny operacji gospodarczych, powodują­cych zmiany w składnikach majątku przedsiębiorstwa według rzeczywistych cen nabycia tych składników lub według faktycznie poniesionych kosztów wytwo­rzenia, jeżeli zostały one wyprodukowane przez jednostkę we własnym zakresie. Oprócz ogólnej zasady wyceny, opartej na rzeczywistych cenach nabycia i kosz­tach wytworzenia, należy wziąć pod uwagę zasadę ostrożności i szczególne me­tody wyceny obowiązujące na dzień bilansowy. Wyrażone w walutach obcych środki pieniężne w kasie wycenia się po obowiązującym na dzień bilansowy średnim kursie NBP. Natomiast wyrażone w walutach obcych środki pieniężne zgromadzone na walutowym rachunku bankowym wycenia się po obowiązującym na dzień bilansowy kursie zakupu banku, w którym jednostka gospodarcza posiada dany walutowy rachunek bankowy. Gotówka wy­rażona w walutach obcych, znajdująca się w kantorach, jest wyceniana według kursu, po którym dokonany został jej zakup, pod warunkiem, że nie jest on wyższy od obowiązującego na dzień bilansowy średniego kursu ustalonego przez prezesa NBP. Jeżeli należności lub zobowiązania płatne są w walucie obcej, to przelicza się je na dzień bilansowy według obowiązującego na dzień bilansowy średniego kursu NBP. Przewalutowanie związane z wyceną bilansową jest dokonywane w przekroju poszczególnych wa­lut obcych.


Tabela 2. Wycena poszczególnych składników aktywów i pasywów na dzień bilansowy

Składniki aktywów i pasywów

Wycena

środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne

cena nabycia lub koszt wytworzenia, lub wartość przeszacowana (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszona o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości

nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji

cena nabycia lub koszt wytworzenia, lub wartość przeszacowana (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszona o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub cena rynkowa bądź inaczej określona wartość godziwa

środki trwałe w budowie

ogół kosztów pozostających w bezpośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszony o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości

udziały w innych jednostkach oraz inne inwestycje zaliczone do aktywów trwałych

cena nabycia, pomniejszona o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub wartość godziwa; wartość w cenie nabycia można przeszacować do wartości w cenie rynkowej

inwestycje krótkoterminowe

cena (wartość) rynkowa albo cena nabycia lub cena (wartość) rynkowa, zależnie od tego, która z nich jest niższa;

w inny sposób określona wartość godziwa - krótkoterminowe inwestycje, dla których nie istnieje aktywny rynek









zapasy (rzeczowe składniki majątku obrotowego)

cena nabycia lub koszt wytworzenia nie wyższe od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy

Cena nabycia (zakupu) lub koszt wytworzenia pomniejszone o odpisy aktualizujące (wycena według cen sprzedaży netto niższych w dniu bilansowym od wartości księgowej wskutek spadku cen, utraty przydatności lub wartości użytkowej, zaliczenia do odpadów) oraz o od­pisy zmniejszające stopniowo wartość zapa­sów trudno zbywalnych.



należności i udzielone pożyczki

kwota wymaganej zapłaty, z zachowaniem ostrożności,

a więc z uwzględ­nieniem należnych odsetek za zwłokę w za­płacie, pomniejszona o uzasadnione rezerwy na należności wątpliwe i sporne



zobowiązania

kwota wymagająca zapłaty, tj. z uwzględnie­niem odsetek za zwłokę w zapłacie zobowiązań, przy czym dla zobowiązań finansowych, których uregulowanie zgodnie z umową następuje drogą wydania aktywów finansowych innych niż środki pieniężne lub wymiany na instrumenty finansowe - wartość godziwa

rezerwy

uzasadniona, wiarygodnie oszacowana wartość

udziały (akcje) własne

cena nabycia

kapitały, fundusze, pozostałe aktywa i pasywa

wartość nominalna

Źródło: opracowanie własne na podstawie art. 28 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jednolity
Duża pojemność informacyjna bilansu powinna być wykorzystana do celów kontroli, analizy i podejmowania decyzji. Pomijając omówienie szczegółowych badań analitycznych, warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że ich punktem wyj­ścia jest czytanie bilansu, polegające na ogólnej ocenie kształtowania się aktywów i pasywów, ustaleniu pozycji świadczących o nieprawidłowej gospo­darce jednostki i wskazaniu kierunków pogłębionych badań. Czytanie bilansu obejmuje:

  • pionową ocenę bilansu, która polega na analizie dynamiki i struktury za­równo aktywów (stanu majątkowego), jak i pasywów (stanu finansowego);

  • poziomą ocenę bilansu, która umożliwia ustalenie wzajemnej relacji między składnikami majątku a źródłami ich finansowania (płynności finansowej);

W badaniu bilansu stosuje się różne wskaźniki, które umożliwiają:



    • oce­nę stopnia unieruchomienia majątku - stosunek majątku trwałego do majątku obrotowego;

    • intensywności wyposażenia w majątek trwały i obrotowy - stosu­nek danej grupy majątku do łącznej wartości majątku;

    • produkcyjności mająt­ku z uwzględnieniem wskaźników ogólnej produkcyjności majątku oraz rzeczo­wego majątku trwałego i zapasów;

Do oceny pasywów bilansu zwykle wykorzy­stuje się:



  • wskaźniki struktury źródeł finansowania majątku;

  • wskaźnik zadłużenia przedsiębiorstwa;

  • wskaźniki efektywności kapitału;

  • wskaźniki płynności, które wyrażają zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań, zwłaszcza zobowiązań (kapitałów obcych) krótkoterminowych;


Zasady analizy bilansu:

    • "złota reguła bilansowa", według której majątek trwały powinien być finan­sowany głównie kapitałem własnym, przy czym wskazane jest pokrycie tego majątku w 70% kapitałem własnym, a źródłem finansowania majątku obrotowego powinny być: kapitał własny (30%), zobowiązania długoterminowe (20%) i zobowiązania krótkoterminowe (50%);

    • "złota reguła finansowania", która polega na powiązaniu określonego skład­nika majątku z tą częścią kapitału własnego i obcego, którą można będzie dysponować przez okres nie krótszy niż wymaga tego płynność określone­go składnika aktywów;

    • wielkość rzeczywiście potrzebnych składników majątkowych, która zależy od rozmiaru i rodzaju prowadzonej działalności (produkcja, handel, usłu­gi), sezonowości produkcji lub sprzedaży towarów, długości cyklu produk­cyjnego, materiałochłonności itp.; Powinno to być brane pod uwagę przy ocenie kształtowania się poszczególnych wskaźników różniących się wielko­ścią od wskaźników przeciętnych dla danej branży lub wzorcowych;

    • ustalenie dynamiki zmian i ich kierunku oraz wskaźników opartych na da­nych bilansu, co powinno być punktem wyjścia do dalszych badań szczegó­łowych, które umożliwiają określenie i wyjaśnienie przyczyn zaistnienia zja­wisk i sytuacji niekorzystnych dla przedsiębiorstwa, a także ułatwiają pod­jęcie odpowiednich decyzji zarządczych;



Rachunek zysków i strat może być przedstawiony w postaci:

        • dwustronnej tabeli (układ sprawozdawczy), której jedna strona służy do uj­mowania kosztów i strat nadzwyczajnych, druga zaś - przychodów i zysków nadzwyczajnych;

        • jednostronnego wykazu (układ drabinkowy), w którym przychody z okre­ślonej grupy (rodzaju) są bezpośrednio porównywane z kosztami ich osią­gnięcia, a zyski nadzwyczajne ze stratami nadzwyczajnymi; Umożliwia to łatwe ustalenie wyników cząstkowych, tworzących wynik finansowy brutto;

W Polsce obowią­zuje stosowanie metody brutto przy sporządzaniu rachunku zysków i strat. Na wynik finansowy brutto składają się wyniki cząstkowe: ze sprzedaży, na pozostałej działalności operacyjnej, z operacji fi­nansowych oraz wyniki nadzwyczajne. Wynik finansowy brutto, po uwzględnieniu jego obowiązkowych obciążeń - głównie podatku dochodowego, stanowi wy­nik finansowy (zysk/strata) netto. Ustawa o rachunkowości zezwala jednostce dokonać wyboru jednego z dwóch wariantów rachunku zysków i strat. Przedsiębiorstwo może sporządzić:

          • porównawczy rachunek zysków i strat, w którym wykazuje się koszty we­dług rodzajów z uwzględnieniem zmiany stanu produktów, ujmowanej w grupie "Przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi" (zwiększenie stanu produktów ze znakiem plus, a zmniejszenie stanu produktów ze znakiem minus) oraz kosz­tu wytworzenia świadczeń na własne potrzeby jednostki np. koszty wytworzenia produktów i usług na rzecz inwestycji, koszty li­kwidacji środków trwałych, koszty zakończonych prac rozwojowych przeniesio­nych do wartości niematerialnych i prawnych.;

          • kalkulacyjny rachunek zysków i strat, w którym ustala się koszty wytworze­nia sprzedanych produktów oraz wyodrębnia koszty sprzedaży i koszty ogól­nego zarządu;

Pozostałe elementy, oprócz przychodów i kosz­tów dotyczących sprzedaży produktów, wykazywane są w obu wariantach w po­dobny sposób.

Dane liczbowe rachunku zysków i strat powinny być nie tylko prawidłowo przedstawione, ale również analizowane. Przedmiotem badań może być:



            • wielkość wyniku finansowego i jego charakter (zysk, strata);

            • struktura i dynamika wyniku finansowego;

            • kształtowanie się wskaźników rentowności;

Punktem wyjścia dla analizy składników rachunku zysków i strat jest bezwzględna kwota zysku, wyrażająca efektywność działania lub kwota straty, oznaczająca wynik ujemny. Następnie bada się struk­turę i dynamikę wyniku finansowego, zwracając szczególną uwagę na przycho­dy ze sprzedaży i koszty ich osiągnięcia, ponieważ ich wielkości wpływają zwy­kle w istotny sposób na kształtowanie się wyniku brutto. Przedmiotem oceny należy też objąć wyniki nie stanowiące rezultatu zwykłej działalności, tj. wyni­ki finansowe, pozostałej działalności operacyjnej i wyniki zdarzeń nadzwyczajnych. Największe możliwości obiektywnej oceny poziomu efektywności gospoda­rowania stwarzają wskaźniki rentowności takie, jak:

              • wskaźniki rentowności sprzedaży, które informują, jaka jest wielkość zysku osiąganego na każdym złotym osiągniętym ze sprzedaży;

              • wskaźniki rentowności majątku, wskazujące stopień efektywności składni­ków majątku wykorzystanych w działalności gospodarczej;

              • wskaźniki rentowności kapitału, umożliwiające określenie siły dochodowej przedsiębiorstwa tj. zdolności do przynoszenia dochodu z zaanga­żowanego kapitału;

Wyniki analizy przeprowadzonej na podstawie danych rachunku zysków i strat, uzupełnione analizą bilansu oraz szczegółowym badaniem przyczynowo­-skutkowym, mogą tworzyć podstawę podjęcia decyzji sprzyjających zwiększe­niu majątku jednostki, podniesieniu rentowności i polepszeniu jej kondycji fi­nansowej.

Informacja dodatkowa

Integralną częścią każdego sprawozdania finansowego jednostki gospodarczej jest informacja dodatkowa. W informacji dodatkowej zamieszcza się dane, których nie zawiera bi­lans oraz rachunek zysków i strat, a także wyjaśnienie umożliwiające jasną i rze­telną ocenę sytuacji majątkowej i finansowej, wyniku finansowego oraz rentow­ności jednostki. W podmiotach zobowiązanych do sporządzenia sprawozdania z przepływu środków pieniężnych w informacji dodatkowej zamieszcza się dane liczbo­we i objaśnienia warunkujące prawidłowe zestawienie tego sprawozdania. Sporządzając informację dodatkową, należy kierować się ogólną zasadą istotności, tj. zamieszczać informacje, które są waż­ne dla oceny sytuacji jednostki, a równocześnie upraszczać lub pomijać zagadnienia o mniejszym znaczeniu. Jed­nostka gospodarcza może wybrać dowolną formę jasnego przedstawienia istotnych informa­cji: tabelaryczną, opisową lub tabelaryczno-opi­sową. Informacja dodatkowa powinna zawierać informacje o zastosowanych meto­dach wyceny oraz informacje o zdarzeniach dotyczących lat ubiegłych ujętych w sprawozdaniu finansowym, znaczących zdarzeniach, jakie nastąpiły po dniu bilansowym itp.



Tematyka przedstawiana w informacji dodatkowej:

  • omówienie stosowanych metod wyceny (w tym amortyzacji, walut obcych) aktywów i pasywów oraz kosztów i przychodów w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru;

  • przedstawienie zmian w ewidencji księ­gowej i sposobie sporządzania sprawozdania finansowego w stosunku do poprzedniego roku obrotowego z podaniem wpływu skutków tych zmian na sytuację majątkową i finansową oraz rentowność jednostki;

  • informacje licz­bowe zapewniające porównywalność danych sprawozdania z danymi roku poprzedniego;

  • informacje o znaczących zdarzeniach, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, a nie zostały uwzględnione w bilansie oraz rachunku zysków i strat;

  • informacje o ważnych zdarzeniach, które dotyczyły lat ubiegłych, a zostały przedstawione w sprawozdaniu finansowym roku obrotowego;

  • wykaz wartości określonych składników aktywów i pasywów zawierający ich stan na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z poszcze­gólnych tytułów oraz stan na koniec roku obrotowego, np. grupy rodzajo­we środków trwałych, wartość gruntów użytkowanych wieczyście, wartość nie amortyzowanych, ale użytkowanych przez jednostkę środ­ków trwałych;

  • dane o strukturze własności kapitału podstawowego oraz wy­korzystaniu innych kapitałów (funduszy) własnych;

  • proponowane rozlicze­nie wyniku finansowego netto;

  • struktura zobowiązań według okresów spła­ty;

  • wykaz rezerw, rozliczeń międzyokresowych czynnych i biernych, przychodów przyszłych okresów;

  • wykaz zobowiązań zabezpieczonych na ma­jątku jednostki i warunkowych;

  • informacje szczegółowe dotyczące rachunku zysków i strat np. struktury rzeczowej i terytorialnej przychodów ze sprzedaży towarów i produktów;

  • informacje o wysokości i przyczynach nieplanowych odpisów amortyzacyjnych;

  • informacje o odpisach aktualizujących wartość zapasów;

  • informacje o kosztach i przychodach różniących podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od wyniku finansowego brutto;

  • informacje o stratach i zyskach nadzwyczajnych oraz podatku dochodowym od wyniku na operacjach nadzwyczajnych;

  • informacje o przyszłych zobowiązaniach z tytułu podatku docho­dowego;

  • struktura środków pieniężnych do sprawozdania z przepływu środków pieniężnych;

  • informacje o wspólnych przedsięwzięciach, które nie podlegają konsolidacji, wielkość i struktura zatrudnienia, wynagrodzenia i pożyczki udzielane członkom zarządu i organom nadzorczym spółek ka­pitałowych oraz dokonane z nimi transakcje;

  • informacje potrzebne do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej - dane dotyczące jednostek zależnych i stowarzyszonych oraz jednostki dominującej, np. nazwa i siedziba spółki, rodzaj powiązania, kapitały własne, wzajemne należności i zobowiąza­nia itp.;

Informacja dodatkowa jest przedkładana łącznie z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat sądowi rejestrowemu i organom podatkowym oraz udostępniana wspólnikom, akcjonariuszom i członkom spółek kapitałowych i spółdzielni. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, zarządy spółek z ograniczoną odpowie­dzialnością, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, spółek akcyjnych oraz spół­dzielni zobowiązane są sporządzać wraz z rocznym sprawozdaniem finansowym sprawozdanie z działalności w roku obrotowym.
Sprawozdanie z działalności w roku obrotowym powinno obejmować infor­macje dotyczące:

  • ważniejszych zadań, w tym inwestycyjnych, które wystąpiły w roku obroto­wym lub są przewidywane w dalszych latach;

  • istotnych osiągnięć w dziedzinie badań i rozwoju technicznego;

  • aktualnej i spodziewanej sytuacji finansowej;

  • przewidywanego rozwoju jednostki;


Sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych Cash flow sporządzają tylko jednostki, których sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowemu badaniu przez bie­głego rewidenta. Sprawozdanie to przedstawia przypływy i odpływy środków pieniężnych związane z prowadzoną działalnością, co umożliwia określenie zmian sytuacji finansowej wskutek przepływu strumieni pieniężnych. Przez po­jęcie środków pieniężnych rozumie się środki pieniężne w kasie i na rachun­kach bankowych oraz czeki i weksle obce, jeżeli są płatne w ciągu 3 miesięcy od daty ich wystawienia, a także metale szlachetne, jeżeli nie są zaliczane do rzeczowych składników majątku obrotowego. W sprawozdaniu z przepływu środków pieniężnych nie uwzględnia się operacji związanych z zakupem, za­mianą i sprzedażą środków pieniężnych. Sporządzenie tego sprawozdania jest oparte na zasadzie kasowej, tzn. że wykazuje się w nim tylko zrealizowane przy­chody i rozchody środków pieniężnych. Dane zamieszczone w sprawozdaniu obejmują trzy działy przepływu środ­ków pieniężnych:

A - z działalności operacyjnej;

B - z działalności inwestycyjnej;

C - z działalności finansowej;

Wyodrębnienie w/w działalności umożliwia ustalenie, które z nich wypra­cowały środki pieniężne, a które je wykorzystały. Infor­macje o przepływach środków pieniężnych z:


  • działalności operacyjnej pozwalają określić, czy przychody jednostki zapewniają spłatę po­życzek, utrzymanie zdolności produkcyjnej, wypłatę dywidendy oraz nowe loka­ty pieniężne bez pozyskiwania środków z zewnętrznych źródeł finansowania;

  • działalności inwestycyjnej ukazują z jednej strony, jakie wydatki poniesiono na zwiększenie zasobów trwale pozostających w przedsiębiorstwie, które w przyszło­ści powinny umożliwić osiąganie zysków i dopływ środków pieniężnych, z drugiej zaś, jakie środki rzeczywiście uzyskano ze sprzedaży zasobów lub w postaci przychodów z lokat (odsetki, dywidendy);

  • działalności finansowej pozwalają określić wielkość środków pieniężnych pozyskanych przez jednostkę od inwestorów i kredytodawców oraz kwoty spłaconych z te­go tytułu zobowiązań;

Suma zmian środków pieniężnych wszystkich trzech działów daje zmianę stanu środków pieniężnych jednostki w ciągu roku obrotowego.

Według Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 7 sprawozdania z przepływu środków pieniężnych można sporządzać metodą bezpośrednią lub metodą pośrednią. Różnice między tymi metodami dotyczą jedynie sposobu usta­lania przepływów pieniężnych działalności operacyjnej. Przepływy środków pieniężnych w działalności inwestycyjnej i finansowej wykazuje się wyłącznie metodą bezpośrednią - metodą kasową, gdyż bierze się pod uwagę tylko efektywne wpłaty i wypłaty, pomijając zmiany będące skut­kiem stosowania w ewidencji księgowej zasady memoriałowej.



Część sprawozdania z przepływu środków pieniężnych dotycząca działalno­ści operacyjnej jest sporządzana w Polsce metodą pośrednią, która polega na tym, że kwotę środków pieniężnych netto z działalności operacyjnej ustala się, korygując zysk lub stratę netto o:

    • zmiany stanu zapasów, należności i zobowiązań, dotyczące działalności ope­racyjnej w danym roku obrotowym;

    • pozycje niepieniężne, które nie spowodowały przepływu pieniądza w danym roku obrotowym, ale go zastąpiły lub spowodowały przepływ środków pie­niężnych w okresach następnych (amortyzacja, zmiana stanu rezerw, nie zre­alizowana nadwyżka ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi);

    • pozostałe pozycje związane z przepływami środków pieniężnych, dotyczące działalności inwestycyjnej lub finansowej;

Do sporządzenia sprawozdania z przepływu środków pieniężnych potrzebne są dane zawarte w bilansie, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz wynikające bezpośrednio z ewidencji analitycznej. Konieczność korzystania z róż­nych źródeł wynika z analitycznego charakteru sprawozdania. Jeżeli dane bilan­su mają być zamieszczone w sprawozdaniu z przepływu środków pieniężnych, to należy je uprzednio przekształcić oraz ustalić wielkość i charakter zmian sta­nu aktywów i pasywów. W celu dokonania tego przekształcenia i ustalenia zmian sporządza się zwykle odrębne zestawienie, nazywane bilansem zmian lub bilan­sem ruchu, w którym wykazuje się wartościowo różnice między stanem na koniec i na początek roku obrotowego poszczególnych pozycji lub podgrup bilansu.



  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna